Айдана Әбдірахманқызы

Тараз қ.
№69 келешек мектептің бастауыш сынып мұғалімі

Тақырыбы: Ақпараттық қауіпсіздік негіздері

Мақсаты:

• Оқушыларға ақпараттық қауіпсіздіктің маңызын түсіндіру;

• Интернет пен компьютерді қолданудағы қауіпсіздік ережелерімен таныстыру;

• Жеке деректерді қорғаудың жолдарын үйрету;

• Киберқауіп-қатерлердің түрлері мен алдын алу шаралары туралы түсінік қалыптастыру;

• Ақпараттық мәдениеттілікті арттыру, жауапкершілік пен сақтық дағдыларын дамыту.

Сабақ барысы

І. Ұйымдастыру кезеңі (2-3 мин)

• Амандасу, оқушыларды түгендеу.

• «Ақпарат» сөзіне ассоциация құру ойыны (оқушылар өз ойларын айтады).

ІІ. Кіріспе бөлім (5 мин)

• Мұғалім: «Бүгін біз өз өмірімізге етене енген интернет пен компьютердің қауіпсіз қолданылуы туралы сөйлесеміз. Ақпарат – XXI ғасырдағы ең құнды байлық. Оны дұрыс қорғау – әрқайсымыздың міндетіміз».

ІІІ. Негізгі бөлім (15 мин)

1. Ақпараттық қауіпсіздік дегеніміз не?
   – Ақпаратты қорғау ұғымы.
   – Қауіп түрлері: вирустар, фишинг, зиянды бағдарламалар, жалған сайттар.

2. Жеке деректерді қорғау ережелері:

   • Құпиясөзді құпия сақтау;

   • Әлеуметтік желілерде артық ақпарат жарияламау;

   • Бейтаныс адамдарға жеке мәлімет бермеу.

3. Киберқауіп-қатерлердің алдын алу шаралары:

   • Антивирус бағдарламасын қолдану;

   • Тек сенімді сайттардан ақпарат алу;

   • Жаңа таныстардан келген күмәнді сілтемелерді ашпау.

IV. Практикалық бөлім (10 мин)

• Топтық жұмыс: «Қауіпсіздік ережелерін білесің бе?» атты жағдайлық тапсырмалар.
  Мысалы:

  1. Саған бейтаныс адам хабарласып, «поштаңа сыйлық келді, сілтемені бас» деді. Не істейсің?

  2. Әлеуметтік желіде досыңнан құпиясөз сұрады. Қалай жауап бересің?

V. Қорытынды (5 мин)

• «Ақпараттық қауіпсіздік – сенің қолыңда!» атты шағын бейнеролик немесе слайд көрсету (болса).

• Мұғалім қорытынды сөзі: «Интернет – пайдалы құрал, бірақ қауіпсіздік ережесін сақтамасақ, зиян шегуіміз мүмкін. Сондықтан сақтық – басты қағида».

VI. Рефлексия (2-3 мин)

• «Мен бүгін не үйрендім?» әдісі бойынша оқушылар қысқа ой жазады немесе ауызша айтады.

Тақырыбы: Қауіпсіз интернет, кибербуллингтің алдын алу

Мақсаты:

• Оқушыларға интернетті қауіпсіз пайдалану ережелерін түсіндіру;

• Кибербуллингтің түрлері мен зардаптары туралы ақпарат беру;

• Жеке ақпаратты қорғау, өз-өзін киберқорғау мәдениетін қалыптастыру;

• Интернеттегі әдептілік пен жауапкершілікті тәрбиелеу.

Сабақ барысы

І. Ұйымдастыру кезеңі (2-3 мин)

• Амандасу, оқушыларды түгендеу.

• «Интернет мен үшін...» атты қысқа ассоциация ойыны (оқушылар интернет туралы ойларын бір сөзбен айтады).

ІІ. Кіріспе бөлім (5 мин)

• Мұғалімнің кіріспе сөзі: «Интернет – білім алуға, ой-өрісті кеңейтуге, қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Бірақ оны дұрыс қолданбасақ, қауіп-қатерге тап боламыз. Соның бірі – кибербуллинг».

• Қысқа бейнеролик немесе слайд көрсету (қол жетімді болса).

ІІІ. Негізгі бөлім (15 мин)

1. Қауіпсіз интернет ережелері:

   • Күмәнді сілтемелерді ашпау;

   • Бейтаныс адамдармен жеке ақпаратпен бөліспеу;

   • Құпиясөзді құпия сақтау;

   • Тек сенімді сайттарды қолдану.

2. Кибербуллинг дегеніміз не?

   • Адамды интернетте қорлау, мазақ ету, ар-намысына тию;

   • Топ алдында жағымсыз пікір қалдыру, жалған ақпарат тарату;

   • Қорқыту, әдепсіз хабарламалар жіберу.

3. Кибербуллингтің зардаптары:

   • Баланың психикасына әсер ету (қорқыныш, уайым, өзін бағаламау);

   • Оқудағы үлгерімінің төмендеуі;

   • Әлеуметтік ортадан шеттелу.

4. Кибербуллингтің алдын алу жолдары:

   • Әдептілік сақтау, бір-біріне құрметпен қарау;

   • Қорлаған жағдайда мұғалімге, ата-анаға немесе сенім телефондарына хабарлау;

   • Әлеуметтік желілердегі «блоктау», «шағымдану» мүмкіндіктерін пайдалану.

IV. Практикалық бөлім (10 мин)

• Ситуациялық тапсырмалар:

  1. Біреу WhatsApp-та сенің сыныптасыңды мазақ етіп, суретін жібереді. Не істейсің?

  2. Бейтаныс адам әлеуметтік желіде достыққа қосып, жеке суреттеріңді сұрады. Не істер едің?

  3. Құрбыңды бір топ чатта балағаттап жатыр. Сен қалай әрекет етесің?

(Оқушылар топ болып талқылап, шешімдерін ортаға салады.)

V. Қорытынды (5 мин)

• Мұғалім: «Интернет – білім мен дамудың құралы, бірақ әдеп пен жауапкершілік болмаса, ол қауіпке айналады. Сондықтан әрқашан ойланып жазу, ойланып бөлісу – қауіпсіздіктің басты кепілі».

• «Смайлик әдісі» – оқушылар өз көңіл-күйлерін стикер немесе смайлик арқылы көрсетеді.

VI. Үй тапсырмасы (қалауыңызша)

• «Мен үшін қауіпсіз интернет деген не?» тақырыбына шағын эссе жазу.

Тақырыбы: Әлеуметтік желілер: пайдасы мен зияны

Мақсаты:

• Оқушыларға әлеуметтік желілердің қазіргі өмірдегі рөлін түсіндіру;

• Әлеуметтік желілердің пайдасы мен зиянын талдау арқылы сыни ойлау қабілеттерін дамыту;

• Жауапкершілікпен пайдалану, уақытты тиімді ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыру;

• Интернеттегі әдеп нормаларын сақтауға және ақпараттық мәдениетке тәрбиелеу.

Сабақ барысы

І. Ұйымдастыру кезеңі (2-3 мин)

• Амандасу, оқушыларды түгендеу.

• Шағын ойсергек: «Мен қандай әлеуметтік желіні қолданамын?» (әр оқушы бір мысал айтады).

ІІ. Кіріспе бөлім (5 мин)

• Мұғалім сөзі: «Қазіргі таңда әлеуметтік желі біздің өміріміздің бір бөлігіне айналды. Ол бізге білім алуға, ой бөлісуге, шығармашылыққа жол ашса да, артық қолданудың да зияны бар».

• Қысқа бейнеролик немесе слайд (болса).

ІІІ. Негізгі бөлім (15 мин)

1. Әлеуметтік желілердің пайдасы:

   • Ақпарат алу, жаңалықтан хабардар болу;

   • Достармен, туыстармен байланыс орнату;

   • Оқыту, онлайн білім алу, тәжірибе бөлісу;

   • Шығармашылықты дамыту (бейне, сурет, блог жүргізу).

