1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

БЖБ №1

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілін оқып үйренеміз. Үш тілді білу – үлкен өнер» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым. Айтылым

Оқу мақсаты 7.1.2.1. Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну,

ақпараттың өзектілігін анықтау

7.2.1.1. Мақал-мәтелдерді орынды қолдана отырып, мәтін

мазмұнын дамыту

Бағалау критерийі Білім алушы

• Мәтіннің негізгі мазмұнын түсінеді

• Ақпараттың өзектілігін анықтайды

• Мазмұнын дамыта отырып, диалог құрайды

• Мақал-мәтелдерді орынды қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі Қолдану

Орындау уақыты 15-20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Қазақ тілі – қазақ халқының ана тілі. Ол – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі. Елімізде қазақ тілін үйренгісі келетіндерге көп мүмкіндік жасалған.

Қазақ тілі – көркем тіл. Ол синоним сөздерге, фразеологизмдерге, мақал – мәтелдерге бай. Қазақ тілі түркі тілдер тобына жатады. Қазақ тілін білген адамға өзбек, түркімен, ұйғыр тілдерін түсіну оңай.

Тіл – адамзат баласына ғана берілген ұлы қасиет.Тілсіз адамның биік нәтижеге жетуі, рухани дамуы мүмкін емес. Өйткені адам тек тіл арқылы басқалармен қарым – қатынас жасап, бірлесе өмір сүреді, биік арманға қол жеткізеді. Тек тіл арқылы көңіл күйін, ішкі сезімін білдіреді, өзіне өмірлік дос, жақсы жар табады.

Сонымен, тіл – адамдардың өзара пікір алысуының, ой бөлісуінің ғана құралы емес, тіл – қоғамдық мәні зор, ерекше құбылыс. Әр тілдің өзіне тән ерекшелігі қарым – қатынас ережелері болады. Сондықтан адам қанша тіл білсе, сонша түрлі қарым – қатынас әдебін де үйренеді.

1-тапсырма. Мәтіннің не туралы екенін анықтаңыз.

A. Еңбекқорлық туралы

B. Адамгершілік туралы

C. Тіл туралы

D. Өнер-білім туралы

2-тапсырма. Мәтіннің негізгі идеясын табыңыз.

А. Тіл – қарым – қатынас құралы.

В. Біздің еліміз – көп ұлтты мемлекет.

С. Тіл – адамзат баласына ғана берілген ұлы қасиет

D. Туған тілді құрметтеп, қастерлеу керек.

3-тапсырма. Сұраққа толық жауап беріңіз. Мәтінде берілген ақпараттың өзектілігі неде? ______________________________________________________
4-тапсырма. Мәтін бойынша дұрыс/бұрыс ақпаратты анықтаңыз.
	№		Ақпараттар			дұрыс	бұрыс
	1	Қазақ тілін білген адамға қытай, грек, ағылшын тілдерін түсіну оңай.
	2	Қазақ тілі – көркем тіл.

АЙТЫЛЫМ

5-тапсырма. Төмендегі мақал-мәтелдерді қолданып, жұбыңызбен тіл туралы сөйлесіңіз. Жұбыңызға сұрақтар қойыңыз, жауап беріңіз.

• 1. Үш тілді білу – заман талабы

2. Тіл достықтың алтын көпірі

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Ұпай
		Білім алушы
Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсінеді. Ақпараттың өзектілігін анықтайды	1-4	Мәтіннің не туралы екенін анықтайды	1
		Мәтіннің негізгі идеясын табады	1
		Мәтінде берілген ақпараттың өзектілігін түсіндіре алады	1
		Ақпараттың дұрыс/бұрыстығын анықтай алады	1
Мазмұнын дамыта отырып, диалог құрайды Мақал-мәтелдерді орынды қолданады	5	тақырыпты аша алады	1
		мақал-мәтелдерді орынды қолдана алады	1
		лексикалық минимумды орынды қолдана алады	1
		сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтайды	1
		сұрақты дұрыс құрады	1
		сұрақтарға түсініп жауап береді	1
		мәтін мазмұнын дамыта алады	1
Барлығы			11

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілін оқып үйренеміз. Үш тілді білу – үлкен өнер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым. Айтылым

Оқу мақсаты 7.1.2.1. Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну,

ақпараттың өзектілігін анықтау

7.2.1.1. Мақал-мәтелдерді орынды қолдана отырып, мәтін

мазмұнын дамыту

Бағалау критерийі Білім алушы

• Мәтіннің негізгі мазмұнын түсінеді

• Ақпараттың өзектілігін анықтайды

• Мазмұнын дамыта отырып, диалог құрайды

• Мақал-мәтелдерді орынды қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі Қолдану

Орындау уақыты 15-20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Аудиомәтінді екі рет тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Қазақ тілі – қазақ халқының ана тілі. Ол – Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі. Елімізде қазақ тілін үйренгісі келетіндерге көп мүмкіндік жасалған.

Қазақ тілі – көркем тіл. Ол синоним сөздерге, фразеологизмдерге, мақал – мәтелдерге бай. Қазақ тілі түркі тілдер тобына жатады. Қазақ тілін білген адамға өзбек, түркімен, ұйғыр тілдерін түсіну оңай.

Тіл – адамзат баласына ғана берілген ұлы қасиет.Тілсіз адамның биік нәтижеге жетуі, рухани дамуы мүмкін емес. Өйткені адам тек тіл арқылы басқалармен қарым – қатынас жасап, бірлесе өмір сүреді, биік арманға қол жеткізеді. Тек тіл арқылы көңіл күйін, ішкі сезімін білдіреді, өзіне өмірлік дос, жақсы жар табады.

Сонымен, тіл – адамдардың өзара пікір алысуының, ой бөлісуінің ғана құралы емес, тіл – қоғамдық мәні зор, ерекше құбылыс. Әр тілдің өзіне тән ерекшелігі қарым – қатынас ережелері болады. Сондықтан адам қанша тіл білсе, сонша түрлі қарым – қатынас әдебін де үйренеді.

1-тапсырма. Мәтіннің тақырыбын анықтаңыз.

A. Тіл туралы

B. Өнер-білім туралы

C. Еңбекқорлық туралы

D. Адамгершілік туралы

2-тапсырма. Мәтіндегі ақпараттың өзектілігін білдіретін тұжырымды табыңыз.

А. Туған тілді құрметтеп, қастерлеу керек.

В. Тіл – адамзат баласына ғана берілген ұлы қасиет

С. Біздің еліміз – көп ұлтты мемлекет.

D. Қазақ тілі – көркем тіл.

3-тапсырма. Мәтін бойынша тірек сөздерді жазыңыз. (5 сөз) ______________________________________________________________
4-тапсырма. Мәтін бойынша дұрыс/бұрыс ақпаратты анықтаңыз.
	№		Ақпараттар			дұрыс		бұрыс
	1	Елімізде қазақ тілін үйренгісі келетіндерге көп мүмкіндік жасалмаған.
	2	Тіл – қоғамдық мәні зор, ерекше құбылыс.

АЙТЫЛЫМ

5-тапсырма. Төмендегі мақал-мәтелдерді қолданып, жұбыңызбен тіл туралы сөйлесіңіз. Жұбыңызға сұрақтар қойыңыз, жауап беріңіз.

1. Өз тіліңді құрметте.

2. Тіл табысу – өнер.
   
   

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсінеді. Ақпа-раттың өзекті-лігін анықтайды	1-4	Мәтіннің тақырыбын анықтайды	1
		Мәтіндегі ақпараттың өзектілігін білдіретін тұжырымды таба алады	1
		Мәтін бойынша тірек сөздерді жазады	1
		Ақпараттың дұрыс/бұрыстығын анықтай алады	1
Мазмұнын дамыта отырып, диалог құрайды Мақал-мәтелдерді орынды қолданады	5	тақырыпты аша алады	1
		мақал-мәтелдерді орынды қолдана алады	1
		лексикалық минимумды орынды қолдана алады	1
		сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтайды	1
		сұрақты дұрыс құрады	1
		сұрақтарға түсініп жауап береді	1
		мәтін мазмұнын дамыта алады	1
Барлығы			11

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі – қазақ тілін оқып үйренеміз. Үш тілді білу – үлкен өнер» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні: ______________________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістіктерінің деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсінеді. Ақпараттың өзектілігін анықтайды	М әтіннің тақырыбын, ақпараттың өзектілігін анықтауда қиналады.	М әтіннің тақы-рыбын, ақпарат-тың өзектілігін анықтау-да қателіктер жібереді.	М әтіннің тақырыбын, ақпараттың өзектілігін анықтайды.
Мазмұнын дамыта отырып, диалог құрайды Мақал-мәтелдерді орынды қолданады	М әтін мазмұ-нын дамытуда, мақал-мәтелдерді қолдану барысында қиналады.	М әтін мазмұнын дамытуда, мақал-мәтелдерді қолдану барысында қателіктер жібереді.	М әтін мазмұ-нын дамытады, мақал-мәтелдерді орынды қолданады

БЖБ №2

«Уақыт – ұлы күш», «Жердегі климаттық өзгерістер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым. Жазылым

Оқу мақсаты: 7.3.6.1.Тақырып бойынша деректер қолдана отырып, мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізу
7.4.2.1. Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазу
7.5.1.2. Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайлардың қызметін білу, жазба, ауызша жұмыстарда қолдану
Бағалау критерийі: Білім алушы

• Көтерілген мәселеге қатысты өз ойын жеткізеді;

• Тақырыпқа қатысты деректер қарастырады;

• Деректерді қолданады;

• Эссенің құрылымы мен дамуын сақтап жазады;

• Көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін көрсетеді;

• Салыстырмалы, күшейтпелі шырайларды қолдана алады

Ойлау дағдыларының деңгейі: Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты: 15-20 минут

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді түсініп оқып, тапсырмаларды орындаңыз.

Қазір индустриялық төңкеріс кезі. Сол себепті жер бетінің табиғаты өте үлкен зардап шегуде. Климаттың өзгеруіне байланысты жаһандық жылыну болып жатыр. Бұған барлық ғалымдар бір ауыздан келіседі.

Жер бетіндегі қолданылған нәрселерді табиғат қайтадан орнына келтіре алады. Бірақ соңғы жиырма жылдың ішінде адам саны жылдам өсуде. Соған байланысты адамдардың қажеттілігі артып келеді. Үйлер мен ғимараттар көптеп салынуда, Жеке кәсіпкерлік өсіп келеді. Жаңа зауыт пен фабрикалар салынып жатыр. Бұл жұмыстар үшін табиғаттың байлығы қолданылады. Олар: орман, көлдер мен өзен сулары; топырақ, тау-тас, мұнай, газ және т.б. Табиғат осы өнімдерді қайта қалпына келтіруге үлгере алмайды. Сондықтан өзендердің суы тартылып, орман ағаштары азайып барады.

Бұл болып жатқан өзгерістер жердің климатына қатты теріс әсер етуде. Мысалы, соңғы жылдары ешқашан қар жаумайтын жерлерде қар жауды. Ал кейбір мекендерде шектен тыс ыстық болып адамдар қатты қиналып қалды. Мұның бәрі табиғи климат балансының бұзылғанын көрсетеді.

1-тапсырма. Мәтін мазмұнына сай берілген сұраққа толық жауап жазыңыз.

1. Не себепті табиғат өз байлығын қайтадан орнына келтіре алмайды? ______________________________________________________

2. Әлемде болып жатқан экологиялық мәселелерді ата.

______________________________________________________

3. Осы мәселелердің біреуіне өз дәлеліңді келтір.

______________________________________________________

ЖАЗЫЛЫМ.

2-тапсырма. Көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсете отырып, «Уақыт-өмір» тақырыбына эссе жазыңыз. Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайларды қолданыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	№	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Көтерілген мәселеге қатысты өз ойын жеткізеді; Тақырыпқа қатысты деректер қарастырады; Деректерді қолданады;	1-3	Мәтін мазмұнына сай сұраққа толық жауап береді; Әлемде болып жатқан экологиялық мәселелерді атайды: 1-мәселе 2-мәселе 3-мәселе 4-мәселе 5-мәселе Бір мәселеге өз дәлелін келтіре алады.	1 1 1 1 1 1 1
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазады Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайларды жазба, ауызша жұмыстарда қолданады	4	Эссе құрылымы мен дамуын сақтайды; Эссе тақырыбы бойынша мазмұнын ашады; Көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсетіп жаза алады; Салыстырмалы, күшейтпелі шырайларды қолдана алады; Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін дұрыс қолданады; Тақырыпқа қатысты лексикалық минимумды тиімді қолданады	1 1 1 1 1 1
Барлығы			13

«Уақыт – ұлы күш», «Жердегі климаттық өзгерістер» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым. Жазылым

Оқу мақсаты: 7.3.6.1.Тақырып бойынша деректер қолдана отырып, мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізу
7.4.2.1. Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазу
7.5.1.2. Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайлардың қызметін білу, жазба, ауызша жұмыстарда қолдану
Бағалау критерийі: Білім алушы

• Көтерілген мәселеге қатысты өз ойын жеткізеді;

• Тақырыпқа қатысты деректер қарастырады;

• Деректерді қолданады;

• Эссенің құрылымы мен дамуын сақтап жазады;

• Көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін көрсетеді;

• Салыстырмалы, күшейтпелі шырайларды қолдана алады

Ойлау дағдыларының деңгейі: Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты: 15-20 минут

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді түсініп оқып, тапсырмаларды орындаңыз.

Біздің өміріміздегі ең қымбат нәрсе - ол уақыт. Адам белгілі бір уақытта жаратылды, уақытша жаратылды. Уақыт бізге емес, біз уақытқа тәуелдіміз. Уақытты қалаған кезімізде ұзартып, қалаған кезімізде қысқарта алмаймыз. Уақыттың адамға бағынбайтын өз заңдылығы бар. Қазақта уақытқа қатысты "қас қағым сәт", "көзді ашып-жұмғанша", "қамшының сабындай қысқа ғұмыр" тәрізді сөз тіркестері бағзы заманнан қалыптасқан. «Уақыт - емші», «уақыт - төреші» деген де бар. Осылайша, ата-бабамыз уақыттың бағасын жете түсініп, оның қадір-қасиетін ұрпақтарына жеткізуді қалаған. Уақытты зая кетіру - ең ауыр өкініш. Уақытын қадірлемеген жан көптеген мүмкіндіктен айырылып қалады. Адам баласы уақытын ұтымды пайдалана білгенде ғана көздеген мақсатына жете алмақ. «Бес нәрседен бұрын бес нәрсенің қадірін біл: Қартаймай тұрып жастық шақтың қадірін біл, ауырмай тұрып денсаулықтың қадірін біл, кедейліктен бұрын байлықтың қадірін біл, қысылтаяңнан бұрын бос уақытты қадірле және өлмей тұрып, тіріліктің ғанибетін біл» деген сөз содан қалса керек.

1-тапсырма. Диаграмманы толтырыңыз.

УАҚЫТ

2-тапсырма. Адамзат қадірін білу керек нәрселерді атап жазыңыз.

реті	Қадірін білу керек нәрсе
1
2
3
4
5

3-тапсырма. «Уақыт-емші» дегенді қалай түсінесің? Өз ойыңызды дәлелдеп жазыңыз.

