400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 17 материал табылды

«Бұлақ көрсең, көзін аш»

Материал туралы қысқаша түсінік
Дарынды оқушылардың бойында сәндік қолданбалы шығарма бұйымдарына деген сезімталдықты, қызығушылықты ояту. Әр түрлі материалдарды, маталарды ұқыпты пайдалануға, қолөнер әдет дағдыларын үйрету. Оқушыларға ою-өрнектердің элементтерінен, оригами бүктеу жолдарынан, қағазды бүктеу арқылы бұйым жасауды және қылқаламмен сурет салу туралы қысқаша мәлімен беру үстінде оқушылардың шеберлігін дамыту.
Материалдың қысқаша нұсқасы

«Бұлақ көрсең, көзін аш»


Үйірме апталығының аясында өткізілген шеберлік сағаты.

Шеберлік сағатының мақсаты: Дарынды оқушылардың бойында сәндік қолданбалы шығарма бұйымдарына деген сезімталдықты, қызығушылықты ояту. Әр түрлі материалдарды, маталарды ұқыпты пайдалануға, қолөнер әдет дағдыларын үйрету. Оқушыларға ою-өрнектердің элементтерінен, оригами бүктеу жолдарынан, қағазды бүктеу арқылы бұйым жасауды және қылқаламмен сурет салу туралы қысқаша мәлімен беру үстінде оқушылардың шеберлігін дамыту.

Шеберлік сағатының тәрбиелік мәні: Жұмыс жасау барысында қыздарды әсемділікке, ұқыптылыққа, жинақылыққа, үнемшілдікке, тазалыққа, сұлулыққа баулу.

Шеберлік сағатының білімділігі: Қыз балалардың ойлау қабілетін дамыту, оқушының қол икемін, қимылын, қию шеберлігін, қажетті құрал жабдықтарын дұрыс пайдалануы, қауіпсіздік ережелерін сақтау жолдарын айта отырып сабақты жалғастыру.

Шеберлік сағатының әдісі: Суретпен мысал келтіре отырып (әңгімелеу, көрсетіп айту), индуктивтік (жай нәрседен күрделіге ауысу), репродуктивтік (өз бетінше жұмыс істеу), зерттеулік ( неғұрлым үйлесімділікті ішінара іздестіре таңдау) әдістерімен түсіндіру.
Шеберлік сағатының барысы:
Оқушылар төрт топқа бөлінеді.

«
Ою-өрнек шеберлері»
«
Оригами шеберлері»
«
Қылқалам шеберлері»
«
Қағаз пластикасы шеберлері»

(
Оқушылар алдын ала дайындалған орындарында өз жұмыстарын көрсетеді) 

1.«
Ою-өрнек шеберлері»
(
Ою-өрнек шеберлері оюдың шығу тарихына тоқталып кетеді).

Ою-өрнектің мағынасына қарай бөліну жіктеу, әр топты эпидиасоп, лейтиден көрсетіп отыру.
Ою-өрнек басты белгілеріне байланысты ою-өрнекті лента, гүлді өрнек (шеңбер түбіндегі өрнектер) және торлы ою-өрнектер (заттың үстінгі бетіне тұтас салынады) болып үш түрге бөлінеді.Бейнелеу белгілеріне қарай ою-өрнек көгеріс ою-өрнек, геометриялық өрнек, ұласымды өрнек, қиял-ғажайып өрнек деп те аталады. Ою-өрнектің үй түрмысымызда, тоқу өнерінде пайдаланылатын түрлеріне тоқталу.

Қазақтың үй-жиһаздарында көбіне ашық түсті жамылмалы (текеметтерде), қызыл мен қара түске қурылған көгеріс (түскигізде), алқызыл құлпырмалы (түкті кілемдерде), геометриялық ұласымды (алаша, басқұр, тықыр және арабы кілемдерде), ойма нақышты, аралас (кебеже, сангдық, жүкаяқтарда) ою-өрнектер қолданылады.Кестелеу, зерлеу, шабу, тоқыма әдістері арқылы жасалатын тұтыну заттары мен киім-кешек өрнектері басқа ою-өрнектерге қарағанда нәзік, ұтымды, әрі көркемжасалынуымен ерекшеленеді.

2. «
Қылқалам шеберлері»

(
Қылқалам шеберлері өздерінің саласында қысқаша өнерге тоқталады.)

«
Өнерпаз қара жерге салар қайық,
Жаһаннан олар тағлым, қанат жайып.
Әр жердің тамашасын сөзбен көріп
Жастықта сайран етер болып ғайып» - деп ақын Мәшһүр Жүсіп Көпеев айтқандай қандай өнер болмасын, әр өнердің өзіндік ерекшеліктерін жоғарыдан байқаймыз.

