Бөлім:

9.2 Бөліп шығару

Педагогтің аты-жөні:

Күн:

Сыныбы : 9

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Тақырыбы:

Бүйрек қызметіне әсер ететін факторлар:

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.5.3 - бүйректің жұмысына әсер ететін факторларды сипаттау

Сабақтың мақсаты:

Концентрлі және сұйылтылған зәрдің арасындағы айырмашылықты білу;

Бүйрек несеп концентрациясын қалай реттей алатындығын (гормондық бақылау-АДГ) түсіну;

Бүйректің жұмысына әсер ететін факторларды сипаттау

Құндылықтар

Әділдік және жауапкершілік

Адамның қоғамдағы құқықтары мен жауапкершілігі туралы алғашқы көзқарастың болуы

Басқалар үшін маңызды тапсырмаларды орындаудың қажеттілігі мен маңыздылығын түсіну.

Бастаған ісін соңына дейін жеткізе білу.

Өзінің және басқалардың іс-әрекеттерін олардың моральдық нормаларға сәйкестігі тұрғысынан талдай білу

Сабақ барысы

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 мин

І. Ұйымдастыру кезеңі:

а) «Тілек» әдісі жибойынша жағымды психологиялық ахуал орнатады

в) «Көгершін» жи бойынша топқа бірігуге нұсқау береді.

Оқушылар шеңберге тұрып «Тілек» жи тәсілі арқылы көңілді орта қалыптастырамыз.

«Көгершін» жи бойынша топтарға бірігеді.

Кері байланыс:

Мадақтау арқылы бағаланады.

Түрлі түсті стикерлер

4мин

ІІ Үй тапсырмасы

Оқушылардан

«Ұяшық» әдісі арқылы өткен тақырып бойынша жауап алады

«Киноматофера» әдісі арқылы сұрақтар қою отырып жаңа сабақтың тақырыбын, мақсатын анықтайды.

.

Оқушылар «Ұяшық» әдісі арқылы өткен тақырыптар бойынша білімдерін еске түсіреді.

«Киноматафера» әдісі арқылы

Бейне роликті көріп отырып, жаңа сабақтың тақырыбын, мақсатын анықтайды

https://youtu.be/NIW2SyIUqeI?si=3g5GUUHM6x-P3nJC

Кері байланыс:

Мадақтау арқылы бағаланады.

«Жарайсың!»

«Тамаша жауап»т .б

Экран

5 мин

ІІІ Оқулықпен жұмыс. Білімді толықтыру үшін оқулықтағы мәтінді оқуға тапсырма береді.

Оқушылар оқулықтан мәтінді оқып танысады, тірек сөздерді дәптерге жазып алады.

Кері байланыс:

Мадақтау арқылы бағаланады.

Окулык

Сабақтың ортасы

15 мин

ІV Топтық жұмыс.

Мұғалім жаңа тақырып бойынша қысқаша ақпарат береді, топтық жұмыс ұйымдастырады.

1-топ «Дұрыс тамақтану әсері »

2-топ « Дәрілік препарттар әсері »

3-топ « Салқын тию, созылмалы, жұқпалы аурулар әсері»

туралы таныстырылым жасауды ұсынады

Оқушылар топтарда мұғалімнің бағыт берумен берілген тақырыпты талдап, жаттығу жұмыстарын орындайды.

1-топ «Дұрыс тамақтану әсері »

2-топ « Дәрілік препарттар әсері »

3-топ « Салқын тию, созылмалы, жұқпалы аурулар әсері»

таныстырылым жасайды.

Оқушылар жұмыс барысында оқулықпен қатар әлеуметтік желі ресурстарын қолдана алады.

Суреттер мен кестелерді, бүйрек моделін пайдалана отырып тұжырымдамалық карта, тірек сызба түрінде қорғайды.

Кері байланыс:

« Домбыра» әдісі арқылы беріледі

А4, А3 форматтар, компьютер, ғаламтор желісі, стикерлер, түрлі түсті қағаздармаркерлер

15

Сабақты бекіту тапсырмалары.

Функционалдық сауаттылық тапсырмасы

Мәтін:

Бүйрек – ағзаның ең маңызды мүшелерінің бірі. Оның негізгі қызметі – қандағы зиянды заттарды сүзу, артық суды шығару және қан қысымын реттеу.

Алайда бүйрек жұмысына әсер ететін түрлі факторлар бар. Мысалы, тұзды және майлы тағамды көп жеу, аз су ішу, дәрілерді бақылаусыз қабылдау, суық тию, сондай-ақ жұқпалы және созылмалы аурулар бүйрекке кері әсер етеді.

Бүйрек дұрыс жұмыс істемегенде адамда ісіну, әлсіздік, бас ауруы, қан қысымының көтерілуі сияқты белгілер пайда болады.

Бүйрек саулығын сақтау үшін адам таза суды жеткілікті мөлшерде ішуі, тұзды азайтуы, дәріні тек дәрігер кеңесімен қабылдауы және суықтан сақтануы керек.

Wortwall плотформасында тапсырмаларды орындау.

PISA тапсырмасы: Бүйрек қызметі

Сіз мектептің биология кабинетіндегі зерттеу жобасында жұмыс істейсіз. Жобаның тақырыбы: «Бүйрек қызметіне әсер ететін факторлар».

Сізге келесі ақпарат берілген:

Бүйрек – ағзаның негізгі мүшесі, қандағы зиянды заттарды сүзеді, артық суды шығарады, қан қысымын реттейді.

