Бухгалтерлік есепті жүргізу

Жуматаева Асель Жетписбаевна

БАЯНДАМА

Тақырыбы: Бухгалтерлік есепті жүргізу

Кіріспе

Бухгалтерлік есеп — кәсіпорынның шаруашылық қызметі туралы ақпаратты жинау, тіркеу, өңдеу және жүйелеу жүйесі. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын, активтері мен міндеттемелерін, кірістері мен шығыстарын анықтауға мүмкіндік береді.

Бухгалтерлік есепті дұрыс жүргізу кәсіпорын қызметінің нәтижелерін нақты бағалау және басқару шешімдерін қабылдау үшін маңызды.

1. Бухгалтерлік есептің мақсаты

Бухгалтерлік есептің негізгі мақсаты — кәсіпорынның шаруашылық операциялары туралы дұрыс және толық ақпарат қалыптастыру.

Бухгалтерлік есеп арқылы:

* кәсіпорынның мүлкі есепке алынады

* ақша қаражатының қозғалысы бақыланады

* кірістер мен шығыстар анықталады

* дебиторлық және кредиторлық берешек есепке алынады

* қаржылық нәтиже анықталады

* қаржылық есептілік жасалады

2. Бухгалтерлік есептің негізгі объектілері

Бухгалтерлік есепте кәсіпорынның шаруашылық қызметіне байланысты әртүрлі объектілер көрсетіледі.

Оларға:

* активтер

* міндеттемелер

* капитал

* кірістер

* шығыстар

* шаруашылық операциялар

жатады.

Мысалы, кәсіпорын банк шотына 1 000 000 теңге қаражат алды. Бұл операция кәсіпорынның ақша қаражатының көбеюіне әкеледі және бухгалтерлік есепте тіркеледі.

3. Бухгалтерлік есепті жүргізудің негізгі кезеңдері

Бухгалтерлік есеп бірнеше кезеңнен тұрады.

Бірінші кезең — шаруашылық операцияны анықтау.

Мысалы, тауар сатып алынды немесе қызмет көрсетілді.

Екінші кезең — операцияны құжатпен рәсімдеу.

Шаруашылық операциясы тиісті бастапқы құжатпен расталады.

Үшінші кезең — бухгалтерлік есепте көрсету.

Операция тиісті бухгалтерлік шоттарда көрсетіледі.

Төртінші кезең — ақпаратты жинақтау және тексеру.

Есептік ақпараттың дұрыстығы тексеріледі.

Бесінші кезең — қаржылық есептілікті жасау.

Есепті кезеңнің нәтижелері бойынша қаржылық есептілік қалыптастырылады.

4. Бастапқы құжаттардың маңызы

Бухгалтерлік есептегі әрбір шаруашылық операция тиісті құжатпен расталуы қажет.

Бастапқы құжаттарға:

* шот-фактура

* жүкқұжат

* кассалық құжаттар

* төлем тапсырмасы

* орындалған жұмыстар актісі

* қабылдау-тапсыру актісі

* түгендеу құжаттары

және басқа құжаттар жатады.

Мысалы: кәсіпорын кеңсе тауарларын сатып алды. Сатып алу операциясы тиісті бастапқы құжаттармен рәсімделеді және бухгалтерлік есепте көрсетіледі.

5. Бухгалтерлік шоттар

Бухгалтерлік шоттар шаруашылық операцияларды жүйелі түрде есепке алу үшін қолданылады.

Шоттарда операциялар дебет және кредит бойынша көрсетіледі.

Мысалы, кәсіпорын кассасына банктік шоттан 200 000 теңге ақша келіп түсті.

Бұл жағдайда:

Дебет — Касса

Кредит — Банктік шот

Яғни кассадағы ақша көбейді, ал банктік шоттағы ақша азайды.

6. Қосарлы жазу әдісі

Бухгалтерлік есептің маңызды ерекшеліктерінің бірі — қосарлы жазу әдісі.

Қосарлы жазу кезінде әрбір шаруашылық операция кемінде екі бухгалтерлік шотта көрсетіледі: бір шоттың дебетінде және екінші шоттың кредитінде.

Мысалы, кәсіпорын 500 000 теңгеге материал сатып алды және ақшасын банктік шоттан төледі.

Дебет — Материалдар 500 000 тг

Кредит — Банктік шот 500 000 тг

Бұл әдіс бухгалтерлік жазбалардың өзара байланысын қамтамасыз етеді.

7. Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру

Кәсіпорында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру үшін есеп саясаты қалыптастырылады.

Есеп саясаты — кәсіпорынның бухгалтерлік есепті жүргізу кезінде қолданатын қағидалары мен әдістерінің жиынтығы.

Есеп саясаты арқылы активтерді бағалау, құжаттарды рәсімдеу, есеп жүргізу тәртібі және басқа да мәселелер белгіленеді.

Қорытынды

Бухгалтерлік есепті дұрыс жүргізу кәсіпорын қызметінің маңызды бөлігі болып табылады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы нақты ақпарат алуға мүмкіндік береді.

Бухгалтерлік есепті жүргізу барысында шаруашылық операциялар бастапқы құжаттармен рәсімделіп, бухгалтерлік шоттарда қосарлы жазу әдісі арқылы көрсетіледі. Жиналған ақпарат негізінде қаржылық есептілік жасалады.

Сондықтан бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастыру кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын бақылауға, басқару шешімдерін қабылдауға және заң талаптарын сақтауға мүмкіндік береді.