Бейнелеу өнері өмірді қолмен ұстап, көзбен көргендей етіп, көркем бейнелер арқылы баяндайды. Көркем шығармалар айналамыздағы дүниені жақсырақ, толығырақ түсінуге үйретіп қана қоймай, ол біздің ой-санамыз бен түйсік-сезімімізге тікелей әсер етеді. Сол себепті біз бейнелеу өнері туындыларын әр деңгейде қабылдаймыз. Олардың мазмұнына мән беріп қараймыз. Бейнелеу өнерінің адам үшін берері мол. Көркем шығармалар арқылы өткен өмір тарихына назар аударып, оны көз алдымызға елестете аламыз. Бейнелеу өнерінің ерекшелігі – суретшінің өз көзімен көріп, түсінген шындығын сол сәтімен айқын көрсетуінде. Суретші образдардың, өмір шындығының типтік жағын таңдап ала отырып, заманның тыныс-тіршілігін жинақтап, жан-жақты бейнелейді. Адамзат өмірінде бейнелеу өнерінің маңызы өте үлкен, оның қоғам өміріндегі рөлі де аса зор. Суретшінің сұлулықты дұрыс түсіне білуінің маңызы зор. Біреулер кемелдікке суреттің композициялық құрылысы арқылы, енді біреулері живописьтік құрылысы арқылы ие болады. Бәрін бірдей үйлестіріп келтіру барлық адамның қолынан келе бермейді. Әр суретшінің шығармасы оның өзіндік ерекше белгілерімен, қолтаңбасымен айқындалады.

«
Қылқалам шеберлері» өздерінің шеберліктерін көрсете отырын қолма қол, берілген тақырыпта суреттерін салып береді.

3. «
Оригами шеберлері»
Оригами жұмыстарын оқушылар қағазды бүктеу арқылы бұйымдар жасау технологиясы туралы мәлімет береді.

Қағазды бүктеу арқылы түрлі пішіндер құрастыру өнері «оригами» деп аталады. Мәліметтер бойынша, оригами өнері алғаш рет қағазды ойлап тапқан аспан асты елінде пайда болған көрінеді. Алғашқы уақытта діни рәсімдерде пайдаланылған бұл өнер, тек екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана Еуропа және Азия елдеріне тарапты. Қағаздан белгілі бұйым жасаудың шартты таңбаларын ХХ ғасырдың ортасында Акира Есидзава есімді жапон ғалымы тәжірибеге енгізген. Бастапқы кезеңдерде кез келген пішінді жасау үшін тек қағаздың өзі пайдаланылған болса, қазір картон, үлбір, қайшы мен желім де қолданылады. Қазір оригами туындыларын түрлі мейрам, тойларда сыйға тарту сәнге айналған. Біздің елімізде де оригами өнеріне баулитын үйірмелер бар.

«
Оригами шеберлері» шеберлік сағатына жиналған қонақтар мен оқушыларға өздерінің өнерін көрсетеді.

«
Қағаз пластикасы шеберлері»
Бұл топтың шеберлері де өз өнерлерін қағазды кию, желімдеу арқылы жасалынатын шырша мерекесін әшекейлеуге арналған қаршаны құрастырады. 
«
Өнерлі елден өнерлі ұл мен қыз шығады» - демекші біздің де оқушыларымыз өнерлі екен.

Бойларыңда от бар екен байқадық, жүректеріңде шоқ бар екен байқадық, әрқашанда осы өнерді өшірмей, шырқата беріңдер.










Квиллинг өнері.

Сабақтың мақсаты:Квиллинг техникасын үйрету.оқушыларды жан-жақты интеллектуалды дамыту.Оқушыларды төзімділікке, шыдамдылыққа үйрету.

Сабақтың әдісі: әңгімелеу, практикалық.

Жұмысты ұйымдастыру формалары: - топтық жұмыс

-жасаған жұмыстардан көрме ұйымдастыру

Қажет құралдар: түрлі түсті қағаз,желім, қайшы, сызғыш ,қатты түрлі түсті қағаз.

Ұйымдастыру кезеңі: Амандасу.

Қатысушыларды топқа бөлу.

1.Слайд көрсету арқылы квиллингтің тарихымен, жасау техникасымен таныстыру.

2.Практикалық жұмыс: «Құттықтау қағазын жасау»

1.Квиллинг тарихы: Квиллинг-қағаз орау өнері.Квиллинг –ағылшын тілінен аударғанда құс қанаты деп аталады. Еуропада XIV-XV ғасырда пайда болған,соңынан онымен айналысушылар көбейіп, дүние жүзіне тараған. Шығыс елдеріне де бұл өнер түрі тарап , дамыған. Оңтүстік Кореяда квиллинг өнерімен айналысатын Ассоциация құрылған.

2.Практикалық жұмыс.

Квиллинг әдісі бойынша гүл жасау.

а) 7мм қағаз жолақтарын қиып аламыз;

б)қағазды орап алып,Оралған ораманы ақырындап босатамыз;

б)жолақ соңын желімдейміз де, әр түрлі формаға келтіреміз.

Жасаған гүлдің,жапырақтың формаларын құттықтау қағазына жабыстырамыз.

Қорытынды сұрақтар:

1.Квиллинг қандай өнер?

2.Квилинг сөзі қандай мағынаны білдіреді?

3.Квиллинг әдісі бойынша не жасауға болады?

Жасаған жұмыстардан көрме ұйымдастырылады.


















Сайыс «Білгенге маржан»

  

Сайыстың мақсаты:

  1. Үйірме бойынша оқушылардың  білімін тексеру.

  2. Оқушыны ізденуге, өздігінен жұмыс істеуге дағдыландыру, ойды жүйелей білуге үйрету.