2. Әлеуметтік желілердің зияны:

   • Уақытты тиімсіз өткізу, тәуелділікке әкелуі;

   • Жалған ақпарат таралуы;

   • Денсаулыққа зиян (ұйқы, көз, жүйке жүйесі);

   • Кибербуллинг пен қауіп-қатерлер.

3. Уақытты тиімді пайдалану ережелері:

   • Әлеуметтік желіде отыруға шектеулі уақыт белгілеу;

   • Бос уақытты спортқа, кітап оқуға, пайдалы істерге арнау;

   • «Ақпаратты тұтынушы емес, өндіруші бол!» қағидасын ұстану.

4. Интернеттегі әдептілік:

   • Қорлайтын пікір жазбау;

   • Құрметпен сөйлесу;

   • Жалған аккаунт ашпау;

   • Басқа адамның жеке өміріне қол сұқпау.

IV. Практикалық бөлім (10 мин)

• Топтық тапсырма:
  «Әлеуметтік желілердің пайдасы мен зияны» кестесін толтыру.

Пайдасы	Зияны
…	…

• Ситуациялық сұрақтар:

  1. Сен күніне 5-6 сағат әлеуметтік желіде отырасың. Бұл сенің оқу үлгеріміңе әсер етті. Не істейсің?

  2. Әлеуметтік желіде біреу сен туралы жалған ақпарат жазды. Сен қалай әрекет етесің?

V. Қорытынды (5 мин)

• Мұғалім: «Әлеуметтік желілер – заман талабы. Оны тиімді қолдансақ – пайдасы мол, ал уақытты тиімсіз өткізсек – зияны көп. Таңдау өзімізде».

• «Бес саусақ әдісі» бойынша рефлексия: оқушылар сабақтан алған 5 маңызды нәрсені айтады.

VI. Үй тапсырмасы (қалауыңызша)

• «Мен әлеуметтік желіні қалай қолданамын?» тақырыбына эссе немесе пост жазу.

Тақырыбы: Қоғамдық мүлікті құрметтеу – мәдениеттіліктің белгісі

Мақсаты:

• Оқушыларға қоғамдық мүліктің (мектеп құралдары, саябақ, аялдама, көше, кітапхана т.б.) барлығына ортақ екендігін түсіндіру;

• Ортақ мүлікті күтіп ұстау, қорғау – мәдениеттің, жауапкершіліктің және адамгершіліктің көрсеткіші екенін ұғындыру;

• Қоғамдық мүлікті бүлдірмеу, қорғау арқылы өз еліне, жеріне деген құрмет сезімін тәрбиелеу;

• Оқушылардың бойында ұқыптылық, мәдениеттілік, жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыру.

Сабақ барысы

І. Ұйымдастыру кезеңі (2-3 мин)

• Амандасу, оқушыларды түгендеу.

• Шағын әңгіме: «Сендер қоғамдық жерлерде қандай заттарды пайдаланасыңдар?» (жауаптарын тыңдау).

ІІ. Кіріспе бөлім (5 мин)

• Мұғалім: «Қоғамдық мүлік – бәрімізге ортақ байлық. Оған мектеп партасы, кітапханадағы кітаптар, көшедегі орындықтар, аялдамалар, гүлзарлар жатады. Оларды күтіп ұстау – мәдениеттіліктің және жауапкершіліктің белгісі».

• Қысқа суреттер көрсету (мектеп партасы бүлінген vs. таза, саябақ қоқысты vs. таза).

ІІІ. Негізгі бөлім (15 мин)

1. Қоғамдық мүлік дегеніміз не?

   • Барлық адамдарға ортақ пайдалануға арналған құрал-жабдықтар, ғимараттар, табиғи және жасанды нысандар.

2. Қоғамдық мүлікті бүлдіргенде не болады?

   • Мектеп құралдарының бүлінуі – сабаққа кедергі;

   • Көшедегі қоқыс – экологияға зиян;

   • Кітапхана кітаптарының жыртылуы – білімге кедергі.

3. Қоғамдық мүлікті құрметтеу – мәдениеттіліктің белгісі:

   • Затты өз үйіңдегі мүлік сияқты күту;

   • Бүлінгенді жөндеуге атсалысу;

   • Қоғамдық орындарды таза ұстау.

4. Құндылықтарды қалыптастыру:

   • Ұқыптылық;

   • Жауапкершілік;

   • Адамгершілік;

   • Құрмет.

IV. Практикалық бөлім (10 мин)

• Ситуациялық тапсырмалар:

  1. Сыныпта партаға сурет салып отырған досыңды көрдің. Сен не істейсің?

  2. Кітапханадағы кітаптың беті жыртылғанын байқадың. Қалай әрекет етесің?

  3. Автобус аялдамасында қоқыс шашып жүрген адамды көрдің. Не істейсің?

• Топтық жұмыс:
  «Мен қоғамдық мүлікті қалай қорғаймын?» тақырыбында постер жасау.

V. Қорытынды (5 мин)

• Мұғалімнің сөзі: «Қоғамдық мүлікті сақтау – өзімізге, елге деген құрмет. Мәдениетті, ұқыпты адам ешқашан ортақ дүниені бүлдірмейді. Бәріміз қоғамға жауапты азамат болайық».

• «Жүрекке жылы сөз» әдісі – оқушылар бір-біріне қоғамдық мүлікті сақтау жайлы жақсы тілек айтады.

VI. Үй тапсырмасы (қалауыңызша)

• «Менің мәдениетті азамат ретіндегі үлесім» тақырыбына эссе жазу.

Тақырыбы: Жақсы ұйқы + пайдалы ас + спорт = бұл менің таңдауым!

Мақсаты:

• Оқушыларға дұрыс ұйықтау, пайдалы тағам ішу және спортпен шұғылданудың денсаулық үшін маңызын түсіндіру;

• Салауатты өмір салтына оң көзқарас қалыптастыру;

• Жеке гигиена, уақытты дұрыс пайдалану, дұрыс тамақтану дағдыларын дамыту;

• Денсаулығын бағалайтын, өзіне және айналасына жауапкершілікпен қарайтын тұлға тәрбиелеу.

Сабақ барысы

І. Ұйымдастыру кезеңі (2-3 мин)

• Амандасу, жылы тілектер айту.

• «Шаттық шеңбері»: балалар бір-біріне «Денің сау болсын!» деген тілек айтады.

ІІ. Кіріспе бөлім (5 мин)

• Мұғалім: «Балалар, денсаулық – ең үлкен байлық. Бүгін біз денімізді сау ұстау үшін ең қажет үш нәрсені талқылаймыз: дұрыс ұйқы, пайдалы ас, спорт».

• Сұрақ: «Сендер күнде неше сағат ұйықтайсыңдар? Таңғы аста не жейсіңдер? Қандай спорт түрін жақсы көресіңдер?»

ІІІ. Негізгі бөлім (15 мин)

1. Жақсы ұйқы – денсаулық кепілі

   • Балаларға тәулігіне 9–10 сағат ұйықтау қажеттігі.

   • Ерте ұйықтау – көңіл-күйдің жақсы болуы, сабаққа зейін қоюға көмектеседі.

2. Пайдалы ас – күш-қуат көзі

   • Таңғы ас ішу – мидың жақсы жұмыс істеуі үшін маңызды.

   • Көкөніс, жеміс, сүт өнімдері, жарма – пайдалы тағамдар.

   • Газдалған сусын мен фастфудтың зияны.

3. Спорт – сергек өмірдің сыры

   • Таңғы жаттығу, ойындар, жүгіру, би – балаларға қажетті қозғалыстар.

   • Спорт адамды мықты, көңілді етеді.

