Бірөлшемді массивте деректерді енгізу және шығару

Қысқа мерзімді жоспары

Бөлім

3тоқсан.  3 бөлім.  Python (Пайтон) программалау тілінде алгоритмдерді программалау

Педагогтың аты-жөні

Күні

Сынып 9 а,ә

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы:

Бірөлшемді массивте деректерді енгізу және шығару

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

9.3.3.1- бірөлшемді массивтер пайдаланып Python программалау

тілінде программаларды жасау

Сабақтың мақсаты:

• Оқушылар бірөлшемді массивтерді дұрыс құрып, олармен жұмыс істеуді үйренеді.

• Массивтерге деректерді енгізу және шығару тәсілдерін меңгереді.

• Оқушылардың алгоритмдік ойлау қабілеттерін дамыту.

Сабақтың кезені/ уақыт

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

1.Оқушылармен амандасу.

2.Сабақтың тақырыбы мен мақсаттарымен таныстыру.

3.Жаңа тақырыпқа шолу

Оқушылардың жұмыстарын ауызша мадақтау,

қолдау көрсету.

1.Мұғаліммен амандасады.

2.Сабақтың тақырыбын дәптерге жазады.

3.Сабақтың мақсаттарымен танысады.

Сабақтың ортасы

Миға шабуыл сұрақтары

 Компьютерге деректерді енгізудің қандай

жолдары бар? Есіңе түсір!

Оқулықпен жұмыс

Жаңа ақпаратпен танысу. Әдістемелік берілген сұрақ-

тарға жеке, топта, ұжымда жауап береді.

Мұғалімнің түсіндірмесі

Python программалау тілінде деректерді енгізу және

шығару операторлары, қолдану тәсілімен

таныстырады.

жұмысты орындау.

1-тапсырма Жеке жұмыс*

Random модулінің қолданылуын түсіндіреді.

1-100 немесе 300-770 аралықта кездейсоқ сандарға Random модулін қолдануға мысалдарды компьютерде орындауды тапсырады.

Тізімге мәліметтерді енгізу түрлерін жазыңдар.

Дескриптор:

Деректерді пернетақтадан енгізуді анықтайды;

Деректерді кездейсоқ оператордың көмегімен енгізуді

анықтайды;

Деректерді файлдан оқытуды анықтайды.

Жұптық жұмыс **

2- тапсырма.77-бет

1,2,3код тапсырмаларын компьютерге орындау тапсырады.

Дискрипторы:

Үш түрлі деректерд енгізеді.-1 б

For. While операторларын қолданады-1 б

Жұп элементтерді табады.-1 б

Топтық жұмыс ***

Үлгерім

9-сыныпта N праллел сыныптар білім алады. 3-

тоқсан бойынша осы сыныптардың жалпы үлгерім

пайызы А[N] массив түрінде берілген (N<102). 9-

сыныптардағы орташа білім сапасын және ең төменгі

білім сапалы сыныптың пайызын экранға шығару.

Білім сапасы ең төмен сынып өз білімін 9-сыныптар

бойынша орташа білім сапаға жеткізу үшін қанша

пайыз көтеру керек екенін анықтайтын программа

құрастыр.

Дескриптор:

Массивке деректерді енгізу операторларын қолданып

алгоритмдерді программалайды.

Практикалық жұмыс

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау нұсқауылығы беріледі.

Бірөлшемді массивтерге есептер шығару

1-топтық жұмыс

1. Сыныптасыңның телефон нөмірлерінің

telefon.txt файлынан оқып, арасында 5

цифрымен аяқталатын нөмірлерді telout.txt

файлына жаз.

1-Тапсырма: Телефон нөмірлерін өңдеу 79-бет

Мақсат: Сыныптастардың телефон нөмірлерін массивке енгізу, 5 цифрымен аяқталатын нөмірлердің санын анықтау.

Дискрипторлар:

Массивтің өлшемін (n) дұрыс енгізеді.

Массивке элементтерді (телефон нөмірлерін) дұрыс енгізеді.

Цикл арқылы массив элементтерін тексереді.

Шартты (% 10 == 5) дұрыс қолданады.

5 цифрымен аяқталатын нөмірлердің санын дұрыс есептейді.

Бағалау критерийлері:

Жұмыс түрлері:

Жеке жұмыс: Әр оқушы кодты өз бетінше жазады және орындайды.

Жұптық жұмыс: Бір оқушы код жазады, екіншісі тексереді және қатені түзетеді.

Топтық жұмыс: Бір топ массивті жариялайды, біреуі шарттарды орындайды, ал соңғысы нәтиже есептейді.

---

2-Тапсырма: Так орындардағы жұп сандарды табу

Мақсат: Массивті 20...50 аралығындағы кездейсоқ сандармен толтыру және так орындардағы жұп элементтерді анықтау.