_____________________________________________________

ЖАЗЫЛЫМ

4-тапсырма. Көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсете отырып, «Жердегі климаттық өзгерістер» тақырыбына эссе жазыңыз. Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайларды қолданыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	№	дескриптор	Балл
		Білім алушы
Тақырып бойынша деректер қолдана отырып мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізеді	1-3	Диаграмманы толтыра алады; Адамзат қадірін білу керек нәрселерді атап жазады: 1-нәрсе 2-нәрсе 3-нәрсе 4-нәрсе 5-нәрсе «Уақыт-емші» деген тұжырымға өз дәлелін келтіре алады.	1 1 1 1 1 1 1
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазады Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайларды жазба, ауызша жұмыстарда қолданады	4	Эссе құрылымы мен дамуын сақтайды; Эссе тақырыбы бойынша мазмұнын ашады; Көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсетіп жаза алады; Салыстырмалы, күшейтпелі шырайларды қолдана алады; Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін дұрыс қолданады; Тақырыпқа қатысты лексикалық минимумды тиімді қолданады	1 1 1 1 1 1
Барлығы			13

«Уақыт – ұлы күш», «Жердегі климаттық өзгерістер» бөлімдері бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні: __________________________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістіктерінің деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Тақырып бойынша деректер қолдана отырып мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізеді	М әтінде көтер-ген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізуде, мәсе-лелерді атауда қиналады	М әтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткі-зуде, мәселелерде атауда қателіктер жібереді	М әтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізеді, мәселелерді атауда қиналмайды
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу- келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазады Салыстырмалы, күшейтпелі, асырмалы шырайларды жазба, ауызша жұмыстарда қолданады	Жазба жұмыстарында көтерілген мәселе бойынша келісу- к еліспеу себептерін айқын көрсетіп жазуда, сын есім шырайларын қолдануда қиналады.	Жазба жұмыстарында көтерілген мәселе бойынша келісу- к еліспеу себептерін айқын көрсетіп жазуда, сын есім шырайларын қолдануда қателіктер жібереді	Жазба жұмыстарында көтерілген мәселе бойынша келісу- к еліспеу себептерін айқын көрсетіп жазады, сын есім шырайларын дұрыс орынды қолданады.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмалар түрлері	*Тапсырмалар сипаттамасы	*Орындау уақыты, мин	Балл
1	7.1.4.1 Повестердің және лирикалық поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау, тақырыбы мен идеясын талдау	Көп таңдауы бар сұрақтар Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар Толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Білім алушылар 100 сөзден тұратын тақырыпқа қатысты поэзиялық шығарманы 2 рет тыңдайды. (аудиоқұралдар болмаған жағдайда мұғалім өлеңді өзі 2 рет оқып береді). Білім алушылар өлеңді тыңдау барысында әдеби мәтіннің мазмұны мен идеясына негізделген екі тест тапсырмасын орындап, төрт нұсқаның ішінен дұрыс 1 жауапты белгілейді. Келесі тапсырмада мәтін мазмұны бойынша сұраққа толық жауап жазады. Төртінші тапсырмада ақпараттарды сәйкестендіреді. Білім алушылардың мәтін идеясын түсінгені бағаланады.	10	5
2	7.3.6.1 Тақырып бойынша деректер қолдана отырып мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізу	Көп таңдауы бар және толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Білім алушылар тақырыпқа қатысты 160 сөзден тұратын мәтінді оқиды. Мәтін бойынша сөздердің синонимдерін табады. Сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып, жауап береді, көтерілген мәселеге өз ойын білдіреді.Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды.	10	5
3	7.4.2.1 Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, кө-терілген мәселе бойын-ша келісу-келіспеу се-бептерін айқын көрсетіп жазу 7.5.1.1 Мәтіндерден көмекші есімдерді ажырата білу, жазбаша, ауызша жұмыстарда қолдану	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Білім алушылар берілген тақырыпқа эссе жазады. Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсетеді. Көмекші есімдерді орынды қолданады.	20	10
4	7.2.2.1 Кеңес беру, ұсы-ныс жасау, өтініш, та-лап, ету, бұйрық берудің түрлі формалары мен жағдаяттарына сай ұлт-тық сөз әдебі мен сөй-леу этикеті формаларын қолдана білу	Ауызша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жұпта орындалады. Білім алушылар екі тақырыптың бірін таңдап, кеңес беру, ұсыныс жасау, өтініш формаларында 2мин. диалогке түседі (әр оқушы 8-10 сөйлем айту керек). Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, ұлттық сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолдануын бағалайды.	Әр білім алушыға 2 минут беріледі	10
Барлығы				40 мин	30

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмалары

І нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Сағаттың шықылдағы емес ермек, Ћәмиша өмір өтпек — ол білдірмек. Бір минут бір кісінің өміріне ұқсас, Өтті, өлді, тағдыр жоқ қайта келмек. Сағаттың өзі — ұры шықылдаған, Өмірді білдірмеген, күнде ұрлаған. Тиянақ жоқ, тұрлау жоқ, келді, кетті, Қайта айналмас, бұрылмас бұлдыр заман. Өткен өмір белгісі — осы сыбдыр, Көңілді күнде сындыр, әлде тындыр. Ақыл анық байқаған қылығыңды, Қу шыққансып қарасып босқа бұлдыр. Күн жайылып ай болды, он екі ай — жыл, Жыл жайылып, қартайтып қылғаны — бұл. Сүйенген, сенген дәурен жалған болса, Жалғаны жоқ бір тәңірім, кеңшілік қыл.

1. Өлеңнің идеясын анықтаңыз.

А) өмір құндылықтары

В) уақыттың қадірі

С) ұлы адамдарға еліктеу

D) мәңгілік өмір [1]

2. Автордың ойын қорытындылаңыз. Бір минут бір кісінің ...

А) өміріне ұқсас

В) бұлдыр

С) жылдам

^{D) кеңшілік қыл [1]}

3. Мәтін мазмұны бойынша сұраққа жауап беріңіз.

Сағаттың сыбдыры – ненің белгісі?

__________________________________________________ [1]

4. Ақпараттардың шын және айтылмаған нұсқаларын тауып, сәйкестендіріңіз. [2]

1. Мәңгілік өмір сүруге болады.		А) шын
2. Өмірді білдірмеген, күнде ұрлаған.		В) айтылмаған
3. Сағаттың шықылдағы ермек.		С) өтірік

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз.

Адам үшін ауызсудың негізгі көзі бұл – өзендер. Бірақ біз күнен күнге ауызсу мәселесімен жиі қақтығысамыз. Қазіргі уақытта көптеген өзендер өндіріс қалдықтарын тасиды. Өкінішке орай олар осы өзендер мен мұхиттарға түсіп жатады. Қолданылған тұщы су адамдар арқылы өзендерге ағынды су ретінде қайтарылады. Әрі тазартылған су қолдану қалпынан төмендеп барады. Өнеркәсіпке қолданылған суды мүлтіксіз тазарту мүмкін емес. Тұщы судың қазіргі негізгі мәселесі бұл сапасының нашарлауы болып табылады. Су тамақ даярлау мен ішуге жарамсыз деңгейге дейін жетті.

Әлемдік су шаруашылық балансы көрсетіп отырғандай жылына суды қолдану мөлшері 2200 м3 екен. Бұл дегеніміз дүниежүзілік тұщы судың 20 %-ы су ағынына ғана кетеді. 2005 жылдың есептеуі бойынша суды қолдану мөлшерін азайтса, ағынды суды тартып тастаса жылына 30-35 мың м3 кетеді екен. Ал бұл өте көп. Жер шарының көптеген аймақтарында су ресурстары азаюда. Сондықтан бұл мәселе жөнінде ойланған жөн. Бүкіл адамзатқа суды дұрыс бағытта қолдану қажет. Мәселен су ағынын шектеу қажеттілігі, антропогендік су топтамасын оқшаулау арқылы бұл мәселені шешуге болады.

1. Берілген сөздердің синонимдерін мәтіннен тауып жазыңыз.

кісі - __________________________________________

ас - ___________________________________________

пайдалану - ____________________________________

керек - ________________________________________ [1]

Төмендегі сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып, жауап беріңіз.

2. Мәтінде қандай мәселе көтеріледі? Себебін жазыңыз.

__________________________________________________ [2]

3. «Ауызсудың негізгі көзі бұл  – өзендер» деген автор пікірімен келісесіз бе? Ойыңызды дәлелдеңіз.

__________________________________________________ [1]

4. Төмендегі сұраққа бір сөйлеммен жауап беріңіз.

Ауызсу мәселесін қалай шешуге болады?

__________________________________________________ [1]

ЖАЗЫЛЫМ [10]

«Көп тіл білгім келеді» деген пікірмен келісесіз бе? Келісу, келіспеу себептерін көрсетіп, эссе жазыңыз. Эссе мазмұнына сай көмекші есімдерді орынды қолданыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

Берілген тақырыптардың бірін таңдап, жұпта диалог құрастырыңыз (әр оқушыға 2 минут).Ұлттық сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолданыңыз.

Диалог тақырыптары?

1. Көп тіл білу – заман талабы.

2. «Уақыт –сый» дегенді қалай түсінесің?

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Бағалау критерийі	Жауап	Балл
	Білім алушы
Тыңдалым	В	1
	А	1
	Өткен өмір белгісі	1
	1 – В, 2 – А, 3 – С	2
5 балл
Оқылым	Адам, тамақ, қолдану, қажет	2
	Ауызсу мәселесі. Себебі су ресурстары аз/ оқушы жауабы ескеріледі.	1
	оқушы жауабы қабылданады/қабылданбайды.	1/0
	Суды дұрыс қолдану арқылы/ өзендердегі су ағынын шектеу арқылы/оқушы жауабы ескеріледі	1
5 балл

ІІ нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Сағаттың шықылдағы емес ермек, Ћәмиша өмір өтпек — ол білдірмек. Бір минут бір кісінің өміріне ұқсас, Өтті, өлді, тағдыр жоқ қайта келмек. Сағаттың өзі — ұры шықылдаған, Өмірді білдірмеген, күнде ұрлаған. Тиянақ жоқ, тұрлау жоқ, келді, кетті, Қайта айналмас, бұрылмас бұлдыр заман. Өткен өмір белгісі — осы сыбдыр, Көңілді күнде сындыр, әлде тындыр. Ақыл анық байқаған қылығыңды, Қу шыққансып қарасып босқа бұлдыр. Күн жайылып ай болды, он екі ай — жыл, Жыл жайылып, қартайтып қылғаны — бұл. Сүйенген, сенген дәурен жалған болса, Жалғаны жоқ бір тәңірім, кеңшілік қыл.

1. Өлеңнің идеясын анықтаңыз.

А) уақыттың қадірі

В) өмір құндылықтары

С) мәңгілік өмір

D) ұлы адамдарға еліктеу [1]

2. Автордың ойын қорытындылаңыз. Сағаттың өзі ...

А) ^ұры

В) бұлдыр

С) өміріне ұқсас

^D) жылдам [1]

3. Мәтін мазмұны бойынша сұраққа жауап беріңіз.

Сағаттың шықылдағы нені білдіреді?

__________________________________________________ [1]

3. Ақпараттардың жалған және айтылмаған нұсқаларын тауып, сәйкестендіріңіз. [2]

1. Өмірді білдірмеген, күнде ұрлаған.		А) шын
2. Сағаттың шықылдағы ермек.		В) айтылмаған
3. Мәңгілік өмір сүруге болады.		С) өтірік

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз.

Табиғат қашан да адамзаттың анасы деп есептелгені мәлім. Климаттың өзгеруі мыңдаған жылдар бойына қалыптасқан табиғи ланшафтылардың өзгеруіне әкеледі. Бұл әрине шешімін табуға тиісті ғаламдық проблемаларды туындатады. Табиғи апаттардың көпшілігі адамдардың өнеркәсіпті дамыту барысындағы іс-әрекеттеріне тікелей байланысты. Табиғаттың өзгеруінің алдын алу және сол өзгерістердің табиғи апаттарға дейін жетуінің алдын алу барлық адам атаулының міндеті. Климат жағдайының өзгеруіне адамзаттың да кінәсі бар. Қарапайым күнделікті тіршіліктен алуға да болады. Өзен, көлдерді қоқыстан таза ұстау, зиянды қоқыстарды арнайы жәшіктерге салу, өнеркәсіптерді пайдалану барысында сауаттылықты сақтау табиғат байлығын дұрыс пайдалана білу - бұл табиғатты сақтауға жасалған қадам. Қазіргі уақытта ең басты мәселелердің бірі – экология мәселесі. Негізі бұл мәселе ғаламшарымызда өмір сүріп отырған барлық халықтардың ортақ мәселесі болып табылады. Себебі бұл мәселенің атмосфераға тікелей қатысы бар. Ал, атмосфера - біздің жұтып отырған ауамыз. Ауа - барлығымызға ортақ. Ғаламдық жылынуға өндіріс орындары, кен орындары, АЭС-тер мен автокөліктерден шығатын улы газдар тікелей себеп болуда. Мұны ескере отырып, біз бұл мәселені қолға алуға тиіспіз.

1. Мәтіннен сөздердің синонимдерін табыңыз.

жаһандық - _____________________

айыбы - ________________________

қолдану - ______________________

керек - ________________________ [1]

Төмендегі сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып, жауап беріңіз.

2. Мәтінде қандай мәселе көтеріледі? Себебін жазыңыз.

__________________________________________________ [2]

3. «Климат жағдайының өзгеруі, ауытқуына адамзаттың да белгілі бір мөлшерде кінәсі бар» деген пікірмен келісесіз бе? Ойыңызды дәлелдеңіз.

___________________________________________________ [1]

4. Төмендегі сұраққа бір сөйлеммен жауап беріңіз.

Табиғатты сақтау үшін не істеуіміз керек?

___________________________________________________ [1]

ЖАЗЫЛЫМ [10]

Келісу, келіспеу себептерін көрсете отырып, келесі тақырыптардың біріне эссе жазыңыз. Эссе мазмұнына сай көмекші есімдерді орынды қолданыңыз.

1. «Уақыт - өмір»

2. «Экологиялық сауаттылық»

____________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

Берілген тақырыптардың бірін таңдап, жұпта диалог құрастырыңыз (əр оқушыға2 минут). Ұлттық сөз əдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолданыңыз.

Диалог тақырыптары:

1. Уақытты жарат пайдаңа

2. Экологиялық мәселелер туралы не білесің?

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Бағалау критерийі	Жауап	Балл
	Білім алушы
Тыңдалым	А	1
	А	1
	Ермек емес; өмірді ұрлаған ұры	1
	1 - А, 2 – С, 3 - В	2
5 балл
Оқылым	Ғаламдық, кінәсі, пайдалану, қажет	1
	Климаттың өзгеруі. Себебі бұл-экологиялық мәселе/оқушы жауабы ескеріледі	2
	оқушы жауабы қабылданады/қабылданбайды	1/0
	Табиғат байлығын дұрыс қолдануымыз керек./ оқушы жауабы ескеріледі	1
5 балл

Жазылым

Балл	Мазмұны (5 балл)	Тіл сапасы (5 балл)
5	Өте жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры, стилі толық сәйкес келеді. Ойын жүйелі түрде жеткізеді. Лексикалық минимумды қолдануы жоғары, стильдік қолданысы өте дұрыс.	Өте жақсы Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды өте дұрыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры сәйкес келеді. Ойын жеткізеді. Лексикалық минимумды жеткілікті қолданады, стильдік қолданысы дұрыс.	Жақсы Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды дұрыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауға тырысқан. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі. Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа.	Қанағаттанарлық Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда ішінара қателер жібереді. Елеусіз қателер көп, бірақ ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауы шектеулі. Ойын жеткізуде ауытқулар көптеп кездеседі. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен.	Төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда қателері көп болғандықтан, ойды түсінуге кедергі келтіреді
1	Өте төмен Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды) мүлдем ескерілмеген. Жазба жұмысы жанрға, стильге сәйкес емес. Ойын жеткізе алмаған. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі.	Өте төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда өрескел қателер көп, ойды түсіну өте қиын.

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашуы (5 балл)	Негізгі ойды ашуы (5 балл)
5	Өте жақсы Тақырыпты және сұрақты өте жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабы тез әрі орынды. Ойын жүйелі түрде жеткізеді.	Өте жақсы Лексикалық минимумы мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды дұрыс қолданады. Арасында елеусіз қателер жібергенімен, ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойланып береді, ойын орынды жеткізеді.	Жақсы Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
3	Қанағаттанарлық Тақырыпты және сұрақты жақ-сы түсінеді. Күтпеген сұрақ-тарға жауабын ойланып бере-ді, ойын орынды жеткізеді.	Қанағаттанарлық Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
2	Төмен Тақырып пен сұрақты түсінуде және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қиналады. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі.	Төмен Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда елеусіз қателер жібереді.
1	Өте төмен Тақырып пен сұрақты түсінуде және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қолдауды қажет етеді. Ойын жеткізуде өрескел ауытқулар кездеседі.	Өте төмен Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда қателерді жиі жібереді.

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

БЖБ №1

«Қазақстанның ежелгі қалалары және Ұлы Жібек жолы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым Айтылым

Оқу мақсаты: 7.1.6.1. Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде өз

пікірін өзгелердің пікірімен салыстыра отырып жауап беру

7.2.4.1. Шығармадағы кейіпкерлерге автор берген

мінездеменің тілдік құралдарын талдау

Бағалау критерийі Білім алушы

• Өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады

• Автор берген мінездемені анықтайды

• Мінездемедегі тілдік құралдарды талдайды

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, не туралы айтылатынын анықтаңыз. Өз пікіріңізді өзгелердің пікірімен салыстырыңыз.

Біздің дәуірімізден бұрынғы II ғасырдан басталған бұл жол Еуропа мен Азияның-Батыс пен Шығыстың арасын жалғастырғын көпір болғын. Ұлы Жібек жолы Еуропа мен Азия елдерінің бір-бірімен қарым-қатынасжасауына мүмкіндік туғызып, ондағы халықтарды біріктірді. Жолдың бұлай аталуына сауданың негізгі заты – Қытайдан шығарылатын жібек мата себеп болды. Дамыған елдердің саудамен айналысуына, ғылымның дамуына, дін мен мәдениеттің қалыптасуына ықпал етті. Ұлы Жібек жолы ежелгі Қазақстан жерімен де өткен. Ұлы Жібек жолының бойында Испиджап, Отырар, Түркістан, Тараз, Сауран, Сығанақ, Сарайшық, Жаңакент сияқты ірі қалалар болған.