IV. Практикалық бөлім (10 мин)

• Ойын «Дұрыс па, бұрыс па?»
  Мұғалім айтады, балалар қол көтеріп жауап береді:

  1. Түнгі 12-де ұйықтау – пайдалы. (❌)

  2. Таңертең сүт пен нан жеу – пайдалы. (✅)

  3. Телефонда көп ойнау – денсаулыққа жақсы. (❌)

  4. Спортпен шұғылдану – денсаулыққа пайдалы. (✅)

• Сурет салу тапсырмасы:
  «Менің салауатты таңдауым» (балалар өздері пайдалы ас, спорт немесе ұйқыны сурет салады).

V. Қорытынды (5 мин)

• Мұғалім: «Балалар, біз бәріміз дұрыс ұйықтап, пайдалы ас ішіп, спортпен айналыссақ – мықты да қуанышты боламыз. Бұл – біздің дұрыс таңдауымыз!»

• Рефлексия: «Мен бүгін ненің маңызын түсіндім?» (әр оқушы қысқа ойымен бөліседі).

VI. Үй тапсырмасы (қалауыңызша)

• «Менің бір күндік салауатты өмір жоспарым» кестесін құру (ұйқы, ас, спорт, ойын, оқу).

Тақырыбы: «Мен және Заң»

Мақсаты:

• Оқушыларға заң ұғымы және оның қоғамдағы рөлі туралы түсінік беру;

• Балалардың өз құқықтары мен міндеттерін білуіне жағдай жасау;

• Заңды құрметтеуге, әділдікке, тәртіпке баулу;

• Жауапкершілік пен азаматтық сана қалыптастыру.

Сабақ барысы

І. Кіріспе бөлім

• Мұғалімнің сөзі:
  «Біздің еліміз – құқықтық мемлекет. Әр азамат заңды құрметтеуі, өз құқығы мен міндетін білуі тиіс. Бүгін біз заң, құқық, міндет деген ұғымдарды қарастырамыз».

• Қазақстан Республикасының Ата Заңы – Конституция туралы қысқаша мәлімет.

ІІ. Негізгі бөлім

1. Тақырыптық әңгіме

   • «Заң дегеніміз не?»

   • «Неге заңды сақтау қажет?»

   • «Балалардың құқықтары мен міндеттері қандай?»

(Мұғалім «Бала құқықтары туралы Конвенция» мен Қазақстан Республикасының «Баланың құқықтары туралы заңы» жайлы қысқаша ақпарат береді.)

2. Сұрақ-жауап ойыны «Құқығым мен міндетім»

   • Сұрақ: «Оқушының ең басты міндеті не?»

   • Сұрақ: «Әр бала қай құқыққа ие?»

   • Сұрақ: «Заңды бұзған адамға не болады?»

3. Ситуациялық тапсырмалар

   • Егер біреу сенің затынды алып қойса, не істейсің?

   • Қоғамдық жерде тәртіп бұзған адамды көрсең, қандай әрекет жасайсың?

   • Сен мектептегі ережені сақтамасаң, қандай салдар болуы мүмкін?

4. Ойын «Заңды тап»
   Мұғалім түрлі жағдайларды оқиды, оқушылар заңға сәйкес дұрыс шешімін табады.

Мысалы:

• Дүкеннен ақша төлемей зат алу.

• Сабақты себепсіз қалдыру.

• Қарт кісіге жолдан өтуге көмектесу.

ІІІ. Қорытынды бөлім

• «Заңды білу – өзіңді қорғау, заңды сақтау – елді қорғау» деген ой түйіндеу.

• Балаларға мынадай кеңес беру:

  • Құқығыңды біл, бірақ міндетіңді де ұмытпа!

  • Заңды құрметтеу – мәдениеттің белгісі.

  • Әділ, жауапты азамат болу – әрбір жас ұрпақтың парызы.

Тақырыбы: «Заңды құрметтеу – жауапкершілікті арттыру»

Мақсаты:

• Заңға бағынудың – қоғам тұрақтылығы мен тәртіптің кепілі екенін түсіндіру;

• Оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру;

• Өз әрекетіне жауап беруге, адалдық пен әділдікке тәрбиелеу;

• Заңды құрметтеу арқылы мәдениетті азамат болуға үйрету.

Сабақтың барысы

І. Кіріспе бөлім

• Мұғалімнің кіріспе сөзі:
  «Әр мемлекет өз азаматтарының бейбіт өмір сүруі үшін заң қабылдайды. Заң – қоғамдағы тәртіп пен әділдіктің кепілі. Егер бәріміз заңға бағынсақ, қоғам тұрақты болады».

• Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдары туралы қысқаша ақпарат.

ІІ. Негізгі бөлім

1. Тақырыптық әңгіме

   • «Заң дегеніміз не?»

   • «Неге заңды құрметтеу маңызды?»

   • «Заңсыз қоғам қандай болады?»

2. Сұрақ-жауап ойыны

   • Әр адам заңды сақтаса не болады?

   • Заң бұзған жағдайда қандай салдарлар туады?

   • Оқушы ретінде сен қандай ережелерді сақтау керексің?

3. Ситуациялық тапсырмалар

   • Дүкеннен рұқсатсыз зат алу.

   • Қоғамдық көлікте үлкенге орын беру.

   • Мектеп ережесін сақтамау.
     (Оқушылар дұрыс-қате әрекетті ажыратып, өз пікірін айтады.)

4. Ойын: «Әділ ме, әділетсіз бе?»
   Мұғалім түрлі жағдайларды айтады, оқушылар «Әділ» немесе «Әділетсіз» деп жауап береді.

Мысалы:

• Сабаққа дайындалған балаға «2» қою.

• Кітапты уақытында кітапханаға қайтару.

• Жолда жүру ережесін бұзу.

ІІІ. Қорытынды бөлім

• Мұғалімнің түйін сөзі:
  «Заңды сақтау – әр азаматтың парызы. Заңды құрметтеу арқылы біз жауапты, әділ және мәдениетті боламыз. Әрбір оқушы өз құқығын біліп қана қоймай, өз міндетін де орындауы тиіс».

• Оқушыларға ой түйіндету:
  «Мен – жауапты азаматпын! Мен заңды құрметтеймін!» деген ұранды бірге айту.

Тақырыбы: «Заң мен тәртіп: менің құқықтарым мен міндеттерім»

Мақсаты:

• Оқушыларға құқықтар мен міндеттердің өзара байланысын түсіндіру;

• ҚР Конституциясындағы балалардың құқықтары мен міндеттерімен таныстыру;

• Заңды бұзбауға, тәртіпті сақтауға, әділеттілікке баулу;

• Құқықтық мәдениетті қалыптастыру, саналы азамат болуға тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

І. Кіріспе бөлім

• Мұғалімнің сөзі:
  «Әрбір адамның қоғамда еркін өмір сүруі үшін заң қажет. Біздің құқықтарымыз бар, сонымен бірге орындауға тиісті міндеттеріміз де бар. Құқық пен міндет – бір-бірімен тығыз байланысты ұғым».

• Қазақстан Республикасының Конституциясында балалардың құқықтары мен міндеттері туралы қысқаша таныстыру.

ІІ. Негізгі бөлім

1. Тақырыптық әңгіме

   • Құқық дегеніміз не?

   • Міндет дегеніміз не?

   • Құқықтар мен міндеттердің айырмашылығы мен байланысы қандай?

2. «Менің құқықтарым» (постер жасау)

   • Оқушылар топқа бөлініп, әр топ балалардың бір немесе бірнеше құқығын постерге жазады (мысалы: білім алу құқығы, демалу құқығы, ойын ойнау құқығы).

3. «Менің міндеттерім» (ситуациялық тапсырмалар)

   • Үлкендерді сыйлау.

   • Сабақты уақытында оқу.

   • Қоғамдық мүлікті бүлдірмеу.

   • Өз әрекеті үшін жауап беру.

(Әр тапсырмаға байланысты оқушылар пікір білдіреді.)

4. Ойын: «Құқық па, міндет пе?»
   Мұғалім жағдай айтады, оқушылар «құқық» немесе «міндет» деп жауап береді.

Мысалы:

• Сабаққа қатысу → Міндет.

• Достарымен ойнау → Құқық.

