«Физика» пәнінен
жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар
9-сынып

Нұр-Сұлтан, 2019

Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 9-сынып білім алушыларына «Физика» пәні
бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде
құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар 9-сынып «Физика» пәні бойынша ұзақ мерзімді оқу
бағдарламасы негізінде дайындалған.
Бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім
алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға
мүмкіндік береді.
Әдістемелік ұсыныстарда бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды
өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған.
Сондай-ақ, жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар)
сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.
Әдістемелік ұсыныс негізгі орта білім беру мектебі мұғалімдеріне, мектеп
әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп,
өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді
ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.

2

МАЗМҰНЫ
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ ................................. 4
«Кинематика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ............................................... 4
«Астрономия негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ............................................... 8
2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ ............................... 11
«Динамика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ................................................. 11
3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ ............................... 19
«Сақталу заңдары» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ..................................................... 19
«Тербелістер және толқындар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ................................. 24
4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ ............................... 29
«Атом құрылысы. Атомдық құбылыстар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ............... 29
«Атом ядросы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау............................................................ 34
«Әлемнің қазіргі физикалық бейнесі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ...................... 38

3

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ
«Кинематика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаттары

9.2.1.1 - материялық нүкте, санақ жүйесі, механикалық
қозғалыстың салыстырмалылығы ұғымдарының
мағынасын түсіндіру, жылдамдықтарды қосу
және орын ауыстыру теоремаларын қолдану
9.2.1.3 - вектордың координаталар осіне проекциясын
анықтау, векторды құраушыларға жіктеу
9.2.1.5 - түзу сызықты теңайнымалы қозғалыс кезіндегі
жылдамдық және үдеу формулаларын есептер
шығаруда қолдану
9.2.1.13 - дененің шеңбер бойымен бірқалыпты
қозғалысын сызықтық және бұрыштық шамалар
арқылы сипаттау

Бағалау критерийі

Ойлау
деңгейлері

Білім алушы:
 Материялық нүкте анықтамасын қолданады
 Вектордың
координаталар
осіне
проекциясын
анықтайды,
векторды
құраушыларға жіктейді
 Түзу сызықты теңайнымалы қозғалыс
кезіндегі
жылдамдық
және
үдеу
формулаларын есептер шығаруда қолданады
 Дененің шеңбер бойымен бірқалыпты
қозғалысын сызықтық және бұрыштық
шамалар арқылы сипаттайды
дағдыларының Қолдану

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырмалар
1. Денені қай жағдайда материялық нүкте деп қарастыруға болатын мысалдарды
анықтаңыз.
Қозғалыстағы дене мысалы
иә
жоқ
Жағалаудан алшақтап бара жатқан кеме
Мектеп ауласында ойнап жүрген оқушы
Эскалатормен көтеріліп бара жатқан адам
Жер бетінен ғарышқа қарай ұшып бара жатқан ракета
Жерді айнала қозғалып жүрген жасанды серік
Сынып бөлмесінде жүрген оқушы
2. Салмағы 1,2 Н болатын шар ауада соңғы жылдамдықпен құлап келеді. Сол жақтан
горизонталь бағытта кенеттен пайда болған жел 0,5 Н күшпен шарға әсер етеді. Қай
диаграммада шарға әсер ететін қорытқы күш дұрыс көрсетілген?

4

3. Денеге горизонталь жазықтыққа 400 бұрыш жасай 7,5 Н күш түсірілген.
(sin 400 = 0,64, cos 400 = 0,77)

(a) Күш векторының горизонталь құраушысын анықтаңыз.
(b) Күш векторының вертикаль құраушысын анықтаңыз.
4. Төмендегі графикте автокөлік жылдамдығы қысқа уақыт аралығында қалай өзгеретіні
бейнеленген.

Жолдың әрбір бөлігі сәйкесінше A, B, C, D және E деп белгіленген.
(i) Графиктен автокөліктің тыныштықта тұрған бөлігін анықтап жазыңыз.
(ii) Графиктен автокөліктің тұрақты жылдамдықпен қозғалған бөлігін анықтап
жазыңыз.
(iii) Қозғалыс кезінде автокөлік баяулайды. Автокөліктің жалпы жүрген жолын
анықтаңыз.
(b) Автокөлік жылдамдығы 16 м/с-тан 8 м/с-қа дейін 4 секунд ішінде азайды. Дененің
үдеуін анықтаңыз.
(a)

5.

(a) Дене шеңбер бойымен қозғала отырып, 5 с ішінде 2π радианға тең жол жүрсе,
шеңбер радиусын 10 м деп ала отырып, дененің сызықтық жылдамдығын анықтаңыз.
(b) Дене радиусы 4 м шеңбер бойымен 500 см/с жылдамдықпен қозғалады.
Анықтаңыз:
(i) айналу периодын;
(ii) центре тартқыш үдеуді.