Дискрипторлар:

Массивті randint көмегімен дұрыс толтырады.

Так орындарды (i % 2 == 1) дұрыс анықтайды.

Жұп сандарды (% 2 == 0) дұрыс тексереді.

Нәтижені дұрыс экранға шығарады.

---

3-Тапсырма: Баскетбол командасына іріктеу

Мақсат: Оқушылардың бойына байланысты команданың талаптарына сай іріктеу.

Дискрипторлар:

Минималды талап (K) дұрыс енгізілді (K > 12).

Массивке оқушылардың бойын дұрыс енгізеді.

Бойы K мәнінен үлкендерді анықтайды.

Нәтижені дұрыс экранға шығарады.

Бағалау критерийлері:

Жұмыс түрлері:

Жеке жұмыс: Әр оқушы оқушылардың бойын жеке енгізіп, нәтижені есептейді.

Жұптық жұмыс: Бір оқушы шарттарды жазады, екіншісі нәтиже шығару логикасын тексереді.

Топтық жұмыс: Бір топ массивті толтырады, екіншісі шарттарды орындайды, үшіншісі нәтижені шығарады.

[22:04, 18.01.2025] .: 1. Мәселе: Телефон нөмірлері

Массивте сыныптастарының телефон нөмірлері сақталған. Бізге 5 цифрымен аяқталатын нөмірлердің санын анықтау қажет.

Кодтың жұмыс істеу жолы:

1. from array import array — массивті пайдалануға мүмкіндік береді.

2. n = int(input()) — массивтің өлшемін (n) енгіземіз.

3. a = [0] * n — ұзындығы n болатын массивті нөлдермен толтырады.

4. Пайдаланушыдан массив элементтерін (n телефон нөмірін) енгізу сұралады.

5. Цикл арқылы массив элементтері тексеріледі:

Егер a[i] % 10 == 5, онда ол 5 цифрымен аяқталады.

t = t + 1 арқылы мұндай элементтердің саны есептеледі.

6. Соңында print(t) арқылы нәтиже экранға шығады.

Мысалы:

Берілген массив: [12345, 56789, 12555, 98765]

5 цифрымен аяқталатын нөмірлер: 12345, 12555, 98765

Нәтиже: 3

---

2. Мәселе: 20...50 аралығындағы массив элементтері

Массивті 20...50 аралығындағы кездейсоқ сандардан құрастырып, так орындардағы жұп элементтерді анықтау қажет.

Кодтың жұмыс істеу жолы:

1. from random import randint — кездейсоқ сандарды генерациялау үшін пайдаланылады.

2. N = 20 — массивтің ұзындығы 20 деп анықталады.

3. B = [0] * N — 20 элементтен тұратын массив жасалады.

4. for i in range(0, N) циклі арқылы массив элементтері кездейсоқ түрде 20...50 диапазонынан алынады.

B[i] = randint(20, 50)

5. Так орындардағы (i % 2 == 1) және жұп сандар (B[i] % 2 == 0) анықталады.

6. Жауап экранға шығарылады.

Мысалы:

Генерацияланған массив: [25, 30, 21, 28, 45, 40, 22, 26, 24, 29]

Так орындардағы жұп сандар: 30, 28, 40, 26

Нәтиже: 30 28 40 26

---

3. Мәселе: Баскетбол командасын іріктеу

Оқушылардың бойына байланысты K саны енгізіледі (K > 12). Оқушылардың бойы енгізіліп, команданың минималды талаптарын орындайтындары таңдалады.

Егер 3-мысалдың толық кодын түсіндіру қажет болса, хабарласыңыз!

[22:06, 18.01.2025] .: 3-мысал: Баскетбол командасына іріктеу

Осы тапсырмада оқушылардың бойына байланысты баскетбол командасына мүшелікке жарайтындарын анықтау керек. Талап бойынша, бойлары енгізілген мәннен (K > 12) үлкен болуы тиіс.

Кодтың жұмыс істеу жолы:

1. Кіру мәліметтері:

Пайдаланушыдан оқушылар саны мен олардың бойларын енгізу сұралады.

2. Іріктеу шарты:

Команданың талабына сәйкес келу үшін, оқушының бойы K мәнінен үлкен болуы керек.

3. Массивті өңдеу:

Массив арқылы әр оқушының бойы тексеріледі. Егер бойы талапқа сай болса, ол іріктелген оқушылардың тізіміне қосылады.

Код:

# Оқушылардың бойын іріктеу

n = int(input("Оқушылар саны: ")) # Оқушылар саны

k = int(input("Критерий бойы (K > 12): ")) # Минималды бой критерийі

while k <= 12: # K мәні 12-ден кіші болмауын те…

[22:17, 18.01.2025] .: Тапсырмалардың дискрипторлары және бағалау критерийлері

Әр тапсырма үшін жеке, жұптық және топтық бағалау тәсілдерін ұсынамын.