• Тәртіп сақтау → Міндет.

• Денсаулық сақтау → Міндет әрі құқық.

ІІІ. Қорытынды бөлім

• Мұғалімнің түйін сөзі:
  «Құқық пен міндет – қоғамдағы тәртіптің негізі. Құқығын сыйлаған адам – өзгенің де құқығын құрметтейді. Міндетін орындаған адам – нағыз жауапты азамат».

• Ұран айту:
  «Мен өз құқығымды білемін, өз міндетімді орындаймын!»

Тақырыбы: «Ойынға салауатты көзқарас»

Мақсаты:

• Оқушыларға ойынның адам өміріндегі, денсаулық пен дамудағы маңызын түсіндіру;

• Дұрыс әрі пайдалы ойын түрлерін ажырата білуге үйрету;

• Компьютерлік және телефондық ойындарға тәуелділіктің зиянын түсіндіру, уақытты тиімді пайдалануға тәрбиелеу;

• Салауатты өмір салтын ұстануға, спорттық және ұлттық ойындарға қызығушылығын арттыру.

Сабақтың барысы

І. Кіріспе бөлім

• Мұғалімнің сөзі:
  «Ойын – балалардың өміріндегі ең қызықты іс-әрекет. Дегенмен, ойынның да пайдалысы бар, зияндысы бар. Бүгін біз ойынға дұрыс көзқараспен қарауды үйренеміз».

• Сұрақ:
  – Сендер қандай ойындарды жақсы көресіңдер?

ІІ. Негізгі бөлім

1. Әңгіме-дәріс

   • Ойынның пайдасы: көңіл көтеру, денсаулықты нығайту, достықты арттыру, ойлау қабілетін дамыту.

   • Ұлттық ойындар: асық ату, тоғызқұмалақ, арқан тартыс, алтыбақан – денсаулыққа пайдалы әрі ұлттық дәстүрді сақтайды.

   • Компьютерлік ойындардың зияны: көзді шаршатады, уақытты алады, достармен қарым-қатынасты азайтады.

2. «Пайдалы ойын – зиянды ойын» (топтық жұмыс)
   Мұғалім әр түрлі ойын түрлерін атайды, оқушылар оны «пайдалы» немесе «зиянды» деп топтастырады.

   • Футбол

   • Тоғызқұмалақ

   • Телефондағы атыс ойыны

   • Шахмат

   • Асық ойнау

   • Компьютерлік «қорқынышты» ойындар

3. Ситуациялық тапсырма
   – Досың күні бойы телефон ойнаса, сен не айтар едің?
   – Демалыс күнінде уақытыңды қалай пайдалы өткізуге болады?

4. Ойын: «Ұлттық ойындар минуты»
   Оқушыларға асық ату, «арқан тарту» немесе «бес тас» ойынын қысқаша ойнауға мүмкіндік беру.

ІІІ. Қорытынды бөлім

• Мұғалімнің сөзі:
  «Ойын – өмірдің ажырамас бөлігі. Бірақ ойынға дұрыс көзқараспен қарау керек. Уақытты тиімді пайдаланып, зиянды ойындардан аулақ болу – әр баланың міндеті».

• Ұран:
  «Пайдалы ойын – денсаулық кепілі, зиянды ойын – уақыттың өкілі!»

1-сынып оқушыларын арналған

1-сабақ Тақырыбы: «Менің осындай болғаным қандай жақсы!»

«Адам — бұл бір тұтас әлем, егер ғаламды түсінгің келсе, алдымен өзіңді таны»

Абай Құнанбайұлы

Мақсаты: оқушылардың өзіне және айналасындағылардың ортақ қасиеттері мен айырмашылықтарына сыйластық қатынасын қалыптастыру.

Жоспарланған нәтижелер:

− оқушылар адамдардың жеке басы мен мінез-құлқындағы жалпы және ерекше көріністерге қызығушылық танытатын болады;

− айырмашылықтарға қарамастан, оқушылардың айналасындағылардың құқықтарының теңдігі туралы түсініктері кеңейеді;

− оқушылар өздеріне ұқсас және ұқсамайтын адамдармен қарым-қатынас жасау барысында құрмет, жанашырлық танытады.

Ресурстар: динамиктер, қорап, алма, картоп, анар, қаламдар, түрлі-түсті қарындаштар, А4 қағаз, айна, сөмке, эмодзилер (смайликтер).

Сабақ барысы Кіріспе

«Айырмашылықты сезіну» ойыны (когнитивті, эмоционалды, физикалық және әлеуметтік дағдыларды дамытуға арналған жаттығу)

Оқушыларға үстелде тұрған тосынсыйлар қорабына назар аудару ұсынылады. Мұғалім үш оқушыны шақырып, қорапқа қолдарын салып, ішінде не жатқанын қолдарын қораптан шығармай анықтап табуды сұрайды. (Қорапта алма, картоп, анар бар).

Мұғалім балаларға осы заттардың арасында не ортақ екенін және оларды бір-бірінен қалайша ерекшелендіретінін анықтауға тапсырма береді. Оқушылардың жауаптарын кестеге жазу керек. Мысалы:

Картоп, алма, анар
Ұқсастығы неде?	Айырмашылығы қандай?
Пішіні дөңгелек Қабығы, мәйегі бар Барлығы жеуге жарамды Денсаулыққа пайдалы	Пішін ерекшеліктері (картоп сопақша, анардың құйрығы бар, алманың таяқшасы бар) Әр түрлі өсу орны (картоп – жердің астында, анар мен алма - ағашта) Әр түрлі топтарға жатады (картоп - көкөніс, алма және анар - жемістер) Дәмдері әртүрлі Түстері әртүрлі Олардың құрамында әртүрлі дәрумендер бар
(құрамында дәрумендер бар)

Талқылауға арналған сұрақтар

− Бірдей, бірақ сонымен қатар айырмашылықтары да бар заттарды тағы қалай атауға болады? (тамақ, сусындар, киім және т.б.)

− Адамдар туралы, сіз бен біз туралы дәл солай айта аламыз ба?

− Сіз бен біздің ортақ қасиеттеріміз бен айырмашылықтарымыз көп пе?

(Балалардың жауаптары)

Әрі қарай мұғалім сыныпты екі топқа бөліп, бетпе бет тұрып, екі шеңберге - ішкі және сыртқы болып бөлінеді. Екі шеңбердегі қатысушылардың саны бірдей. Сыртқы шеңбердің қатысушылары қарама-қарсы серіктестеріне: «Біз екеуміздің ұқсастығымыз...» деген сөзден басталатын сөйлемді айтады. Мысалы: «Біз жер планетасында өмір сүріп жатырмыз, біз бір сыныпта оқимыз» және т. б. Ішкі шеңбердің қатысушылары: «Сіз бен біздің айырмашылығымыз...». Мысалы: «Бізде көздеріміздің түсі әртүрлі, шаштың ұзындығы әртүрлі» және т.б. Содан кейін жүргізушінің бұйрығымен ішкі шеңбердің қатысушылары серіктесін ауыстырып, (сағат тілімен) қозғалады. Бұл рәсім ішкі шеңбердің әрбір қатысушысы сыртқы шеңбердің әрбір қатысушысымен кездескенше дейін қайталанады.

Осылайша, сыныптастар бір-бірімен жақынырақ танысады: олар бір-біріне қалай ұқсас, немен ерекшеленеді, кімнің мүдделері мен әдеттері ортақ және т.б. айырмашылықтары белгілі болады.

Осы жаттығуды орындағаннан кейін оқушыларға осы сұрақтарға жауап беру ұсынылады:

Жаттығу кезінде қандай сезімде болдыңыз?

Басқалар туралы (қызықты, таңқаларлық) не білдіңіз?