Осы ежелгі қалалардың ішіндегі Отырар қаласы ерекше. Отырар қаласында «Даналық үйі» ашылған. Ғылымның барлық саласына арналған кітаптарды бір орталыққа жинап, ғылыми – зерттеу, аударма, кітап шығару істерімен белсене айналысады. Жібек жолының бойымен керуен бастаған көпестер ең құнды сыйлық ретінде Отырар әкіміне кітап сыйлауды дәстүрге айналдырды. «Даналық үйінен» Әбу Насыр әл –Фараби дәріс алған.

1-тапсырма. Мәтіннің тақырыбын анықтаңыз

_________________________________________________________________

2-тапсырма. Ұлы Жібек жолының тарихи маңызы туралы өз пікіріңізді айтыңыз, өзгелердің пікірін тыңдаңыз, салыстырыңыз. «ПОПС» формуласын пайдаланыңыз.

«ПОПС» формуласы:

Бірінші сөйлем «Менің ойымша, ... »

Екінші сөйлем «Себебі, мен оны былай түсіндіремін… »

Үшінші сөйлем «Оны мен мына фактілермен, мысалдармен дәлелдей аламын… »

Соңғы сөйлем «Осыған байланысты мен мынадай қорытынды шешімге келдім... »

АЙТЫЛЫМ

3-тапсырма. Шығарманы түсініп оқып, кейіпкерге берілген автор мінездемесін табыңыз.

Қарахан мен Айша бибі

(аңыздан үзінді)

Айша бибі — шамамен 11-12 ғасырларда өмір сүрген ару қыз. Айша бибі еліне сапарлап келген жас жігіт Қараханмен жүздесіп, бір-бірін ұнатады. Айша Бибінің көркіне ақылы сай сұлу болған. Қарахан елінің батыры - Айшаға ғашық болады. Алайда тұтқиылдан елін жау шапқанын естіген Қарахан дереу еліне аттанады.

Айша бибі 40 қыз жолдас ертіп, Қараханның еліне өз бетімен аттанады. Ел шетіне таяғанда демалмақшы болып су бойына тоқтап жуынады. Сол кезде сәукеленің ішінде жасырынып қалған улы жылан Айшаны басынан шағып алады. Қыздардың хабарын естіп Қарахан да жетеді. Бірақ Айша тілге келмейді. Ең болмаса о дүниеде қосылайық деп Қарахан осы жерде Айшамен некесін қидырады. Келін болып босаға аттамаса да, уәдеге берік Айшаның соңғы демі өз қолында шыққанына әрі риза, әрі құса болған Қарахан сол Айша бибі қабірінің үстіне күмбез тұрғыздырады.

Қарахан батыр сүйгенінің жанында болу үшін Айша бибінің қасынан өзіне де мазар салдырады. Өмірінің соңына дейін сонда түнейді. Айша бибі кесенесі ХІІ ғасырда Жамбыл облысы Жамбыл ауданында Тараз қаласынан 18 шақырым жерде тұрғызылды.

4-тапсырма. Мәтін бойынша кестені басшылыққа ала отырып, кейіпкердің мінез-сипатын, іс-әрекетін анықтаңыз. Мінездеменің тілдік құралын талдаңыз.

Кейіпкерге өз пікіріңізді жазыңыз	Кейіпкердің жасы, сыртқы келбеті	Кейіпкердің мінезі, қылығы, ішкі жан-дүниесі	Кейіпкердің іс-әрекеті
Қарахан

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады.	1-2	Мәтіннің тақырыбын анықтайды	1
		Өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады;	1
		Пікір білдіреді, салыстырады (ПОПСФормуласын қолданады);	1
Автор берген мінездемені анықтайды. Мінездемедегі тілдік құралдарды талдайды.	3-4	Шығармадан кейіпкерге берілген автор мінездемесін табады; Кейіпкердің сыртқы келбетін суреттейді; Кейіпкердің мінезін, қылығын, ішкі жан-дүниесін анықтайды; Кейіпкердің қарым-қатынасын, іс-әрекетін сипаттайды. Тілдік құралдарын талдайды	1 1 1 1 1
Барлығы			8

«Қазақстанның ежелгі қалалары және Ұлы Жібек жолы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым Айтылым

Оқу мақсаты: 7.1.6.1. Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде өз

пікірін өзгелердің пікірімен салыстыра отырып жауап беру

7.2.4.1. Шығармадағы кейіпкерлерге автор берген

мінездеменің тілдік құралдарын талдау

Бағалау критерийі Білім алушы

• Өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады

• Автор берген мінездемені анықтайды

• Мінездемедегі тілдік құралдарды талдайды

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, не туралы айтылатынын анықтаңыз. Өз пікіріңізді өзгелердің пікірімен салыстырыңыз.

Біздің дәуірімізден бұрынғы II ғасырдан басталған бұл жол Еуропа мен Азияның-Батыс пен Шығыстың арасын жалғастырғын көпір болғын. Ұлы Жібек жолы Еуропа мен Азия елдерінің бір-бірімен қарым-қатынасжасауына мүмкіндік туғызып, ондағы халықтарды біріктірді. Жолдың бұлай аталуына сауданың негізгі заты – Қытайдан шығарылатын жібек мата себеп болды. Дамыған елдердің саудамен айналысуына, ғылымның дамуына, дін мен мәдениеттің қалыптасуына ықпал етті. Ұлы Жібек жолы ежелгі Қазақстан жерімен де өткен. Ұлы Жібек жолының бойында Испиджап, Отырар, Түркістан, Тараз, Сауран, Сығанақ, Сарайшық, Жаңакент сияқты ірі қалалар болған.

Осы ежелгі қалалардың ішіндегі Отырар қаласы ерекше. Отырар қаласында «Даналық үйі» ашылған. Ғылымның барлық саласына арналған кітаптарды бір орталыққа жинап, ғылыми – зерттеу, аударма, кітап шығару істерімен белсене айналысады. Жібек жолының бойымен керуен бастаған көпестер ең құнды сыйлық ретінде Отырар әкіміне кітап сыйлауды дәстүрге айналдырды. «Даналық үйінен» Әбу Насыр әл –Фараби дәріс алған.

1-тапсырма. Мәтінге ат қойыңыз.

______________________________________________

2-тапсырма. Ұлы Жібек жолының тарихи маңызы туралы өз пікіріңізді айтыңыз, өзгелердің пікірін тыңдаңыз, салыстырыңыз. «ПОПС» формуласын пайдаланыңыз.

«ПОПС» формуласы:

Бірінші сөйлем «Менің ойымша, ... »

Екінші сөйлем «Себебі, мен оны былай түсіндіремін… »

Үшінші сөйлем «Оны мен мына фактілермен, мысалдармен дәлелдей аламын… »

Соңғы сөйлем «Осыған байланысты мен мынадай қорытынды шешімге келдім... »

АЙТЫЛЫМ

3-тапсырма. Шығарманы түсініп оқып, кейіпкерге берілген автор мінездемесін табыңыз.

Қарахан мен Айша бибі

(аңыздан үзінді)

Айша бибі — шамамен 11-12 ғасырларда өмір сүрген ару қыз. Айша бибі еліне сапарлап келген жас жігіт Қараханмен жүздесіп, бір-бірін ұнатады. Айша Бибінің көркіне ақылы сай сұлу болған. Қарахан елінің батыры - Айшаға ғашық болады. Алайда тұтқиылдан елін жау шапқанын естіген Қарахан дереу еліне аттанады.

Айша бибі 40 қыз жолдас ертіп, Қараханның еліне өз бетімен аттанады. Ел шетіне таяғанда демалмақшы болып су бойына тоқтап жуынады. Сол кезде сәукеленің ішінде жасырынып қалған улы жылан Айшаны басынан шағып алады. Қыздардың хабарын естіп Қарахан да жетеді. Бірақ Айша тілге келмейді. Ең болмаса о дүниеде қосылайық деп Қарахан осы жерде Айшамен некесін қидырады. Келін болып босаға аттамаса да, уәдеге берік Айшаның соңғы демі өз қолында шыққанына әрі риза, әрі құса болған Қарахан сол Айша бибі қабірінің үстіне күмбез тұрғыздырады.

Қарахан батыр сүйгенінің жанында болу үшін Айша бибінің қасынан өзіне де мазар салдырады. Өмірінің соңына дейін сонда түнейді. Айша бибі кесенесі ХІІ ғасырда Жамбыл облысы Жамбыл ауданында Тараз қаласынан 18 шақырым жерде тұрғызылды.

4-тапсырма. Мәтін бойынша кестені басшылыққа ала отырып. кейіпкердің мінез-сипатын, іс-әрекетін анықтаңыз. Мінездеменің тілдік құралын талдаңыз.

Кейіпкерге өз пікіріңізді жазыңыз	Кейіпкердің жасы, сыртқы келбеті	Кейіпкердің мінезі, қылығы, ішкі жан-дүниесі	Кейіпкердіңіс-әрекеті
Айша бибі

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады.	1-2	Мәтіннің тақырыбын анықтайды	1
		Өз пікірін өзгелердің пікіріменсалыстырады;	1
		Пікір білдіреді, салыстырады (ПОПСФормуласын қолданады);	1
Автор берген мінездемені анықтайды. Мінездемедегі тілдік құралдарды талдайды.	3-4	Шығармадан кейіпкерге берілген автор мінездемесін табады; Кейіпкердің сыртқы келбетін суреттейді; Кейіпкердің мінезін, қылығын, ішкі жан-дүниесін анықтайды; Кейіпкердің қарым-қатынасын, іс-әрекетін сипаттайды. Тілдік құралдарын талдайды	1 1 1 1 1
Барлығы			8

«Қазақстанның ежелгі қалалары және Ұлы Жібек жолы» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні:_________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістіктерінің деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады.	Мәтіннің тақырыбын анықтау мен өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстыруда, пікір білдіруде қиналады	М әтіннің тақырыбын анықтауда, өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстыру мен пікір білдіруде қателіктер жібереді	М әтіннің тақырыбын анықтайды, өз пікірін өзгелердің пікірімен салыстырады, пікір білдіруде ПОПС формуласын қолданады
Автор берген мінездемені анықтайды.	Ш ығармадан кейіпкерге берілген автор мінездемесін табуда қиналады	Ш ығармадан кейіпкерге берілген автор мінездемесін табуда қателеседі	Шығармадан кейіпкерге берілген автор мінездемесін табады
Мінездемедегі тілдік құралдарды талдайды.	К ейіпкердің сыртқы келбетін суреттеуде, кейіпкердің мінезін, қылығын, ішкі жандүниесін анықтау мен кейіпкердің қарым-қатынасын, іс-әрекетін сипаттауда қиналады	Кейіпкердің сыртқы келбетін суреттеуде, кейіпкердің мінезін, қылығын, ішкі жандүниесін анықтау мен кейіпкердің қарым-қатынасын, іс-әрекетін сипаттауда қателеседі	К ейіпкердің сыртқы келбетін суреттейді, кейіпкердің мінезін, қылығын, ішкі жандүниесін анықтайды, кейіпкердің қарым-қатынасын, іс-әрекетін сипаттайды

БЖБ №2

«Спорт және денсаулық күтімі», «Ұқсатым. Сән. Талғам.» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым Жазылым

Оқу мақсаты: 7.3.1.1. Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде

берілген ақпаратты түсіну, қолдана білу

7.4.5.1. Тақырып бойынша сөздердің маңызды бөліктерін

дұрыс жазу (күрделі cөздер);

7.5.1.5. Етістік шақтарының (мақсатты және болжалды келер

шақ) қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарда қолдану

Бағалау критерийі Білім алушы

• Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде берілген

ақпаратты түсінеді

• Күрделі сөздерді дұрыс жазады

• Мақсатты және болжалды келер шақ етістіктерінің қызметін

біледі, ауызша және жазба жұмыстарда қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз.

Спорттың адам өмірінде алатын орны зор екендігін бәріміз білеміз. Спортпен айналысқан адамның денсаулығы мықты, әрі шыдамды болады. Денсаулық – адамның ең қымбат дүниесі. Сондықтан біз денсаулығымызды нығайту үшін спортпен шұғылдануымыз керек.

Спорттық ойындардың түрлері көп. Олар: футбол, волейбол, баскетбол, теннис, хоккей, суда жүзу және тағы да басқа. Спорттың адам өмірінде қаншалықты пайдалы екенін оның адам өмірін ұзартатынын біз білеміз. Дене жаттығуы адам баласына қашанда пайдалы.

Оқушылардың күн кестесіне қойылатын гигиеналық талаптар: Балалардың күн кестесіне тазалық сақтау, таза ауада дем алып, ауа жұту, дене шынықтыру, ұйықтау, мектепте және үйде сабақ оқу, еңбек ету, қосымша сабақтар мен үйірмелерге қатысу сияқты оқушының күнделікті өмірі жатады.

Күні бойы өзіңді сергек сезініп жүрудің де бір тәсілі- спорт. Спорт – белгілі ережелер немесе дәстүрлерге сай көбінесе жарыс түрінде өтетін әрекет. Қандай спорт түрі болмасын, халқымыз қайсарлық пен жігерлігімен көзге түсіп, сан сайыста жеңіс тұғырынан көрініп келуде. Еліміздің көк байрағын желбіретіп, әнұранымызды өзге ұлт өкілдеріне тыңдатқан спортшыларымыздың есімдерін әрқашан мақтан тұтамыз.

1-тапсырма. Мәтіннің әр бөлігіне байланысты тірек сөздер жазыңыз. Тірек сөздерді пайдалана отырып сөйлем жазыңыз.

№	Тірек сөздер	Сөйлемдер

2-тапсырма. Берілген тұжырымдамалар бойынша келісу/келіспеу себебін айтып, өз ойыңызды білдіріңіз.

№	Ақпарат	Келісемін	Келіспеймін	Себебі
1	Денсаулық адамның ең қымбат дүниесі.
2	Біздің елдің спортшылары мақтауға лайық емес

ЖАЗЫЛЫМ

3-тапсырма. Күрделі сөздерді қолдана отырып, «Менің түсінігімдегі жігіт сипаты мен қыз сипаты қандай?» тақырыбында шағын мәтін құрастырыңыз. Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарын қолданыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	Тапсыр Ма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде берілген ақпаратты түсінеді, қолданады	1-2	Мәтіннің әр бөлігіне байланысты тірек сөздерді анықтап, сол сөзбен сөйлем құрастыра алады 1-сөйлем 2-сөйлем 3-сөйлем 4-сөйлем Берілген тұжырымдамалар бойынша келісу/келіспеу себебін айтып, өз ойын білдіре алады 1-тұжырымдама 2-тұжырымдама	1 1 1 1 1 1
Күрделі сөздерді дұрыс жазады	3	Шағын мәтін құра алады; Ойын еркін жеткізе алады; Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтайды; Күрделі сөздерді орынды қолдана алады; Күрделі сөздерді дұрыс жазады	1 1 1 1 1
Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарының қызметін біледі, ауызша және жазаша жұмыстарда	3	Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарының қызметін біледі; Ауызша және жазба жұмыстарында тиімді қолдана алады	1 1
Барлығы			13

«Спорт және денсаулық күтімі», «Ұқсатым. Сән. Талғам.» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым Жазылым

Оқу мақсаты: 7.3.1.1. Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде

берілген ақпаратты түсіну, қолдана білу

7.4.5.1. Тақырып бойынша сөздердің маңызды бөліктерін

дұрыс жазу (күрделі cөздер);

7.5.1.5. Етістік шақтарының (мақсатты және болжалды келер

шақ) қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарда қолдану

Бағалау критерийі Білім алушы

• Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде берілген

ақпаратты түсінеді

• Күрделі сөздерді дұрыс жазады

• Мақсатты және болжалды келер шақ етістіктерінің қызметін

біледі, ауызша және жазба жұмыстарда қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, тапсырмаларды орындаңыз.

Осы жерде қызу жұмыс жүріп жатыр. Оқушы балалар мен қыздар бірнеше топ болып сергек, батыл қимылдап жүр. Балалардың ішінде батыл, өнімді қимылы, ірі тұлғасымен көзге ерекше түсіп, Николай Трофимович жүр. Осы жұмыстың бәрі соның басшылығымен істеліп жатыр.

Николай Трофимович иықты келген, орта бойлы, жуан мойын адам. Ашық жүзінде қаны ойнап, қашан көрсеңіз де моншадан шыққандай боп, құлақ шекесіне дейін қызарып тұрады. Ол Ленинградтағы физкультура институтын бітіргеннен кейін армияға алынып, бірнеше жыл осы шекарада болды. Армиядан кейін дене шынықтыру пәнінен мұғалім болып, осында қалды.

Оның келуімен байланысты мектеп өмірінде көптеген жаңалықтар туып жатыр.

Ол ең әуелі шекаралық застава бастығымен хабарласты.

