Біздің айналамыздағы тарихи ескерткіштер

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Мектеп: И.Ф.Халипов атындағы №1 орта мектеп

Біздің айналамыздағы тарихи ескерткіштер

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Ускенбаева Алия Балкеновна

Сынып: 5

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың

Орта ғасыр қаласы Талхизға саяхат

тақырыбы

Оқу мақсаттары

Сабақ

Барлығы: ;

мақсаттары

Көпшілігі:

Ежелгі адамдардың мәдени жетістіктерін қорытындылайды;

Алғашқы жылқы ӛсірушілерді анықтайды;

Кейбірі:

Андронов шаруашылығындағы ерекшеліктерді ажыратады;

Жартастағы суреттерге шолу жасайды;

Ойлау деңгейлері

түсіну, қолдану, талдау

Бағалау

ежелгі адамдардың тиісті іс-әрекетін анықтайды;

критерийлері

еңбек құралдарын топтастырады;

петроглифтердің арасындағы айырмашылық пен ұқсастықты анықтайды;

петроглифтерді салыстыра отырып, ежелгі адамдардың дүниетанымын

сипаттайды.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар: алғашқы адамдардың ӛміріндегі ең маңызды сәттерден

құралған бейнелерді ажыратып, шағын кӛрініс жасайды. Ежелгі еңбек

құралдарын жасауда, тиісті критерийлерді жазады

Пәндік

лексика және терминология: Ру,

алғашқы қауым, тобыр,

аналық және аталық ру, абыздар, терімшілік, аңшылық, балық аулау,

мал шаруашылығы,

теселі егіншілік, еңбек бӛлінісі, ӛнімді еңбек, жеке

меншік, ӛндіруші шаруашылық, қолӛнер, кен ӛндірісі, тоқымашылық,

керамика, кӛзе т.б.сӛздерді еске түсіреді.

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Адамның жануарлар әлемінен басты ерекшеліктері...

Алғашқы адамдардың тұрмыс тіршілігінде келесі өзгерістер орын

алды...

Біздің анықтағанымыз...

Қорытындысында...

Біздің тобымыздың ойынша...

Келесі себептер/факторлар....

Ең басты жетістіктер ...

Жазылымға арналған тапсырма: «Уақыт сызығы»

Тарихи концепт

ұқсастық пен айырмашылық

Құндылықтарға

Алғашқы

адамдардың

тұрмыс-тіршілігі,

еңбегіне,

тарихи

баулу

ескерткіштеріне құрметпен қарау

Пәнаралық

География, Дүниежүзі тарихы

байланыстар

Бастапқы білім

Қазақстан территориясындағы алғашқы адамдардың антропологиясын,

тұрмысын, археологиялық ескерткіштерімен, діни наным-сенімімен

танысты.

Сабақ барысы

Жоспарланған

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекеттер

Ресурстар

кезеңдері

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі Оқушылармен амандасу

«Мен кіммін?» әдісі бойынша оқушылармен танысу

3 мин

Сабақ тақырыбын ашу. Сурет беріледі. Сол суретке қарап оқушылар өз ойларын айтады.

Ескерткіш дегеіміз не?

Ескерткіштер туралы не білесіңдер?

Туған өлкеңде қандай ескерткіштер бар?

«Атаулар туралы үш сұрақ»

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша үш терминді тақтаға жазып, оқушыларға осы атауларға қатысты мынандай сұрақтарға жазбаша жауап беруді тапсырады:

1 – топ: Қайда? Қашан? Талхиз қалашығы қай жерде орналасқан? (мұғалім Талхиз қаласының орналасқан жері туралы мәлімет береді, оқушылар картадан тауып, кескін картаға бояп көрсетулері керек. Қосымша Талхиз қаласының өмір сүрген уақыты, «Талхиз» сөзінің мағынасы, қала туралы алғашқы мәліметтер де беріледі.)

1.Талхиз қалашығы Алматыдан шығысқа қарай 25 км жерде, Талғар қаласының оңтүстік жағында орналасқан.

2. Талғар қаласы Х ғасырдың ортасынан бастап ХІІІ ғасырдың басына дейін өмір сүрген. Талғар атауы ежелгі түркі тілінде «Үлкен мұз тау» деген мағынаны береді. Ол туралы алғашқы тарихи дерек 982 жылы жазылды.

2. Топ: Қалай? Суретке қарап, әңгіме құра. (мұғалім Талхиз қалашығының қағазға салынған және кітаби нұсқадағы суретін оқушыларға ұсынады, қаланың қақпасы, археологтар ашқан үйлерді, қала жолы туралы мәліметтер беріледі)

ТАЛХИЗ қаласы /қазіргі Талғар/сол дәуірде 21 гектар жерді алып жатқан. Қазіргі таңда Талхиз қалашығы 9 гектар жерді алып жатыр. Архелогтар каланың 10-15 үйінің іргетасын қазып ашқан. Үйлер бір-біріне жақын орналасқан.

1. Қандай? Талхиз қаласынан табылған заттар. (мұғалім оқушыларға үш сурет береді. Ошақ, темірден жасалынған бұйымдар, жапон фарфоры. Қосымша мәліметтер беріледі)

Талхиз қалашығында әйнектен сүйектен, металдан, қыштан бұйым жасау өндірісі дамыған. Талхиз қаласынан Жапониялық фарфор ыдысы, Қытай, Иран және басқада Таяу Шығыс елдерінен жеткізілген түрлі айналарда табылған. Табылған құнды заттар Ұлы Жібек жолының Талхиз қаласынан өткендігінің бірде бір дәлелі.

«Борт журналы» әдісі бойынша оқушылар өз ойларын кестеге толтырып отырады

«Екі жұлдыз, бір тілек»

Сыныптастарды бағалау үдерісінде оқушылардан екі жұлдыз қоюды және бір тілек айтуды сұраңыз.

Екі жұлдыз = жұмыс істеген кезде оларға ерекше ұнаған 2 зат

Бір тілек = бұл жақсартуға болатын нәрсе

«Жәшіктегі кітаптар»

Ортаға әсем безендірілген жәшік әкелінеді. Мұғалім: «Сыртындағы суреттерге қарап, осы жәшіктің ішінде не бар екенін тапқан оқушыға сыйлығымыз бар.» «Дұрыс, кітап!»

Қазір әрқайсысың бір кітаптан алып, 10 минут көлемінде кітапты оқып, қарап шығады. Содан соң кітапты жұбымызбен ауыстырып, тағы 10 минут оқимыз. Қысқаша қажетті деген мәліметтерді, қызықты ойлар мен кейіпкерлерді өздеріңе түсіріп алуларыңа болады,» - дейді.

Балалар 20 минут оқып болған соң, бір-біріне осы кітап туралы ойларын жеткізу тапсырылады. Бір-бірін толықтырады. Қызығушылық танытқан кітаптарын үйге оқуға алуларына рұқсат етіледі.

5 мин

(Ж) «Уақыт сызығы»

ИТ, слайд 1

«Тас дәуірі» кезеңінен қандай оқиғалар ерекше

есте қалды?

Металды игеру адам ӛміріне қандай ӛзгерістер

алып келді? –сұрақтарына жауап бере отырып,

оқиғаларды «Уақыт сызығына» орналастырады

ҚБ «Бармақтар»

Ортасы

(Жт) «Бірге ойлаймыз»

10 мин

Сұрақ: «Ежелгі адамға ең үлкен пайдасын әкелген

ИТ, слайд 2

еңбек құралы қандай?»

(Жұптарға ежелгі адамдардың әртүрлі іс-әрекеті

жазылған карточкалар таратылады: 1 – аң аулау, 2-

от жағу, 3- аңдардың терісін боршалау, 4 – балық

аулау. Осы іс-әрекеттерге сәйкес келетін еңбек

құралын анықтап, топпен не жұппен суретін

салады. Еңбек құралдарын еске түсіру үшін

оқулықтың бастапқы беттеріндегі тақырыптарды

қайталайды).

ҚБ «2х2»

15 мин

(Т) 3-тапсырма. «Топтық зерттеу».

алғашқы адамдар,

Суреттер бойынша сол кезеңге ойша ӛтіп, нені

тас құралдары, кен

елестеткендерін жазып алады.

ӛндіру, қыш

1 топ: Журналистер:

құмыралар,

«Менің тас дәуіріндегі бір күнім» тақырыбында

петроглифтердің

оқиға орнынан репортаж дайындайды;

суреттері.

Критерийлері:

1. Пәндік мазмұны: кәсібі, тұрмысы және т.б

2. Ӛзектілігі: тас дәуірінің ерекшелігі, еңбектің

рӛлі, адам эволюциясы және т.б.

2 топ: Ұсталар:

ИТ, слайд 3

Тас және қола дәуірінің еңбек құралдарының

ішінен адамға ең үлкен пайдасын (қажетті) әкелген

еңбек құралын таңдап, оның суретін салып,

мысалдар келтіре отырып, ӛз таңдауларын

негіздеу.

3 топ: Қыш құмыра (керамика) жасаушылар:

Тұрақтардан табылған қыш құмыраларды зерттеп,

олардың қажеттілігі мен қолданылуын түсіндіреді.

Қыш құмыралардың бірнеше нұсқасының суретін

салады,

ондағы

бейнеленген

суреттерді

сипаттайды.

4 топ: Этнографтар:

Тас және қола дәуіріне тән ғұрыптармен наным-

сенімдер бойынша презентация жасайды. Олардың

мағынасын ашып, түсіндіреді.

ҚБ «Мадақтау сэндвичі»

Аяқталуы

(Ж) Кері байланыс. «Бағдаршам»

3 мин

Жасыл түс – осы секілді тапсырмалар кӛбірек

болса

Сары түс – ұнады, бірақ барлығы емес

Қызыл түс – сабақ мүлдем ұнамады

1 мин

Үй тапсырмасы:

1 мин

Сабақты қорыту

Саралау – Сіз қосымша кӛ

Бағалау – Оқушылардың үйрен

Пәнаралық байланыстар,

мек кӛрсетуді қалай жос

генін тексеруді қалай жоспар

қауіпсіздік және еңбекті қор

парлайсыз? Сіз қабілеті

лайсыз?

ғау ережелері, АКТ-мен бай

жоғары оқушыларға тап-

ланыс. Құндылықтардағы

сырманы күрделендіруді

байланыс

қалай жопарлайсыз?

Рефлексия

- Сабақ/оқу мақсаттары

шынайы ма?

- Бүгіноқушылар не білді?

- Сыныптағы ахуал қандай

болды?

- Мен жоспарлаған сара-

лау шаралары тиімді

болды ма?

- Мен берілген уақыт

ішінде үлгердім бе?

- Мен ӛз жоспарыма қан-

дай түзетулер енгіздім

және неліктен?

«Бекітемін»

Оқу ісінің меңгерушісі:

........................................

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАР №17

«.......»...............2017 ж.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 5.1A

Мектеп: №13 орта мектебі

Қазақстандағы ежелгі адамдардың ӛмірі

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Даутова Ботакоз Омарханқызы

Сынып: 5

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың

Ежелгі адамдардың өміріне саяхат (1-сабақ)

тақырыбы

Оқу мақсаттары

5.1.2.1 алғашқы адамдардың тұрмыс- тіршілігін шығармашылық түрде

(әңгімелеу, бейнелеу, кӛрініс, макет) кӛрсету

Сабақ

Барлығы: Тас дәуіріндегі оқиғаларға шолу жасайды;

мақсаттары

Көпшілігі:

Ежелгі адамдардың мәдени жетістіктерін қорытындылайды;

Алғашқы жылқы ӛсірушілерді анықтайды;

Кейбірі:

Андронов шаруашылығындағы ерекшеліктерді ажыратады;

Жартастағы суреттерге шолу жасайды;

Ойлау деңгейлері

түсіну, қолдану, талдау

Бағалау

ежелгі адамдардың тиісті іс-әрекетін анықтайды;

критерийлері

еңбек құралдарын топтастырады;

петроглифтердің арасындағы айырмашылық пен ұқсастықты анықтайды;

петроглифтерді салыстыра отырып, ежелгі адамдардың дүниетанымын

сипаттайды.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар: алғашқы адамдардың ӛміріндегі ең маңызды сәттерден

құралған бейнелерді ажыратып, шағын кӛрініс жасайды. Ежелгі еңбек

құралдарын жасауда, тиісті критерийлерді жазады

Пәндік

лексика және терминология: Ру,

алғашқы қауым, тобыр,

аналық және аталық ру, абыздар, терімшілік, аңшылық, балық аулау,

мал шаруашылығы,

теселі егіншілік, еңбек бӛлінісі, ӛнімді еңбек, жеке

меншік, ӛндіруші шаруашылық, қолӛнер, кен ӛндірісі, тоқымашылық,

керамика, кӛзе т.б.сӛздерді еске түсіреді.

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Адамның жануарлар әлемінен басты ерекшеліктері...

Алғашқы адамдардың тұрмыс тіршілігінде келесі өзгерістер орын

алды...

Біздің анықтағанымыз...

Қорытындысында...

Біздің тобымыздың ойынша...

Келесі себептер/факторлар....

Ең басты жетістіктер ...

Жазылымға арналған тапсырма: «Уақыт сызығы»

Тарихи концепт

ұқсастық пен айырмашылық

Құндылықтарға

Алғашқы

адамдардың

тұрмыс-тіршілігі,

еңбегіне,

тарихи

баулу

ескерткіштеріне құрметпен қарау

Пәнаралық

География, Дүниежүзі тарихы

байланыстар

Бастапқы білім

Қазақстан территориясындағы алғашқы адамдардың антропологиясын,

тұрмысын, археологиялық ескерткіштерімен, діни наным-сенімімен

танысты.

Сабақ барысы

Жоспарланған

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекеттер

Ресурстар

кезеңдері

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі

Қазақстан тарихы

2 мин

Топтастыру:алғашқы қауымдық қоғам

(кӛне заманнан бү

дәуірлерімен: 1 топ «Палеолит»; 2 топ «Мезолит»;

гінге дейін). Бес

3 топ «Неолит»; 4 топ «Энеолит»

томдық. 1-том.

3 мин

Бастапқы ынталандырушы материал

Алматы, 2010.

(М) ӛткен тақырыптарды қайталай отырып, ежелгі

дәуірге саяхат жасайтындығын ескерту.

- «Тас және қола дәуірінде қандай ӛзгерістер орын

алды?»

5 мин

(Ж) «Уақыт сызығы»

ИТ, слайд 1

«Тас дәуірі» кезеңінен қандай оқиғалар ерекше

есте қалды?

Металды игеру адам ӛміріне қандай ӛзгерістер

алып келді? –сұрақтарына жауап бере отырып,

оқиғаларды «Уақыт сызығына» орналастырады

ҚБ «Бармақтар»

Ортасы

(Жт) «Бірге ойлаймыз»

10 мин

Сұрақ: «Ежелгі адамға ең үлкен пайдасын әкелген

ИТ, слайд 2

еңбек құралы қандай?»

(Жұптарға ежелгі адамдардың әртүрлі іс-әрекеті

жазылған карточкалар таратылады: 1 – аң аулау, 2-

от жағу, 3- аңдардың терісін боршалау, 4 – балық

аулау. Осы іс-әрекеттерге сәйкес келетін еңбек

құралын анықтап, топпен не жұппен суретін

салады. Еңбек құралдарын еске түсіру үшін

оқулықтың бастапқы беттеріндегі тақырыптарды

қайталайды).

ҚБ «2х2»

15 мин

(Т) 3-тапсырма. «Топтық зерттеу».

алғашқы адамдар,

Суреттер бойынша сол кезеңге ойша ӛтіп, нені

тас құралдары, кен

елестеткендерін жазып алады.

ӛндіру, қыш

1 топ: Журналистер:

құмыралар,

«Менің тас дәуіріндегі бір күнім» тақырыбында

петроглифтердің

оқиға орнынан репортаж дайындайды;

суреттері.

Критерийлері:

1. Пәндік мазмұны: кәсібі, тұрмысы және т.б

2. Ӛзектілігі: тас дәуірінің ерекшелігі, еңбектің

рӛлі, адам эволюциясы және т.б.

2 топ: Ұсталар:

ИТ, слайд 3

Тас және қола дәуірінің еңбек құралдарының

ішінен адамға ең үлкен пайдасын (қажетті) әкелген

еңбек құралын таңдап, оның суретін салып,

мысалдар келтіре отырып, ӛз таңдауларын

негіздеу.

3 топ: Қыш құмыра (керамика) жасаушылар:

Тұрақтардан табылған қыш құмыраларды зерттеп,

олардың қажеттілігі мен қолданылуын түсіндіреді.

Қыш құмыралардың бірнеше нұсқасының суретін

салады,

ондағы

бейнеленген

суреттерді

сипаттайды.

4 топ: Этнографтар:

Тас және қола дәуіріне тән ғұрыптармен наным-

сенімдер бойынша презентация жасайды. Олардың

мағынасын ашып, түсіндіреді.

ҚБ «Мадақтау сэндвичі»

Аяқталуы

(Ж) Кері байланыс. «Бағдаршам»

3 мин

Жасыл түс – осы секілді тапсырмалар кӛбірек

болса

Сары түс – ұнады, бірақ барлығы емес

Қызыл түс – сабақ мүлдем ұнамады

1 мин

Үй тапсырмасы:

1 мин

Сабақты қорыту

Саралау – Сіз қосымша кӛ

Бағалау – Оқушылардың үйрен

Пәнаралық байланыстар,

мек кӛрсетуді қалай жос

генін тексеруді қалай жоспар

қауіпсіздік және еңбекті қор

парлайсыз? Сіз қабілеті

лайсыз?

ғау ережелері, АКТ-мен бай

жоғары оқушыларға тап-

ланыс. Құндылықтардағы

сырманы күрделендіруді

байланыс

қалай жопарлайсыз?

Рефлексия

- Сабақ/оқу мақсаттары

шынайы ма?

- Бүгіноқушылар не білді?

- Сыныптағы ахуал қандай

болды?

- Мен жоспарлаған сара-

лау шаралары тиімді

болды ма?

- Мен берілген уақыт

ішінде үлгердім бе?

- Мен ӛз жоспарыма қан-

дай түзетулер енгіздім

және неліктен?