  3. Оқушы бойындағы жауапкершілікті, ізденісті, алға мақсат қоюды тәрбиелеу.

    Сайыс барысы :

Қазақ елі ежелден дара халық,

Өнерімен танылған дана халық.


Бүгінгі « Білгенге маржан » атты сайысқа қатысатын топтарымызды шақырамыз :


7 А сынып  – «Өнерлі қыздар»

7 Ә сынып –«Қыздар-ай»


Әділқазылар алқасымен танысайық :


1-тур « Таныстыру » –  топтар кезекпен шығып өздерін таныстырады.


Әділ қазылар алқасы топтардың ұпайларын көрсетіңіздер.


« Мақал – сөздің мәйегі» демекші

2 түр «Мақал- мателдің жалғасын табу » сайысы.


Еңбек түбі мереке,

…….                                                                           (көптің түбі береке)

2 Жаңбырменен жер көгерер,

…….                                                                         (еңбекпен ер көгерер)

3 Әке көрген оқ жонар,

………                                                                        (шеше көрген тон пішер)

4 Кестенің сыры турінде,

……..                                                                        (кілемның сыры түгінде)

5 Қол өнері кілемде,

………                                                                       (сөз өнер өлеңде)

6 Еңбексіз өмір жоқ,

……….                                                                      (ауырсыз жеңіл жоқ)

7 Дастарқанда наны жоқтың,

……..                                                                        (тамағының сәні жоқ)

8 Асың барда ел таны,

………                                                                      (атаң барда жер таны)

9 Шақырған жерден қалма,

… …..                                                                      (шақырмаған жерге барма)

10 Адамның көркі шүберек,

……..                                                                       (ағаштың көркі жапырақ)

Әділ қазылар 2 –турдің үпайларын көрсетіңіздер.

 

«Өнер, білім, еңбекке

Жақын болар ұрпақпыз.

Он саусағы майысқан

Шебер болар ұрпақпыз.

Тұла бойы тұнған бір

Өнер құған ұрпақпыз»

дегендей,  келесі 3 турда киім сәндеу; қағаздан гүл дайындау; үй жұмысы

Әділқазылар «киім сәндеу» турдың ұпайларын көрсетіңіздер.

4-тур «Жұмбақ шешу» сайысы. 1 топ

1. Екі басты жалмауыз, келіп аузын ашады,

      Алдына түскен нәрселер, өзінен өзі қашады

(қайшы)

2. Қыстай жегіп қос атты

Көктем шыға босаттым

                          (шаңғы)

3. Басына үлпілдетіп таққан шашақ                

Бұралып тал шыбықтай тұрған жасап.

(қамыс)

2 топ

  1. Сандығым бар өзгеше,
    Қолыма алып жүремін.
    Ішін ашып ақтарып,
    Өмір сырын білемін.
    /Кітап/.

  2. Өзі ширақ , өзі қу,

Жүрген жері айқай-шу

(түлкі)

  1. Бөлінгенді табыстырып,
    Біріктірсе қабыстырып.
    Жымдастырған жігін де,
    Байқамайсың түгін де.
    /Желім/


Қазір қыздарымыз аналарына сыйлық жасайды

« Қыздың шебер боларын  бармағынан танырсың» сайыскерлердің жасаған бұйымдарын көріп тамашалайық.

Әділқазылар алқасы сөз кезегі сіздерде.

Осымен сайысымыз аяқталды.Көріп тыңдағандарыңызға рахмет.


















1 Тур

Таныстыру төс белгісі

2 Тур мақал-мәтел жалғастыру

3 Тур. Киім сәндеу

3 Тур .Қағаздан гүл дайындау

3 Тур .Үй жүмысы

4 Тур . Жұмбақ шешу

5 Тур Шығармашылық

5 тур. Үй жұмыстары

6 тур .Музыкалық нөмір

Барлығы

7 «а»











7 «ә»
















1 Тур

Таныстыру төс белгісі

2 Тур мақал-мәтел жалғастыру

3 Тур. Киім сәндеу

3 Тур .Қағаздан гүл дайындау

3 Тур .Үй жүмысы

4 Тур . Жұмбақ шешу

5 Тур Шығармашылық

5 тур. Үй жұмыстары

6 тур .Музыкалық нөмір

Барлығы

7 «а»











7 «ә»













1 Тур

Таныстыру төс белгісі

2 Тур мақал-мәтел жалғастыру

3 Тур. Киім сәндеу

3 Тур .Қағаздан гүл дайындау

3 Тур .Үй жүмысы

4 Тур . Жұмбақ шешу

5 Тур Шығармашылық

5 тур. Үй жұмыстары

6 тур .Музыкалық нөмір

Барлығы

7 «а»











7 «ә»












Бекітемін

Мектеп директоры: Г.Сапорова


«Шорнақ» жалпы орта мектеп коммуналдық мемлекеттік мекемесінде

21-26.04.2014 ж аралығында өтілетін «Қосымша білім беру – бала болашағының жарқын бейнесі» тақырыбындағы қосымша сабақтардың мектепішілік сабақтардың апталық бағдарламасы