— Бұл ауданда тұратындар,—деді ол, — қазақтар. Қаладан да алыс. Физкультура мен спорттың негізгі түрлерінен бұлардың хабары әлі де аз. Бірақ қабілетті, таланты жастар мол.

Николай Трофимовичті заставаның бастығы қызу қолдады.

Николай Трофимович мектепте физкультура коллективін құрды. Әзірше жеңіл атлетика, гимнастика және спорт ойындарының секцияларын іске қоспақ.

1-тапсырма. Мәтіннің әр бөлігіне байланысты тірек сөздер жазыңыз. Тірек сөздерді пайдалана отырып сөйлем жазыңыз.

№	Тірек сөздер	Сөйлемдер

2-тапсырма. Берілген тұжырымдамалар бойынша келісу/келіспеу себебін айтып, өз ойыңызды білдіріңіз.

№	Ақпарат	Келісемін	Келіспеймін	Себебі
1	Николай Трофимовичтің келуімен байланысты мектеп өмірінде көптеген жаңалықтар туып жатыр.
2	Ол Ленинград-тағы өнер инсти-тутын бітірген

ЖАЗЫЛЫМ

3-тапсырма. Күрделі сөздерді қатыстыра отырып, «Киім кию мәдениеті» тақырыбында шағын әңгіме жазыңыз. Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарын қолданыңыз.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	Тапсыр ма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде берілген ақпаратты түсінеді, қолданады	1-2	Мәтіннің әр бөлігіне байланысты тірек сөздерді анықтап, сол сөзбен сөйлем құрастыра алады 1-сөйлем 2-сөйлем 3-сөйлем 4-сөйлем Берілген тұжырымдамалар бойынша келісу/келіспеу себебін айтып, өз ойын білдіре алады 1-тұжырымдама 2-тұжырымдама	1 1 1 1 1 1
Күрделі сөздерді дұрыс жазады	3	Шағын мәтін құра алады; Ойын еркін жеткізе алады; Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтайды; Күрделі сөздерді орынды қолдана алады; Күрделі сөздерді дұрыс жазады	1 1 1 1 1
Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарының қызметін біледі, ауызша және жазаша жұмыстарда	3	Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарының қызметін біледі; Ауызша және жазба жұмыстарында тиімді қолдана алады	1 1
Барлығы			13

«Спорт және денсаулық күтімі», «Ұқсатым. Сән. Талғам.»бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні _______________________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістігі деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде берілген ақпаратты тиімді қолданады.	Б ерілген диаграммадағы ақпаратты қолданып, әңгіме құрастыруда қиналады	Б ерілген диаграммадағы ақпаратты қолданып, әңгіме құрастыруда қателеседі	Б ерілген диаграммадағы ақпаратты қолданып, әңгіме құрастырады
Күрделі сөздерді дұрыс жазады.	К үрделі сөз түрлерін ажырату мен жазуда қиналады	К үрделі сөз түрлерін ажырату мен жазуда қателеседі	К үрделі сөз түр-лерін ажыратады, күрделі сөз түр-лерін дұрыс жазады
Етістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарының қызметін біледі, ауызша және жазаша жұмыстарда қолданады	Е тістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарын қолдануда қиналады	Е тістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарынқолдануда қателеседі	Е тістіктің мақсатты және болжалды келер шақтарын орынды қолданады

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмалар түрлері	*Тапсырмалар сипаттамасы	*Орындау уақыты, мин	Балл
1	7.1.3.1 Әлеуметтік-мәдени тақырыптарға байланысты қажетті сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну	Көп таңдауы бар сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар 160 сөзден тұратын спорт және оның пайдасы тақырыбына қатысты мәтінді 2 рет тыңдайды. (аудиоқұралдар болмаған жағдайда мұғалім өлеңді өзі 2 рет оқып береді). Оқушылар мәтінді тыңдау барысында қажетті сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну үшін тест тапсырмасын орындайды, төрт нұсқаның ішінен дұрыс 1 жауапты белгілеп сөйлемді аяқтайды, тест түріндегі тапсырмадан дұрыс жауапты табады, тыңдалымдағы дұрыс ақпаратты белгілейді және мәтіндегі үш мәліметті сәйкестендіреді. Мұғалім оқушының тақырыпқа қатысты сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсінгенін бағалайды.	10	5
2	7.3.3.1 Прозалық және поэзиялық шығармалардағы кейіпкердің іс -әрекетін немесе лирикалық кейіпкердің образын талдау	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 160 сөзден тұратын шығарманы оқиды. Шығарма мазмұны бойынша жанрын, негігі идеясын, кейіпкердің іс-әрекетін, мінезін талдайды, берілген сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып жауап береді, ойын дәлелдейді. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды.	10	5
3	7.4.5.1 тақырып бойынша сөздер-дің маңызды бөлік-терін дұрыс жазу (күрделі сөздер) 7.5.1.5 етістік шақтарының (бұрынғы және ауыспалы өткен шақ) қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарда қолдану	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы берілген сурет бойынша маңызды бөліктерді жазады. Тірек сөздерді қолданады. Етістіктің шақтарын қолданады. Мұғалім оқушының маңызды бөліктерді, етістіктің шақтарын қолданып жазуын бағалайды.	20	10
4	7.2.3.1 Ауызша мәтіндер құрауда екпін түрлерін сөз және сөйлем ішінде орынды қолданып айту	Толық жауап ты қажет ететін сұрақ тар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы екі суреттің бірін таңдап, «Қазақстан жеріндегі ежелгі қалалар» тақырыбына монолог құрастырады (әр оқушы 8-10 сөйлем айту керек). Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, ұлттық сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолдануын бағалайды.	Әр білім алушыға 2 минут беріледі	10
Барлығы				40 мин	30

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмалары

І нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

«Шынықсаң – шымыр боласың» демекші, дене жаттығуы адам баласына қашан да пайдалы. Олимпиадалық қозғалыстың белсендi қайраткерi Пьер де Кубертен: «О, спорт! Сен – түгел ғаламсың» деген екен. Күніне кем дегенде 20 минут дене жаттығуымен шұғылданған адам өзін сергек, көңілді сезінетіні, әрі өзіне деген сенімділігін арттыратыны белгілі. Ғалымдар АҚШ-тың Пенсильвания университетінің 200-ге жуық студентіне зерттеу жүргізген. Олар күніне 20 минуттан астам уақытын түрлі дене жаттығуларына арнаған. Ал сегіз күннен кейін қатысушылар өздерінде қандай өзгерістер болып жатқанын жазып тапсырған. Нәтижесінде көбісі ұйқысыздықтан, әлсіздіктен құтылғанын мәлімдеген. Сонымен қатар, дәрігерлер қатысушылардың психикасында оң өзгерістер барын анықтаған. Студенттер болса, жаттығу жұмыстарынан кейін көңіл-күйлерінің көтеріліп, өздерін бақытты сезініп жүргендерін жеткізген. Дене жаттығулары адамның көңіл-күйін ғана көтеріп қоймайды, қанайналым жүйесін жақсартады. Қан қысымы мен жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алады.

Спорт – адамның рухани әлемі үшін де маңызды. Өйткені, әлсіз әрі рухы төмен жандарға мамандар бір ауық спортпен шұғылдануға кеңес береді екен. Күйзеліске ұшыраған сәттерде дене жаттығуларына көңіл бөлсеңіз, жаңа құлшыныс арқасында ерекше өмір сүруге ұмтыла түсесіз. Бұл да спорттың, дене жаттығуларының бір құдіреті.

1-тапсырма. Сөйлемді аяқтаңыз. «Шынықсаң –

А) жаны сау

B) мықты денсаулық

С) денсаулық кепілі

D) шымыр боласың [1]

2. Пьер де Кубертеннің сөзін табыңыз

А) Спорт – денсаулық кепілі.

2. О, спорт! Сен – түгел ғаламсың

3. Спортпен шұғылдану керек.

4. Спорт – адамның рухани әлемі үшін де маңызды. [1]

3. Дұрыс ақпаратты белгілеңіз. [1]

А) Студенттер ұйқысыздықтан, әлсіздіктен құтылмаған.

2. Адам кем дегенде спорттың 33 түрінен жаттығу жасау

керек

2. Пьер де Кубертен - Олимпиадалық қозғалыстың белсендi қайраткерi .

4. Олар күніне 10 минуттан астам уақытын түрлі дене жаттығуларына арнаған.

4. Мағынасына қарай мәліметтер мен сөздерді сәйкестендіріңіз. [2]

1. Әлсіз әрі рухы төмен жандарға мамандар		А. өздеріндегі өзгерістер туралы жазып тапсырған.
2. Сегіз күннен кейін қатысушылар		В. қанайналым жүйесін жақсартады.
3. Дене жаттығулары адамның		С. спортпен шұғылдануға кеңес береді екен.

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

...Отырардың бүгінгі құдіреті ше?.. Мәрмәр теңізінен басталып, ежелгі Бабыл жерінен шығып, Үнді жерімен өтіп, Хорезмді басып, Қытайға қарай жүретін «Бас Жібек жолы», «Жау жолы» осы қаланың үстінен өтеді. Саудагерлер Отырардың «Қан базарына» саудасын салады, кең сарайда қонып, дамылдайды, сосын тағы да таусылмас жолға шығады. Осының өзі туған қаласын салтанатқа бөлеп, байлыққа белшеден батыра берді. Атағын дүйім жұртқа жайды...

Әуелде араб жиһанкездері Отырарды «Фараб» не «Бәрәб» деп жазып жүрді. Отырарды қазір ғұлама, өнерпаз, көріпкел, сәуегей, зергер мекен етеді. Шаһарды екі жүз мыңдай халық мекендейді; көшесінде сан жүздеген тасболат там, жәдігер, кешендер бар; монша, мешіт, саудахана бар.

...«Жәдігер» деген — тастан салынған, киіз үй тәрізді күмбездеп салынған мекен, ол шаһардың орталық көшесінде көп кездесетін.

Үй тас пен кешендерді көбіне диқандар мекендейді. Қаланың шеткі көшелерінде тасболат тамдар көп ұшырасады, тасболат тамдар киіз үй секілді дөңгелек емес, төрт бұрышты не қоржынды етіп салынған. Үйлерінің қабырғасы әрқилы әсем қыштан қаланған, оларға тән тұрақты құбылыс — есіктерінің біркелкі түстікке қарап тұруы еді. Тасболат тамдарды ұсталар,

қолөнершілер, тоқымашылар жайлайды.

Төмендегі сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып, жауап беріңіз.

1. Шығарманың жанрын анықтаңыз.

А) ертегі

B) әңгіме

С) повесть

D) роман [1]

2. Шығарманың негізгі идеясы қандай?

А) мәдени құндылықтарды дәріптеу

В) оқырмандарды тарихи мұралармен таныстыру

С) оқуға шақыру

D) тарихи мұраны сақтау [1]

3. Мәтін мазмұны бойынша Отырарда кімдер тұратынын атап жазыңыз.

_________________________________________________ [1]

4. Төмендегі сұрақтарға мәтін бойынша бір сөйлеммен жауап беріңіз.

А) ...«Жәдігер» деген не?

___________________________________________________ [1]

В) Тасболат тамдар неден салынған?

__________________________________________________ [1]

ЖАЗЫЛЫМ [10]

Суреттегі Қыз бен Жігіттке сипаттама жазыңыз (Мінезі, сырт келбеті, жақсы қасиеттері, түрі). Күрделі сөздерді және етістіктің шақтарын қолданыңыз.

Тірек сөздер:

Қыз сипаты: Оймақ ауыз, қиғаш қас, ақша бет, аққудай, жұлдыздай жарқырайды, күлім көз, айдай сұлу, гүлдей жайнайды, гүлдей нәзік

Жігіт сипаты: Ер тұлғалы, арыстандай айбатты, жолбарыстай қайратты, сұңғақ бойлы, ат жақты, болаттай мықты, өткір көзді, бұйра толқындай шашы, ер жүрек

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

Берілген суреттердің бірін таңдап, 2 минуттық монолог құрастырыңыз. Ауызша мәтіндер құрағанда екпін түрлерін сөз және сөйлем ішінде орынды қолданып айтыңыз.

«Қазақстан жеріндегі ежелгі қалалар»

№1

№2

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Бағалау критерийі	Жауап	Балл
	Білім алушы
Тыңдалым	D	1
	B	1
	C	1
	1-C, 2-А, 3-B	2
5 балл
Оқылым	D	1
	B	1
	Ғұлама, өнерпаз, көріпкл, сәугей, зеергерлер тұрады	1
	Тастан алынған, киіз үй тәрізді күмбездеп салынған мекен	1
	Әсем қыштан	1
5 балл

ІІ нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

«Шынықсаң – шымыр боласың» демекші, дене жаттығуы адам баласына қашан да пайдалы. Олимпиадалық қозғалыстың белсендi қайраткерi Пьер де Кубертен: «О, спорт! Сен – түгел ғаламсың» деген екен. Күніне кем дегенде 20 минут дене жаттығуымен шұғылданған адам өзін сергек, көңілді сезінетіні, әрі өзіне деген сенімділігін арттыратыны белгілі. Ғалымдар АҚШ-тың Пенсильвания университетінің 200-ге жуық студентіне зерттеу жүргізген. Олар күніне 20 минуттан астам уақытын түрлі дене жаттығуларына арнаған. Ал сегіз күннен кейін қатысушылар өздерінде қандай өзгерістер болып жатқанын жазып тапсырған. Нәтижесінде көбісі ұйқысыздықтан, әлсіздіктен құтылғанын мәлімдеген. Сонымен қатар, дәрігерлер қатысушылардың психикасында оң өзгерістер барын анықтаған. Студенттер болса, жаттығу жұмыстарынан кейін көңіл-күйлерінің көтеріліп, өздерін бақытты сезініп жүргендерін жеткізген. Дене жаттығулары адамның көңіл-күйін ғана көтеріп қоймайды, қанайналым жүйесін жақсартады. Қан қысымы мен жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алады.

Спорт – адамның рухани әлемі үшін де маңызды. Өйткені, әлсіз әрі рухы төмен жандарға мамандар бір ауық спортпен шұғылдануға кеңес береді екен. Күйзеліске ұшыраған сәттерде дене жаттығуларына көңіл бөлсеңіз, жаңа құлшыныс арқасында ерекше өмір сүруге ұмтыла түсесіз. Бұл да спорттың, дене жаттығуларының бір құдіреті.

1. Сөйлемді аяқтаңыз. Дене жаттығуы адам баласына...

А) сергек боласың

B) мықты денсаулық

С) әрқашан зиян

D) қашан да пайдалы [1]

2. Ғалымдар қанша студентке зерттеу жүргізген?

А) 200-ге жуық студентке

В) 250-ге жуық студентке

С) 270-ке жуық студентке

D) 300-ге жуық студентке [1]

3. Дұрыс ақпаратты белгілеңіз.

А) Спорт – адамның рухани әлемі үшін маңызды емес.

В) Ғалымдар 280-ге жуық студентке зерттеу жүргізген..

С) Дәрігерлер қатысушылардың психикасында теріс өзгерістер

барын анықтаған.

D) Күйзеліске ұшыраған сәттерде дене жаттығуларына көңіл

бөлген дұрыс. [1]

4. Мағынасына қарай мәліметтер мен сөздерді сәйкестендіріңіз.

[2]

1. Жаңа құлшыныс арқасында		А. түгел ғаламсың.
2. Бұл да спорттың, дене жаттығуларының		В. ерекше өмір сүруге ұмтыла түсесіз.
3. О, спорт! Сен –		С. бір құдіреті.

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

... Ақиық ұстазы − Әбу Насыр туралы ойлады. Әбу Насырдың «Ізгі қала халқының көзқарастары туралы кітап» деген ғажайып шығармасын еске алды. Ол шығарманы үш рет оқып шыққан. Кітапта ұлы ғұлама қоғам туралы айтқан. Ұстазы қоғамды «толық» әм «толымсыз» деп екіге бөледі. Толық қоғамның өзі үш түрлі: үлкен, орташа және кіші. Үлкен қоғам − бүкіл жержүзіндегі ақылды адамзат; орташа қоғам — белгілі бір ел, мемлекет; кіші қоғамға жеке-дара қала халқын жатқызған. Енді осы қалалардың өзін «ізгі» және «надан» деп екіге бөледі: «Адамдары бақытты болу үшін біріне бірі көмектесіп отыру мақсатымен бірлескен қала ізгі қала болады, халқы бақытқа жету үшін өзара көмектесіп отыратын қоғам да ізгі қоғам болады», — дейді.

...Надан қалаларды Әбу Насыр сегіз түрге бөледі. Бұл қалалардың халқы өзімшіл, менмен, мақтаншақ келеді. Олардың ұғымынша, өмірдің ең асыл ләззаты байлықта, билікте.