5

Бағалау
критерийі
Материялық
нүкте
анықтамасын
қолданады
Вектордың
координаталар
осіне
проекциясын анықтау,
векторды құраушыларға
жіктейді
Түзу
сызықты
теңайнымалы қозғалыс
кезіндегі
жылдамдық
және
үдеу
формулаларын есептер
шығаруда қолданады

Дененің
шеңбер
бойымен
бірқалыпты
қозғалысын сызықтық
және
бұрыштық
шамалар
арқылы
сипаттайды

Тапсырм
а
№
1

2
3

4

5

Дескриптор

Балл

Білім алушы
дене қай жағдайда материялық нүкте
болатындығын анықтайды;

1

қорытқы күшті анықтайды;
күш векторының горизонталь
құраушысын анықтайды;
күш
векторының
вертикаль
құраушысын анықтайды;
(а) (і) графиктен автокөліктің
тыныштықта тұрған бөлігін
анықтайды;
(іі) графиктен автокөліктің тұрақты
жылдамдықпен
қозғалған
бөлігін
анықтайды;
(ііі)
графикті
пайдалана
отырып,
автокөліктің жалпы жүрген жолын
анықтайды;
(b) дене үдеуін анықтайды;
(а)
дененің
сызықтық
жылдамдығын анықтайды;
(b) (і) дененің айналу периодын
есептейді;
(іі) центрге тартқыш үдеуді
есептейді.

1
1

Жалпы балл

1
1

1

1

1
1
1
1
12

6

«Кинематика негіздері» бөлімі бойынша
жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _________________________________________
Бағалау критерийі
Материялық
анықтамасын
қолданады

нүкте

Оқу жетістігінің деңгейі
Төмен
Орташа
Жоғары
Дененің материалдық нүкте ретінде Дененің материалдық нүкте ретінде Дененің
материалдық
нүкте
қарастырылатын
жағдайларды қарастырылатын
жағдайларды ретінде
қарастырылатын
анықтау қиындық тудырады.
анықтауда қате жібереді.
жағдайларды дұрыс анықтайды.

Вектордың
координаталар
осіне
проекциясын анықтау,
векторды құраушыларға
жіктейді

Вектордың координаталар осіне
проекциясын анықтау, векторды
құраушыларға жіктеу тақырыбына
есептер
шығаруда
қолдану
қиындық тудырады.

Қорытқы күшті анықтауда/
Вектордың координаталар осіне
күш
векторының
горизонталь проекциясын анықтайды, векторды
құраушысын анықтауда/
құраушыларға дұрыс жіктейді.
күш
векторының
вертикаль
құраушысын
анықтауда
қате
жібереді.

Түзу
сызықты
теңайнымалы қозғалыс
кезіндегі
жылдамдық
және
үдеу
формулаларын есептер
шығаруда қолданады

Түзу
сызықты
теңайнымалы
қозғалыс кезіндегі жылдамдық
және үдеу формулаларын есептер
шығаруда
қолдану
қиындық
тудырады.

Графиктен
автокөліктің
тыныштықта
тұрған
бөлігін/
тұрақты жылдамдықпен қозғалған
бөлігін/ жалпы жүрген жолын
анықтауда/ дене үдеуін анықтауда
қате жібереді.

Түзу
сызықты
теңайнымалы
қозғалыс кезіндегі жылдамдық
және үдеу формулаларын есептер
шығаруда дұрыс қолданады.

Дененің
шеңбер
бойымен
бірқалыпты
қозғалысын сызықтық
және
бұрыштық
шамалар
арқылы
сипаттайды

Дененің
шеңбер
бойымен Дененің сызықтық жылдамдығын/
бірқалыпты қозғалысын сызықтық айналу периодын/ центрге тартқыш
және бұрыштық шамалар арқылы үдеуді есептеуде қате жібереді.
қолдану қиындық тудырады.

Дененің
шеңбер
бойымен
бірқалыпты қозғалысын сызықтық
және бұрыштық шамалар арқылы
сипаттай алады.

7

«Астрономия негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
- абсолюттік және көрінерлік жұлдыздық
шамаларды ажырату
9.7.2.2 - жұлдыздырдың жарқырауына әсер ететін
факторларды атау
9.7.2.3 - аспан сферасының негізгі элементтерін атау
9.7.2.8 - Күн жүйесіндегі денелердің ара қашықтығын
немесе өлшемдерін анықтау үшін параллакс әдісін
қолдануды түсіндіру

Оқу мақсаттары

9.7.2.1

Бағалау критерийі

Білім алушы:
 Абсолюттік
және
көрінерлік
жұлдыздық
шамаларды ажыратады
 Жұлдыздырдың жарқырауына әсер ететін
факторларды жазады
 Аспан
сферасының
негізгі
элементтерін
сипаттайды
 Күн жүйесіндегі денелердің ара қашықтығын
немесе өлшемдерін анықтау үшін параллакс
әдісін қолданады
Қолдану

Ойлау дағдыларының
деңгейлері
Орындау уақыты

15 минут

Тапсырмалар
1.
(a) Абсолют жұлдыздық шама мен көрінерлік жұлдыздық шаманың айырмашылығы
неде?
(b) Жұлдыздардың негізгі сипаттамасы, оның жарқырауы.
(i) Жұлдыздардың жарқырауының температурадан тәуелділігін сипаттаңыз.
(ii) Жұлдыздардың жарқырауының жұлдыз өлшеміне тәуелділігін сипаттаңыз.
(с) Күн – аспандағы жарық жұлдыздардың бірі. Күнге қарағанда Сириустың
жарықтылығы 25 есе, ал Ригельдыкі – 130 мың есе күшті. Аспанда неліктен
Сириустың жарқырауы жоғары?
2.