І. Ұйымдастыру кезеңі


№

Уақыты

Іс-шараның мазмұны

Жауаптылар

1

21.04

Көрме

Пән жетекшілері

2

21.04

Сабақ жоспарларын бекіту, апталықтың ашылуы

Мектеп директоры ,

оқу ісінің меңгерушісі


ІІ. Негізгі бөлім


№

Уақыты

Факультатив, үйірменің аты

Сабақтың тақырыбы

сыныбы

Мұғалімнің аты-жөні

1

25.04

Жол қауіпсіздік ережелері

«Сыртқы жарықтандыру приборларын және дыбыстық сигналдарды пайдалану»


8 А


Қосдәулетов

Алиасқар

2

26.04

Өлкетану

«Бизнес ойыны»

10

Қалиев Қанат


3


25.04

«Қуыршақ театры»


«Қызыл телпек» ертегсі


8 А


Жапарова Рафиха


4


23.04

«Сиқырлы театр»


«Қаңбақ» ертегісі


8 Ә


Жапарова Рафиха


5


22.04

«Жас Қастеевшілер»


«Білгенге маржан»

7 А-

7 Ә

Шералиева Мавлуда


6


24.04


«Орыс тілі»


По щучьему велению


5 Ә

Абдусаметова Махбуба


7


25.04

Спорт үйірмелері


«Көңілді старт»


6 А


Исмаилов Арман

8

25.04

Абайтану

«Ескендір» поэмасы

9 А

Жұмағулова Жанар

9

26.04

Волейбол

Волейбол

10

Маменов Мурат

10

26.04

Шахмат

Шахмат

5 Б

Атанов Бахрам


11


26.04


Өлкетану

«Атажұрт» интеллектуалды ойын сабағы


8 А

Айтбенбетова Ақбота


ІІІ. Қорытынды бөлім


12

26.04

Көркемөнерпаздар

Ән шашу


Ибрагимов Уйғун


13


26.04


Қорытынды


Мектеп директоры Г.Сапорова

Оқу ісінің меңгерушісі Г. Миршаева
























Қызға қырық үйден тыйым

BY РЕДАКЦИЯ ON 01.04.2014 • ( ПІКІР ҚАЛДЫРУ )

 

 

 

 

 

 

Rate This





Ақтөбе облысы Байғанин ауданы
№ 3Қарауылкелді орта мектебінің
Ағылшын тілі пәні мұғалімі
Есболат Жансұлу Есболатқызы

Мақсаты: қыз балаларға адамгершілік, адалдық, іс-қимыл, жүріс-тұрыс дағдысы, қыз намысы, сымбаты туралы жан-жақты мағлұмат беру арқылы қыз балалардың бойына рухани -адамгершілік, әдептілік, сыпайылық, тиянақтылық, имандылық, тазалық қасиеттерді дамыту. Жеке бас гигиенасын сақтауға, әдепсіздік пен азғындық жолға түспеуге тәрбиелеу.

Көрнекілігі: интерактивті – мультимидиялық кабинет жабдықтарын пайдалану.

Әдісі: пікірлесу, әңгімелесу, сұрақ-жауап, салыстыру

Формасы: Дебат сабақ

Барысы:

1-жүргізуші: Қыз емес, қыздың аты – қызыл алтын,

Көрінер толған айдай жүзі жарқын

Үлкеннің алдын орап, сөз сөйлемес,

Халқының сақтай білгін ізгі салтын.

Құрметті ұстаздар, оқушылар кешіміздің қонақтары! «Қыз тәрбиелей отырып, ұлтты тәрбиелейміз» тақырыбындағы “Қызға қырық үйден тыйым” дебатына қош келдіңіздер! Келе жатқан әйелдер мерекесі құтты болсын! Бүгінгі тілге тиек болар әңгіме жастарға, оның ішінде қыз балаларға беріліп жатқан тәрбие.Сөз басын елбасымыздың Нұрсұлтан Әбішұлының «Шығыс халықтарының арасында, жалпы мұсылман елдерінде әйел затын ерекше бағалайтын, қарындасты қатты қастерлейтін халықтың бірі де, бірегейі де – біздің қазақ » , – деген сөзден бастасақ.

2-жүргізуші:Я, дұрыс айтасың. Халқымыз «қыз – қонақ» деп, төрінен орын беріп, қыздарды алтынның сынығына балап өсірген. Жалпы бала тәрбиесіне, соның ішінде қыз бала тәрбиесіне өте көп көңіл бөлген. Ата-бабаларымыз «Қызға қырық үйден тыю, қала берсе қара күңнен тыю» деген мақалға қанша ой сыйғызған. Яғни қыз бала тәрбиесіне тек ата-анасы жауапты емес, бүкіл ауыл, ел жауапты болып отыр.

1-жүргізуші: Қазақ қыздарын бала күнінен еркелетіп, бетін қақпай өсірген. Бұл қыз бала тәрбиесіне көп көңіл бөлгендігін аңғартады. Сондықтан да, тәрбиелі, инабатты, намысты, ибалы арулар қазақ отбасында тәрбиеленіп шығады. Жастықтың өзi – сұлулықтың, нәзiктiктiң белгiсi. Қыз балалардың көрiктi болып өсуiне ертеде аналары ерекше көңiл бөлген. «Аттың көркi – жалы, арудың көркi – шашы» деп ұққан аналар қыздың шашын дұрыстап күтiп-өсiрудi өнер санаған. Шаштарын қос бұрым немесе бестемше етiп өру бойжеткен қыздардың көркi болған. Халық жырларында аруларды «Шашының ұзындығы iзiн басты» немесе «Шаштарын он күн тарап, бес күн өрген», «Қыпша бел, қиылған қас, қолаң шашты» деп сипаттаған.