Мұғалім барлық оқушыларды еденде бормен алдын-ала белгіленген сызықтан тыс тұруға шақырады және оның әлеуметтік құзыреттілігін сипаттайтын белгілі бір жеке қасиеттерді атайды. Оларға не сәйкес келетінін естігеннен кейін, балалар мұғалім еденге бормен салған басқа сызыққа көшеді. (Ойынның бұл бөлігінде қол шапалақтауды қолдануға болады. Мысалы, оқушылар сыныптастарына, аталған сипаттамаларға сәйкес келгенде қол шапалақтайды).

Сипаттамалары: - Ата-аналарға кім көмектеседі, алға қадам жасаңыз…

Кішілерге кім қамқорлық жасайды…

Достарын кім жақсы көреді…

Үлкендерге кім құрмет көрсетеді…

Басқаларға жағымды сөйлегенді кім жақсы көреді…

Кім жақсы істер жасайды және т.б.

Мұғалім қорытынды жасайды және сабақ тақырыбына алып келеді: Біз бәріміз әр түрліміз, бірақ сонда да ұқсаспыз, әрі теңбіз! Біз жақсы және мейірімді адам болуға тырысамыз!

Негізгі бөлігі Ақпараттық блок

Интерактивті: жәбірлеу туралы мультфильмді қарау және талқылау (бастауыш сыныптағы балалардың ерекшеліктеріне сәйкес)

«Әлем және Гоша туралы» мультфильмі, «Ұят» сериясы https://www.youtube.com/watch?v=4cJ7YT6Zhis

Мұғалім мультфильмді көргеннен кейін оқушыларға сұрақтарға жауап беру арқылы өз сезімдерімен бөлісуді ұсынады:

Гошаның орнында қалай әрекет етер едіңіз? Ата-анаңызға / мұғаліміңізге / достарыңызға не болғанын айтар ма едіңіз? Неліктен?

Өзіңіздің ең жақсы сапаңызды анықтаңыз және атаңыз. Бұл сізге өмірде немен көмектеседі?

Егер сізде супер күш таңдау мүмкіндігі болса, ол қандай болар еді? Не үшін ондай күшке ие болғыңыз келеді?

Мұғалім оқушылармен әртүрлі жауап нұсқаларын талқылайды және олардың таңдауын түсіндіруді сұрайды. Жауаптар балалардың эмпатия қабілетін және анализ жасау дағдыларын жетілдіруге мүмкіндік береді.

Мұғалім талқылауды аяқтайды: «Біз әртүрлі дағдыларға, күштерге, қабілеттерге ие бола аламыз және осылайша бір- бірімізден ерекшелене аламыз. Бұл әр тұлғаның бірегейлігі. Бірақ, барлық адамдарда болуы керек қасиеттер де бар». Мұғалім бұл қасиеттерді атайды: басқаларға мейірімді болу, құрмет көрсету, бір-біріне көмектесу, өзін және басқаларды ести білу. Оқушыларға тізімді толықтыру ұсынылады.

Таңдауға арналған ойындар

«Суперқаһарманмен сұхбат» рөлдік ойыны

Мұғалім оқушыларды жұпқа бөлуді ұсынады. Әр жұпта 1 сұхбат алушы (фильмдегі, мультфильмдегі немесе ертегідегі супер қаһарман/кейіпкер) және 1 сұхбат беруші бар, ол кейіпкерге оны қызықтыратын сұрақтар қояды. Мысалы:

Сіздің атыңыз кім?

Сіздің сүйікті түсіңіз қандай?

Сүйікті фильм/мультфильміңіз қандай?

Сүйікті ән?

Сүйікті кітап/ертегі?

Сүйікті тағам?

Сүйікті киім стилі?

Сүйікті хоббиіңіз?

Сіздің ең жақсы қасиеттеріңіз?

Сіз өскенде кім болғыңыз келеді?

Сіздің арманыңыз қандай?

Сұхбат барысында қатысушыларға супер қаһарманның жауаптары үшін қиялдауға рұқсат етіледі, сонымен қатар сіз өзіңізге жауап бере аласыз. Шығармашылық сұхбат үшін микрофон ретінде қаламдар/қарындаштар ұсынылады.

Серіктеспен жұмыс істеу-өзіңізді түсінуге жақсы мүмкіндік. Кері байланыс өз ойларын тудыруы мүмкін.

«Іздеуде» ойыны («жұлдызбен сұхбат» ойынына балама)

Мұғалім оқушыларға А4 қағазын таратады және олардан өздері туралы хабарландыру жасауды сұрайды (өздерінің портреттін салу, бойын, шаш/көздің түсін, хоббиі туралы ақпарат беріп және соңында «соңғы рет … жерде болыпты» деп аяқтаңыз). Негізгі шарт – есімді көрсетпеу. Содан кейін оқушылар парақтарды қабырғаға іліп қояды, ал сынып әр іздеу парақшасының авторын табуға тырысады.

Топтық жұмыс: кейс-стади

Мұғалім сыныпты 3 топқа бөледі. Әр топқа кейс беріледі және оның шешімін қарастыру мен табу ұсынылады.

Мектепте үзілісте Тимур екі сыныптастың төбелесіп жатқанын көрді. Не істеу керек? Оның әрекеттерін сипаттаңыз.

Алияның планшетте әркім ойнағысы келетін танымал ойыны бар. Ешкім ренжімеуі үшін одан планшетті қалай сұрауға болады?

Қайрат өзінің досын қатты ренжітіп алды, оны қуып жеткенде абайсызда дөрекі сөз айтып жіберді. Қайрат досымен татуласу үшін не істеу керек?

Жобалық қызмет

Г. Х. Андерсеннің әйгілі «Ұсқынсыз үйрек» ертегісін өзгертіп, басқаша қою.

Оқушыларға ертегімен танысып, «біз әртүрліміз, бірақ біз теңбіз» ұранымен өз сахнасын дайындау ұсынылады. Сынып оқушылары мен көрермендердің ұйымшылдығы мен бірлігін қалыптастыруға көп көңіл бөлу маңызды.

Оқушыларға 2 немесе 3 командаға (сыныптағы оқушылардың санына қарай) бөліну, жаңа ертегі жазу және оны оқу жылының соңына дейін сахналау (нақты мерзімдерді келісу) ұсынылады.

1 сабаққа арналған тапсырма:

Мультфильмнен шағын үзінді көру және келесі мәселелер бойынша талқылау:

Неліктен үйректі ауладағы басқа құстар ұнатпады деп ойлайсыз?

Неліктен үйрек құс ауласынан кетуге мәжбүр болды?

-Көрдіңіз бе, үйректің балапаны басқаларға ұқсамайтындықтан ғана ұнамады. Ешкім үйректің жүрегі жақсы екенін көріп, түсінгісі келмеді. Кейде бұл адамдар арасында да болады: біз адамды сыртқы келбеті бойынша оның рухани қасиеттерін байқамай бағалаймыз. Сіз бен біз адамдармыз және егерде басқа адам бізге ұқсамаса, біз сияқты болмаса, онда сол адам жаман деген сөз емес екендігін түсінуіміз керек. Кез-келген адамды сыртқы келбеті бойынша емес, іс-әрекеті бойынша бағалау керек.

Енді үйректі батпақта қалай қабылданғанын еске түсірейік. Жабайы үйректердің оған деген көзқарасын қалай атауға болады? (Немқұрайлылық.) Қаздар ол не деді? Ол олардың назарын қалай аударды? (Қаздар ұсқынсыз деп атаған, басқаларға ұқсамайтын түрін.)

Ескі үйшікте үйрек балапанды қалай күтіп алды? Неліктен ол сол жерден кетіп қалды? (Оны ешкім түсіне алмады, оның барлық тілектері мен армандары ақымақтық деп саналды.)

Ұсқынсыз үйректің аққулармен алғашқы кездесуі есіңізде ме? Балапан үйрек не сезді?

Сіздің ойыңызша, ұсқынсыз үйрек қандай болды, оның қандай рухани қасиеттері бар?

Үйрек өскенде қандай болды? Ол кімге айналды?

Қазір бәрі жас аққуға қалай қарады? (Сүйсінді, тамсанды, қуанды.)