(а) Аспан сферасы дегеніміз не?
(b) Аспан сферасының негізгі элементтерін атаңыз.
(c) Эклиптика дегеніміз не?

3. Жерден Күнге дейінгі орташа қашықтық 1,5∙1011 м болса, парсек неге тең екенін
есептеңіз.
4. Белгісіз бір Х жұлдыздың жылдық параллаксі 0,5//. Бұл жұлдыз Күнмен салыстырғанда
бізден неше есе қашық жатқанын анықтаңыз.

8

Бағалау критерийі
Абсолюттік
және
көрінерлік
жұлдыздық
шамаларды
ажыратады
Жұлдыздырдың
жарқырауына
әсер
ететін факторларды
жазады

Аспан сферасының
негізгі элементтерін
сипаттайды
Күн
жүйесіндегі
денелердің
ара
қашықтығын немесе
өлшемдерін анықтау
үшін
параллакс
әдісін қолданады
Жалпы балл

Тапсыр
ма №
1

Дескриптор
Білім алушы
(а) абсолют жұлдыздық шама мен көрінерлік
жұлдыздық шаманың айырмашылығын жазады;

Балл
1

(b)
жұлдыздардың
жарқырауының
температурадан тәуелділігін сипаттайды;
(c) жұлдыздардың жарқырауының жұлдыз
өлшеміне тәуелділігін сипаттайды;
Сириус жұлдызының жарқырауы неге жоғары
екендігін сипаттайды;

1

2

аспан сферасына анықтама береді;
аспан сферасының негізгі элементтерін жазады;

1
1

3

эклиптикаға анықтама жазады;
парсекті анықтайтын формуланы қолданады;
парсекті есептейді;
жұлдыздардың қашықтығын анықтайды.

1
1
1
1

1

4

1
1

10

9

«Астрономия негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне
қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _________________________________________
Оқу жетістігінің деңгейі

Бағалау критерийі

Төмен
және
көрінерлік
Абсолюттік
және Абсолюттік
көрінерлік
жұлдыздық жұлдыздық шамаларды ажырату
қиындық тудырады.
шамаларды ажыратады

Орташа
Абсолюттік
және
көрінерлік
жұлдыздық шамаларды ажыратуда
қате жібереді.

Жұлдыздырдың
жарқырауына
Жұлдыздырдың
жарқырауына әсер ететін әсер ететін факторларды атау
факторларды жазады
қиындық тудырады.

Жұлдыздардың
жарқырауының
температурадан/ жұлдыз өлшеміне
тәуелділігін сипаттауда/ Сириус
жұлдызының
жарқырауын
сипаттауда қате жібереді.

Жұлдыздардың жарқырауына әсер
ететін факторларды дұрыс атайды.

сферасының
негізгі
Аспан
сферасының Аспан
негізгі
элементтерін элементтерін сипаттау қиындық
сипаттайды
тудырады.

Аспан сферасына / Эклиптикаға
анықтама беруде/Аспан сферасының
негізгі элементтерін жазуда қате
жібереді.

Аспан
сферасының
негізгі
элементтерін дұрыс сипаттайды.

Күн жүйесіндегі денелердің ара
қашықтығын немесе өлшемдерін
анықтау үшін параллакс әдісін
қолдану қиындық тудырады.

Парсекті анықтайтын формуланы
қолдануда/
парсекті
есептеуде/
жұлдыздардың
қашықтығын
анықтауда қате жібереді.

Күн жүйесіндегі денелердің ара
қашықтығын немесе өлшемдерін
анықтау үшін параллакс әдісін дұрыс
қолданады.

Күн
жүйесіндегі
денелердің
ара
қашықтығын
немесе
өлшемдерін
анықтау
үшін параллакс әдісін
қолданады

10

Абсолюттік
жұлдыздық
ажыратады.

Жоғары
және
көрінерлік
шамаларды
дұрыс

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ
«Динамика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
І-вариант
Оқу мақсаттары

Бағалау критерийі

9.2.2.1 - инерция, инерттілік және инерциялық санақ
жүйесі ұғымдарының мағынасын түсіндіру
9.2.2.2 - Ньютонның екінші заңын тұжырымдау және
оны есептер шығаруда қолдану
9.2.2.10 - үдеумен қозғалған дененің салмағын анықтау
9.2.2.11 - салмақсыздық күйді түсіндіру
Білім алушы:
 Инерция, инерттілік және инерциялық санақ
жүйесі ұғымдарының мағынасын түсіндіреді
 Ньютонның екінші заңын тұжырымдайды және
оны есептер шығаруда қолданады
 Үдеумен
қозғалған
дененің
салмағын
анықтайды
 Салмақсыздық күйді түсіндіреді

Ойлау
дағдыларының Қолдану
деңгейлері
20 минут
Орындау уақыты
Тапсырмалар
1. Суретте жіпке ілінген жүктің астыңғы жағына жіп байланған.