Әбу Насыр ізгі қаланы қатты аңсаған. Оның ойынша, ізгі қала тұрғындарының дені бақытты, білімді, өнерлі, зергер, еңбексүйгіш, меймандос, шыншыл болады. Өсек, өтірік, ұрлық, бұзақылық жойылған. Жұрт та бір-біріне үнемі ізгі ниетпен көмектеседі, қуанышын қоса көтереді.

Төмендегі сұрақтарға мәтіндегі деректерді қолдана отырып, жауап беріңіз.

1. Шығарманың жанрын анықтаңыз.

А) ертегі

B) роман

С) повесть

D) әңгіме [1]

2. Шығарма үзіндісінің негізгі идеясы қандай?

А) қалалар туралы түсінік беру

В) ұлы ғұламаның ойын дәріптеу

С) мәдени құндылықтарды дәріптеу

D) тарихи мұраны сақтау [1]

3. Мәтін мазмұны бойынша ізгі қала тұрғындарының қандай болатынын атап жазыңыз.

___________________________________________ [1]

4. Төмендегі сұрақтарға мәтін бойынша бір сөйлеммен жауап беріңіз.

А) Әбу Насыр қандай қаланы армандаған?

_______________________________________________ [1]

В) Қандай қоғам ізгі қоғам бола алады?

______________________________________________ [1]

ЖАЗЫЛЫМ [10]

Суреттегі Қыз бен Жігіттке сипаттама жазыңыз (Мінезі, сырт келбеті, жақсы қасиеттері, түрі). Күрделі сөздерді және етістиіктің шақтарын қолданыңыз.

Тірек сөздер:

Қыз сипаты: Оймақ ауыз, қиғаш қас, ақша бет, аққудай, жұлдыздай жарқырайды, күлім көз, айдай сұлу, гүлдей жайнайды, гүлдей нәзік

Жігіт сипаты: Ер тұлғалы, арыстандай айбатты, жолбарыстай қайратты, сұңғақ бойлы, ат жақты, болаттай мықты, өткір көзді, бұйра толқындай шашы, ер жүрек

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

Берілген суреттердің бірін таңдап, 2 минуттық монолог құрастырыңыз. Ауызша мәтіндер құрағанда екпін түрлерін сөз және сөйлем ішінде орынды қолданып айтыңыз.

«Қазақстан жеріндегі ежелгі қалалар»

1

№2

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Бағалау критерийі	Жауап	Балл
	Білім алушы
Тыңдалым	D	1
	A	1
	D	1
	1-B, 2-С, 3-A	2
5 балл
Оқылым	Д	1
	Д	1
	дені бақытты, білімді, өнерлі, зергер, еңбексүйгіш, меймандос, шыншыл болады.	1
	Ізгі қаланы армандаған	1
	халқы бақытқа жету үшін өзара көмектесіп отыратын қоғам да ізгі қоғам болады	1
5 балл

Жазылым

Балл	Мазмұны (5 балл)	Тіл сапасы (5 балл)
5	Өте жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры, стилі толық сәй-кес келеді. Ойын жүйелі түрде жеткі-зеді. Лексикалық минимумды қолда-нуы жоғары, стильдік қолданысы өте дұрыс.	Өте жақсы Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды өте дұрыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры сәйкес келеді. Ойын жеткізеді. Лексикалық минимумды жеткілікті қолданады, стильдік қолданысы дұрыс.	Жақсы Грамматикалық және пунк-туациялық тұлғаларды дұ-рыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауға тырысқан. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі. Лекси-калық минимумды қолдануға тыры-сады, стильдік қолданысы орташа.	Қанағаттанарлық Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда ішінара қателер жібереді. Елеусіз қателер көп, бірақ ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауы шектеулі. Ойын жеткізуде ауытқулар көптеп кездеседі. Лекси-калық минимумды қолдануы шек-теулі, стильдік қолданысы төмен.	Төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда қателері көп болғандықтан, ойды түсінуге кедергі келтіреді
1	Өте төмен Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды) мүлдем ескерілме-ген. Жазба жұмысы жанрға, стильге сәйкес емес. Ойын жеткізе алмаған. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі.	Өте төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда өрескел қателер көп, ойды түсіну өте қиын.

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашуы (5 балл)	Негізгі ойды ашуы (5 балл)
5	Өте жақсы Тақырыпты және сұрақты өте жақсы түсінеді. Күтпе-ген сұрақтарға жауабы тез әрі орынды. Ойын жүйелі түрде жеткізеді.	Өте жақсы Лексикалық минимумы мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды дұрыс қолданады. Ара-сында елеусіз қателер жібергенімен, ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойла-нып береді, ойын орынды жеткізеді.	Жақсы Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
3	Қанағаттанарлық Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойла-нып береді, ойын орынды жеткізеді.	Қанағаттанарлық Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфо-эпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
2	Төмен Тақырып пен сұрақты түсі-нуде және күтпеген сұрақ-тарға жауап беруде қинала-ды. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі.	Төмен Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда елеусіз қателер жібереді.
1	Өте төмен Тақырып пен сұрақты түсіну-де және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қолдауды қажет етеді. Ойын жеткізуде өрескел ауытқулар кездеседі.	Өте төмен Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда қателерді жиі жібереді.

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

БЖБ №1

«Ғаламтормен дұрыс жұмыс жасау - мәдениеті», «Музыка. Қазақтың киелі домбырасы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Оқу мақсаты 7.1.4.1. Лирикалық поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау,

тақырыбы мен идеясын талдау

7.2.6.1. Кесте, диаграмма, шартты белгілер, суреттер мен

сызбаларда берілген ақпаратты сипаттау

Бағалау критерийі Білім алушы

• Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен идеясын талдайды

• Кесте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген

ақпаратты сипаттайды

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз.

Күй ойнайды қазағымның қанында,

Күй ойнайды қазағымның жанында.

Жүрегінің, жүрегінің, жүрегінің дүрсілі –

Күмбірлеген домбырасы барында.

Бабамыздың мұңысың сен, домбыра,

Анамыздың сырысың сен, домбыра.

Қазағымның жүрегінен жаралған,

Даламыздың үнісің сен, домбыра!

Домбыра бұл, үнсіз қалып көрмеген,

Қуаныш та, қайғы-мұң да кернеген.

Үзіледі, үзіледі, үзіледі әуендер,

Ғашықтардың көз жасындай пернеден.

Домбырадай шежіре жыр болмаған,

Даламыздың тағдырларын толғаған.

Армандарын, армандарын, армандарын халқымның,

Аманат қып ұрпағына жолдаған.

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Мәтіннің тақырыбы қандай? _______________________________

2. Мәтінде қандай аспап туралы айтылады? ____________________

3. Мәтін авторының идеясы қандай?_________________________

4. Мәтін мазмұны бойынша автор домбыраны нелерге теңейді?

1. ______________________________________

2. ______________________________________

3. ______________________________________

5. Мәтіннен естіген теңеу сөздерді жазыңыз.___________________

АЙТЫЛЫМ

2-тапсырма. Суретті пайдаланып, «Ғаламтор біздің өмірімізде» тақырыбында сөйлесіңіз. Ғаламтордың пайдасын сипаттап айтып беріңіз.

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор Білім алушы	Балл
Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен идеясын талдайды	1-2	Мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді; 1- сұрақ 2- сұрақ 3-сұрақ 4- сұрақ 1. 2. 3. Мәтіндегі теңеу сөздерді жазады	1 1 1 1 1 1 1
Кесте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген ақпаратты сипаттайды	3	Суреттерді пайдаланып, тақырып бойынша әңгіме құрастырады; Тақырыпты аша алады; Лексикалық минимумды тиімді қолданады; Сөйлемдерді дұрыс құрастырады; Ойын жеткізе алады.	1 1 1 1 1
Барлығы			12

«Ғаламтормен дұрыс жұмыс жасау - мәдениеті», «Музыка. Қазақтың киелі домбырасы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Оқу мақсаты 7.1.4.1. Лирикалық поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау,

тақырыбы мен идеясын талдау

7.2.6.1. Кесте, диаграмма, шартты белгілер, суреттер мен

сызбаларда берілген ақпаратты сипаттау

Бағалау критерийі Білім алушы

• Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен идеясын талдайды

• Кесте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген

ақпаратты сипаттайды

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 15-20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз.

Күй ойнайды қазағымның қанында,

Күй ойнайды қазағымның жанында.

Жүрегінің, жүрегінің, жүрегінің дүрсілі –

Күмбірлеген домбырасы барында.

Бабамыздың мұңысың сен, домбыра,

Анамыздың сырысың сен, домбыра.

Қазағымның жүрегінен жаралған,

Даламыздың үнісің сен, домбыра!

Домбыра бұл, үнсіз қалып көрмеген,

Қуаныш та, қайғы-мұң да кернеген.

Үзіледі, үзіледі, үзіледі әуендер,

Ғашықтардың көз жасындай пернеден.

Домбырадай шежіре жыр болмаған,

Даламыздың тағдырларын толғаған.

Армандарын, армандарын, армандарын халқымның,

Аманат қып ұрпағына жолдаған.

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Мәтінге қандай ат қояр едіңіз? ____________________________

2. Мәтінді құрастырарда автор қандай идеяны ұстанды деп ойлайсыз? _______________________________________________

3. Автордың сөзімен айтқанда, Домбыра неден жаралған?

________________________________________________________

4. Домбыра нені ұрпағына аманат қып жолдаған?

________________________________________________________

5. Мәтін мазмұны бойынша домбыра – ол не?

1. ___________________________________________

2. ___________________________________________

3. ___________________________________________

2-тапсырма. Суреттерді пайдаланып, «Ғаламтордың қаупі» тақырыбында сөйлесіңіз. Ғаламтордың зиянын сипаттап айтып беріңіз.

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор Білім алушы	Балл
Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен идеясын талдайды	1-2	Мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді; 1- сұрақ 2- сұрақ 3-сұрақ 4- сұрақ 5- сұрақ 1. 2. 3.	1 1 1 1 1 1 1
Кесте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген ақпаратты сипаттайды	3	Суреттерді пайдаланып, тақырып бойынша әңгіме құрастырады; Тақырыпты аша алады; Лексикалық минимумды тиімді қолданады; Сөйлемдерді дұрыс құрастырады; Ойын жеткізе алады.	1 1 1 1 1
Барлығы			12

«Ғаламтормен дұрыс жұмыс жасау - мәдениет», «Музыка. Қазақтың киелі домбырасы» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушыны аты-жөні: ________________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістігі деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Тыңдалған мәтіннің тақырыбы мен идеясын талдайды	Т ыңдалған мәтіннің тақыры-бы мен идеясын талдауда қиналады	Т ыңдалған мәтіннің тақыры-бы мен идеясын талдауда қателер жібереді	Т ыңдалған мәтіннің тақырыбы мен идеясын талдай алады
Кесте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген ақпаратты сипаттайды	К есте, шартты белгілер, сурет-тер мен сызбалар-да берілген ақпа-ратты сипаттауда қиналады	К есте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген ақпарат-ты сипаттауда қателер жібереді	К есте, шартты белгілер, суреттер мен сызбаларда берілген ақпаратты сипаттай алады

БЖБ №2

«Төрт түлік мал мен егіншілік – ел берекесі»,

«Наурыз мейрамы. Ақ мол болсын! Ұлыс оң болсын!»»

бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Оқу мақсаты 7.3.5.1. Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді

кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде ұсыну

7.4.1.1. Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін

сақтап, ресми құттықтаулар жазу

7.5.2.1. Жазба жұмыстарында ыңғайлас салалас құрмалас

сөйлемдерді құрастыру

Бағалау критерийі Білім алушы

• Қосымша ақпарат көздерінен мәліметтер қарастырады

• Қарастырылған мәліметтерді кесте, диаграмма, сызба,

шартты белгілер түрінде ұсынады

• Ресми құттықтаулар жазады

• Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі және құрастыра алады

Ойлау дағдыларының деңгейі Білу және түсіну деңгейі

Қолдану

Орындау уақыты 15-20 минут

ОҚЫЛЫМ

1-тапсырма. Қысқаша берілген мәтінді түсініп оқып, қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтермен толықтырыңыз. Мәліметтерді кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде ұсыныңыз.

Қазақ халқы түйе, жылқы, қой, сиырды «төрт түлік» деп атаған. Олардың әрқайсысының өз төлдері бар. Қазақ халқы әр түліктің пірі бар деп санайды.

Жылқы - ер қанаты. Қазақ халқы жылқыны, ең алдымен, «ел қорғаған ердің жан серігі» деп дәріптеген. Біздің аңыз-ертегілерімізде, батырлық жырларымызда иесі қысылғанда ақылды, күшті тұлпарлар көмекке бірінші болып келетіні туралы көп айтылады. Жылқының пайдасы өте көп.

ЖАЗЫЛЫМ

2-тапсырма. Наурыз мерекесіне арнап, туыстарыңызға немесе досыңызға құттықтау хат жазыңыз. Мәтіннің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтаңыз. Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Қосымша ақпарат көздерінен мәліметтер қарастырады	1	Ақпарат көздерінен мәліметтерді таба алады/ Сабақ барысында жинаған білімін қолдана алады Керекті мәліметтерді сұрыптап, таңдай алады; Мәліметтерді орынды қолдана алады:	1 1 1
Қарастырылған мәліметтерді кесте, диаграмма сызба, шартты белгілер түрінде ұсынады	1	Қарастырылған мәліметтерді ұсына алады: 1.Төрт түліктің төлдері туралы 2. Төрт түліктің пірлері туралы 3. Жылқы малының пайдасы 4. Жылқы малының сүті туралы	1 1 1 1
Ресми құттықтаулар жазады	2	Құттықтау хатын жаза алады: Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін дұрыс қолдана алады; Лексикалық минимумды тиімді қолданады	1 1 1
Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі және құрастыра алады	2	Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі; Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді құрастыра алады.	1 1
Барлығы			12

«Төрт түлік мал мен егіншілік – ел берекесі»,

«Наурыз мейрамы. Ақ мол болсын! Ұлыс оң болсын!»»

бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Оқу мақсаты 7.3.5.1. Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді

кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде ұсыну

7.4.1.1. Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін

сақтап, ресми құттықтаулар жазу

7.5.2.1. Жазба жұмыстарында ыңғайлас салалас құрмалас

сөйлемдерді құрастыру

Бағалау критерийі Білім алушы

• Қосымша ақпарат көздерінен мәліметтер

қарастырады

• Қарастырылған мәліметтерді кесте, диаграмма

сызба, шартты белгілер түрінде ұсынады

• Ресми құттықтаулар жазады

• Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі және құрастыра алады

Ойлау дағдыларының деңгейі Білу және түсіну деңгейі

Қолдану

Орындау уақыты 15-20 минут

ОҚЫЛЫМ

1-тапсырма. Қысқаша берілген мәтінді түсініп оқып, қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтермен толықтырыңыз. Мәліметтерді кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде ұсыныңыз.

Төрт түлікке түйе, жылқы, қой, сиыр жатады. Әлемде төрт түлікке ең жақын халық – қазақ жұрты. Мінсе - көлігі, ішсе - сусыны, жесе - тамағы, кисе – киімі, тұтынса - бұйымы. Сондықтан қазақ халқы төрт түлікке ерекше қараған. Олардың әрқайсысын шақыру үшін жеке-жеке сөздер қолданған.

Мал шаруашылығындағы түліктердің бірі – сиыр. Халқымыздың көшпелі өмірінде күш көлігі ретінде сонау ерте кезден пайдаланылып келе жатқан сиыр малының басқа қасиеттерін де бабаларымыз жақсы білген.

