Цифрлық креатив: Жасанды интеллект негізінде графикалық дизайн дағдыларын дамыту

Жумашев Жансеит Карасаевич

Атырау қаласы, Каспий өңірінің көпсалалы жоғары колледжі, арнаулы пән оқытушысы

Заманауи технологиялардың жедел дамуы креативті индустрияларға жаңа мүмкіндіктер ұсынуда. Атап айтқанда, жасанды интеллект (ЖИ) құралдары графикалық дизайн саласында да кеңінен қолданылып, дизайнерлердің жұмыс процесін автоматтандыру мен жетілдіруде маңызды рөл атқаруда. Бұл баяндамада ЖИ технологияларын қолдану арқылы графикалық дизайн дағдыларын дамыту, оның әдістері мен құралдары, сондай-ақ білім беру мен шығармашылық үдерістерге ықпалы жан-жақты қарастырылады.

Цифрлық өнер мен жасанды интеллекттің тоғысуы қазіргі заманғы білім, өнер, технология және кәсіптік даму мәселелеріне нақты жауап береді. Креативті индустрияда ЖИ технологияларын қолдану – жаңа идеялар туғызудың, визуалды контент жасаудың, және шығармашылық үдерістерді жеделдетудің мүлде жаңа кезеңі. Бұл бағыт әсіресе дизайнерлер, маркетологтар, анимация және ойын индустриясы мамандары үшін ерекше маңызға ие.

Мысалы, Adobe Firefly бағдарламасы мәтіндік командалар арқылы күрделі визуалды бейнелер жасауға мүмкіндік беріп, дизайнердің уақытын үнемдейді және шабыттандырады. Canva AI құралдары әлеуметтік желілерге арналған дизайн шаблондарын автоматты түрде ұсына отырып, визуалды креативтілікке қолдау көрсетеді. Ал Midjourney мен DALL·E сияқты генеративті нейрожелілер тек бір сөйлемдік сипаттамадан-ақ бірегей графикалық шешімдер жасай алады.

Бүгінде көптеген креативті компаниялар, соның ішінде Nike, Coca-Cola және Netflix, ЖИ технологияларын жарнамалық кампанияларында пайдаланып отыр. Бұл – креативтің, технология мен бизнестің бір арнада тоғысқанын көрсетеді.

Осы тұрғыдан алғанда, баяндама тақырыбы конференцияның болашақтың креативті технологияларына бағытталған идеяларымен толық сәйкес келеді. Цифрлық креатив тек сурет немесе графика жасау ғана емес, сонымен қатар қоғамның визуалды мәдениетін қалыптастырудағы жаңа әдістер мен тәсілдерді іздеуді де білдіреді. ЖИ бұл процесте құрал ғана емес, шабыт көзіне айналып отыр.

Бүгінгі таңда графикалық дизайнда жасанды интеллект (ЖИ) құралдарын қолдану барған сайын өзекті болуда. Бұл құралдар шығармашылық процеске жаңаша көзқараспен қарауға, рутиналық міндеттерді автоматтандыруға және визуалды шешімдерді жылдам әрі сапалы жасауға мүмкіндік береді. Дегенмен, бұл мүмкіндіктерді тиімді пайдалану үшін дизайнерлер мен дизайн мамандығында оқитын студенттерге жаңа технологиялармен жұмыс істеуге арналған қосымша цифрлық дағдылар қажет.

Алайда көптеген колледждер мен университеттердің білім беру бағдарламаларында ЖИ құралдарын қолдануға арналған арнайы курстар әлі де кеңінен енгізілмеген. Бұл өз кезегінде болашақ мамандардың бәсекеге қабілеттілігін төмендетуі мүмкін. Осыған байланысты аталған зерттеу жұмысы ЖИ көмегімен графикалық дизайн дағдыларын тиімді дамыту жолдарын анықтауға бағытталған.

Зерттеу барысында бірнеше әдістер қолданылды:

• Сауалнама жүргізу: Техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының дизайн бағытындағы студенттері мен оқытушылары арасында ЖИ құралдарын қолдану тәжірибесі туралы сауалнама алынды.