Жүкшеге күш түсіргені төменде бейнеленген.

(а) Егер жүкшеге біртіндеп күш түсіре бастаса, қай жіп үзіледі? Төменгі ме, әлде
жоғарғы жағындағы ма?
(b) Егер жүкшеге бірден күш түсірілсе, қай жіп үзіледі? Төменгі ме, әлде жоғарғы
жағындағы ма?
2. Көгалды қиятын машинаға сырттан әсер ететін күш 51 Н. Ал машинаның массасы 24 кг.
Көгал мен машинаның табаны арасындағы үйкеліс күші 10 Н.
11

(a) Шөп қиятын машинаға әсер ететін күштердің бағытын салып көрсетіңіз.
(b) Шөп қиятын машинаның алатын үдеуі қандай?
3. Тарту күші 15 кН болатын жүк көлігінің артындағы тіркемеге 0,3 м/с 2 үдеу береді. Егер
сол тіркемеге келесі бір жүк көлігі 60 кН болатын тарту күшін түсірсе, тіркеменің
алатын үдеуін анықтаңыз.
4. Суретте үстел үстінде жатқан А денеге жіп арқылы екінші бір В денені ілгені
бейнеленген.

А денесі 5 м/с2 үдеумен В жүгінің салмағы әсерінен қозғалады. Егер А дененің m массасы
В дененің массасынан 2 есе аз болса, онда В дененің салмағын анықтаңыз. Үйкеліс күшін
ескермеңіз.
5. Cуретте ауасы бар түтік ішінде тасталған қағаз қиындысы мен тиын бейнеленген.
Егер түтік ішіндегі ауаны сорып, түтікті
керсінше аударса. Қағаз қиындысы мен
тиын қалай қозғалады. Жауапты түсіндіріп
жазыңыз.

12

Бағалау
Тапсырма
Дескриптор
критерийі
№
Білім алушы
Инерция,
1
біртіндеп күш түсірген жағдайдағы үзілетін жіпті
инерттілік
және
анықтайды;
инерциялық санақ
бірден күш түсірген жағдайдағы үзілетін жіпті
жүйесі
анықтайды;
ұғымдарының
мағынасын
түсіндіреді
Ньютонның
2
шөп қиятын машинаға әсер ететін күштердің
екінші
заңын
бағытын көрсетеді;
тұжырымдау және
қорытқы күшті анықтайды;
оны
есептер
Ньютонның екінші заңын қолданады;
шығаруда
шөп қиятын машинаның үдеуін анықтайды;
қолданады
3
қорытқы күшті анықтайды;
тіркеменің алатын үдеуін анықтайды;
Үдеумен қозғалған
4
А денесі үшін Ньютонның екінші заңын жазады;
дененің салмағын
В денесі үшін Ньютонның екінші заңын жазады;
анықтайды
В денесінің салмағын анықтайды;
Салмақсыздық
5
ауасы сорылған түтіктегі денелердің қозғалысын
күйді түсіндіреді
түсіндіреді;
Жалпы балл

13

Балл
1
1

1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
12

«Динамика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігінің деңгейі
Төмен

Орташа

Жоғары

Инерция,
инерттілік
және инерциялық санақ
жүйесі
ұғымдарының
мағынасын түсіндіреді

Инерция,
инерттілік
және Біртіндеп/ бірден күш түсірген
инерциялық
санақ
жүйесі жағдайдағы
үзілетін
жіпті
ұғымдарының мағынасын түсіндіру анықтауда/инерция
құбылысын
қиындық тудырады.
анықтауда/инерция
нәтижесінде
болатын қозғалысты сипаттауда қате
жібереді.

Ньютонның
екінші
заңын тұжырымдау және
оны есептер шығаруда
қолданады

Ньютонның
екінші
заңын Ньютонның екінші заңын қолданып Ньютонның
екінші
заңын
тұжырымдау және оны есептер күшті/күш бағытын/үдеуді анықтауда тұжырымдау және оны есептер
шығаруда
қолдану
қиындық қате жібереді.
шығаруда
қолданады
және
тудырады.
есептеулерді дұрыс орындайды.

Үдеумен
дененің
анықтайды
Салмақсыздық
түсіндіреді

қозғалған Үдеумен қозғалған дененің салмағын
салмағын анықтау қиындық тудырады.

күйді Салмақсыздық күйді түсіндіру
қиындық тудырады.

Ньютонның екінші заңын қолдануда/
салмақты анықтауда қате жібереді.

Инерция,
инерттілік
және
инерциялық
санақ
жүйесі
ұғымдарының мағынасын дұрыс
түсіндіреді.

Үдеумен
қозғалған
дененің
салмағын дұрыс анықтайды.

