1-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

Бөлім «Мәдениет: тіл және қарым-қатынас»

Тапсырма

1. Мәтінді мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап беріңіз. Kөтерілген мәселе бойынша өз ойыңызды білдіріңіз

1-мәтін

Қазақ халқының тіл мәдениеті — атадан балаға мирас болып келе жатқан қазына. Тіл арқылы біз бір-бірімізбен қарым-қатынас жасаймыз, сезімімізді, ойымызды білдіреміз. Тіл – адамдар арасындағы қарым-қатынастың ең басты құралы. Тіл арқылы адамдар өз ойларын, сезімдерін білдіреді, білімдерін жеткізеді. Қазақ тілінің байлығы оның сөздік қорында, нақыл сөздерінде, мақал-мәтелдерінде көрінеді. Қоғамдағы барлық ақпарат тіл арқылы таратылады. Әрбір адамның тілді жақсы меңгеруі, оны дұрыс қолдануы – мәдениеттіліктің белгісі.Қазақ тілі – қазақ халқының ана тілі. Ол – ұрпақтан-ұрпаққа, атадан балаға жеткен ұлы мәдени мұра. Қазақ тілі – бай тіл. Қазақстанда тұратын ұлты басқа халықтар қазақ тілін үйренуге көңіл қойды. Олар қазақ тілін балабақшаларда, мектептерде, жоғары оқу орындарында да үйреніп жүр. Қазақтың жақсы, дана сөзі бар: «Тілден артық қазына жоқ, тілден артық қасиет жоқ». Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қазақ тілі мемлекеттік тіл болып табылады, сондықтан жоғарыда баяндалған мемлекеттік тіл мен оның мәртебесіне қойылған талаптар біртіндеп, әрі дәйектілікпен жетуге тиіс нұсқаның негізгі өлшемдеріне айналуы керек.

1-мәтін бойынша сұрақтар:

1. Қазақ халқының тіл мәдениетінің маңызы неде?

2. Тіл арқылы адамдар не істей алады?

3. Қазақ тілінің байлығы неде көрінеді?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Мәтіннен көтерілген мәселе бойынша өз ойыңызды білдіріңіз

_______________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2-мәтін

Мемлекеттік тіл, яғни, қазақ тілі - әлемдегі алты мыңға жуық тілдердің ішіндегі қолдану өрісі жағынан жетпісінші, ал тіл байлығы мен көркемдігі, оралымдығы жағынан алғашқы ондықтар қатарындағы тіл. Сондай-ақ, ол дүние жүзіндегі ауызша және жазбаша тіл мәдениеті қалыптасқан алты жүз тілдің және мемлекеттік мәртебеге ие екі жүз тілдің қатарында тұр.
Қазақстанда тұратын жүзден аса ұлт өкілдері Қазақстанның халқын, соның ішінде қазақ халқының тұрмыс-әдебиетін, әдет-ғұрпын, мәдениетін, әдебиетін, тілін білуі міндетті.
Тілге деген құрмет – халыққа деген құрмет. Тілсіз халықтың, елдің өмір сүруі мүмкін емес. Әлем таныған ел болу үшін тіліміздің жұлдызын биіктетуіміз керек.
Тіл – қастерлі де, қасиетті ұғым. Ол әрбір адамға ана сүтімен бірге еніп, қалыптасады. Ана тілін сүйген адам – туған жерін, елін, Отанын, атамекенін сүйеді деген сөз. Ал, бұлардың бәрі – адам баласы үшін ең қасиетті ұғымдар. Өмірдің алмастай қырын, абзал сырын түсіне білуіне басты себепкер – ана тілі.

2. Берілген мәтіннен жуан буынды, жіңішке буынды, аралас буынды сөздерді тауып, қосымша жалғаңдар.

БЖБ2 «Киім. Сән. Талғам. Фонетика», «Отбасындағы мерекелер мен дәстүрлер. Лексика» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

1-тапсырма. Берілген мәтін мазмұнынан нақты және қосымша ақпаратты анықтаңыз.

Қазақтың ұлттық киімдері қарапайымдылығымен, ыңғайлылығымен, көз тартар әсемдігімен ерекше.

«Қазақтың ұлттық киімдері» кітабында XIX-XX ғасырлардағы қазақ әйелдерінің ұлттық киім түрлерінің үлгілері, тарихы көрсетілген.«Қазақтың ұлттық киімдері» кітапшасында қазақтардың басқа халықтарға ұқсамайтын киім үлгілері табиғи ерекшеліктері мен көшпелі тіршілікке сәйкес қалыптасқан киім түрлері жайлы айтылады.

Киімдерге аң терісі, өрнектер, әшекейлер көркемдік береді. Көбіне киімдерді аң терісінен, былғарыдан, жұқа киіз бен шұғадан және шеттен әкелінген жібек, қамқа, барқыт сынды маталардан тіккен. Қазақ халқы қашан да аң терісін бағалаған. Сырт киімдер жабайы аңдар мен  үй жануарларының терілерінен тігілген. Сәйкесінше, олардың атаулары да теріге байланысты әр түрлі.  Мысалы, жанат терісінен тігілген тон - жанат тон, қара сұр түлкі терісінен тігілген тон - қара түлкі тон, құндыз терісінен тігілген бөрік - камшат бөрік, құлын терісінен тігілген тон - жарғақ тон деп аталады.Қазақ әйелдерінің бас киімі әйелдің отбасы жағдайын аңғартатын болған. Қыздар тақия немесе бөрік киген.Қыз ұзатылып, өзге елге қалыңдық болып барғанда сәукеле киеді. Сәукеле қазақ танымында айрықша орынға ие. Ерекше көмкеріліп, зерленген сәукеленің жасалуына жүз аттың құны кетеді екен. 

2-тапсырма. Берілген суреттерді, тыңдалым мәтінін пайдаланып

«Қазақ отбасындағы маңызды мерекелер» деген тақырыпқа жинақы мәтін жазыңыз.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3-тапсырма. Берілген сөздерден ілгерінді, кейінді, тоғыспалы ықпалды кестеге бөліп жазыңыз.

Көрікбай, көк гүл, Жанпейіс, Жанболат,Қазанқап,Жыланқарағы, Есенкелді, Досжан, Бесжан,ашса,көшсін, сенбе, Жанпейіс, Құрманбек, Қамысбай, Қонысбай, Жүнісбек.

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

Жиынтық бағалауға шолу

Ұзақтығы: 40 минут

(уақыт оқылым мен жазылым жұмысына арналған. Тыңдалым мен айтылым сабақтан тыс, қосымша уақытта өткізіледі)

Оқылым – 15 минут

Жазылым – 25 минут

Балл саны: 30

Тапсырмалар түрлері:

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы:

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 3 компоненттен тұрады: біріншісі – тыңдалым мен айтылым, екіншісі – оқылым, үшіншісі – жазылым және әдеби тіл нормаларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

1-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

Мәдениет: тіл жіне қарым-қатынас. Фонетика

Киіну. Сән. Талғам. Фонетика

Отбасылық дәстүрлер мен мерекелер. Лексика

Тыңдалым мен айтылым

Тапсырма

Гүлнұр Оразымбетованың орындауындағы «Қазағымның дәстүрлері-ай!» әнін тыңдап, көтерілген мәселені өз сөзіңізбен түсіндіріңіз. [10]

«Қазағымның дәстүрлері-ай!»