ЖАЗЫЛЫМ

2-тапсырма. Ұлыстың ұлы күніне арнап, туыстарыңызға немесе досыңызға құттықтау хат жазыңыз. Мәтіннің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтаңыз. Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	Тапсырма №	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Қосымша ақпарат көздерінен мәлімет-тер қарастырады	1	Ақпарат көздерінен мәліметтерді таба алады; Керекті мәліметтерді сұрыптап, таңдай алады; Мәліметтерді орынды қолдана алады:	1 1 1
Қарастырылған мәліметтерді кесте, диаграмма сызба, шартты белгілер түрінде ұсынады	1	Қарастырылған мәліметтерді ұсына алады: 1.Төрт түлікті шақыру туралы 2. Сиыр малының төлі туралы 3. Сиыр малының пайдасы 4. Сүт тағамдары	1 1 1 1
Ресми құттықтаулар жазады	2	Құттықтау хатын жаза алады: Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін дұрыс қолдана алады; Лексикалық минимумды тиімді қолданады	1 1 1
Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдер-дің құрылысын біледі және құрастыра алады	2	Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі; Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді құрастыра алады.	1 1
Барлығы			12

«Төрт түлік мал мен егіншілік – ел берекесі»,«Наурыз мейрамы. Ақ мол болсын! Ұлыс оң болсын!» бөлімдері бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатыстыата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні_________________________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістігі деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Қосымша ақпарат көздерінен мәліметтер қарастырады	Қ осымша ақпарат көздерінен мәліметтер қарастыруда қиналады	Қ осымша ақпарат көздерінен мәлі-меттер қарасты-руда қателер жібереді	Қосымша ақпа-рат көздерінен мәліметтер қарастыра а лады
Қарастырылған мәліметтерді кесте, диаграмма сызба, шартты белгілер түрінде ұсынады	Қарастырылған мәліметтерді кес-те, диаграмма с ызба, шартты белгілер түрінде ұсынуда қиналады	Қ арастырылған мәліметтерді кес-те, диаграмма, сыз-ба, шартты белгілер түрінде ұсынуда қателер жібереді	Қарастырылған мәліметтерді кесте, диаграмма с ызба, шартты белгілер түрінде ұсына алады
Ресми құттықтаулар жазады	Р есми құттықтау-лар жазуда қиналады	Р есми құттықтаулар жазуда қателер жібереді	Р есми құттықтаулар жаза алады
Ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі және құрастыра алады	Ы ңғайлас салалас құрмалас сөйлем-дердің құрылысын біледі және құрастыруда қиналады	Ы ңғайлас салалас құрмалас сөйлем-дердің құрылысын біледі және құрас-тыруда қателер жібереді	Ы ңғайлас салалас құрмалас сөйлемдердің құрылысын біледі және құрастырады

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмалар түрлері	*Тапсырмалар сипаттамасы	*Орындау уақыты, мин	Балл
1	7.1.3.1 Әлеуметтік-мәдени тақырыптарға байланысты қажетті сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну	Көп таңдауы бар сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар 160 сөзден тұратын мәтінді 2 рет тыңдайды. (аудиоқұралдар болмаған жағдайда мұғалім мәтінді өзі 2 рет оқып береді). Оқушылар мәтінді тыңдай отырып, мәтіннің мазмұны мен идеясына негізделген тест тапсырмасын орындап, төрт нұсқаның ішінен дұрыс 1 жауапты белгілейді. Екінші тапсырмада сөйлемді толықтырса, үшінші тапсырмада ақпараттарды сәйкестендіреді. Оқушының мәтіндегі тақырыптық сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсінгені бағаланады.	10	5
2	7.3.5.1 Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде ұсыну	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 130 сөзден тұратын мәтінді оқиды. Мәтін мазмұны бойынша берілген сұраққа жауап береді. Оқушының мәтіндегі мәліметтерді кесте, сызба, шартты белгілер арқылы ұсына білуі бағаланады.	10	5
3	7.4.2.1 эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазу 7.5.2.1 Жазба жұмыстарында ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді құрастыру	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы берілген пікірмен келісу/келіспеу себептерін баяндап, жауап жазады. Күрделі сөздерді дұрыс жазуы, ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді құрастыра білуі бағаланады.	20	10
4	7.2.3.1 Ауызша мәтіндер құрауда екпін түрлерін сөз және сөйлем ішінде орынды қолданып айту	Толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жұпта орындалады. Оқушылар үш тақырыптың бірін таңдап, 2 минут диалогке түседі (әр оқушы 8-10 сөйлем айту керек). Мұғалім оқушының берілген тақырыпты түсініп, екпін түрлерін сөз және сөйлем ішінде орынды қолданып айтуын бағалайды.	Әр білім алушыға 2 минут беріледі	10
Барлығы				40 мин	30

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмалары

І нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Димаштың ата-анасы танымал әншілер Қанат Айтбаев және Светлана Айтбаева. Димаштың ата-әжелері де музыка адамдары. Бірі домбырада ойнаса, екіншісінің ән айтуға бейімі мол. Димаштың Раушан атты қарындасы, Мансұр атты інісі бар. Димаш Құдайберген 24 мамыр 1994 жылы Ақтөбе қаласында дүниеге келген. Ең алғаш рет спектакльде ойнауымен таныла бастады. Бес жасында музыкалық колледж сахнасында алғаш әнші ретінде ән салған. 2014 жылы Ақтөбе қаласында А.Жұбанов атындағы Музыкалық колледжінде “академиялық ән орындау” факультетін бітіріп, Қазақ Ұлттық өнер университетінің “эстрада өнері” факультетіне түсті.

15 сәуір 2017 Димаш Құдайбергенов Қытайдағы "Singer 2017" жобасында екінші орын алды. Ақтық сынақта ол Майкл Джексонның әндерін айтып шығады.

2018 жылғы 19 қарашада Лондонда Димаш Құдайбергеннің жеке концерті өтті. Концерт залы лық толып, қазақстандық әншінің табынушылары әлемнің түкпір-түкпірінен жиналды. Барлығы 45 елден тыңдармандар келіпті. Екі сағатқа созылған концерт өте жоғары деңгейде өтіп, баршаның көңілінен шықты. Димаш Құдайбергеннің жанкүйерлерінің саны артып, олар біріккен клубтар да күн санап көбейіп келеді. Ол "Дауысымен әлемді жаулаған қазақ", "Шетелден келген кішкене аға", "Бинго" аттарымен танымал.

1. Мәтін не туралы?

А) күй құдіреті

В) атақты биші

С) танымал әнші

D) барлық нұсқалар дұрыс [1]

2. Сөйлемді өз сөзіңізбен жалғастырыңыз. Ойды қорытындылаңыз. [1]

Димаш Құдайбергенов-______________________________

3. Ақпараттарды дұрыс/бұрыс/айтылмаған нұсқасымен сәйкестендіріңіз. [2]

1. Майкл Джексонның әндерін орындамады		А) дұрыс
2. Димаш Парижде жеке концертін берді		В) айтылмаған
3. Дауысымен әлемді жаулаған қазақ		С) бұрыс

4. Мәтін бойынша мәліметтерді толықтырыңыз. [1]

Димаштың отбасы __________________________________

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, оқылым тапсырмаларын орындаңыз.

Төрт түлік – мал: түйе, жылқы, қой, сиыр. Қазақ халқы осы төртеуін төрт түлік деп атаған. Халық төрт түліктің әрқайсысының сақтаушы иесі бар деп ұғынып, оларды ойсылқара, қамбар ата, шопан ата, зеңгі баба деп атаған.

Көшпелілердің, оның ішінде қазақтың төрт түлік малдың ішіндегі қастерлеп, пір тұтатыны – жылқы. Жылқы - ер қанаты. Ол - сезімтал, талғампаз жануар. Жылқының сүті - қымыз денсаулыққа пайдалы. Жылқыны көлік ретінде пайдаланады. Қазақта ат ойындары көптеп саналады. Жылқы көшіп-қонуға төзімді әрі ыңғайлы, қысы-жазы жем-шөп тілемей жайылады.

Қазақтың жылқымен қатар ұстаған малы – түйе. Төрт түліктің төресі - түйе. Оның еті - тамақ, шұбаты - сусын, жүні - киім. Түйе - таптырмас көлік. Ол шөлге төзімді келеді. Түйенің түбіті мен шудасы қымбат саналады:түбіттен иіріп тоқыған киім ең жылы, ең төзімді болады;шудадан жіп, арқан еседі.

1. Мәтін не туралы? Бір сөйлеммен ғана жауап беріңіз.

________________________________________________ [1]

2. Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтер мен сабақ барысында жинақталған білімдеріңізді кесте/сызба түрінде ұсыныңыз.

[4]

Төрт түліктің пайдасы
Жылқы	Түйе

ЖАЗЫЛЫМ [10]

«Біздің заманымыз – ақпарат ғасыры» деген пікірмен келісесіз бе? Неге?

Тақырыпқа қатысты күрделі сөздерді қолданып жазыңыз. Жазылымда ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

_________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

Берілген тақырыптардың бірін таңдап, жұпта диалог құрастырыңыз (әр оқушыға 2 минут). Айтылымда екпін түрлерін дұрыс қолданыңыз.

Диалог тақырыптары

1. Біз отбасында Наурыз мерекесін қалай қарсы аламыз?

2. Төрт түлік малдың адамға пайдалы екенін білесіз бе?

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Бағалау критерийі	Жауап	Балл
	Білім алушы
Тыңдалым	С	1
	Дауысымен әлемді жаулаған қазақ	1
	1-C 2-B 3-A	2
	Димаштың ата-анасы танымал әншілер Қанат Айтбаев және Светлана Айтбаева. Димаштың ата-әжелері де музыка адамдары.	1
5 балл
Оқылым	Төрт түлік мал	1
	Мәтіндегі мәліметтерді кесте/сызба түрінде ұсына алады /оқушы жауабы ескеріледі.	4
5 балл

ІІ нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Димаштың ата-анасы танымал әншілер Қанат Айтбаев және Светлана Айтбаева. Димаштың ата-әжелері де музыка адамдары. Бірі домбырада ойнаса, екіншісінің ән айтуға бейімі мол. Димаштың Раушан атты қарындасы, Мансұр атты інісі бар. Димаш Құдайберген 24 мамыр 1994 жылы Ақтөбе қаласында дүниеге келген. Ең алғаш рет спектакльде ойнауымен таныла бастады. Бес жасында музыкалық колледж сахнасында алғаш әнші ретінде ән салған. 2014 жылы Ақтөбе қаласында А.Жұбанов атындағы Музыкалық колледжінде “академиялық ән орындау” факультетін бітіріп, Қазақ Ұлттық өнер университетінің “эстрада өнері” факультетіне түсті.

15 сәуір 2017 Димаш Құдайбергенов Қытайдағы "Singer 2017" жобасында екінші орын алды. Ақтық сынақта ол Майкл Джексонның әндерін айтып шығады.

2018 жылғы 19 қарашада Лондонда Димаш Құдайбергеннің жеке концерті өтті. Концерт залы лық толып, қазақстандық әншінің табынушылары әлемнің түкпір-түкпірінен жиналды. Барлығы 45 елден тыңдармандар келіпті. Екі сағатқа созылған концерт өте жоғары деңгейде өтіп, баршаның көңілінен шықты. Димаш Құдайбергеннің жанкүйерлерінің саны артып, олар біріккен клубтар да күн санап көбейіп келеді. Ол "Дауысымен әлемді жаулаған қазақ", "Шетелден келген кішкене аға", "Бинго" аттарымен танымал.

1. Мәтін не туралы?

А) күй құдіреті

В) атақты биші

С) барлық нұсқалар дұрыс

D) танымал әнші [1]

2. Сөйлемді өз сөзіңізбен жалғастырыңыз. Ойды қорытындылаңыз. [1]

Димаш Құдайбергенов-______________________________

3. Ақпараттарды дұрыс/бұрыс/айтылмаған нұсқасымен сәйкестендіріңіз. [2]

1.Димаш Парижде жеке концертін берді		А) дұрыс
2.Дауысымен әлемді жаулаған қазақ		В) айтылмаған
3.Майкл Джексонның әндерін орындамады		С) бұрыс

4. Мәтін бойынша мәліметтерді толықтырыңыз. [1]

Димаштың отбасы __________________________________

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, оқылым тапсырмаларын орындаңыз.

Төрт түлік – мал: түйе, жылқы, қой, сиыр. Қазақ халқы осы төртеуін төрт түлік деп атаған. Халық төрт түліктің әрқайсысының сақтаушы иесі бар деп ұғынып, оларды ойсылқара, қамбар ата, шопан ата, зеңгі баба деп атаған.

Қой - төрт түлік малдың ішіндегі момыны. Қойдың еті, сүті, майы, терісі пайдалы. Жүнінен киіз басады. Киім-кешек, алаша, кілем тоқылады. Қой мен ешкі көне заманнан бері бірге жайылып, бірге жусап келеді. Ешкі мен қойдың сүтінен ұйытқан айран да, қайнатқан құрт пен ірімшік те қазақтың сүйікті асы. Ешкінің түбітінен ең жақсы шәлі тоқылады,оның қылшығынан есілген жіп пен арқан жылқы қылынан соң ең берігі саналады. «Ангор ешкісі» деп аталатын асыл тұқымды ешкілердің жүні өте құнды.

Мал шаруашылығындағы тағы бір түлік-сиыр. Сиыр - ірі қара малға жатады. Сиырдың еті, сүті пайдалы. Сүтінен айран, қаймақ, құрт, ірімшік жасалады. Сиыр малы айрықша бағуды тілемейді, өріске өзі кетіп,мезгілінде өзі қайтып келеді.Қыс айларында сиыр тек қорада ғана күтіледі.Сондықтан басқа малдарға қарағанда ол күтімді көбірек керек етеді.

1. Мәтін не туралы? Бір сөйлеммен ғана жауап беріңіз. [1]

_______________________________________________

2. Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтер мен сабақ барысында жинақталған білімдеріңізді кесте/сызба түрінде ұсыныңыз.

[4]

Төрт түліктің пайдасы
Қой, ешкі	Сиыр

ЖАЗЫЛЫМ [10]

«Ғаламтордың пайдасынан, зияны көп» деген пікірмен келісесіз бе? Неге?

Тақырыпқа қатысты күрделі сөздерді қолданып жазыңыз. Жазылымда ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді қолданыңыз.

________________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

Берілген тақырыптардың бірін таңдап, жұпта диалог құрастырыңыз (әр оқушыға 2 минут). Айтылымда екпін түрлерін дұрыс қолданыңыз.

Диалог тақырыптары

1. Менің сүйікті әншім.

2. Мен қолданатын сайттар мен электронды кітапхана

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Бағалау критерийі	Жауап	Балл
	Білім алушы
Тыңдалым	D	1
	Дауысымен әлемді жаулаған қазақ	1
	1-В, 2-А, 3-С	2
	Димаштың ата-анасы танымал әншілер Қанат Айтбаев және Светлана Айтбаева. Димаштың ата-әжелері де музыка адамдары.	1
5 балл
Оқылым	Мәтін төрт түлік мал туралы	1
	Мәтіндегі мәліметтерді кесте/сызба түрінде ұсына алады /оқушы жауабы ескеріледі.	4
5 балл

Жазылым

Балл	Мазмұны (5 балл)	Тіл сапасы (5 балл)
5	Өте жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры, стилі толық сәйкес келеді. Ойын жүйелі түрде жеткізеді. Лексикалық минимумды қолдануы жоғары, стильдік қолданысы өте дұрыс.	Өте жақсы Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды өте дұрыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры сәйкес келеді. Ойын жеткізеді. Лексикалық минимумды жеткілікті қолданады, стильдік қолданысы дұрыс.	Жақсы Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды дұрыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауға тырысқан. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі. Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа.	Қанағаттанарлық Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда ішінара қателер жібереді. Елеусіз қателер көп, бірақ ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауы шектеулі. Ойын жеткізуде ауытқулар көптеп кездеседі. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен.	Төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда қателері көп болғандықтан, ойды түсінуге кедергі келтіреді
1	Өте төмен Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды) мүлдем ескерілмеген. Жазба жұмысы жанрға, стильге сәйкес емес. Ойын жеткізе алмаған. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі.	Өте төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда өрескел қателер көп, ойды түсіну өте қиын.

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашуы (5 балл)	Негізгі ойды ашуы (5 балл)
5	Өте жақсы Тақырыпты және сұрақты өте жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабы тез әрі орынды. Ойын жүйелі түрде жеткізеді.	Өте жақсы Лексикалық минимумы мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды дұрыс қолданады. Арасында елеусіз қателер жібергенімен, ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойланып береді, ойын орынды жеткізеді.	Жақсы Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
3	Қанағаттанарлық Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойланып береді, ойын орынды жеткізеді.	Қанағаттанарлық Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
2	Төмен Тақырып пен сұрақты түсінуде және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қиналады. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі.	Төмен Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда елеусіз қателер жібереді.
1	Өте төмен Тақырып пен сұрақты түсінуде және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қолдауды қажет етеді. Ойын жеткізуде өрескел ауытқулар кездеседі.	Өте төмен Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда қателерді жиі жібереді.

4-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

БЖБ №1

«Жастықтың оты, қайдасың?» бөлімі бойынша

жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

І нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым Айтылым

Оқу мақсаты 7.1.1.1 Мәтін үзіндісі арқылы оқиғаның дамуын болжау

7.2.5.1 Диалогке қатысушылар коммуникативтік жағдаяттың талаптарына сай «сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын еркін ауыстыру

Бағалау критерийі Білім алушы

• Мәтін үзіндісін тыңдау барысында түсінеді.

• Түсінген мәтіннің дамуын болжайды.

• Коммуникативтік жағдаяттың талаптарына сай диалогке түседі;

• «Сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын ауыстырып қолданады.

Ойлау дағдыларының деңгейі Білу және түсіну деңгейі

Қолдану

Орындау уақыты 20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз.

