Бір және көп атомды спирттер.

Тақырыбы: Бір және көп атомды спирттер.

Жоспары:

1. Анықтама.

2. Бір атомды қаныққан спирттер.

3. Аргументтер.

Анықтама: Молекулаларында көмірсутек радикалымен байланысқан бір немесе бірнеше функционалдық гидроксил топтары органикалық заттар- спирттер деп аталады.

Бір атомды қаныққан спирттер— түссіз сұйықтар, суда ериді. Ең қарапайымы метанол CH3OH.

Қайнар көзі- органикалық химия 99 бет.

Спирттер— молекуларында көмірсутек радикалымен байланысқан бір немесе бірнеше функционалдық гидроксил топтары бар органикалық заттарды атайды.

Өкіл- ол белгілі бір жүйедегі бір заттың мүшесі.

Қайнар көзі- биология 6 кл. 60 бет.

Этил спирті- C2H6O өзіне тән иісі бар түссіз сұйықтық, судан жеңіл(оның ρ=0,8 г/см3), 78,3 ºC қайнау температурасы, суда жақсы еритін бейорганикалық және органикалық заттардың еріткіші.

Химияның ертеңгі болашағын айқындайтын түссіз судың құдіреті. Алғашында XV ғ. Этиль спиртіне “алкоголь” деген ат берген неміс ғалымы Теорфаст Тарауельс. Араб тілінен аударғанда “Жіпше ұнтақ” деген мағынаны береді. Бүгінгі осы химиялық қоспа ертең біздің өнеркәсіпте, әсіресе медицинада өз үлесін қосары айқын. “Ауырғанда жан тәтті” дегендей спирттсіз өтпейтін кемде кем операция жоқ. 

1. «Спирт- сұлулық айнасы» — қазіргі заманда қолданып жатқан хош иісті заттар, бояулар, парфюмерия заттарды жасау үшін спирт қолданылады. Кез келген парфюмерия затын алып, оның құрамына қарасақ, онда әрқашан да спирт өнімдері болады. Мысалы: хош иісті сулар(духи, қолға жағатын крем).

2. «Экономиканың қарқынды сатысы»- елдің экспортқа тауарларды шығару, елдің экономикасын көтереді. Осы тауарлардың ішінде спирттен өндіретін заттар кездеседі. Мысалы: франция өзінің хош иісті заттар суларымен дүние жүзіне әйгілі. 1980 жылы Италия дүние жүзілік экспорттан бірінші орын алды. Неге? Себебі оның басты өнімі жүзімді өңдеп, шарап жасаған.

3. «Глицерин- қопарғыш зат». Глицерин қопарғыш заттар жасау үшін қолданылады. Ал қопарғыш заттар пайдалы қазбаларды алу үшін өте қолайлы. Мысалы: көмірді алу үшін шахталар қазады. Бұл шахталар қопарғыш заттар арқылы қазылады.

«Шараптың шығуы жайында хикаят»

Ертеде бір патшаның есігінің алдына лашын құсы дән тастап кетеді. Оны уәзірлеріне беріп ескертеді. Ол өсімдік болып жайқалып өседі. Келесі жылы одан да әдемі болып өседі. Келесі жылы одан да әдемі болып өседі. Келесі жылы одан да әдемі болып өседі. Үш – төрт жылдан кейін жеміс береді, таң қалады, күтеді. Күзге таман әдемі мөлдір жемісті жеп көруге жүрексінеді. Сонан соң патшаның әмірі бойынша шыны ыдысқа салып қойып, біраз күнен кейін көріп, одан да мөлдір сұйық пайда болғанын көрген уәзірлер патшаға көрсетеді. Паиша тұтқында жатқан бір сорлыны әкеліп, соған ішкізеді. Бір кесе ішеді, екіншісін береді. Үшіншісін сұрап ішеді. Соңында ән салады. Бейжай күйге түседі. Ең соңында патшаның тағын сұрайды. Шаршап қалжырап ұйықтап кетеді.Ертеңіне әлгіні шақырып сұрағанда, рахатқа батқандығын айтады. Сона патша ішіп, ең алғаш «Патша шарабы» шыққан екен деседі. Оқушылар ол сұйықтың не екенін, оның ағзаға әсерін айтып өтеді.

1 Метил спиртінің қасиеттері

2.Метил спиртінің алынуы

- ағашты құрғақ айдау арқылы алға

- жоғарғы температурада , катализатор қатысында

СО2 + 3Н2 ----- СН3 ОН + Н2 О

- өнеркәсіпте синтез газынан ( көміртек оксиді мен сутек қоспасы)

СО + 2 Н2 -----СН3 ОН

«Метанол» кілт сөзіне ассосация құру (қолданылуы )

1.Этил спиртінің қасиеттері

2.Этил спиртінің алынуы

-целлюлозаны гидролиздеу

(С5 Н 10О5)п + Н2 О ------ С2 Н5 ОН