2-жүргізуші Бойжеткен қыздардың киiм киiсiне де ерекше көңiл бөлген. «Адам көркi – шүберек, ағаш көркi – жапырақ», «Қыз өссе – елдiң көркi», – деп таныған халқымыз қыз балаларға қынама камзол, дүрия бешпет, кәмшат бөрiк, қос етек көйлек, биiк өкше етiк тiктiрiп кигiзген. Сырға, бiлезiк, шашбау, шолпы сияқты әшекей заттарды тақтырған. «Қыздың көзi – қызылда» деген мақал да қыз баланың әшекей заттарға үйiрлiгiн бiлдiредi.Халқымыз қыздың көркiне ақыл-ойы, мiнезi сай болуын қалаған. «Қыз – қылығымен сүйкiмдi», «Қызым үйде, қылығы түзде» деп, қыз тәрбиесiнiң ерекшелiгiне аса жоғары мән берген.

1-жүргізуші: «Қазақ қызы!» Қандай қастерлі сөз! Ежелден ер азаматпен қатар түзде жауға қарсы найза ұстаған, үйде ошақтың берекесі, алыптардың анасы атанған Қазақтың қызы. Он мың әскерімен парсының патшасына қарсы тұрған Тұмар, даналығымен белгілі Айша бибі, Жиреншеге серік болған Қарашаш, жары дүние салғанда ошағын сөндірмей тағын ұстап, хандық құрған Айғаным ханым, жер мен су жарлыға берілсін деп ұрандаған Шолпан, Алма, фашистке қарсы қан майданда ерліктің қайталанбас үлгісін көрсеткен Әлия мен Мәншүк, еңбек майданында алға озған Кәмшат, Желтоқсанда ұлтым деп ұрандаған Ләззат, егемендіктің туын көтерген сәтте барша жұрттың анасындай болып жүрген Сара апайымыз тізімін бастаған қазақ қыздары қашанда өз қадірімен ерекшеленді. Тарихтан ойып тұрып орын алды.

2-жүргізуші: Ал, «бүгінгі қазақ қызы ертеңге қалай барады? Барғанда не алып барады?» деген заңды сауалдар айналаға қараған сәтте өзінен-өзі туындайды. Айман-Шолпан, Қыз Жібек пен Баян сұлудай қазақтың бұрымды, сұлу келбетті қыздарын қазіргі кезде шынымен де жырдан ғана оқитын болдық па?!. Бүгінгінің Баяны, ару Айманы, атына сай есілген Жібегі қайда жүр?! Оларды көшеден де, киелі сахнадан да, теледидардан да көру арман болып кетті-ау.

Олай болса, бүгінгі дебатымызға келіп отырған қыздарымыз бұл туралы не ойлайды екен? Пікірлерімізді ортаға салайық. Алдымен қыздарымыз өздерін таныстырып өтсін.

1-жүргізуші: Дана халқымыз: «Қыз өссе – елдiң көркi, гүл өссе – жердiң көркi», «Шешесі отырып, қызы сөйлегеннен без», «Қызым саған айтам, келінім сен тыңда» демекші, ата-бабаларымыз қыз баланың тәртібі мен тәлім тәрбиесін жоғары бағалап, қыздарды адамгершілікке, ізгілікке, әдеп-тілікке, ар-ұяттылыққа, нысаптылыққа, мәдениеттілікке, тәртіптілікке, еңбекшілдікке, сұлулыққа, сымбаттылыққа баулып отырған. Әрбір ата-ана Аллаһ тағаладан жақсы перзент беруін тілейді. Сол баланы тәрбиелеу, оны жетілдіру өте маңызды. Дініміз Исламда бала тәрбиесіне ерекше көңіл бөледі. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) былай дейді: «Кімде-кім үш қыз өсіріп, оларға жақсы тәрбие берсе және оларды (жақсы жерге) тұрмысқа берсе, жақсылық жасаса, Аллаһ тағала ол кісіні жәннатына кіргізеді» . Қыздарымыздың ибалы һәм иманды, тәрбиелі болуына пайдасы тиер деген оймен ес біліп, етек жиған әрбір қыз өзі барған әрбір үйде мынадай қырық істен тыйылу керек немесе барған үйлері тыю керек деп қараған. Олар:

1. Үлкенге сәлем бер, жолын кесіп өтпе, жалғыз қыдыруға тыйым.

2. Үлкендер алдында жарыса сөйлеуге тыйым.

3. Талтайып отыруға тыйым.

4. Шалқайып жатуға тыйым.

5. Көп алдында ұятқа қалмауды, ағайынға жеккөрінішіті болмауды әрқашан ойлап жүр.

6. Орынсыз іске ұрынудан тыйым.

7. Өтірік, өсек айтпа және оны айтушыларды тыңдама.