Бір қалада әйгілі ғалым өмір сүріпті. Оның шәкірттері өте көп болған екен. Бір күні сол шәкірттердің біріне осы біздің ұстазымыздың жауап бере алмайтын сұрағы бар ма екен?,- деген ой келеді. Ұстазын сынамақ болған оймен гүлдеп тұрған шалғынды жерге келіп, гүлге қонып тұрған ең әдемі бір көбелекті ұстап алады. Ол көбелекті екі қолының алақанына жасырып, ұстазымнан менің қолымда қандай көбелек бар?- деп сұраймын. Егер ұстазым сенің қолыңдағы көбелек өлі дейтін болса, мен сол мезетте көбелекті жібере саламын. Сол кезде ұстазым қателескеніне көзі жетеді. Ал егер сенің қолыңдағы көбелек тірі дейтін болса, екі алақанымды қысып, ол көбелекті өлтіремін де, сіз қателестіңіз деп айтамын дейді шәкірт. Сонымен шәкірт ұстазының алдына келіп, менің қолымда қандай көбелек бар деп сұрайды, сол кезде ұстазы ... ... ... .

1-тапсырма. Сұрақтардың көмегімен оқиғаның дамуын өз сөзіңмен болжаңыз.

№	Сұрақ	Жауап
1	Шәкірт не себепті ұстазын сынамақ болды деп ойлайсыз?
2	Оқиғаны дамытып, ойды жалғастырыңыз
3	Ұстаз шәкіртіне қандай жауап қайтаруы мүмкін?
4	Мәтінге қандай атау берер едіңіз?

АЙТЫЛЫМ

2-тапсырма. Берілген суретті қатыстырып, «Еліміздің болашағы жастардың қолында» тақырыбында диалог құрастырыңыз. Жастар және еліміздің мәселесін көтеріңіз. Сөйлеңіз және тыңдаңыз. «Сөйлеуші →тыңдаушы» позициясын ауыстырып отырыңыз.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтін үзіндісін тыңдау барысында түсінеді. Түсінген мәтіннің дамуын болжайды.	1	Мәтінді түсініп тыңдайды Сұрақтарға жауап бере отырып, оқиғаны дамытады 1-сұрақ 2-сұрақ 3-сұрақ 4-сұрақ	1 1 1 1 1
Диалогке қатысушылар «сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын еркін ауыстырады.	2	тақырыптық диалог құрастырады;	1
		Суретте берілген сюжетті баяндай алады	1
		сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын ауыстырады.	1
		Сұрақтарды дұрыс құрастырады	1
		Түсініп, лайықты жауап береді	1
		Лексикалық минимумды тиімді қолданады	1
Барлығы			11

«Жастықтың оты, қайдасың?» бөлімі бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар

ІІ нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Тыңдалым Айтылым

Оқу мақсаты 7.1.1.1 Мәтін үзінділері арқылы оқиғаның дамуын болжау

7.2.5.1 Диалогке қатысушылар коммуникативтік жағдаяттың талаптарына сай «сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын еркін ауыстыру

Бағалау критерийі Білім алушы

• Мәтін үзіндісін тыңдау барысында түсінеді.

• Түсінген мәтіннің дамуын болжайды.

• Коммуникативтік жағдаяттың талаптарына сай диалогке түседі;

• «Сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын ауыстырып қолданады.

Ойлау дағдыларының деңгейі Білу және түсіну деңгейі

Қолдану

Орындау уақыты 20 минут

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, тапсырмаларды орындаңыз.

Бір қалада әйгілі ғалым өмір сүріпті. Оның шәкірттері өте көп болған екен. Бір күні сол шәкірттердің біріне осы біздің ұстазымыздың жауап бере алмайтын сұрағы бар ма екен?,- деген ой келеді. Ұстазын сынамақ болған оймен гүлдеп тұрған шалғынды жерге келіп, гүлге қонып тұрған ең әдемі бір көбелекті ұстап алады. Ол көбелекті екі қолының алақанына жасырып, ұстазымнан менің қолымда қандай көбелек бар?- деп сұраймын. Егер ұстазым сенің қолыңдағы көбелек өлі дейтін болса, мен сол мезетте көбелекті жібере саламын. Сол кезде ұстазым қателескеніне көзі жетеді. Ал егер сенің қолыңдағы көбелек тірі дейтін болса, екі алақанымды қысып, ол көбелекті өлтіремін де, сіз қателестіңіз деп айтамын дейді шәкірт. Сонымен шәкірт ұстазының алдына келіп, менің қолымда қандай көбелек бар деп сұрайды, сол кезде ұстазы ... ... ... .

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріп, кестені толтырыңыз.

№	Сұрақ	Жауап
1	Мәтінге қандай тақырып қоюға болады?
2	Оқиғаны дамытып, ойды жалғастырыңыз.
3	Неге шәкірттерінің бірі көбелекті ұстап алды?
4	Ұстаз шәкіртіне қандай жауап қайтаруы мүмкін?

АЙТЫЛЫМ

2-тапсырма. Берілген суреттерді қатыстырып, «Мен елімнің болашағымын » тақырыбында диалог құрастырыңыз. Жастар және еліміздің мәселесін көтеріңіз.Сөйлеңіз және тыңдаңыз. «Сөйлеуші →тыңдаушы» позициясын ауыстырып отырыңыз.

Бағалау критерийі	№ тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтін үзіндісін тыңдау барысында түсінеді. Түсінген мәтіннің дамуын болжайды.	1	Мәтінді түсініп тыңдайды Сұрақтарға жауап бере отырып, оқиғаны дамытады 1-сұрақ 2-сұрақ 3-сұрақ 4-сұрақ	1 1 1 1 1
Диалогке қатысушылар «сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын еркін ауыстырады.	2	тақырыптық диалог құрастырады;	1
		Суретте берілген сюжетті баяндай алады	1
		сөйлеуші →тыңдаушы» позицияларын ауыстырады.	1
		Сұрақтарды дұрыс құрастырады	1
		Түсініп, лайықты жауап береді	1
		Лексикалық минимумды тиімді қолданады	1
Барлығы			11

«Жастықтың оты қайдасың?» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні ________________________________________________

Бағалау критерийі	Оқу жетістігі деңгейі
	Төмен	Орта	Жоғары
Мәтін үзінділері арқылы оқиғаның дамуын болжайды.	О йды жалғас-тырып жазуда; оқиғаны дамы-тып, сұрақтарға жауап беруде қиналады.	О йды жалғастырып жазуда; оқиғаны дамытып, сұрақ-тарға жауап беруде қателеседі.	О йды жалғастырып жазады; оқиғаны дамытып жазады, сұрақтарға жауап береді.
Диалогке қатысушылар «сөйлеуші- тыңдаушы» позициясын еркін ауыстырады.	Т ақырыптық диалог құрастыруда; Суреттерді қатыстырып сөйлеуде; «сөйлеуші- тыңдаушы» позициясын ауыстыруда қиналады.	Т ақырыптық диалог құрас-тыруда; Суреттерді қатыстырып сөйлеуде; «сөйлеуші- тыңдаушы» позициясын ауыстыруда қателіктер жібереді.	Т ақырыптық диалог құрастырады; Суреттерді қатыстырып сөйлейді; «сөйлеуші- тыңдаушы» позициясын еркін ауыстырады.

БЖБ №2

«Ғылым мен техниканың соңғы жаңалықтары», «Батыр туса-ел ырысы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

І нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым Жазылым

Оқу мақсаттары: 7.3.6.1. Тақырып бойынша деректер қолдана отырып,

мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізу

7.4.2.1. Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген

мәселе бойынша келісу/келіспеу себептерін айқын

көрсетіп жазу

Бағалау критерийі Білім алушы

• Мәтін бойынша өз ойын дәлеледеп жеткізе алады; .

• Дәлелдеуде қажетті деректерді қолданады.

• Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады;

• Келісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазады.

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 20 минут

ОҚЫЛЫМ Мәтінді мұқият окып, тапсырмаларды орындаңыз.

Әлия табанды және алған бетінен қайтпайтын қыз болды. Ол снайперлік мектепті үздік аяқтаған кезде, оған эфрейтор атағы берілді.

1943 жылдың тамыз айының басында снайпер қыздар солтүстік-батыс майданға келіп, әскери бөлімшелердің бірінде қызметтерін жалғастырды. Осылайша, олар нағыз жауынгерлік жұмыстарына кірісуі керек болды.

Келесі күні таңертең штаб басшысы снайперлерді жаудың алдыңғы қорғаныс майданына алып келгенде Әлия батпақты, бұталы аймақты көреді. Әлия жаудың қорғаныс майданына қобалжумен және ынталы зейінмен қарай отырып, өз позициясын таңдай бастайды.

Жасырынып бүркемеленген Әлия таң атқанда таңдалған атыс орнына жер бауырлап жетеді. Осылай, жауды бақылай бастайды. Бірақ, лайықты нысана таппай, көңілі түсіп өзін кінәлі сезінеді.

Дегенмен, екінші күн сәтті болды. Ол түнделете бейтарап аймаққа еніп, қираған неміс танкіне кіріп алады. Бір кезде, таң атарда судың шалпылдағанын құлағы шалып қалады. Қараса өзеннің жағасында қарқылдап күлік отырған екі неміс әскері тұр екен. Сонда Әлия шүріппені ақырын басып тұрып бір немісті жерге құлатып түсіреді. 

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Мәтіннің тақырыбы қандай?

2. Мәтіннің кейіпкері кім?

3. Ұлы Отан Соғысына қатысқан қандай қазақстандық батырларды білесіз?

4. Олардың ерлігі туралы не айтар едіңіз?

ЖАЗЫЛЫМ

Келісу/келіспеу себептерін көрсете отырып, «Жас өнертапқыштар» тақырыбына эссе жазыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	№ Тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтін бойынша өз ойын дәлелдеп жеткізе алады. Дәлелдеуде қажетті деректерді қолданады.	1	Берілген сұрақтарға жауап бере отырып, көтерілген мәселеге бойынша өз ойын дәлелдеп жеткізе алады: 1-сұрақ 2-сұрақ 3-сұрақ 4-сұрақ	1 1 1 1
Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; Келісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазады.	2	Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; Тақырыпты ашады; Эссе құрылымын сақтайды; Келісу/келіспеу себептерін көрсете алады; Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтайды; Лексикалық минимумды тиімді қолданады.	1 1 1 1 1 1
Барлығы			10

«Ғылым мен техниканың соңғы жаңалықтары»,

«Батыр туса-ел ырысы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалау

ІІ нұсқа

Сөйлеу әрекетінің түрлері Оқылым Жазылым

Оқу мақсаттары: 7.3.6.1. Тақырып бойынша деректер қолдана отырып,

мәтінде көтерілген мәселеге өз ойын дәлелдеп жеткізу

7.4.2.1. Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген

мәселе бойынша келісу/келіспеу себептерін айқын

көрсетіп жазу

Бағалау критерийі Білім алушы

• Мәтін бойынша өз ойын дәлеледеп жеткізе алады; .

• Дәлелдеуде қажетті деректерді қолданады.

• Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады;

• Келісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазады.

Ойлау дағдыларының деңгейі Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты 20 минут

ОҚЫЛЫМ Мәтінді мұқият окып, тапсырмаларды орындаңыз.

Мәншүктің ата-анасы азан қойып берген есімі – Мәнсия. Анасы еркелетіп Моншағым дей бергеннен, Мәнсияның тілі келмей өзін Мәншүк деп кеткен. Кейіннен құжат толтырғанда да, ол есімін Мәншүк деп толтыра бастапты. Соғыс майданында да осы аяулы есімін асқақтатып, тарихқа Батыр Мәншүк деген есіммен енеді.

Қазақтың қайсар қызы майдандағылардың көзіне бірден түсті. Мәншүк кез келген ұрыста батылдық пен өжеттілік танытып, шеберлігін көрсете білді. Тіпті, ауыр жарақат алып, өлім аузында жатқан майдандастарына көмек көрсетіп, өлім аузынан құтқарды. Өз міндетінен бөлек, санитарлық қызметті де шебер атқарды. 

Мәншүк 1942 жылдың қарлы қысында Великие Луки қаласын жау қолынан азат етуге тікелей қатыса жүріп, ұрыс алаңында санитар нұсқаушы болып шайқасты. Кішкентай кезінде әкесі Ахметке еліктеп дәрігер болуды арман еткен ол медициналық институттың бірінші курсын тәмамдап үлгерген болатын. Ақыры, қан майданда жауынгерлерге көмек көрсетіп, Қайырымды солдат атанды. 

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

1. Мәтіннің тақырыбы қандай?

2. Мәтіннің кейіпкері кім?

3. Ұлы Отан Соғысына қатысқан қандай қазақстандық батырларды білесіз?

4. Олардың ерлігі туралы не айтар едіңіз?

ЖАЗЫЛЫМ

Келісу/келіспеу себептерін көрсете отырып, «Жас ғалымдар» тақырыбына эссе жазыңыз.

____________________________________________________________________________________________________________________________________

Бағалау критерийі	№ Тапсырма	Дескриптор	Балл
		Білім алушы
Мәтін бойынша өз ойын дәлелдеп жеткізе алады. Дәлелдеуде қажетті деректерді қолданады.	1	Берілген сұрақтарға жауап бере отырып, көтерілген мәселеге бойынша өз ойын дәлелдеп жеткізе алады: 1-сұрақ 2-сұрақ 3-сұрақ 4-сұрақ	1 1 1 1
Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; Келісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазады.	2	Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; Тақырыпты ашады; Эссе құрылымын сақтайды; Келісу/келіспеу себептерін көрсете алады; Сөйлемдегі сөздердің орын тәртібін сақтайды; Лексикалық минимумды тиімді қолданады.	1 1 1 1 1 1
Барлығы			10

«Ғылым мен техниканың соңғы жаңалықтары», «Батыр туса – ел ырысы» бөлімдері бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға арналған ақпарат (рубрика)

Білім алушының аты-жөні ________________________________

Бағалау критерийі	Оқушы жетістігінің деңгейі
	төмен	орта	жоғары
Мәтін бойынша өз ойын дәлеледеп жеткізе алады; . Дәлелдеуде қажетті деректерді қолданады.	Мәтін бойынша өз ойын дәлеледеп жеткізе алады; . Д әлелдеуде қажетті деректерді қолдануда қиналады	Мәтін бойынша өз ойын дәлеледеп жеткізе алады; . Д әлелдеуде қажетті деректерді қолдануда қателіктер жібереді	Мәтін бойынша өз ойын дәлеледеп жеткізе алады; . Д әлелдеуде қажетті деректерді қолдана алады
Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; келісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазады.	Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; к елісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазуда қиналады	Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; к елісу/келіспеу себептерін көрсетіп жазуда қателіктер жібереді	Көтерілген мәселе бойынша эссе жазады; к елісу/келіспеу себептерін көрсетіп жаза алады

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тапсырма	Қамтылатын мақсаттар	Тапсырмалар түрлері	*Тапсырмалар сипаттамасы	*Орындау уақыты, мин	Балл
1	7.1.4.1.Повестердің және лирикалық поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау, тақырыбы мен идеясын талдау	Көп таңдауы бар сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар 170 сөзден тұратын повестен үзіндіні 2 рет тыңдайды. (аудио құралдар болмаған жағдайда мұғалім өлеңді өзі 2 рет оқып береді). Оқушылар мәтінді тыңдау барысында тест тапсырмасын орындайды, төрт нұсқаның ішінен дұрыс 1 жауапты белгілейді және мәтінге байланысты үш ақпаратты сәйкестендіреді. Мұғалім оқушының прозадан үзіндіні тыңдап, тақырыбы мен идеясын түсінгенін бағалайды.	10	5
2	7.3.5.1 Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді кесте, диаграмма, сызба, шартты белгілер түрінде ұсыну	Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушылар тақырыпқа қатысты 170 сөзден тұратын шығарманы оқиды. Шығарма мазмұны бойынша мәліметтерді шартты белгілер арқылы толықтырады, берілген сұраққа мәтіндегі деректерге негізделіп жауап береді. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды.	10	5
3	7.4.2.1Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсетіп жазу 7.5.1.5 етістіктің шақтары (бұрынғы және ауыспалы өткен шақ, мақсатты және болжалды келер шақ) мен қалау райдың қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарда қолдану;	Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырмалар жеке орындалады. Бірінші тапсырмада оқушы эссе құрылымы мен дамуын сақтап, көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсетіп, эссе жазады.	20	10
4	7.2.4.1 Шығармадағы кейіпкерлерге автор берген мінездеменің тілдік құралдарын талдау	Толық жауапты қажет ететін сұрақтар	Тапсырма жеке орындалады. Оқушы А. Нұршайықов «Аңыз бен ақиқат» тақырыбына кейіпкерлерге автор берген мінездеменің тілдік құралдарын талдайды (әр оқушы 8-10 сөйлем айту керек). Мұғалім оқушының шығармадағы тілдік құралдарын талдауын бағалайды.	Әр білім алушыға 2 минут беріледі	10
Барлығы				40 мин	30

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмалары

І нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Бауыржан Момышұлы: «Москва үшін шайқас»

  Күзгі таң. Түнерген аспан. Ой-шұңқырдағы сулар кілегейленіп, қабыршақтанып қата бастаған. Ел орнынан жаңа тұрып жатыр. Батальон салтанатты сап түзеп, қала ішімен ырғақпен адымдап келеді. Колоннаның алдында келе жатып бұрылып артыма қарадым: роталар төрт - төрт қатардан сап түзеп, бірінің соңынан бірі тізіліп, қатарларын бұзбапты. Біз алты жүздей адамбыз. Колонналар арасында екі-екіден, төрт-төрттен жегілген 36 пар ат тас жолды тағалы тұяқтарымен сартылдата басып, зеңбіректерді, оқ-дәрі жәшіктері тиелген арбаларды сүйреп келеді. Саптың соңында жаралы жауынгерлер мінген, қос дөңгелекті арба келеді. Көптен бері жуылмаған беттері тотыққан, тозаңданған, кірпіктері кіртиген, ұйқы көрмеген, көздерінің жиектері қызарған, еріндері кезерген, сақал-мұрттары түксие өсіп, иықтарына винтовка асынған жауынгерлер сап тартып, салтанатпен кере басып жүріп келеді.. Адамдардың аяқ басысы шашау шықпай, тас жолды зілді салмақпен алма-кезек, келсап соққандай солқылдатып барады. Жігіттер лай жабысқан сатпақ-сатпақ етіктерінің тұмсығын қайқайта көтеріп, серпе тастап, қолдарын барынша құлаштай, екпінді адымдай басып келеді. Ұзыннан-ұзақ созылған колоннаның адымдай аяқ басынан көше солқылдан, үйлер теңселіп тұрғандай... Адамдардың түрлері сұсты, байсалды, қатал жүрістері екпінді, салтанатты.- Өлең баста! - деп команда бердім.

1. Оқиға қай мезгілде болған ?

A) көктем

B) жаз

C) күз

D) көктем [1]

2.Батальон қай жермен келе жатыр?

A) орман арасында B) жазық далада

C) қала ішімен D) ауыл арасында [1]

3.Роталар қалай орналасқан?

A) төрт-төрт қатардан B) бір-бірінің соңынан

C) қос-қостан D) екі-екіден [1]

4. Мағынасына қарай мәліметтер мен сөздерді сәйкестендіріңіз. [2]

1. Адамдардың түрлері сұсты, байсалды, ________ .		А. арба
2. Қауіппен үрейленіп те _______ тұрған тәрізді.		В. қатал
3. Саптың соңында жаралы жауынгерлер мінген қос дөңгелекті ______ келеді.		С.таңданып та

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Роботтар – адамның еңбегін автоматтандыруға арналған электрмеханикалық құрылғы. Робот аталымы чех жазушысы Карел Чапектің шығармасынан 1920 жылдары тараған

Робот қоршаған әлеммен әрекеттескен кезде адамның (жануарлардың) қызметтері мен іс-әрекеттерін ішінара немесе толық атқарады. Алғашқы роботтар адамның қозғалысы мен сырт пішінін қайталады. Олар ойын-сауық мақсаттарында пайдаланылды.

Қазіргі кезде тұрмыстағы көптеген қызметтерді атқаратын, қадағалайтын, мүгедектер мен сәбилерге көмекші, көңілін аулайтын роботтар жасалынды. Интеллектуалдық роботтар да пайда бола бастады. Робот техниканың дамуы барысында адамдарды бір сарынды ауыр жұмыстардан, жоғары радиациялы, жоғары немесе төмен температура жағдайларындағы және адам қатынауы қиын жерлердегі (су астында, ғарышта) жұмыстардан босататын автоматтық құрылғылар мен механизмдер түрінде жасалып, олар үнемі жетілдіріле түсуде. Мұндай құрылғылар мен механизмдер өнеркәсіптік роботтар деп аталады. Өнеркәсіптік роботтар – өндіріс процесінде адамның қозғалу және басқару сияқты іс-әрекеттерін жасайды.

Адамның қатысуынсыз бір немесе бірнеше технологиялық операцияны автоматты түрде орындайтын технологиялық өңдеуші машиналардың, тасымалдау және көмекші жабдықтардың жиынтығын робот-техникалық кешен деп атайды. Робот-техникалық кешеннің, әдетте, электрондық есептеу машинасы (ЭЕМ) немесе микроконтроллер негізіндегі бағдарламалық басқару жүйесі болады. Робот-техникалық кешен «адамсыз технологияны» енгізудің негізі болып табылатын икемді өндіріс жүйелерінің бастапқы буыны болып табылады.

1. Мәтінде берілген ақпаратты ретімен орналастырыңыз. [2]

Ақпарат	Реті
A) Робот техниканың дамуы барысы	1 -
B) Робот-техникалық кешен туралы	2 -
C) Роботтарды пайдалану мақсаттары	3 -
D) Роботтардың шығу тарихы	4 -

2. Мәтіндегі мәліметтерді кестеге толтырыңыз. [1]

Робот Атауы
Қызметі

3. Мәтіндегі ақпараттардан бір дұрыс ақпаратты табыңыз. [1]

Ақпарат	Дұрыс	Бұрыс
Алғашқы роботтар адамның қозғалысы мен сырт пішінін қайталай алмады.
Технологиялық құралдардың айла-тетіктердің қызметтерін орындайтын автоматтық машина.
Робот-техникалық кешенді пайдалану жұмыс күшінің тапшылығы жағдайында өте маңызы емес.

4. Мәтін бойынша роботтың адамды қандай жұмыстан босатқанын (˅) белгісімен көрсетіңіз. [1]

Жұмыс түрлері	Робот босатады
Адам қатынауы қиын жерлердегі жұмыс
Құрылыс немесе сәулет саласындағы жұмыстарда
Жоғары немесе төмен температура жағдайларында

ЖАЗЫЛЫМ [10]

«Мектепте мұғалім орнын робот ауыстыра алады ма?» тақырыбында көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсете отырып эссе жазыңыз. Жазылым мәтінінде етістіктің шақтарын қолданыңыз.

___________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

1. А. Нұршайықовтың «Ақиқат пен аңыз» романы негізінде кейіпкерге автор берген мінездемесі туралы жұбыңызбен 6-8 үнқатымнан тұратын диалог құрастырыңыз. Мінездемедегі тілдік құралдарды талдаңыз.

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Дағды	№	Жауап	Балл	Жалпы балл
Тыңдалым	1	С	1	5 балл
	2	С	1
	3	А	1
	4	– В 2- С 3- А	2
Оқылым	1	А-3 В-4 С-2 D-1	2	5 балл
	2	Мәліметтерді дұрыс толтыра алады. Оқушы жаубы ескеріледі	1
	3	2-дұрыс	1
	4	1,3-дұрыс	1

ІІ нұсқа

ТЫҢДАЛЫМ

Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Бауыржан Момышұлы: «Москва үшін шайқас»

  Күзгі таң. Түнерген аспан. Ой-шұңқырдағы сулар кілегейленіп, қабыршақтанып қата бастаған. Ел орнынан жаңа тұрып жатыр. Батальон салтанатты сап түзеп, қала ішімен ырғақпен адымдап келеді. Колоннаның алдында келе жатып бұрылып артыма қарадым: роталар төрт - төрт қатардан сап түзеп, бірінің соңынан бірі тізіліп, қатарларын бұзбапты. Біз алты жүздей адамбыз. Колонналар арасында екі-екіден, төрт-төрттен жегілген 36 пар ат тас жолды тағалы тұяқтарымен сартылдата басып, зеңбіректерді, оқ-дәрі жәшіктері тиелген арбаларды сүйреп келеді. Саптың соңында жаралы жауынгерлер мінген, қос дөңгелекті арба келеді. Көптен бері жуылмаған беттері тотыққан, тозаңданған, кірпіктері кіртиген, ұйқы көрмеген, көздерінің жиектері қызарған, еріндері кезерген, сақал-мұрттары түксие өсіп, иықтарына винтовка асынған жауынгерлер сап тартып, салтанатпен кере басып жүріп келеді.. Адамдардың аяқ басысы шашау шықпай, тас жолды зілді салмақпен алма-кезек, келсап соққандай солқылдатып барады. Жігіттер лай жабысқан сатпақ-сатпақ етіктерінің тұмсығын қайқайта көтеріп, серпе тастап, қолдарын барынша құлаштай, екпінді адымдай басып келеді. Ұзыннан-ұзақ созылған колоннаның адымдай аяқ басынан көше солқылдан, үйлер теңселіп тұрғандай... Адамдардың түрлері сұсты, байсалды, қатал жүрістері екпінді, салтанатты.- Өлең баста! - деп команда бердім

1. Оқиға қай мезгілде болған ?

A) күз

B) көктем

C) көктем

D) жаз [1]

2. Батальон қай жермен келе жатыр?

A) ауыл арасында B) қала ішімен

C) жазық далада D) орман арасында [1]

3. Роталар қалай орналасқан?

A) екі-екіден B) қос-қостан

C) бір-бірінің соңынан D) төрт-төрт қатардан [1]

4. Мағынасына қарай мәліметтер мен сөздерді сәйкестендіріңіз. [2]

1. Адамдардың түрлері сұсты, байсалды, ________ .		А. таңданып та
2. Қауіппен үрейленіп те, _______ тұрған тәрізді.		В. арба
3. Саптың соңында жаралы жауынгерлер мінген қос дөңгелекті ______ келеді.		С. қатал

ОҚЫЛЫМ

Мәтінді мұқият оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

Қостанайлық жас өнертапқыштар анимациялық латын әліппесін ойлап тапты. 3D мобильді қосымшаға негізделген инновациялық жоба балалардың латынша жазбаны тез әрі ойын түрінде меңгеруіне арналған. Әліппенің басты ерекшелігі – гаджеттермен бірге қолданылуында. Смартфондағы бағдарлама арқылы камераны кітапқа қаратқанда оқулықтан 3D анимациялық суреттер шығады. Бұл – әсіресе есту қабілеті төмен балалар үшін латын әліпбиін визуалды үйренуде таптырмас мүмкіндік. Ал көзі нашар көретіндер бірнеше тілде дыбысталу арқылы жақсы түсінеді. Ілияс Әзілханов мен Зарина Мырзатаева жаңа технологияны 10 күннің ішінде жасап шығарған. Бұл әзірше үлгі ғана. Әлі де жетілдіре түсетін дүниелер көп. Ойлап тапқан қосымша шынайылық функциясын болашақта басқа да салаларда енгізу жоспарда бар.

2020 жылдан бастап мектепалды даярлық және бірінші сыныптың оқу бағдарламасында қазақ тілі латынша оқытылады. Сондықтан бүлдіршіндер оған дайын болсын деген мақсатта еңбек еткен. Қарапайым кітап түрінде емес, суреттерді тірілту арқылы әліппе балаларға қызық болатындай жасалған.

1. Мәтінде берілген ақпаратты ретімен орналастырыңыз. [2]

Ақпарат	Реті
A) Он күннің ішінде жасап шығарылған жаңа технология	1 -
B) Жанды суреттері бар әліппе	2 -
C) Гаджеттермен бірге қолданылатын әліппе	3 -
D) Анимациялық латын әліппесінің ойлап табылуы	4-

2. Мәтіндегі мәліметтерді кестеге толтырыңыз. [1]

Анимациялық латын әліппесінің артықшылықтары

3. Мәтіндегі ақпараттардан бір дұрыс ақпаратты табыңыз. [1]

Ақпарат	Дұрыс	Бұрыс
1. 3D мобильді әліппе балалардың латынша жазбаны тез әрі ойын түрінде меңгеруіне арналмаған.
2. Смартфондағы бағдарлама арқылы камераны кітапқа қаратуға болады.
3. Бұл әліппе қарапайым кітап түрінде жасалған

4. Мәтін мазмұны бойынша «Анимациялық әліппе» тақырыбына диаграмма немесе класстер дайындаңыз. [1]

ЖАЗЫЛЫМ [10]

«Ел ертеңі – білімді жастар» тақырыбында көтерілген мәселе бойынша келісу-келіспеу себептерін айқын көрсете отырып эссе жазыңыз. Жазылым мәтінінде етістіктің шақтарын қолданыңыз.

______________________________________________________________________________________________________________________________

АЙТЫЛЫМ [10]

А .Нұршайықовтың «Ақиқат пен аңыз» романы негізінде кейіпкерге автор берген мінездемесі туралы жұбыңызбен 6-8 үнқатымнан тұратын диалог құрастырыңыз. Мінездемедегі тілдік құралдарды талдаңыз.

Балл қою кестесі

Тыңдалым, оқылым

Дағды	№	Жауап	Балл	Жалпы балл
Тыңдалым	1	А	1	5 балл
	2	В	1
	3	D	1
	4	1-C 2-A 3-B	2
Оқылым	1	D-1 C-2 A-3 B-4	2	5 балл
	2	Мәліметтерді дұрыс толтыра алады. Оқушы жаубы ескеріледі	1
	3	2-дұрыс	1
	4	Тақырықа диаграмма немесе класстер дайындайды	1

Жазылым

Балл	Мазмұны (5 балл)	Тіл сапасы (5 балл)
5	Өте жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры, стилі толық сәйкес келеді. Ойын жүйелі түрде жеткізеді. Лексикалық минимумды қолда-нуы жоғары, стильдік қолданысы өте дұрыс.	Өте жақсы Грамматикалық және пунк-туациялық тұлғаларды өте дұрыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанры сәйкес келеді. Ойын жеткізеді. Лексикалық минимумды жеткілікті қолданады, стильдік қолданысы дұрыс.	Жақсы Грамматикалық және пунк-туациялық тұлғаларды дұ-рыс қолданады. Елеусіз қателері ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
3	Қанағаттанарлық Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауға тырысқан. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі. Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа.	Қанағаттанарлық Грамматикалық және пунк-туациялық тұлғаларды қол-дануда ішінара қателер жі-береді. Елеусіз қателер көп, бірақ ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
2	Төмен Мәтін құрылымын (кіріспе, негізгі және қорытынды), жанрын, стилін сақтауы шектеулі. Ойын жеткізуде ауытқулар көптеп кездеседі. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен.	Төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда қателері көп болғандықтан, ойды түсінуге кедергі келтіреді
1	Өте төмен Мәтін құрылымы (кіріспе, негізгі және қорытынды) мүлдем ескерілмеген. Жаз-ба жұмысы жанрға, стильге сәйкес емес. Ойын жеткізе алмаған. Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі.	Өте төмен Грамматикалық және пунктуациялық тұлғаларды қолдануда өрескел қателер көп, ойды түсіну өте қиын.

Айтылым

Балл	Негізгі ойды ашуы (5 балл)	Негізгі ойды ашуы (5 балл)
5	Өте жақсы Тақырыпты және сұрақты өте жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабы тез әрі орынды. Ойын жүйелі түрде жеткізеді.	Өте жақсы Лексикалық минимумы мол, стильдік қолданысы өте дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды дұрыс қолданады. Ара-сында елеусіз қателер жібергенімен, ойды түсінуге кедергі келтірмейді.
4	Жақсы Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойланып береді, ойын орынды жеткізеді.	Жақсы Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
3	Қанағаттанарлық Тақырыпты және сұрақты жақсы түсінеді. Күтпеген сұрақтарға жауабын ойланып береді, ойын орынды жеткізеді.	Қанағаттанарлық Лексикалық минимумы жеткілікті, стильдік қолданысы дұрыс. Орфоэпиялық нормаларды қолданады. Арасында қателер жібереді.
2	Төмен Тақырып пен сұрақты түсінуде және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қиналады. Ойын жеткізуде ішінара ауытқулар кездеседі.	Төмен Лексикалық минимумды қолдануға тырысады, стильдік қолданысы орташа. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда елеусіз қателер жібереді.
1	Өте төмен Тақырып пен сұрақты түсінуде және күтпеген сұрақтарға жауап беруде қолдауды қажет етеді. Ойын жеткізуде өрескел ауытқулар кездеседі.	Өте төмен Лексикалық минимумды қолдануы шектеулі, стильдік қолданысы төмен. Орфоэпиялық нормаларды қолдануда қателерді жиі жібереді.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта), 31 қазан 2018 ж.

2. Оқу бағдарламасы, ҚР БҒМ 25.10.2017 ж. № 545 бұйрығына 6-қосымша, ҚР БҒМ 03.04.2013 ж.№ 115 бұйрығына 196-қосымша

3. Негізгі орта және жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша нұсқаулық 2019-2020 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін мектептерінде оқу процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы әдістемелік нұсқау хат, Нұр-Сұлтан қ., 2019 ж., Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы

4. Жиынтық бағалау бойынша негізгі орта мектепке арналған тапсырмалар жинағы, НЗМ, 2018ж

5. Кері байланыс беру үшін 5-9-сыныптар оқу пәндерінің оқу мақсаттарына сәйкес рубрикаларды құрастыру бойынша әдістемелік ұсынымдар, 07.02.2020ж, Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы