Бұлшық еттің жұмысы

Бөлім:

«Қозғалыс»

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 9 «а,ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Бұлшық еттің жұмысы.

Демонстрация «Негізгі бұлшық еттердің жұмысын өзіндік бақылау, иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлі. Бұлшық ет қозғалысын реттеу»

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.6.1 - қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттеу;

Сабақтың мақсаты:

қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттейді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

"Үш кілт сөзбен жауап" әдісі

Мақсаты: Оқушыларға өсімдіктердің өсуі мен дамуын реттейтін факторларды қысқаша әрі нақты түсінуге көмектесу.

Тапсырма: Төмендегі сұраққа үш кілт сөзбен жауап беріңіз.

Сұрақ: "Өсімдіктердің өсуі мен дамуын реттейтін факторлар қандай?".

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауап:

Гормондар — өсу, Жарық — фотосинтез, Температура — дамуы

Дескриптор:

Үш кілт сөзбен нақты жауап берді — 3 балл

Жауап дұрыс әрі қысқаша болды — 2 балл

Қорытынды жасау және тұжырымдау — 1 балл

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

«Мәселелі оқыту әдісі»

Мақсаты: Оқушылардың нақты өмірлік жағдайларды шешуге қабілетін арттыру.

Мәселелі сұрақ:

Неліктен дұрыс бұлшық ет жаттығулары денсаулықты жақсартуға және жарақаттардың алдын алуға көмектеседі?

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауап:

Бұлшық еттердің дұрыс жұмысы қан айналымды жақсартады, қозғалысты қолдайды және жарақаттануды болдырмайды. Иық белдеуі қозғалысты қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады, өйткені ол қолдың әртүрлі бағыттарда қозғалуына мүмкіндік береді.

Дескриптор:

Бұлшық еттердің негізгі жұмысын түсіндіреді – 1 балл

Иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлін сипаттайды – 1 балл

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың мақсатын таныстыру

9.1.6.1 - қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттеу;

(Көрнекілік үшін)

Дәйек сөз немесе цитата:

«Бұлшық еттің жұмыс қабілеті оның күшіне, төзімділігіне және жүйелі жаттығуларға байланысты.»

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Ең күшті бұлшық ет:

Адам денесіндегі ең күшті бұлшық ет - шайнау бұлшық еті (masseter). Ол тісте қысым жасау кезінде шамамен 200 кг күш көрсете алады.

Бұлшық ет саны:

Адам денесінде шамамен 640 бұлшық ет бар. Олар дененің әрбір қимылын қамтамасыз етеді, тіпті ең кішкентай қозғалыстарға да қатысады.

Қол бұлшық етінің жұмысы:

Қолды көтеру үшін тек бицепс емес, трицепс және басқа 20-дан астам бұлшық еттер де үйлесімді жұмыс істейді.

Бұлшық ет қозғалысын реттеу:

Мидағы моторлық нейрондар бұлшық еттің қозғалысын реттейді. Бір қимыл жасау үшін мыңдаған нейрондар бір уақытта жұмыс істейді.

Күшке төзімділік:

Жүгірушілердің төзімділігі бұлшық ет талшықтарының түріне байланысты. "Тез жиырылатын" талшықтар жарылғыш күшке, ал "баяу жиырылатын" талшықтар ұзақ төзімділікке жауап береді.

Иық белдеуінің рөлі:

Иық белдеуі бұлшық еттерінің арқасында адам 360° қозғалыс жасай алады. Бұл ең икемді буындардың бірі.

Қалпына келу қабілеті:

Бұлшық еттердегі микрожарақаттар жаттығудан кейін қалпына келіп, көлемін ұлғайтады. Бұлшық еттің күші мен төзімділігі осы үдерістен артады.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Бұлшық ет жұмысы

Қол бұлшық еттері

Максималды жұмыс күші

Күшке төзімділік

Иық белдеуі

Қол қозғалысы

Бұлшық еттерді реттеу

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Бұлшық ет жұмысының принциптері, иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлі және бұлшық ет қозғалысын реттеу туралы білу.

Практикалық дағдылар: Қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттеу әдістерін меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Бұлшық еттің жұмысын түсініп, қол бұлшық еттерінің жұмыс күшін бағалау.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

"Жасушалық деңгейде түсіндіру" әдісі

Мақсаты:

Тақырыпты жасуша деңгейінде қарастыру арқылы оқушылардың биологиялық процестерді терең түсінуіне көмектесу.

Тапсырма:

Суретте қол бұлшық еттерінің (бицепс, трицепс) құрылысы және олардың жұмыс кезіндегі рөлі көрсетілген. Қол бұлшық еттерінің максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін зерттеу үшін арнайы жаттығуларды орындаңыз және нәтижелерді сипаттаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Бұлшық еттердің жұмысы:

Бицепс:

Қызметі: Қолды бүгу және қозғалысты бақылау.

Жасушалық деңгейде: Бұлшықет талшықтары жиырылып, миозин мен актиннің өзара әрекеті арқылы қозғалыс жасалады.

Трицепс:

Қызметі: Қолды жазу және кері қозғалыс.

Жасушалық деңгейде: Талшықтар жиырылып, бұлшықеттің күші арқылы қозғалыс қамтамасыз етіледі.

Жаттығу әдісі:

Максималды жұмыс күшін зерттеу:

Қолға гантель немесе басқа салмақ алып, максималды күш жұмсап, қолды бүгіңіз.

Бақылау: Қанша салмақты бір рет көтере аласыз.

Күшке төзімділікті зерттеу:

Орташа салмақ алып, оны мүмкіндігінше көп рет қайталаңыз.

Бақылау: Қайталану санын есептеңіз.

Қозғалыс реттелуі:

Бұлшықет-тендон жүйесі: Сіңірлер мен рецепторлар қозғалысты үйлестіреді.

Жасушалық деңгейде: Бұлшықет рецепторлары (проприорецепторлар) жүйке жүйесіне сигнал жіберіп, қозғалысты бақылап, артық кернеуді болдырмайды.

Иық белдеуінің рөлі:

Иық бұлшықеттері (дельта тәрізді) қол қозғалысын әртүрлі бағытта жүзеге асырады.

Жасушалық деңгейде бұлшықет талшықтары актин-миозин әрекеті арқылы иықтың тұрақтылығын қамтамасыз етеді.

Дескриптор:

Бұлшық еттердің жұмысын дұрыс сипаттайды – 2 балл

Максималды жұмыс күші мен төзімділікті зерттеудің әдісін түсіндіреді – 2 балл

Қозғалыс реттелуін жасушалық деңгейде сипаттайды – 2 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру.

"Тәжірибе арқылы зерттеу" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың ғылыми ойлау қабілеттерін дамыту және биологиялық білімді тәжірибелік негізде тереңдету.

Демонстрация «Негізгі бұлшық еттердің жұмысын өзіндік бақылау, иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлі. Бұлшық ет қозғалысын реттеу»

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Интерактивті панель

Презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ ссылкасы үшін орын:

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

«Бұлшық ет жұмысының бақылау шкаласы» әдісі

Мақсаты: Оқушылардың негізгі бұлшық еттердің жұмысын бақылау және түсіну деңгейін бағалау.

Оқушылар негізгі бұлшық еттердің жұмысын 1-ден 3-ке дейінгі шкала бойынша бағалайды:

1 — Мүлдем түсінбедім.

2 — Аздап түсіндім.

3 — Толық түсіндім және маңызын білемін.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

Зертханалық жұмыс№7 «Статикалық және динамикалық жұмыс кезіндегі бұлшық еттің қажуын зерттеу».

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Тақырып

Мазмұны

Бұлшық еттің жұмысы

1. Қызметі: Бұлшық еттер дененің қозғалысын, ішкі органдардың жұмысын және тіршілік әрекетін қамтамасыз етеді.
2. Құрылымы: Бұлшық ет талшықтарынан тұрады, олар жиырылу мен босаңсу арқылы жұмыс істейді.
3. Бұлшық еттердің түрлері: а) Қаңқа бұлшық еттері – дененің қозғалысын қамтамасыз етеді.
б) Жүрек бұлшық еті – жүректің соғуын қамтамасыз етеді.
в) Жауырын бұлшық еттері – ішкі органдардың қызметін реттейді.

Демонстрация: Негізгі бұлшық еттердің жұмысын өзіндік бақылау

1. Мақсаты: Қол бұлшық еттерінің жұмысын бақылап, олардың максималды жұмыс күшін және күшке төзімділігін анықтау.
2. Тәжірибе: Қолды белгілі бір уақыт аралығында көтеріп, әр түрлі қимылдарды орындау арқылы бұлшық еттердің жұмысын тексеру.
3. Нәтижелер: Қол бұлшық еттерінің жұмыс күшінің деңгейі мен күшке төзімділік қабілетін бағалау.

Иық белдеуінің қол қозғалысындағы рөлі

1. Иық белдеуі – қолдың қозғалысын реттейтін және қол мен дененің үйлесімді жұмысын қамтамасыз ететін бұлшық еттер жиынтығы.
2. Реттеу механизмі: Иық белдеуі арқылы қозғалыс кезінде бұлшық еттердің синхронды жұмысы қамтамасыз етіледі.

Бұлшық ет қозғалысын реттеу

1. Нервтік реттеу – ми мен жұлын арқылы бұлшық еттердің жиырылу күшін бақылау.
2. Гормондық реттеу – адреналин, инсулин сияқты гормондар бұлшық еттердің жұмысын жақсартады немесе бәсеңдетеді.
3. Физикалық реттеу – бұлшық еттермен жұмыс істегенде жаттығулар мен қозғалыс түрлерінің әсері.

Бұлшық ет

Бастауы

Бекітілуі

Қызметі

Дельтатәрізді бұлшық ет

Буыннан латеральды, кейін акромионнан және жауырын қылқанының бүкіл ұзын бойы

Иық сүйегінің дельтатәрізді бұдырмағы (бугристость)

Бұлшық еттің алдыңғы шоғыры жиырылып, қолды иық буынында иілуге қатысады; артқысы – оны жазуға қатысады; орталығы мен бүкіл бұлшық ет жалпы қолды көлденең жоғарыға көтереді

Қылқанүсті бұлшық ет

Жауырынның қылқанүсті ұяшығы (площадкасы)

Иық сүйегінің үлкен бұдырмағының төбесі

Дельтатәрізді бұлшық ет синергисті

Қылқанасты бұлшық ет

Жауырынның қылқанасты ұяшығы

Иық сүйегінің үлкен бұдырмағы

Иықты сыртқа қарай айналдырады

Кіші дөңгелек бұлшық ет

Жауырынның латеральды (бүйірлік) шеті

Иық сүйегінің үлкен бұдырмағы

Иықты сыртқа қарай айналдырады

Үлкен дөңгелек бұлшық ет

Жауырынның төменгі бұрышы

Иық сүйегінің кіші бұдырмағы

Иықты ішке қарай айналдырады

Жауырынасты бұлшық ет

Жауырынның қабырға жақ беті

Иық сүйегінің кіші бұдырмағы

Иықты ішке қарай айналдырады