Келесі сабаққа арналған тапсырмалар:

Әр топ өз ертегісін құрастырып жазыңыз.

Қорытындылау

«Жақсы адамға қара» жаттығуы

Бұл жаттығу үшін сізге сөмке мен айна 6-9 см қажет. Айна сөмкені ашқан кезде бірден көзге түсетіндей бекітілу керек.

Оқушылар мұғалімнің әмиянында сыныптағы ең мейірімді, табысты, жанашыр оқушының портреті бар екендігі туралы сөздеріне қызығушылық танытады. Содан кейін қатысушылар кімнің портреті екенін білуге бір-бірден шақырылады. Оқушыларға кезек-кезек сөмкенің ішін ашып, портретті қарау ұсынылады. Бұл әрекетті жасағаннан кейін, көргендеріне түсініктеме беруге болмайды, сондықтан қалғандары сол жерде кімнің портреті бейнеленгенін алдын-ала білмейді.

Оқушылардың әрқайсысы айнадағы өзіндік көріністі көреді, демек, ең керемет жан − өзі. Жаттығуды талдау:

Көргеніңізбен кім келіседі? Ал кім келіспейді? Неліктен?

Сіздің көргеніңіз сізді қандай сезімге бөленді?

2. «Эмодзилер» рефлексиясы

Мұғалім барлығына эмодзилерді таратады және оларды осылай аяқтауды ұсынады:

Егер оқушы сабақты ұнатса, ол өзіне қызықты және пайдалы нәрсе білсе, онда эмодзиді күлімсіретіп салып аяқтаңыз;

Егер сізге жартысы ұнаса, ауыздың орнына көлденең тік сызық сызыңыз;

Егер сабақ мүлдем ұнамаса – эмодзиді ренжулі етіп салыңыз.

Соңында мұғалім сыныпқа белсенді қатысқаны және табысты жұмыс істегені үшін алғыс білдіреді.

«Біз әртүрліміз, бірақ біз теңбіз» жобасы бойынша

1-сынып оқушыларын арналған

2 сабақ Тақырыбы: «Өнер жан-жақтылықта, ал күш бірлікте»

Бір кемеде жүзетіндердің жаны бір

Қазақ халық даналығы

Мақсаты: білім алушылардың ұжымшылдық және ұйымшылдық дағдыларын дамыту.

Жоспарланған нәтижелер:

− білім алушылар ұжымның, ұйымшыл топтың бір бөлігі болуға ұмтылады;

− білім алушылардың бір-біріне құрметпен қарау туралы түсініктері кеңейеді;

− баға бермейтін және бір-біріне жанашырлықпен қарау дағдылары қалыптасады.

Ресурстар: A4 қағазы, қаламдар, қарындаштар, қорап, динамиктер, таспа, оқшаулағыш таспа.

Сабақ барысы Кіріспе

Сәлемдесу-сергіту («Кел билейік, балақай» әні қойылады https://youtu.be/PJIjJ_DJz7I?feature=shared)

Мақсаты: балаларды қуанту, есте сақтау мен зейінді белсендіру, сабаққа және өзара нәтижелі қарым-қатынасқа баулу.

«Күлімсіреу» жаттығуы

Бұл жаттығу басқа адамдармен қарым-қатынас кезінде вербалды емес қарым-қатынас құралдарының рөлін жақсы көрсетеді. Өйткені, адамның не айтқаны маңызды емес, оның қалай айтқаны маңызды дейді. «Ыстық-суық» ойынына ұқсас. Ортаға бір ерікті шақырылады.

Ол кабинеттің сыртына шығады. Қалған қатысушылармен бір затты таңдап, сол затты қайда жасыру керектігі талқыланады. Қатысушылардың міндеті – ауызша, сөзбен емес, тек күлімсіреу, қимылдар арқылы еріктіні сол затқа бағыттау, яғни вербалды емес түрде. Қуанышты күлімсіреу таңдалған бағыттың дұрыс екенін, ал күлмей, еш эмоция көрсетпеу – бағыттың дұрыс емес екендігін білдіреді. Жаттығудан кейін Сабақтың тақырыбы жарияланады.

Негізгі бөлігі

«Қолдау» шағын жаттығуы.

Мақсаты: балаларға жолдастарының қолдауы мен құрметін сезінуге көмектесу.

Оқушыларға бір-біріне қарама-қарсы екі-екіден тұру керек. Тұрғанда бір аяқпен және орнынан жылжымау ойын шарты. Ұзақ тұру қиын. Оқушыларға бір аяқпен тұру қатты қиын болған кезде, мұғалім бір-біріне қол беруді ұсынады. Балаларға бұл әрекет тұруды жеңілдетуге көмек ретінде жеңіл шешім болып көрінеді.

Ойыннан кейін мұғалім жаттығуды айқындау үшін сұрақтар қояды:

− Неліктен бір-біріне қолдарын бергенде, тұру оңайырақ болды?

− Олар көмектескенде не сезінді?

− Басқа адамдарға көмектесу маңызды ма?

Кірпі туралы буллинг элементтері бар мультфильмді көру.

https://www.youtube.com/watch?v=CRJJY6sX4Sk

Мақсаты: қиын жағдайдан шығудың жолын қалай табуға болатындығын көрсету, басқаларды құрметтеу және түсіне білу. Талқылауға арналған сұрақтар:

− Сізде осыған ұқсас жағдайлар болды ма?

− Егер ұқсас жағдай болса, сіздің оқиғаңыз қалай аяқталды және ол кіммен болды?

− Осындай жағдайлар жиі бола ма?

− Кірпі мультфильмнің басында және соңында не сезінді?

Ұсынылған тұжырымдар:

Мысалы: егер оқушылардың өмірінде мұндай жағдай жиі қайталанса, онда бұл топтағы буллинг фактісінің көрсеткіші болуы мүмкін. Егер оқушылар мультфильмдегі оқиғаны таныс деп таппаса, онда мұғалім сыныптағы өзара сыйластықтың маңыздылығы туралы айтады.

Таңдау жаттығулары:

Мақсаты: өзара топтық қарым-қатынас стратегияларын әзірлеу және ұжымдағы топтық қатынастардың құндылығын түсіну.

«Шар» жаттығуы

Бір шүйке жіптің көмегімен сабақтың әр қатысушысы өз атының бірінші әріпінен сын есімді атай отырып, кезек-кезек шүйке жіпті келеі оқушыға береді. Мұғалім бірінші мысал ретінде өзінен бастайды. Әрі қарай, бүкіл сынып, оның ішінде сынып жетекшісі жіппен оралғаннан кейін: қарым-қатынастың көрінбейтін жіптері атты тақырып бойынша рефлексия-диалог өтеді.

«Бірліктің күші» топтық ойыны

Мұғалім оқушыларды топтарға бөліп, әр топтан жұп бөлып бөлінуді сұрайды. Топтарға әйнек, ойыншық, шахмат фигурасы сияқты ұсақ заттар беріледі. Мұғалім ойын ережелерін түсіндіреді: заттарды тек сұқ саусақтарыңызбен ұстап тұрып, түсіріп алмай бір уақытта отырып тұру керек. Содан кейін сол жаттығуды 5 адам, содан кейін 7 адам орындайды және ары қарай қатысушылар саны арта береді. Келесі кезеңде дәл осы жаттығуды бүкіл сынып орындайды. Мұғалім жаттығуды қол шапалақтаумен аяқтайды.

«Көзімізді жұмып өзеннен өту» жаттығуы

Жаттығуды мұғалім алдын-ала дайындайды. Бір-бірінен үш-төрт метр қашықтықта шектеу сызықтары желімделеді. Олардың арасында А4 форматындағы парақтар әртүрлі тәртіпте еденге жабыстырылады. Оқушылардан бірінші-екінші-үшінші болып бөлінуді сұрайды. Әрі қарай оқушылар сызықтардың біріне жақындайды.