• Салыстырмалы талдау: Дәстүрлі дизайн жасау тәсілдері мен ЖИ көмегімен жасалған жобалар уақыт, сапа және креативтік тұрғыдан салыстырылды.

• Эксперименттік әдіс: Белгілі бір топқа Midjourney, Adobe Firefly, Canva AI сынды құралдармен жұмыс істеуге мүмкіндік беріліп, олардың нәтижелері бағаланды.

• Жеке сұхбат: Нарықта жұмыс істеп жүрген кәсіби дизайнерлермен сұхбат алынып, олардың ЖИ-мен жұмыс істеу тәжірибесі мен пікірлері сарапталды.

Нәтижесінде, зерттеу ЖИ-ді білім беру процесіне жүйелі түрде енгізудің қажеттілігін айқындап, оны графикалық дизайн дағдыларын дамытуда қосымша қолдау құралы ретінде қолданудың нақты жолдарын ұсынды. Сонымен қатар, ЖИ технологияларын игеру студенттердің шығармашылық ойлауын кеңейтіп, өзін-өзі жүзеге асыру мүмкіндіктерін арттыратыны дәлелденді.

Зерттеудің теориялық бөлімінде креативті ойлау процестері, дизайн психологиясының негіздері, визуалды қабылдау заңдылықтары, сондай-ақ жасанды интеллекттің жұмыс принциптері мен нейрожелілік модельдердің (мысалы, GPT, GAN, CLIP) логикасы талданды. Бұл бөлім студенттердің визуалды шешімдерді не үшін және қалай қабылдайтынын, аудиторияға әсер ететін композиция мен түс теориясын тереңірек түсінуіне жол ашты.

Ал тәжірибелік бөлімінде теориялық білім нақты тапсырмалар арқылы жүзеге асты. 2 курс студенттерімен өткізілген семинар-тренингтерде жасанды интеллект құралдары белсенді қолданылды:

Логотип жасау тапсырмасы:

Студенттерге нақты бір бренд тұжырымдамасы (мысалы, экологиялық таза өнім немесе жастарға арналған медиа-жоба) ұсынылды.

• Бір топ Adobe Firefly қолдана отырып, мәтіндік сипаттама арқылы (prompt: «eco-friendly organic food brand logo, minimalistic style, green and beige colors») логотип идеяларын генерациялады.

• Басқа топ Canva AI арқылы шаблондарды өңдеп, өз идеяларын енгізді.
  Салыстырмалы түрде қарастырғанда, ЖИ-мен жұмыс істеген топтар логотип концепциясын 40% жылдамырақ дайындап, бірден бірнеше нұсқа ұсына алды.

Постер жасау тапсырмасы:

«Экологиялық мәдениет» тақырыбында ақпараттық постер дайындау барысында студенттерге DALL·E және Midjourney арқылы постерге қажет креативті иллюстрациялар жасау тапсырылды.

• Мысалы, бір студент Midjourney-ге: «A futuristic city covered in plants and trees, people using solar energy, digital painting style» деген сұраныс беріп, ерекше бейнелер алды.

• Бұл бейнелер постерге қосылып, оның көркемдік және эмоционалдық әсерін арттырды.

Сонымен қатар, мәтінді орналастыру мен түстер үйлесімін Canva AI автоматты түрде ұсынған, бұл студентке композициялық қателерден аулақ болуға көмектесті.

Осындай нақты мысалдар теорияның тәжірибемен тығыз байланыста екенін дәлелдейді. Студенттер тек ЖИ құралдарын қолдану әдістерін меңгеріп қана қоймай, сонымен бірге визуалды шешім қабылдауда психологиялық және эстетикалық факторларды ескеруге дағдыланды.

Зерттеу аясында 2 курс студенттерінен құралған тәжірибелік топпен бірнеше практикалық сабақ өткізілді. Бұл сабақтарда студенттерге графикалық дизайн тапсырмалары екі түрлі тәсілмен орындатылды:

1. Дәстүрлі әдіс (Adobe Photoshop, Illustrator сынды бағдарламалармен қолмен жұмыс);

2. Жасанды интеллект құралдары (Midjourney, Canva AI, Adobe Firefly, DALL·E).

Әрбір студентке екі түрлі тәсілмен бірдей көлемдегі:
– Логотип жасау,
– Ақпараттық постер дайындау,
– Соңғы жоба ретінде шағын брендбук жасау тапсырылды.

1-кесте. Эксперимент нәтижелері.

1-диаграмма дәстүрлі әдіс пен ЖИ құралдарын қолдану нәтижесінде әр тапсырма бойынша уақыттың қаншалықты қысқарғанын нақты көрсетеді.

Диаграмма 1: Орташа орындау уақытының салыстырмасы

2-диаграмма көрсеткіштерінің негізінде ЖИ құралдары студенттердің басым бөлігі үшін ыңғайлы және тиімді болғанын анық көруге болады.

Диаграмма 2: Студенттердің қанағаттану деңгейі

«Цифрлық креатив: Жасанды интеллект негізінде графикалық дизайн дағдыларын дамыту» тақырыбындағы зерттеу жұмысы заманауи дизайн саласындағы өзекті мәселелерді қозғай отырып, ЖИ технологияларының шығармашылық қабілетті дамытудағы әлеуетін жан-жақты талдады.

Зерттеу барысында теория мен тәжірибе тығыз ұштасып, креативті ойлау, дизайн психологиясы және ЖИ алгоритмдерінің негіздері нақты практикалық тапсырмалар арқылы жүзеге асырылды. 2 курс студенттерімен жүргізілген эксперименттер жасанды интеллект құралдарының графикалық дизайнда тиімділігін арттыра алатынын көрсетті. Орташа алғанда, жобаны орындау уақыты 40%-ға қысқарып, қатысушылардың 78%-ы ЖИ-мен жұмыс істеу дәстүрлі тәсілдерге қарағанда ыңғайлы әрі нәтижелі екенін атап өтті.

Алынған нәтижелер білім беру саласында, жарнама және медиа индустриясында, стартап жобаларда, сондай-ақ креативті кәсіптік ортада кеңінен қолдануға жарамды. Жасанды интеллект дизайнерлерге шығармашылық мүмкіндіктерін кеңейтіп, визуалды коммуникацияның жаңа формаларын игеруге жол ашады.

Осы зерттеу болашақта ЖИ технологияларын дизайн білім беру бағдарламасына енгізудің маңыздылығын негіздей отырып, шығармашылық мамандықтар үшін инновациялық әдістерді қалыптастыруға үлес қосады.

ЖИ технологияларын толықтай алмастырмай, дизайнердің шығармашылық үдерісін жетілдіретін құрал ретінде көруіміз керек. ЖИ – бұл шабыт көзі мен жедел көмекші. Дизайнердің басты міндеті – идея мен мазмұн, ал ЖИ бұл идеяны жүзеге асырудағы құрал ретінде қарастырамыз. Сонымен қатар, сөзімді түйіндей келе креативтілікті дамытуда технологияның рөлін асыра бағаламауға шақырамын – бастысы адамдық ойлау мен мәдениетке негізделген көзқарас екенін атап өткім келеді.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2022).
   Deep Learning with Applications in Creative Industries. MIT Press.

2. Brown, T., & OpenAI Research Team. (2022).
   Advancements in Text-to-Image Generation: Applications in Design and Media. Journal of Artificial Intelligence Research, Vol. 71.

3. Қалмырзаева, А.Ж., & Сүлейменов, Д.Б. (2022).
   Цифрлық креатив және жасанды интеллект: Қазақстанда білім беру мен медиасаладағы мүмкіндіктер. – «Қазақ университеті» журналы, №4.

4. Kumar, R., & Zhang, Y. (2022).
   AI in Graphic Design Education: A Curriculum Perspective. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 19(1), 1–18.

5. Мұхаметқалиева, А.К. (2022).
   Жасанды интеллект және креативті ойлау: жаңа буын дизайнерлерін даярлау мәселелері. – ҚазҰПУ Хабаршысы. Педагогикалық ғылымдар сериясы, №3 (65).

6. Lee, J., & Kim, H. (2022).
   Creative Collaboration between Designers and AI: Tools, Ethics, and Workflow. Design Studies, Volume 78, 101071.