Болашақ білімді жастардың қолында

Пәні:

қазақ тілі

Тоқсан:

ІІІ

Бөлім:

5. Білім. Ғылым. Инновация.Тілдік жүйе және норма

Педагогтің аты-жөні:

Джадирова Жанар Джамбуловна

Күні:

15.01.2024

Сынып: 10

Қатысушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Болашақ – білімді жастардың қолында

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.1.5.1 коммуникативтік жағдаятқа сай көпшілік алдында тиісті сөйлеу әдебін сақтай отырып, дұрыс сөйлеу;

10.3.5.1 әртүрлі тақырып бойынша көркемдегіш құралдарды ұтымды қолданып, шығармашылық жұмыстар (өлең, хат, әңгіме, шығарма) ұсына білу

Сабақтың мақсаты:

• Көпшілік алдында тиісті сөйлеу әдебін сақтап, дұрыс сөйлейді. Тақырып бойынша көркемдегіш құралдарды қолданып, синтаксистік нормаларды сақтай отыра, шығармашылық жұмыс жазады

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 мин

Қызығушылықты ояту.

5 мин.

(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:

1. Оқушылармен амандасамын, түгендеймін.

Сәлеметсіңдер ме, балалар?! Бүгінгі сабаққа деген көңіл-күйіміз қандай? Сыныпта бүгін кім жоқ?

Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін оқушыларға сабақтың тақырыбымен, мақсатын таныстырамын.

Қазақ даласында алғашқы әлемдік ғылымды оқытатын мектептер қай жерлерде ашылды?

1864 жылы Торғай қаласында Ыбырай Алтынсарин ашқан тұңғыш мектеп

Оқушылар сәлемдеседі.

Оқушылар мәтін бойынша сұрақтарға нақты жауап береді.

Оқушылар сабақтың тақырыбын дәптерлеріне жазады және сабақ мақсатымен танысады.

Оқушылар сұрақтарға жауап береді.

Дескриптор:

- сұрақтарға нақты жауап берген оқушыға 1 ұпай беріледі.

Оқулық авторлары: С.Тұрсынғалиева, Г.Рыскелдиева «Арман-ПВ» баспасы 2019

ұмыс дәптерлері.

Сабақтың ортасы

Мағынаны ашу.

30. ин.

1-тапсырма. «Артық болмас білгенің» мәтінінддегі деректі негізге алып, өмірден мысалдар келтіріп, көркемдегіш құралдарды ұтымды қолданып, шығармашылық жұмыстар (өлең, хат, әңгіме, шығарма) жазыңдар.

Оқушылар шығармашылық жұмыстар (өлең, хат, әңгіме, шығарма) жазыңдар.

Дескриптор: 2 балл

Хаттың жанрлық ерекшелігін сақтайды. 1 балл

2. Көркемдегіш құралдарды қолдана алады. 1 балл

Слайд

Тілдік бағдар. Әдеби тіл нормасы

Әдеби тіл нормасы - тілдің таңдамалы, қолайлы, ой-пікірді дәл беруге жарамды, жалпыға ортақ жүйелері.

2-тапсырма. Мағынаны тану фазасы

Грамматикалық норма – сөзге алдымен жұрнақ жалғанады, содан кейін жалғау, сол жалғаулардың бірізділігі: әуелі көптік, сосын тәуелдік, сосын септік жалғауларының жалғануы
Осындай ережеге бағынбайтын сөздер де бар: апаларым-апамдар, әкелерің-әкеңдер, Яғни тек туысқандық   қатысты білдіретін ата, әже, көке, аға, апа сияқты з.есімдерге жалғауларды норманы бұзып жалғауға болады.
Апаларым, аталарым- олардың көптігін білдірсе
Апамдар, атамдар-ол кісілердің  қасындағыларын да қамтып солардың көптігін білдіреді.
Тақтаға мына сөйлемді жазып, грамматикалық нормаға сай түрін оқушыларға жаздыртамын.
Мысалы: а) Ағ үйдөн шыға гелді бір жас жігіт.
                ә) Ақ үйден шыға келді бір жас жігіт. 
Дыбыс үндестігіне, яғни Үндестік Заңына байланысты заңдылықты түсіндіріп өту. 

• Әдеби тіл екі түрде өмір сүреді. Оның бірі – ауызша тіл, екіншісі – жазбаша тіл.

Оқушылар екі тілдің қолдану аясын өздері айту керек. (ауызша тіл: үй іші, отбасында, теле-радио хабар, мұғалімнің сабақ түсіндіруі, сөйлесу, әңгімелесу, диалог түрінде көрінеді; 
жазбаша тіл: ойды қағазға жазу арқылы көрінеді – кітап, көркем шығармалар, оқулық, газет-журналдар, ғылыми еңбектер). 
Ауызша тіл нормасы – орфоэпия.
Жазбаша тіл – орфография. 
Жұлдыз – жұлдұз
Ақ лақ – ағ лақ
Гүлдер-гүлдөр
Б)Үш сөйлем жазылып, әдеби тіл нормасының сақталуына байланысты жұмыстар жүргізіледі. 

Оқушылар тіл нормасына лайық сөзді қолданып жазады.

Дескриптор: 1 балл

3-тапсырма. «Табысқа жету үшін білім қажет пе?» тақырыбында сұхбат дайындаңдар.

Оқушылар сұхбат дайындайды.

Дескриптор: 2 балл

1. Сөйлеу әдебін сақтайды. 1 балл

2. Коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлейді. 1 балл

Слайд

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Рефлексия

7 мин.

Рефлексия. «Еркін микрофон» әдісін сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын білу үшін қолданамын.

Үйге тапсырма: 110-бет, 5-тапсырма

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, тақырыбы бойынша өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.