Нұсқаулық: «Осы сәттен бастап «үш» саны бар қатысушылардың көздері жұмылып, сөйлей алмайды. Барлық қатысушыларға А тармағынан В тармағына жету керек. Қазір оқушылар А тармағында. Сызықтар арасында төмпешіктер бар. Оқушылар тек соларды ғана баса алады. Егер біреу төмпешіктен басқа жерді басып қойса, бүкіл сынып А нүктесіне қайта оралып, ойынды қайтадан бастайды. Егер басқа ережелер бұзылса, топ ойынды жаңадан бастайды. Тапсырма бүкіл сынып В нүктесінде болған кезде орындалды деп саналады».

Жаттығуды орындаудың басқа шарттары: оқушыларды 2-3 топқа бөлу, әр топқа қатысушылардың біріне көз байлау, ал қалған топ мүшелері оны мәреге жеткізеді.

Жобалық қызмет

Сабақ кезіндегі тапсырмалар:

− Ойлап тапқан ертегілерді тыңдаңыз

− Топ мүшелеріне рөлдерді бөлу

− Құрастырылған ертегі бойынша сюжеттер салу

− Оқушылар өз суреттерін таныстырады

− Сюжеттер тізбегіне сәйкес альбомға сызбаларды қосыңыз Келесі сабаққа арналған тапсырмалар:

• Өз суреттері бойынша оқиғаларды одан әрі дамытудың өз нұсқаларын ойластыру, осылайша әркім оқиғаларды одан әрі дамытудың өз нұсқаларын қосатын болады.

• Өз рөліңіздің сөздерін құрастыру және жаттау.

Қорытындылау

«Мозаика» жаттығуы

Мұғалім А4 қағазында тақырып бойынша сөздерді жазады. Мысалы, «қолдау, кірпі, достық, күн» сияқты. Әрі қарай, мұғалім қайшымен парақты кесіп, үлкен немесе кіші бөліктерге бөліп, қолдан жасалған мозаика шығады. Мұғалім сыныпты 6- 7 адамнан тұратын 3-4 топқа бөледі, содан кейін сөздерді оқи алатындай етіп мозаика бөліктерінен А4 қағазын жинауды сұрайды. Мозаиканы қай топ бірінші жинайды, сол топ құралған сөздерді бірінші оқиды. Аяқтағаннан кейін бәрі бір-біріне қол шапалақтайды.

Рефлексия

Мұғалім, оқушыларға алақандарын сабаққа деген көзқарасын көрсететін түспен бояуды және алақаныңыздың ізін ватманға қалдыруды ұсынады. (балама ретінде алақанды қажетті түсті маркермен айналдырып сызуға болады)

Жасыл алақан: «мен сабаққа қанағаттанамын, пайдалы болды, мен айтылғандардың және істелгендердің бәрін түсіндім». Сары алақан: «сабақ қызықты болды, маған белгілі бір дәрежеде пайдалы болды».

Қызыл алақан: «маған сабақтың пайдасы аз болды, не туралы екенін түсінбедім».

Соңында мұғалім рафлексия бойынша қорытынды жасайды. Қатысушыларға сабаққа белсенді қатысқаны және табысты жұмыс істегені үшін алғыс білдіреді, барлығына бір-бірін бағалап, құрметтеуді тілейді.

«Біз әртүрліміз, бірақ біз теңбіз» жобасы бойынша

1-сынып оқушыларын арналған

3-сабақ Тақырыбы: «Сен және мен – біз доспыз!»

«Ынтымақ болмай іс оңбас» Қазақтың халық даналығы

Мақсаты: оқушылар арасындағы жағымды қарым-қатынас пен ынтымақтастық дағдыларын дамыту.

Жоспарланған нәтижелер:

− білім алушылардың бір-бірін түсінуге деген ұмтылысы артады;

− сыныптағы қарым-қатынас ережелерінің маңыздылығын түсінеді;

− ұйымдасу және жағымды қарым-қатынас жасау дағдылары жақсарады.

Ресурстар: динамиктер, пластилин, түрлі-түсті қағаз, А4 қағазы, түрлі-түсті қарындаштар, газет парақтары, маркерлер, ватман қағазы.

Сабақ барысы Кіріспе

Сәлемдесу жаттығуы «Достық шеңбер биі»

Жүргізуші қатысушыларға өлең шумағын ұсынады, қатысушылар нұсқауларды орындайды. Қатысушыларды ауыстыра отырып, бірнеше рет қайталауға болады.

Барлық балалар шеңберге жиналады (шеңберге тұрады) Мен сенің досыңмын (қолын жүрекке қояды)

Ал сен менің досымсың (бір-біріне қолдарын созады) Қолды мықтап ұстайық (қол ұстайды)

Бір-бірімізге күлейік (күлімсірейді)

Негізгі бөлім

«Лунтик және оның достары» – Мультфильм көру (122 сериясы). https://www.youtube.com/watch?v=d_aVpjEGdjE

Талқыланатын сұрақтар:

− Екі дос неліктен бұл жағдайға тап болды деп ойлайсыңдар?

− Достар бұл жағдайдан тезірек шығу үшін не істеу керек еді?

− Бір-біріңе көмектессеңдер, бауырмал болсаңдар, бәрін де жеңе аласыңдар. Келісесіндер ме?

− Достармен бірге көп нәрсе істей аламыз деп ойлайсың ба?

«Сыныптағы қарым-қатынас ережелері» жадынамасы

Мұғалім мектептегі қарым-қатынас пен мінез-құлық ережелерін құрастыруға шақырады, ватман қағазына маркерлермен жазу ұсынылады. Соңында, тапсырманы орындағаннан кейін, ватман қағазын сыныпта ілуге болады.

Талқыланатын сұрақтар:

1. Сыныпта тату-тәтті араласу, татулық пен келісімді сақтау үшін не қажет деп ойлайсыңдар?

Ынтымақтастық үшін қандай ережелерді сақтау керек? Ереже мысалдары:

1. ереже. Кезекпен айтайық, бір-біріміздің сөзімізді бөлмейміз.

2. ереже. Сөйлегенде дөрекі сөздерді қолданбаймыз.

3. ереже. Егер бірдеңе түсініксіз болса, қайтадан сұрау керек.

4. ереже. ……………………………

5. ереже. ……………………………

«Бірге болғанда – тез» ойыны

Еденге 15 зат қойылады, мысалы 5 ойыншық, 5 жапырақ, 5 доп немесе түрлі түсті бес парақ. Бөлменің әртүрлі бұрыштарында осы заттардың атауы немесе түстері жазылған «себеттер» бар. Қатысушылар осы түстерге немесе заттарға сәйкес келетін заттарды немесе түстерді «себеттерге» жинайды. Бірінші кезеңде заттарды бір адамға жинап алу ұсынылады, басқа қатысушылар уақытты хормен санайды. Содан кейін заттар қайтадан жайылып, енді заттарды 5-10 адам тез жинап, басқалары хормен санайды. Жүргізуші тез болу үшін, кім және не жинау керектігін айтып тұрады.

Талқыланатын сұрақтар:

− Қалай ойлайсыз, қалай тезірек шығады? Әркім өзі жинаса ма, әлде топ болып жинаса ма?

− Кім не жинайтынын білген уақытта, заттарды тезірек жинауға көмектесе ме?

− Тапсырманы тезірек орындауға тағы не көмектеседі?

«Жұлдызқұрт» ойыны

Сынып бір-бірінің артына тұрып, алдында тұрған сыныптасын иығынан ұстайды. Сапқа тұрғызылғаннан кейін мұғалім бүкіл сыныптың жұлдызқұртқа айналғанын мәлімдеп, енді оның бөлінбейтінін түсіндіреді. Оқушылар, жұлдызқұрттың мысалы, қалай жейтінін көрсету керек; қалай жуынатынын көрсету керек, жаттығуларды қалай жасайтынын және т.б.

Талқыланатын сұрақтар:

− Ойын барысында әрқайсымыз қандай үлес қостық?

Мұғалім жақсы ұжым әр адамның жеке қасиеттері мен күшті жақтарын барынша пайдалана алатынын атап көрсетеді.

Ұжымға әр түрлі жолдармен, белгілі бір ұйымдастырушылық функцияларды орындау арқылы немесе ұжымдағы атмосфераға психологиялық әсер ету арқылы (ынта мен өзіне деген сенімділікті ояту немесе жанжалдарды жою және т.б.). Осыдан кейін топтағы рөлдерді егжей-тегжейлі қарастыруға көшуге болады.

Жобалық қызмет

Сабақ барысындағы тапсырмалар:

• Оқушыларға (өз ертегілеріне сәйкес) бөлініп, түрлі-түсті қағаздан, ермексаздан, «Ұсқынсыз үйрек жаңа жолмен» ертегісіне негізделген суреттерден аппликациялар жасау ұсынылады.

Мақсаты: заттардың өзіне тән белгілерін байқап, оларды бейнелеу арқылы жеткізу қабілетін арттыру; тәуелсіздікке және бір-біріне баға бермейтін қарым-қатынас тәрбиелеу.

Талқыланатын сұрақтар:

• Кейіпкердің мінезі қандай? Позитивті немесе негативті?

• Оның басқалардан ерекшелігі қандай?

• Неліктен сіз осы нақты түстерді, өлшемдерді және т.б. таңдадыңыз?

Келесі сабаққа арналған тапсырмалар:

• Костюмдерді немесе атрибуттарды дайындау қажет.

• Репетиция өткізу.

1. Қорытындылау

Рефлексия «Аяқталмаған сөйлемдер»

Мұғалім балаларға «Аяқталмаған сөйлем» әдісі арқылы бүгін не үйренгендерін айтуды ұсынады. Оқушылар сөйлемдерін жалғастыру керек:

Мен бүгін ... білдім.

Бүгін мен ... үйрендім.

Мен ... тырысамын.

Мен ... боламын.

Мен ... алғыс айтқым келеді.

Мен ... түсіндім.

«Біз әртүрліміз, бірақ біз теңбіз» жобасы бойынша

1 сынып оқушыларын арналған

4 сабақ Тақырыбы: «Ынтымағымыз жарасса...»

«Тату үйдің бақыты тасар, ұрыс-керісті үйдің ырысы қашар»

Қазақ халық даналығы

Мақсаты: білім алушылардың өзара түсіністік және ынтымақтастық қабілетін дамыту.

Жоспарланған нәтижелер:

− білім алушылардың сыныпта құрметті және достық атмосфераны құру және қолдау қажеттілігі күшейтіледі;

− ұжымда келісім мен өзара түсіністікке қол жеткізу жолдары туралы балалардың түсініктері кеңейеді;

− ұжымда тиімді өзара іс-қимыл жасау дағдылары жақсарады.

Ресурстар: A4 қағазы, қаламдар, түрлі-түсті қарындаштар.

Сабақ барысы Кіріспе

«Сағатты салыстыру» жаттығуы

Мақсаты: сабаққа дайындау және оқушылардың белсенділігін ояту.

Тақтада сағаттың сандық беті жазылған. Мұғалім барлық оқушыларға әр сағаттың санының алдында сыныптасының атын жазуды ұсынады.

- Нөмірмен жазылғандар:

1. − қол алысып сәлемдесіңіз

2. − бір-біріңізден қалай ерекшеленетініңізді айтыңыз

3. − бір-біріңізге немен ұқсайтыныңызды айтыңыз

4. − қандай хоббиі бар екенін сұраңыз

5. − не армандайтынын сұраңыз

6. − оның сүйікті тағамы қандай екенін сұраңыз

7. − оның әкесінің атын сұраңыз

8. − мектепте сүйікті пәні қандай екенін сұраңыз

9. − сүйікті түсін сұраңыз

10. − ол қандай ойындарды жақсы көретінін сұраңыз

11. − оны бірдеңе үшін мақтаңыз

12. − оған бірдеңе үшін рахмет айтыңыз

«Ұнату - ұнатпау» жаттығуы

Қатысушылар қолдарын алақандарын жоғары қаратып отырады. Әрқайсысы кезек бойынша сүйетін немесе ұнатпайтын нәрсені атайды. Басқалардың айтқандарымен келісетін оқушы, саусақты бүгеді. Барлық 10 саусақты бүккен адам, ойынды аяқтайды және басқаларды мұқият тыңдайды.

Жүргізуші қатысушылардың назарын олардың ұқсастығы қаншалықты көп екендігіне назар аударады.

«Өзіңді сал» арт-терапия элементтерімен жаттығу.

Мұғалім оқушыларға А4 қағаз парақтарында «Сіз ересек болған кезде өзіңізді қандай адам ретінде көресіз?» тақырыбына тапсырма беріп, олар бойынша сабақ соңында шағын рефлексия жүргізіледі.

Талқылауға арналған сұрақтар:

− Сізге салынған кейіпкер ұнайды ма? Не себепті ұнайды?

− Бұл адамның қандай достары бар?

− Бұл адам не істейді?

− Ол суреттегідей кейіпіне қалай келді?

− Бұл кейіпкердің болашағы қандай болады деп ойлайсыз?

− Бұл кейіпкер сіздің ойыңызша қандай ойда жүр (не ойлап жүр)?

− Сіз оған не ұсынғыңыз келеді?

Негізгі бөлігі Жобалық қызмет

− Ертегіні көрсету. Өз тобыңызбен бірге жасалған ертегіні баяндаңыз. Бейнелерді, фотосуреттерді, суреттерді, қолөнерді және басқа құралдарды қолданыңыз.

− Талқылау. Қойылым қатысушыларына арналған сұрақтар:

1. Сіздің кейіпкеріңіз сіздің көңіл-күйіңізді қалай жеткізеді?

2. Сіздің ертегіңіздегі басқа кейіпкерлерге қалай қарайсыз және ертегідегі басқа кейіпкерлер сіздің кейіпкеріңізге қалай қарайды?

3. Егер сізде таңдау болса, осы ертегіден кім болғыңыз келер еді? Неліктен?

4. Ертегіде кімнің іс-әрекеті мейірімді, ал кімнің жаман ниеті бар?

5. Басқа топтардың ертегілерінің мәселесіне өз мысалыңызды келтіріңіз. Ертегінің жағымсыз кейіпкерлерінің орнына олардың жаман істерінің алдын алу үшін қандай әрекет етер едіңіз?

Қалған сұрақтарды мұғалім қойылған көріністерге сүйене отырып қояды.

Қорытындылау

«Смешарики» мультфильмін көру https://www.youtube.com/watch?v=gKlNCaon584

«Барып айт» сериясы

Бейнеге сұрақтар:

1. Неліктен кірпі теннис ойнауға бара жатқанда Крошты алып жүрді?

2. Нюша мен Бараш неге ұрысып қалды?

3. Неліктен Бараштың өзі Нюшаға реніш сөзін айта алмады?

4. Сіз Нюшаның орнында болғыңыз келе ме?

5. Сізге кейіпкерлердің қайсысы ұнайды?

6. Егер сіз ұрысып қалсаңыз, не істеуіңіз керек?

7. Сіз қандай кешірім сөздерін айта аласыз?

8. Сіз қандай сөздерді естігіңіз келер еді?

9. Сізге мультфильмнен не ұнады?

«Өзіңді сал 2» қорытынды жаттығуы

Мұғалім барлық оқушыларға «Болашақта өзіңізді қандай адам ретінде көресіз?» сабақтың басында салынған суреттерді өзгертуге және толықтыруға мүмкіндік береді, яғни – «Сабақтан кейін болашақта өзімді қалай көремін?» деген толықтырылған сурет салуды ұсынады.

Сабақ соңында мұғалім барлығына жақсылық, өзара түсіністік пен адамгершілік тілейді, бұл біздің байлығымыздың алуан түрлілігімізде, ал күшіміз − бірлікте екенін еске салады. Ұстаз әркімге сабақты сәтті және жемісті аяқтағаны үшін алғыс айтады.