---

1-Тапсырма: Телефон нөмірлерін өңдеу

Мақсат: Сыныптастардың телефон нөмірлерін массивке енгізу, 5 цифрымен аяқталатын нөмірлердің санын анықтау.

Дискрипторлар:

Массивтің өлшемін (n) дұрыс енгізеді.

Массивке элементтерді (телефон нөмірлерін) дұрыс енгізеді.

Цикл арқылы массив элементтерін тексереді.

Шартты (% 10 == 5) дұрыс қолданады.

5 цифрымен аяқталатын нөмірлердің санын дұрыс есептейді.

Бағалау критерийлері:

Жұмыс түрлері:

Жеке жұмыс: Әр оқушы кодты өз бетінше жазады және орындайды.

Жұптық жұмыс: Бір оқушы код жазады, екіншісі тексереді және қатені түзетеді.

Топтық жұмыс: Бір топ массивті жариялайды, біреуі шарттарды орындайды, ал соңғысы нәтиже есептейді.

---

2-Тапсырма: Так орындардағы жұп сандарды табу

Мақсат: Массивті 20...50 аралығындағы кездейсоқ сандармен толтыру және так орындардағы жұп элементтерді анықтау.

Дискрипторлар:

Массивті randint көмегімен дұрыс толтырады.

Так орындарды (i % 2 == 1) дұрыс анықтайды.

Жұп сандарды (% 2 == 0) дұрыс тексереді.

Нәтижені дұрыс экранға шығарады.

Бағалау критерийлері:

Жұмыс түрлері:

Жеке жұмыс: Әр оқушы массивті толтырады және нәтижені шығарады.

Жұптық жұмыс: Бір оқушы массивті толтырады, екіншісі нәтижені тексереді.

Топтық жұмыс: Бір топ кездейсоқ сандарды генерациялайды, екіншісі шарттарды тексереді.

---

3-Тапсырма: Баскетбол командасына іріктеу

Мақсат: Оқушылардың бойына байланысты команданың талаптарына сай іріктеу.

Дискрипторлар:

Минималды талап (K) дұрыс енгізілді (K > 12).

Массивке оқушылардың бойын дұрыс енгізеді.

Бойы K мәнінен үлкендерді анықтайды.

Нәтижені дұрыс экранға шығарады.

.

2. B[20] массив элементінің мәнін 20...50

арасындағы кездейсоқ сандардан құрастыр.

Массивтегі тақ орында тұрған жұп

элементтерді баспаға бер.

Дескриптор:

Массивке деректерді енгізу операторларын қолданып

алгоритмдерді программалайды.

Жұптық жұмыс

Массивтерді Python программалау тілінде енгізудің 3

түріне салыстырмалы түрде талдау жасаңдар. Осы

үшеуінің қайсысын көп қолдануымыз мүмкін?

Себебін дәлелді мысалдармен түсіндіріңдер.

Дескриптор

Массивтерді қолдану түрлерін салыстырады.

Оқушылардың жұмыстарын шкала арқылы

бағалау. «Сағат» әдісі. Сағат шкаласына

оқушылардың аттарын стикерге жазып жапсыру.

практикалық жұмыс

1,2,3 кодтарды компьютерге орындаға тапсырма береді.

Үлгерім жобасы

Мұғалімді тыңдайды

1-мысалды компьютерде орындайды.

1-кодты компьютерде тереді.77-бетте

2-кодты компь ютерде тереді.77-бетте

Нәтижені экранға шығарады.

Анықтамасын дәптерге жазады

Үлгерім жобасы программасын жазады

print('Synyptar sany=', end='')

N=int(input())

S=0

A=[0]*N

print('Synyptar ulgerimin engiz=')

for i in range (0,N):

    A[i]=int(input())

min=A[0]

for i in range(0,N):

    S+=A[i]

    if A[i]<min:

        min=A[i]

S=S/N

print('Orta ulgerim=', S,'%')

print('bilim sapasy en tomen synyp=', min)

print('Kotery paiyzy=',S-min)

нәтижені шығарады.

Synyptar sany=8

Synyptar ulgerimin engiz=

80

90

40

65

70

68

60

50

Orta ulgerim= 65.375 %

bilim sapasy en tomen synyp= 40

Kotery paiyzy= 25.375

1-тапсырма кодын жазады.

from array import array

from random import randint

n=int(input('Synyp sany    '))

a=array('i')

a=[randint(13,15) for i in range(n)]

print(a)

s=0

for i in range (n):

    if a[i]%10==5:

        s+=1

print(s)

F5

Synyp sany    20

[15, 15, 13, 13, 15, 13, 14, 15, 14, 15, 15, 14, 15, 13, 15, 15, 14, 14, 14, 15]

10

2-тапсырма

from array import array

from random import randint

n=int(input('Synyp sany '))

a=array('i')

a=[randint(20,50) for i in range(n)]

print(a)

for i in range(n):

    if i%2==1 and a[i]%2==0:

        print(i, a[i], end=' ')

F5

Synyp sany 20

[40, 46, 50, 20, 28, 42, 24, 33, 28, 48, 33, 22, 29, 37, 48, 50, 50, 21, 26, 47]

1 46 3 20 5 42 9 48 11 22 15 50

1-тапсырманы орындайды.

Программасын құрастырады.

Программа кодын питонда жазады

Нәтижені шығарады

from array import array

a=array('i')

n=int(input())

a=[0]*n

t=0

for i in range(0,n):

a[i]=int(input())

print(a)

for i in range(0,n):

if a[i]%10==5:

t=t+1

print(t)

F5

5

4

7

8

9

7

[4, 7, 8, 9, 7] 0

2-тапсырманы орындайды

from random import randint

N=20

B=[0]*N

for i in range(0,N):

B[i]=randint(20,50)

print(B)

for i in range(0,N):

if i%2==1 and B[i]%2==0:

print(B[i],end=' ')

F5

15

21

45

87

98

12

57

87

78

87

98

87

45

54

66

54

[21, 45, 87, 98, 12, 57, 87, 78, 87, 98, 87, 45, 54, 66, 54]

3-тапсырманы орындайды

from array import array

A=array("i")

K=int(input())

P=int(input())

A=[0]*K

B=[]

C=[]

for i in range (0,K):

A[i]=int(input())

print(A)

for i in range (0,K):

if A[i]>P:

B.append(A[i])

C.append(i)

print()

if len(B)<12:

print('Komandany kuru mumkin emes')

else:

print(C)

print(sum(B)/len(B))

print(max(B))

print(min(B))

F5

15

21

45

87

98

12

57

87

78

87

98

87

45

54

66

54

[21, 45, 87, 98, 12, 57, 87, 78, 87, 98, 87, 45, 54, 66, 54]

Бағалау критерийлері:

Жұмыс түрлері:

Жеке жұмыс: Әр оқушы оқушылардың бойын жеке енгізіп, нәтижені есептейді.

Жұптық жұмыс: Бір оқушы шарттарды жазады, екіншісі нәтиже шығару логикасын тексереді.

Топтық жұмыс: Бір топ массивті толтырады, екіншісі шарттарды орындайды, үшіншісі нәтижені шығарады

Бағалау критерийлері:

Жұмыс түрлері:

Жеке жұмыс: Әр оқушы массивті толтырады және нәтижені шығарады.

Жұптық жұмыс: Бір оқушы массивті толтырады, екіншісі нәтижені тексереді.

Топтық жұмыс: Бір топ кездейсоқ сандарды генерациялайды, екіншісі шарттарды тексереді.

1-Тапсырма: Телефон нөмірлерін өңдеу

Бағалау критерийлері:

Жоғары деңгей: Барлық телефон нөмірлері енгізілді, шарттар дұрыс орындалды, нәтиже дұрыс.

Орташа деңгей: Кейбір қателер бар, бірақ логика дұрыс.

Төмен деңгей: Массивті енгізуде немесе шартты тексеруде қатесі көп.

---

2-Тапсырма: Так орындардағы жұп сандарды табу

Бағалау критерийлері:

Жоғары деңгей: Барлық шарттар орындалды, кездейсоқ сандар дұрыс анықталды, нәтиже дұрыс.

Орташа деңгей: Кейбір элементтер дұрыс анықталмады, бірақ жалпы логика дұрыс.

Төмен деңгей: Циклда немесе шарттарда қателіктер көп.

---

3-Тапсырма: Баскетбол командасына іріктеу

Бағалау критерийлері:

Жоғары деңгей: Іріктеу талаптары толық орындалды, нәтижелер дұрыс есептелді.

Орташа деңгей: Кейбір қателер бар, бірақ жалпы талаптар орындалды.

Төмен деңгей: Қате көп, іріктеу шарттары дұрыс қолданылмады.

Жұмыс дәптері

Кесте

Сабақтың соңы

«Зымыран сұрақтар» әдісі

Оқушылар қағазға тақырып туралы сұрақтар жазып

ұшақ жасайды. Келесі топқа ұшырады, ол топ

сұрақтарға жауап береді.

«Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі.

Оқушылар сабақтан алған екі жақсы әсерімен,

түсінбеген бір сұрағымен бөліседі

Өзін-өзі бағалау.

А4 парағы

Үй тапсырмасы

Оқулықтағы берілген тапсырмаларды орындап келу.