8. Әурет жерлеріңді жауап, ашық-шашық жүруге тыйым.

9. Өзгелерге тіл және қол тигізуге тыйым.

10. Кісіге қарап керілуге, есінеуге тыйым.

11. Дастарқан үстінде әдемі отыр, әдепті сөйле. Орынсыз сөзден тыйым.

12. Ұрлық-қарлыққа тыйым.

13. Жаназа оқылып жаткан жерден айналып кетпе. Адамды жерлеуге бара жатқандардан озба, жолын кеспе.

14. Бұраңдауға, қылымысуға тыйым.

15. Қызыл іңірде жатып, түске дейін ұйықтауға тыйым.

16. Жалқаулыққа, ластыққа тыйым.

17. Кісі алдында қасынуға, киім ауыстыруға тыйым.

18. Аш болсаң да, тоқ болсаң да құдайынды ұмытпа.

19. Бейәдеп сөз айтудан тыйым.

20. Үйге, мешітке, қасиетті орындарға оң аяқпен кіру керек.Үлкендердің атын атауға тыйым.

21. Ішімдік-шегімдікке тыйым.

22. Ұрыс-керіске тыйым.

23. Беттен алып, төске шабуға тыйым.

24. Ер адамға әйел киімі жараспайтыны сияқты әйелдер мен қыздарға ер киімі де қонымсыз әрі тәңірінің бұйрығында да жоқ нәрсе.

25. Біреудің байлығына, дүние-мүлкіне, ақшасына сұқтанба.

26. Түнде суға жалғыз баруға тыйым.

27. Жат жыныстылармен араласып жатуға тыйым.

28. Құран, намаз оқылып жатқанда сөйлеме, қозғалма, тұрып кетпе.

29. Тарс-тұрс жүріс, қарқ-қарқ күлкіге тыйым.

30. Ерді қорлауға, зорлауға тыйым.

31. Адамды және жан-жануарларды тебуге тыйым.

32. Бүйірін, жағын таянуга тыйым.

33. Тәкаппарлыққа, сайқы-мазаққа тыйым.

34. Тамақты өз алдыңнан алып же, кісі алдындағы қол созба.

35. Шектен тыс жасанып, сылануға тыйым.

36. Қызғаншақтыққа, күншілдікке тыйым.

37. Менмендік пен өзімшілдікке тыйым.

38. Алдап-арбауға тыйым.

39. Көрсеқызарлыққа, нәпсіқұмарлыққа тыйым.

40. Тойымсыздыққа тыйым.

Ендігі кезекте қыздарымызға туралы сауалнамалар алынған Видео ролигіміз бар екен соған назар аударайық. Қазіргі заманның қыздарының жүріс-тұрысы туралы көп мағлұматқа қанық болдық. Осыған орай тағы да өз ойларымызды білдіріп өтсек

2-жүргізуші: Бүгін біз қыз бала тәрбиесіне қатысты көптеген ойларымызды ортаға салдық, ендігі осы ойларымызды сараптау үшін бағдарламамызға қатысып отырған сарапшы қонақтарымызға сөз кезегін берейік. Ортамызда тәрбие ісінің орынбасары Тынышбаева Лиза апайымыз отыр, сөз кезегі өзіңізде.

1-жүргізуші: Бүгінгі дебатымызда болашақ ұрпақ тәрбиесі, оның ішінде қыз балаға дұрыс, өнегелі тәрбие беру жөнінде көптеген пікірлер айтылды. Көрермендеріміз де бұл бағдарламаға куә болып, өз ойларын ортаға салды. Енді осы бағдарламаға қатысып отырған қонақтарымыз өз ойларын қорытындылау үшін таңдалған бір ғана сөзді байланыстыра отырып, пікірлерін қорытындыласа дейміз.

2-жүргізуші: Қыз ананың көркі де, жаны да,

Қыз бақтың жапырағы, талы да.

Қыз көңілдің бүршігі ғой гүл атқан,

Қыз елдің жүрегі де бағы да.

1-жүргізуші: «Ел болам десең – бесігіңді түзе » деген, ел сенімін ақтап, болашақ ана болар, тәуелсіз еліміздің болашағын алға апарар білімді, тәрбиелі, инабатты, сыпайы, әдепті қыз бала тәрбиелеу ұлы парызымыз деп білейік.

2-жүргізуші: «Қыз- ұлттың жаны» демекші, ата-аналардың аяулысы, құрбы-құрдастарыңыздың қадірлісі мен қымбаттысы, даламыздың гүлі, өміріміздің сәні бола беріңіздер! Мерекелеріңіз құтты болсын!








Қазақ халқының қолданбалы өнері

Қазақтың қолданбалы өнері аяққап, қоржынның жасалу түрлері, зергерлік бұйымдар мен ағаш бұйымдарына түсінік беру
Сабақтың тақырыбы: Қазақ халқының қолданбалы өнерінің түрлері
Сабақтың мақсаты: Қазақтың қолданбалы өнері аяққап, қоржынның жасалу түрлері, зергерлік бұйымдар мен ағаш бұйымдарына түсінік беру
Міндеттері: білімділігі: өз бетімен меңгерген білімін тереңдете түсу
Тәрбиелілігі: ұлттық өнерге қызығушылығын арттыру, әсемдікке тәрбиелеу.
Дамытушылығы: өнер мен уақыт саясатын ұштастыруға машықтау.
Көрнекіліктер:Қазақтың ұлттық бұйымдары, қоржын, тұскиіз, топтастыру қағазы, бағалау парағы, фишкалар.

