Буынның құрылысы мен қызметі. Сүйек буындарының атқаратын қызметіне сәйкес бейімделуі.

Бөлім:

8.3. Қозғалыс

Педагогтің аты-жөні:

Тәжірибе жинақтаушының аты-жөні

Өмірзақова Арайлым

Күні:

30.01.2026

Сыныбы:8

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Буынның құрылысы мен қызметі. Сүйек буындарының атқаратын қызметіне сәйкес бейімделуі.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

8.1.6.4 буынның әр түрлі типтерінің құрылысы және олардың қызметтерінің арасында байланыс орнату

Сабақтың мақсаты:

Буын түрлерінің құрылысын біледі.Буындарды жіктеп, сипаттай алады. Буынның қосымша элементтерін көрсете алады.

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2мин

7 мин

1 мин

Сабақтың ортасы

3 мин

5 мин

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылармен амандасу, оқушыларды түгендеу.

Үй тапсырмасын сұрау.

Оқушыларды суреттер арқылы 3 топқа бөлу.

1топ – Біросьті буын

2топ- Екі осьті буын

3топ- Үш осьті буын

(ТЖ) Қызығушылықты ояту

Жаңа сабақтың тақырыбын ашу үшін суреттер көрсетеді.

(Ұ)Миға шабуыл

1.Қалай ойлайсыңдар егерде буын болмаса не болар еді?

2. Буын қозғалысқа қалай әсер етеді?

3. Буын мен сүйектің айырмашылығы қандай?

4. Жас ұлғайған сайын буын неге әлсірейді?

Мұғаліммен сəлемдеседі.

Үй тапсырмасын айтады.

Топқа бөлінеді

Мұғалім көрсеткен суреттермен сабақты байланыстырады.

Сұрақтарға өз ойларын айтады.

Оқушылардың белсенділігі үшін Мадақтау сөздерімен бағалайды.

ҚБ

Өте жақсы!

Жақсы!

Қанағаттанарлық!

Оқулық, жұмыс дәптері

1 мин

8 мин

1 мин

5 мин

5мин

5 мин

(Ж) «БББ» кестесі бойынша «білемін» ұяшығын толтыру

Презентация арқылы жаңа тақырыпты түсіндіреді.

(Ж) «БББ» кестесі бойынша «білдім» ұяшығын толтыру

(ТЖ)

Буынның типтерін анықтап, сандармен бірілген тұстың атын жазу.

(ЖЖ) Сәйкестендіру

Жауабы

 Біросьті буын – қозғалыс бір ось бойымен, бір жазықта жүзеге асады. Мысалы: саусақ буындары, шынтақ буыны.

 Екі осьті буын – қозғалыс екі бағытта, бір жазықта орындалады. Мысалы: кәрі жілік-білезік буыны, тізе буыны, астыңғы жақ сүйек буыны.

 Үш осьті буын – қозғалыс үш бағытта (бүгу-жазу, айналдыру, көтеру-түсіру) жүзеге асады, ең қозғалмалы буындар. Мысалы: иық буыны, жамбас-сан буыны.

 Жай буын – тек екі сүйектен түзілген буын. Мысалы: иық буыны.

 Күрделі буын – үш немесе одан да көп сүйектен түзілген буын. Мысалы: тізе буыны, жақ сүйек буыны

(Ж)

1.Тізе қақпағының қызметін сипаттаңдар.

-Ол қайда орналасқан?

-Айналасындағы құрылымға қалай бекітіледі?

2.Жай буын неден тұрады?

3. Буын қабы болмаса, сүйектер қалай байланысады?

Жауабы

1. Тізе қақпағы Қызметі: Буын қозғалысын жеңілдету, сүйек бұлшықет күшін арттыру, тізе буынын қорғау.Орналасуы: Тізе буынының алдындағы шеміршек сүйек.

Бекітілуі: Бұлшықет сіңірлері арқылы тізе буынының үстінде бекітіледі, айналасындағы буын құрылымымен бірігіп қозғалысты қамтамасыз етеді.

2. Жай буын

Екі сүйектен тұрады: әр сүйектің буын беті + буын шеміршегі

Буын қуысы мен синовиальды сұйықтық арқылы қозғалыс жасалады

3. Буын қабы болмаса

Сүйектер шеміршек арқылы байланысады

Қозғалыс шектеулі, жартылай қозғалмалы буын сияқты болады

Мысалы: омыртқааралық дискілер

«БББ» кестесі бойынша «білемін» ұяшығын толтырады.

Оқушылар презентацияны тыңдап отырып негізгі ұғымдарды дəптерге түсіреді.

«БББ» кестесі бойынша «білдім» ұяшығын толтырады.

Буынның типтерін анықтап, сандармен бірілген тұстың атын жазады.

Сәйкестендіру тапсырмасын орындайды.

Тапсырманы орындайды.

ҚБ

Өте жақсы!

Жақсы!

Қанағаттанарлық!

ҚБ

Өте жақсы!

Жақсы!

Қанағаттанарлық!

Дескриптор

Дескриптор

1.Тізе қақпағының қызметін сипаттайды-1балл

2.Ол қайда орналасқанын анықтайды-1балл

3.Айналасындағы құрылымға қалай бекітілетінін анықтайды-1балл

4. Жай буын неден тұратынын анықтайды-1балл

5.Буын қабы болмаса, сүйектер қалай байланысатынын анықтайды-1балл

Дәптер

Презентация

Интерактивт тақта

Дәптер

Дәптер

Дәптер

Сабақтың соңы.

2 мин

(Ж) «БББ» кестесі бойынша «білгім келеді» ұяшығын толтыру

(Ұ) Үй тапсырмасын беру

143-беттегі «Буынның әртүрлі типтері» деген сызба сызыңдар.

«БББ» кестесі бойынша «білемін» ұяшығын толтырады

Үй тапсырмасын алады

ҚБ

Өте жақсы!

Жақсы!

Қанағаттанарлық!

Дәптер

8-сынып Алматы«Атамұра»2018ж,143 бет