Ауасы сорылған түтіктегі қағаз Салмақсыздық
қиындысы/
тиын
қозғалысын түсіндіреді.
түсіндіруде қате жібереді.

14

күйді

дұрыс

«Динамика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
ІІ-вариант
9.2.2.1 - инерция, инерттілік және инерциялық санақ
Оқу мақсаттары
жүйесі ұғымдарының мағынасын түсіндіру
9.2.2.2 - Ньютонның екінші заңын тұжырымдау және
оны есептер шығаруда қолдану
9.2.2.10 - үдеумен қозғалған дененің салмағын анықтау
9.2.2.11 - салмақсыздық күйді түсіндіру
Бағалау критерийі

Білім алушы:
 Инерция, инерттілік және инерциялық санақ
жүйесі ұғымдарының мағынасын түсіндіреді
 Ньютонның екінші заңын тұжырымдайды
және оны есептер шығаруда қолданады
 Үдеумен
қозғалған
дененің
салмағын
анықтайды
 Салмақсыздық күйді түсіндіреді

Ойлау
дағдыларының Қолдану
деңгейлері
20 минут
Орындау уақыты
Тапсырмалар
1. Суретте оңға қарай кетіп бара жатқан вагон ішіндегі адамның қозғалысы бейнеленген.

2-сурет

1-сурет
(a) Суретте қандай құбылыс бейнеленген?
(b) Суреттегі адам қозғалысын сипаттаңыз.

2. Суретте жеңіл автокөлікті итеріп жатқан адам бейнеленген.
Жеңіл автокөліктің массасы 1,4 тонна. Егер
оның доңғалағы мен асфальттың арасындағы
үйкеліс күшін елеусіз аз десек, жеңіл
автокөлік 0,025 м/с2 үдеу алу үшін, адам
қандай күш түсіруі қажет?

3. Тарту күші 15 кН болатын жүк көлігінің артындағы тіркемеге 0,3 м/с2 үдеу береді. Егер
сол тіркемеге келесі бір жүк көлігі 60 кН болатын тарту күшін түсірсе, тіркеменің
алатын үдеуін анықтаңыз.
4. Суретте үстел үстінде жатқан А денеге жіп арқылы екінші бір В денені ілгені
бейнеленген.
15

А денесі төмен қарай 5 м/с2 үдеумен В жүгінің салмағы әсерінен қозғалады. Егер А дененің
m массасы В дененің массасынан 2 есе аз болса, онда В дененің салмағын анықтаңыз.
Үйкеліс күшін ескермеңіз.
5. Автокөлікпен келе жатқан жолаушылар бір сәт салмақсыздық күй кешу үшін, автокөлік
радиусы 35 м дөңес көпірдің ортасынан қандай жылдамдықпен өтуі қажет?

16

Бағалау
Тапсырма
Дескриптор
критерийі
№
Білім алушы
Инерция,
1
суретте берілген құбылысты анықтайды;
инерттілік
және
1-суреттегі қозғалысты сипаттайды;
инерциялық санақ
2-суреттегі қозғалысты сипаттайды;
жүйесі
ұғымдарының
мағынасын
түсіндіреді
Ньютонның
2
Ньютонның екінші заңын қолданады;
екінші
заңын
күшті анықтайды;
тұжырымдау және
3
қорытқы күшті анықтайды;
оны
есептер
тіркеменің алатын үдеуін анықтайды;
шығаруда
қолданады
Үдеумен қозғалған
4
А денесі үшін Ньютонның екінші заңын жазады;
дененің салмағын
В денесі үшін Ньютонның екінші заңын жазады;
анықтайды
В денесінің салмағын анықтайды;
Салмақсыздық
5
автокөліктің
жылдамдығын
анықтайтын
күйді түсіндіреді
формуланы қолданады;
автокөліктің жылдамдығын есептейді.
Жалпы балл

17

Балл
1
1
1

1
1
1
1
1
1
1
1
1
12

«Динамика негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігінің деңгейі
Төмен

Орташа

Жоғары

Инерция,
инерттілік
және инерциялық санақ
жүйесі
ұғымдарының
мағынасын түсіндіреді

Инерция,
инерттілік
және Біртіндеп/ бірден күш түсірген
инерциялық
санақ
жүйесі жағдайдағы
үзілетін
жіпті
ұғымдарының мағынасын түсіндіру анықтауда/инерция
құбылысын
қиындық тудырады.
анықтауда/инерция
нәтижесінде
болатын қозғалысты сипаттауда қате
жібереді.

Ньютонның
екінші
заңын тұжырымдау және
оны есептер шығаруда
қолданады

Ньютонның
екінші
заңын Ньютонның екінші заңын қолданып Ньютонның
екінші
заңын
тұжырымдау және оны есептер күшті/күш бағытын/үдеуді анықтауда тұжырымдау және оны есептер
шығаруда
қолдану
қиындық қате жібереді.
шығаруда
қолданады
және
тудырады.
есептеулерді дұрыс орындайды.

Үдеумен
дененің
анықтайды
Салмақсыздық
түсіндіреді

қозғалған Үдеумен қозғалған дененің салмағын
салмағын анықтау қиындық тудырады.