Сабақтың типі: Жаңа материалды меңгерту
Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап ,әңгіме.
Сабақтың барысы: 
Ұйымдастыру кезеңі: 1-2 мин түгелдеу
Жаңа тақырыпты түсіндіру. Қазақтың ұлттық бұйымдарының түрлері:киіз, тұскиіз, текемет, сырмақ, қоржын, алаша, аяққап, тұтқыш. Ағаш бұйымдары: сандық, кебеже, адалбақан. Зергерлік бұйымдар: сырға, білезік,сақина, бойтұмар. Қазақ халқы «Өнер-өмірдің өзіңдей мәңгілік» демекші өнер өмірмен бірге ұштасып келеді.

1. Төсеніш бұйымдары. Тұскиіз- сәндік үшін төсектің тұсына ұстайтын үй жиһаздарының бірі. Оны жасау үшін нығыз басылған жұқа киіз таңдалып алынады. Тұскиізді безендіріп, әшекейлеу үшін түсті барқыттар, жібек, шұға т.б. маталардан бетіне ою-өрнектер тігіледі. Текемет- бетіне түрлі түсті ою-өрнек басылған киіз. Оның бетіне жүнді бояп, ою-өрнек жасап, киіз басқан әдіспен басады. Сырмақ- киізден сырып оюлап жасалған төсеніш. Екі түсті киізден оймалаған немесе үстіне матадан ою басқан тігістеріне жиек басып, сырып жасайды. Қоржын- өрмек құрып тоқылатын бұйым. Ұзындығы 120 см, ені 50 см болады. Ердің артына бөктеріп жүру үшін екі басты етіп жасалған қапшық. Аяққап – ыдыс-аяқ салуға арналған қапшық. Ол көбінесе киізден жасалады. Алаша- әр түрлі жүннен немесе түрлі түске боялған мақта мен жүннен тоқылған төсеніш. Алаша терме және қақпа алаша деп екіге бөлінеді. Төсеніш ретінде қолданады. Тұтқыш- ас пісіретін қазанды оттан көтеріп түсіргенде қолды күйдірмеу, қазанның күйесін қолға жұқтырмау үшін киізден жасалған екі қолғап. Оның ұзын етіп жасалған бауы болады.

2. Ағаштан жасалған бұйымдар. Сандық киім кешек тағы басқа заттарды салуға арналған ағаштан жасалған бұйым. Кебеже ағаштан жасалған әшекейлі сандық. Оған тамақ, ыдыс-аяқ салып сақтаған. Адалбақан- төрде тұратын киім ілетін өрнектелген бұтақты, не бұтақтарын қолдан жасаған сырық.

3. Зергерлік бұйымдар. Білезік- білекке салынатын сәнді зат. Сырға – әйелдердің құлаққа салынатын сәнді зат, алтын, күмістен, асыл тастардан жасалған.Алқа – алтын, күміс, маржанмен әшекейленген омырауша, өңір, өңірше.
Демек қазақ халқының қолөнер бұйымдарының түрлері өте көп. Олардың шығу тарихы алуан түрлі. Міне осындай өнеріміз «Өнер-өмірдің өзіңдей мәңгілік» демекші ұрпақтан- ұрпаққа жалғасып, өмірмен бірге ұштасып келеді. Енді біз «Бақытты сәт» ойыны (оқыта үйрету ойындары)(модульдік технология бойынша)

Құрал жабдығы:
1. Шарлар салынған қапшық немесе кішкене бөшке. 
2. Секундомер (сағат)
3. Ортақ бағалау парағы ( қосымша)
4. Фишкалар
5. Үй тапсырмасы ( әр команда екі сұрақтан)
6.Конкурс тапсырмалары
7.Жауап үлгілері
Ойынның жүру барысы.
Сынып 2 командаға бөлінеді, әр команданың өз капитаны және атауы болады.

І –гейм «Бой сергіту» Командаларға 10 сұрақтан беріліп, оларды талдауға 5 минут бөлінеді. Команданың бір өкілі жауап береді, ал бәсекелес команда жауаптың дұрыстығын үлгі бойынша қадағалап отырады. 
Сұрақтарға ең көп жауап берген команда ұтады.

ІІ- гейм « Бөшкеден шыққан бас қатырғылар» Команда мүшелері бөшкеден (қапшықтан) нөмірлері бар шарлар алып шығады. Жүргізуші әр нөмірге жұмбақ немесе сұрақ оқиды.Өз ішінде талқылаған соң, команда капитандары жауап береді.