Бүйрекке әсер ететін факторлар: тұзды және майлы тағамдарды көп пайдалану, аз су ішу, дәрілерді бақылаусыз қабылдау, суық тию, созылмалы және жұқпалы аурулар.Бүйрек дұрыс жұмыс істемесе, адамда ісіну, әлсіздік, бас ауруы, қан қысымының көтерілуі байқалады.

Тапсырма №1 Жеке жұмыс

Бүйрек жұмысына әсер ететін факторларды атаңыздар

Тапсырма №2. Жұптық жұмыс

Тапсырмалар:

1. Мәтін бойынша бүйрекке әсер ететін 3 теріс факторды жазыңыз.
..............................................................................................................

2. Бүйрек дұрыс жұмыс істемеген кезде қандай белгілер байқалады?
..............................................................................................................

3. Бүйректің саулығын сақтау үшін адам не істеуі керек?
..............................................................................................................

4. Мәтіндегі ақпаратқа сүйене отырып, өз өмір салтыңызды бағалаңыз:
– Сіз суды жеткілікті мөлшерде ішесіз бе?
– Тұзды тағамдарды жиі қолданасыз ба?
– Суық тиюден қалай қорғанасыз?
(Қысқаша өз ойыңызды жазыңыз.)
..............................................................................................................

Тапсырма №3

SWOT талдау: Бүйрек қызметіне әсер ететін факторлар

Тапсырма №4

Wortwall плотформасында тапсырмаларды орындайды

1 жұп тапсырмасы: https://wordwall.net/resource/53076098

2 жұп тапсырмасы: https://wordwall.net/resource/64258584

3 жұп тапсырмасы:

https://wordwall.net/resource/38343162

Тапсырма №5

Сұрақ 1.

Сізге 5 әртүрлі күнделікті әрекет ұсынылған:

Күнделікті 2 литр су ішу;

Тұзды тағамдарды көп пайдалану;

Суықта ұзақ уақыт тұру;

Дәрігер кеңесінсіз антибиотик қабылдау;

Жеміс-жидек пен көкөністерге бай тамақтану.

Оларды «Бүйрек қызметін қолдайтын» және «Бүйрек қызметіне кері әсер ететін» әрекеттерге бөліңіз.

Сұрақ 2.

Жұқпалы ауру (мысалы, тұмау) кезінде бүйрекке қандай әсер болуы мүмкін екенін түсіндіріңіз.

Сұрақ 3.

Сізге берілген ақпаратқа сүйене отырып, бүйректің сау болуын сақтау үшін күнделікті өмірде қандай 3 кеңес берер едіңіз?

Сұрақ 4 (логикалық тапсырма).

Сіз зерттеу деректерін жинап, график жасап отырсыз. Графикте бір топ адам су аз ішкенде, ал екінші топ жеткілікті су ішкенде бүйрек қызметінің тиімділігі салыстырылған.

Қай топтың бүйрегі сау болады?

Неліктен су ішу бүйрек қызметіне маңызды?

Дескриптор :

бүйрек жұмысына әсер ететін факторларды атайды;

Жалпы балл-2

Дескриптор: Мәтінді түсініп оқиды және негізгі ақпаратты анықтайды; Бүйрекке кері әсер ететін факторларды дұрыс атайды; Денсаулықты сақтау шараларын сипаттайды; Өз ойын өмірлік мысалдармен байланыстырып, логикалық қорытынды жасайды; Жауапты сауатты және түсінікті түрде жазады.

Жалпы балл-2

Дескриптор:

SWOT талдаудың құрылымын (S, W, O, T) дұрыс пайдаланады;

Бүйрекке әсер ететін күшті (S) және әлсіз (W) жақтарды нақты анықтайды;

Мүмкіндіктер (O) мен қатерлерді (T) логикалық және шынайы мысалдармен сипаттайды;

Жалпы балл-2

Дескриптор

Wortwall плотформасында тапсырмаларды оқушылар орындайды

Жалпы балл-2

Дескриптор

Берілген мәліметтерді дұрыс пайдаланып, бүйрекке әсер ететін факторларды анықтайды

Әрекеттерді дұрыс бөледі («қолдайтын» / «кері әсер ететін»)

Бүйректің сау болуын сақтау бойынша нақты кеңестер береді

Жұқпалы аурулар мен судың әсерін биологиялық тұрғыдан түсіндіреді

Жауаптарды нақты, түсінікті және ғылыми терминдерді қолданып жазады. Жалпы балл-2

2-косымша

Тапсырма жазылған парақтар

Сабақтың соңы

2 мин

Кері байланыс

«Комекс» әдісі

Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.

Кері байланыс

«Комекс» әдісі

Бағалау «Домбыра» әдісі арқылы.

Кесте

1 мин

Үй тапсырмасы

Бүйрек қызметіне әсер ететін факторлар

Тұжырымдар

Ш

Ж

Нефрон кеңейтілген бөлік капсуладан ж/е ирек бүйрек өзекшесінен тұрады

Бүйрек қызметі оттегін тасымалдау

Капсула ішіне өтетін бөлшектердің диаметрі 30 нм ден аспайды

Реабсорбция кері сіңіру үдерісі

Екінші реттік зәрдің мөлшері 3 л

Бүйректер қанға тәулігіне 148.5-168.5 л сұйықтықты қайтарады