күйді

Салмақсыздық күйді түсіндіру
қиындық тудырады.

Инерция,
инерттілік
және
инерциялық
санақ
жүйесі
ұғымдарының мағынасын дұрыс
түсіндіреді.

Ньютонның екінші заңын қолдануда/
салмақты анықтауда қате жібереді.

Үдеумен
қозғалған
дененің
салмағын дұрыс анықтайды.

Автокөліктің
жылдамдығын
анықтайтын формуланы қолдануда/
автокөліктің жылдамдығын есептеуде
қате жібереді.

Салмақсыздық
түсіндіреді.

18

күйді

дұрыс

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ
«Сақталу заңдары» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаттары

9.2.3.1 - дене импульсі мен күш импульсін ажырату
9.2.3.2 - импульстің сақталу заңын тұжырымдау және
есептер шығаруда қолдану
9.2.3.5 - механикалық жұмысты аналитикалық және
графиктік тәсілдермен анықтау

Бағалау критерийі

Білім алушы:
 Дене импульсі мен күш импульсін ажыратады
 Импульстің сақталу заңын есептер шығаруда
қолданады
 Механикалық жұмысты графиктік тәсілдермен
анықтайды

Ойлау
дағдыларының Қолдану
деңгейлері
25 минут
Орындау уақыты
Тапсырмалар
1. (а) Дене импульсі неліктен векторлық шама екендігін сипаттап жазыңыз.
(b) Жеңіл автокөліктің алдыңғы бөлігі соққы кезінде деформацияға ұшырайтындай
етіп жасалынады.

Массаы 1200 кг болатын жеңіл автокөлікті сынақтан өткізу барысында бетоннан
жасалған қабырғаға соқтығысқаны көрсетілген.
Сынақтан өткізу барысында жазып алған бейнекөрініс арқылы жеңіл автокөлік пен
бетоннан жасалған қабырға арасындағы соққы 0,36 с созылғандығы анықталды.
Соқтығысқанға дейінгі жеңіл автокөліктің жылдамдығы 7,5 м/с. Соққы абсолют серпімді.
Жеңіл автокөлік импульсінің өзгерісін анықтаңыз.
2. Боулинг шары 3 с бойы домалап келіп кегелге тиеді.

Графикте боулинг шарының жылдамдығының уақытқа тәуелділігі көрсетілген.

19

(a) График арқылы шар мен кегелдің арасындағы арақашықтықты анықтаңыз.
(b) Боулинг шарының массасы 6,4 кг.
(і) Дене импульсінің теңдеуін жазыңыз.
(іі) Боулнинг шарының кегелге соғылғанға дейінгі импульсін анықтаңыз.
(с) (і) Боулинг шарының кегелге тигеннен кейінгі жылдамдығын анықтаңыз.
(іі) Боулинг шары мен кегель соқтығысқаннан кейін бірдей жылдамдыққа ие
болатын болса және бір бағытқа қарай қозғалса, кегельдің массасын анықтаңыз.
3. Металдан жасалған білеуше суретте көрсетілгендей ВD болатын өрден сырғанап DE
бөлігін өтіп барып, ЕF көтеріледі. ЕF бөлігі кедір-бұдырлы, сол себепті білеуше F
нүктесіне жетіп тоқтап қалады.

(a) Суретті пайдалана отырып, жылдамдықтың уақытқа қатысты графигін сызыңыз.
Графикте D, Е және F нүктелері болуы қажет.

20

(b) Блок массасы 0,2 кг. В мен А нүктелерінің арасы 0,6 м. Еркін түсу үдеуі 10 м/с2.
(і) АВ бөлігіндегі білеушенің атқарған жұмысын анықтаңыз.
(іі) С нүктесіндегі білеушенің жылдамдығы 2,5 м/с. С нүктесіндегі кинетикалық
энергиясын анықтаңыз.
4. Винтовкадан тік жоғары қарай 0,020 кг болатын оқ атылды. Оның ұңғыдан шыққан
жылдамдығы 350 м/с.
Есептеңіз:
(a) Мылтық ұңғысынан шыққан кездегі оқтың атқарған жұмысын.
(b) Оқтың көтерілу биіктігін анықтаңыз.
5. Суретте су тамшысының ауырлық күшінің әсерінен
төмен қарай бағытталғаны көрсетілген.
Егер жапырақ пен Жерге дейінгі арақашықтық 15 м
болса, жапырақтан түсіп келе жатқан 20 мг болатын су
тамшысына әсер ететін ауырлық күшінің атқаратын
жұмысы қандай болатындығын анықтаңыз.

21

Бағалау критерийі
Дене импульсі мен
күш
импульсін
ажыратады
Импульстің сақталу
заңын
есептер
шығаруда қолданады

Механикалық
жұмысты
графиктік
тәсілдермен
анықтайды

Тапсырма
№
1

2

3

4

5

Дескриптор
Білім алушы
дене импульсін сипаттайды;
жеңіл
автокөлік
импульсінің
өзгерісін
анықтайды;
шар мен кегелдің арасындағы арақашықтықты
анықтайды;
дене импульсінің теңдеуін жазады;
боулинг шарының кегелге соғылғанға дейінгі
импульсін анықтайды;
боулинг шарының кегелге тигеннен кейінгі
жылдамдығын анықтайды;
кегельдің массасын анықтайды;
суретті пайдалана отырып, графикті сызады;
білеушенің атқарған жұмысын анықтайды;
С нүктесіндегі дененің кинетикалық энергиясын
анықтайды;
мылтық ұңғысынан шыққан кездегі оқтың
атқарған жұмысын анықтайды;
оқтың көтерілу биіктігін анықтайды;
ауырлық
күшінің
атқаратын
жұмысын
анықтайды.

Жалпы балл

Балл
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
13

22

«Сақталу заңдары» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігінің деңгейі
Төмен

Орташа

Жоғары

Дене импульсі мен күш Дене импульсі мен күш импульсін Дене импульсін сипаттауда/ импульс Дене импульсі мен күш импульсін
дұрыс ажыратады.
импульсін ажыратады
ажырату қиындық тудырады.
өзгерісін анықтауда қате жібереді.

Импульстің
сақталу Импульстің сақталу заңын есептер Дене импульсінің теңдеуін қолдануда/ Импульстің сақталу заңын есептер
қолдану
қиындық соғылғанға
дейінгі
импульсті/ шығаруда дұрыс қолданады.
заңын есептер шығаруда шығаруда
тудырады.
соқтығысудан кейінгі жылдамдыкты/
қолданады
дененің массасын
анықтауда қате
жібереді.
Механикалық жұмысты Механикалық жұмысты графиктік График сызуда/ білеушенің атқарған Механикалық жұмысты графиктік
анықтау
қиындық жұмысын/
дененің
кинетикалық тәсілдермен дұрыс анықтайды.
графиктік
тәсілдермен тәсілдермен
тудырады.
энергиясын/
анықтайды
мылтық ұңғысынан шыққан кездегі
оқтың атқарған жұмысын/
оқтың көтерілу биіктігін/ ауырлық
күшінің
атқаратын
жұмысын
анықтауда қате жібереді.

23

«Тербелістер және толқындар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Оқу мақсаттары

9.2.5.1 - еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар
келтіру
9.2.5.2 - эксперименттік әдіспен амплитуда, период,
жиілікті анықтау
9.2.5.11 - резонанс құбылысын сипаттау
9.2.5.16
дыбыс
сипаттамаларын
дыбыс
толқындарының жиілігі және амплитудасымен
сәйкестендіру
9.4.4.4 - шыны призма арқылы өткен жарықтың
дисперсиясына сапалы сипаттама беру

Бағалау критерийі

Білім алушы:
 Еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар
келтіреді
 График бойынша амплитуда, период, жиілікті
анықтайды
 Резонанс құбылысын сипаттайды
 Дыбыс сипаттамаларын дыбыс толқындарының
жиілігі және амплитудасымен сәйкестендіреді
 Шыны призма арқылы өткен жарықтың
дисперсиясын сапалы сипаттайды

Ойлау
деңгейлері

дағдыларының Қолдану

Орындау уақыты

25 минут

Тапсырмалар
1.
(а) Еркін тербеліске мысал келтіріңіз.
Еріксіз тербеліске мысал келтіріңіз.
(b) Берілген суреттер ішінен еріксіз тербеліске жататын мысалды анықтаңыз.

24

2. Суретте тербелмелі дененің орын ауыстыруының уақытқа тәуелді графигі көрсетілген.

(а) Берілген графиктен анықтаңыз:
(і) Тербеліс амплитудасын
(іі) Тербеліс периодын
(ііі) Тербеліс жиілігін
3.
(а) Резонанстың бір пайдасы мен бір зиянына мысал келтіріп жазыңыз.
Зияны:
Пайдалы жағы:
(b) Музыкалық аспаптарда резонанс құбылысы не үшін қолданылады?
Жауабыңызды түсіндіріп жазыңыз.
4.

(а) Дыбыс қаттылығы қандай физикалық шамаға тәуелді болады?
(b) Тон биіктігі қандай физикалық шамаға тәуелді болады?

5. Ақ жарық жеті түске жіктеледі.
(а) Төменде көрсетілген түстерді спектрдегі ретімен жазып шығыңыз.
қызыл, жасыл, көк, күлгін, сары, көгілдір, тоқ сары.
(b) Ақ жарықтан жеті түс қалай алуға болады?
6.

(а) Призмаға алдымен көк жарық, содан кейін қызыл жарық түсірген.
(і) Призма арқылы өткеннен кейінгі қызыл және көк сәулелердің жүру жолын
салыңыз.

(іі) Неліктен бұлай салғаныңызды түсіндіріңіз.

25

Дескриптор
Тапсырма
Балл
№
Білім алушы
Еркін және еріксіз
1
еркін тербеліске мысал келтіреді;
1
тербелістерге
еріксіз тербеліске мысал келтіреді;
1
мысалдар келтіреді
берілген суреттен еркін және еріксіз тербелістерді
1
ажыратады;
График
бойынша
2
графикті
пайдалана
отырып
амплитуданы
амплитуда, период,
анықтайды;
1
жиілікті анықтайды
графикті пайдалана отырып периодты анықтайды;
1
графикті пайдалана отырып жиілікті анықтайды;
1
Резонанс құбылысын
3
резонанстың пайдасына мысал келтіреді;
1
сипаттайды
резонанстың зиянына мысал келтіреді;
1
музыкалық
аспаптарға
неліктен
резонанс
1
құбылысы қажетті екендігін сипаттайды;
Дыбыс
4
дыбыс қаттылығы қандай физикалық шамаға
1
сипаттамаларын
тәуелді болатындығын анықтайды;
дыбыс
тон биіктігі қандай физикалық шамаға тәуелді
1
толқындарының
болатынын анықтайды;
жиілігі
және
амплитудасымен
сәйкестендіреді
Шыны
призма
5
түстерді ретімен жазып шығады;
1
арқылы
өткен
ақ жарықтан жеті түс қалай алуға болатынын
1
жарықтың
жазады;
дисперсиясын
6
призма арқылы өткен сәулелердің жолдарын
1
сапалы сипаттайды
сызады;
сызған сәулелердің жолдарын түсіндіреді.
1
Жалпы балл
15
Бағалау критерийі

26

«Тербелістер және толқындар» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _________________________________________

Бағалау критерийі

Оқу жетістігінің деңгейі
Төмен

Орташа

Жоғары

Еркін
және
еріксіз Еркін және еріксіз тербелістерге
тербелістерге
мысалдар мысалдар
келтіру
қиындық
келтіреді
тудырады.

Еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар
келтіруде қателіктер жібереді.

Еркін және еріксіз тербелістерге
мысалдар келтіреді.

График
бойынша
амплитуда,
период,
жиілікті анықтайды

График
бойынша
период,
жиілікті
қиындық тудырады.

График бойынша амплитуданы/ периодты/
жиілікті анықтауда қате жібереді.

График бойынша амплитуда,
период, жиілікті
дұрыс
анықтайды.

Резонанс
сипаттайды

Резонанс құбылысын
қиындық тудырады.

құбылысын

Дыбыс сипаттамаларын
дыбыс
толқындарының
жиілігі
және
амплитудасымен
сәйкестендіреді

амплитуда,
анықтау
сипаттау

Дыбыс сипаттамаларын дыбыс
толқындарының жиілігі және
амплитудасымен
сәйкестігін
анықтау қиындық тудырады.

Резонанстың пайдасына/ зиянына мысал Резонанс құбылысын
келтіруде/ музыкалық аспаптарға неліктен сипаттайды.
резонанс құбылысы қажетті екендігін
сипаттауда қате жібереді.
Дыбыс қаттылығы қандай физикалық
шамаға тәуелді болатындығын анықтауда/
тон биіктігі қандай физикалық шамаға
тәуелді
болатынын
анықтауда қате
жібереді.

27

дұрыс

Дыбыс сипаттамаларын дыбыс
толқындарының жиілігі және
амплитудасымен
сәйкестігін
біледі.

Шыны призма арқылы Шыны призма арқылы өткен
өткен
жарықтың жарықтың дисперсиясына сапалы
дисперсиясын
сапалы сипаттама беруде қиналады.
сипаттайды

Шыны призма арқылы өткен жарықтың
дисперсиясын
сипаттауда:
түстерді
ретімен жазуда/ ақ жарықтан жеті түс
қалай алынатынын жазуда/ призма
арқылы өткен сәулелердің жолдарын
сызуда/ сызған сәулелердің жолдарын
түсіндіруде қателіктер жібереді.

28

Шыны призма арқылы өткен
жарықтың
дисперсиясына
сапалы сипаттама береді.

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ
«Атом құрылысы. Атомдық құбылыстар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
фотоэффект құбылысын сипаттау және
фотоэффект
құбылысының
техникада
пайдаланылуына мысалдар келтіру
9.6.1.4 - фотоэффект үшін Эйнштейн формуласын
есептер шығаруда қолдану
9.6.2.1 - α, β және γ - сәулеленудің табиғаты мен
қасиеттерін түсіндіру
9.6.1.7- α-бөлшегінің шашырауы бойынша Резерфорд
тәжірибесін сипаттау

Оқу мақсаттары

9.6.1.3

Бағалау критерийі

Білім алушы
 Фотоэффект құбылысын сипаттайды және
фотоэффект
құбылысының
техникада
пайдаланылуына мысалдар келтіреді
 Фотоэффект үшін Эйнштейн формуласын
есептер шығаруда қолданады
 α, β және γ - сәулеленудің табиғаты мен
қасиеттерін түсіндіреді
 α
-бөлшегінің
шашырауы
бойынша
Резерфорд тәжірибесін сипаттайды

Ойлау
деңгейлері

-

дағдыларының Қолдану

Орындау уақыты

25 минут

Тапсырмалар
1. Суретте берілген құ