1.Аяққап дегеніміз не?
2. Қоржын дегеніміз не?
3. Тұтқыш дегеніміз не?
4. Түйе баласына байланысты ою? (ботагөз)
5. Магиялық ою қалай аталады? ( тұмарша)
6. Аққу оюы нені бейнелейді?
7. Еңбек туралы мақал айтып бер?
8. Өнер туралы мақал айтып бер?
9. Оқу-білім туралы мақал айтып бер?
10.Жансызда бір жансыз бар жалғыз аяқ
Беліне қыстырғаны шидім таяқ
Келбетіне қарасаң ештеңе емес
Беліне буыныпты аямай-ақ
(ұршық)
11. Кіруге адам батпайды
Төрт бұрышты тақтайды 
Затыңды аман сақтайды.
(сандық)
12. Басы да екеу, аяғы да екеу.
(қайшы)

ІІІ – гейм «Жұмбақтас» Мұнда жүргізушінің сұрағына жылдамырақ жауап берген команда ұтады. Егер жауап дайын болса, команда көк жалаушаны немесе қолын көтереді. 
1.Өнерлінің он саусағы тең ....
(Өнерсіздің бір саусағы кем.)
2.Еңбексіз өмір жоқ ...
(Ауырсыз жеңіл жоқ)
3. Шын шеберде …
(мін жоқ)
4. Жаңбырменен жер көгерер ....
(еңбекпенен ел көгерер)
5. Еңбек өмірді ұзартады ...
(ұят бетті қызартады)
6. Байлықтың атасы еңбек ...
(Анасы жер)
7. Еңбегіне қарай құрмет ...
(жасына қарай ізет)
8. Өмір үйретеді ....
(еңбек ширатады)
9. Өрнегі көптің ....
(ермегі көп)

ІV- гейм. «Сен-маған, мен-саған». Командалар бір-біріне 2 сұрақтан қояды.

1.Жасырылған сөзді тап. Бірінші сан бағана нөмірі, ал екінші сан – жол нөмірі 
2. Жасырылған сөзге сәйкес мақал- мәтел жаз.
№1 кесте. Кестенің сыры түрінде кілемнің сыры түгінде
Кестені көңіл сызады, қол тігеді, көз сынайды.
Қыз еркем, кестесімен көркем, ұл еркем, өрнегімен көркем
№2 шебер. Шебердің қолы ортақ.
Шеберді өнері асырайды.
Шешеннің сөзі мерген, шебердің ісі мерген.
Шеберлік шексіз байлық
№3 ине. Жолды инемен өлшемес болар. 
Көк инемен көктеу білмейді. 
Білім инемен құдық қазғандай.
Ситуациялық сұрақтар қойылады.

V-гейм. «Көсемдікке ұмтылу» Сұрақтарға барлық ойыншылар жауап береді. Ең көп дұрыс жауап берген команда ұтады:Ал ең көп дұрыс жауап берген (4-7) балалар өз командасына қосымша ұпай, өздеріне баға:4-5 жауап-4 бал-«4» бағасын, 6-7 жауап-5 балл-«5» бағасын алады
2,3,4,5-ші геймдерге талқылауға бір минуттан беріледі. Егер бірден жауап берілсе, онда осы үнемделген уақытын команда басқа сұрақты талдағанда пайдаланады. Әрбір дұрыс жауапқа команда 1 балл немесе фишка (барлық фишкалар бір түсті алады)
1.Тұскиіз дегеніміз не?
2. Қазақтың қолданбалы өнері неше топқа бөлінеді?
3. Тұтқышты неге пайдаланады?
4. Шашқапты не үшін киген?
5. Қазақтың ұлттық бұйымдары неден жасалады?
6. Алаша тоқитын құрал?
7. Білекке салынатын сәнді зат?
8. Киізден сырып оюлап жасалған төсеніш?
9.Текемет қалай жасалады?
10. Зергерлік бұйымдарды ата? 
11.Сандық не үшін қажет?
12. Сырға, алқа деген не?
13.Адалбақан қандай бұйым?
14.Алашаның жасалу жолын түсіндір?
15. Киім –кешек тағы басқа заттарды салуға арналған ағаштан жасалған бұйым?
16. Ыдыс –аяқ салуға арналған қапшық?
17. Ас пісіретін қазанды оттан түсіргенде қолды күйдірмеу үшін киізден жасалған қолғап?
18. Сәндік үшін төсектің тұсына ұстайтын үй жиһаздарының бірі.
19. Түрлі өнімдер салуға араналған жүннен, матадан жасалған үлкен қаптың аты.
20. Бетіне түрлі түсті ою-өрнек басылған киіз үй жиһазы?
21. Ердің басына бөктеріп жүру үшін екі басты етіп жасалған қапшық.
22. Әр түрлі түске боялған мақта мен жүннен тоқылған төсеніш.
23. Әйелдердің әшекей бұйымы.
24.Төсеніш бұйымдарын ата?
25.Кебежені не үшін пайдаланған?
26. Наурыз қандай күн? (Ұлыстың ұлы күні)
27. Наурыз туралы тілек. (Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын)
28.Наурыз көже қалай жасалады?
29. Наурыз айында табиғатта қандай өзгерістер болады.
30. Қазақ халқы наурызды қалай тойлайды?
31. Қандай ойын түрлері ойналады?
32. қандай ырымдар жасалады?
33. Қандай тойлар тойланады.?
34. Дастарқанға қандай тағам түрлері қойылады?

Қорытындылау:
Бағалау.
Үйге тапсырма: Қазақ халқының қолданбалы өнерінің түрлері



Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
2 ұстаз жүктеп алған
27 желтоқсан
1294
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі