жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Цифрлық маркетинг
ӘОЖ 339.138
Тұрсынқұл Мирасбек
«Тұран» университеті, экономика факультеті
«Маркетинг және логистика» жоғарғы мектебі
Ғылыми жетекші: Ашикбаева Асем Мэлсовна
«Маркетинг және логистика» жоғарғы мектебінің
PhD, қауымдастырылған профессоры
Маркетинг 241(4) тобының студенті
ҚАЗІРГІ НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА САТУДЫ АРТТЫРУДАҒЫ ЦИФРЛЫҚ МАРКЕТИНГТІҢ РӨЛІ
РОЛЬ ЦИФРОВОГО МАРКЕТИНГА В УВЕЛИЧЕНИИ ПРОДАЖ В СОВРЕМЕННЫХ РЫНОЧНЫХ УСЛОВИЯХ
THE ROLE OF DIGITAL MARKETING IN INCREASING SALES IN MODERN MARKET CONDITIONS
Аңдатпа
Мақалада қазіргі нарық жағдайында сатуды арттыру құралы ретінде цифрлық маркетингтің мүмкіндіктері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – цифрлық маркетинг арналарының сатып алушының шешіміне, клиент тартуға және сату нәтижелеріне ықпалын жүйелеу. Жұмыста соңғы жылдары жарияланған ғылыми еңбектерге шолу, салыстырмалы талдау және жүйелеу әдістері қолданылды. Әлеуметтік желілер, іздеу жүйелеріндегі жарнама, контент-маркетинг, электрондық пошта, CRM және деректер аналитикасының артықшылықтары мен шектеулері талданады. Әдебиеттерді салыстыру цифрлық құралдардың әсері өздігінен емес, мақсатты аудиторияны дұрыс таңдауға, ұсыныстың құндылығына, клиент тәжірибесіне және нәтижені өлшеуге тәуелді екенін көрсетеді. Шағын және орта бизнеске арналған практикалық ұсынымдар беріліп, тиімділікті бағалау көрсеткіштері ұсынылады.
Түйін сөздер: цифрлық маркетинг, сатуды арттыру, клиент тарту, әлеуметтік желілер, конверсия, деректер аналитикасы, маркетинг тиімділігі.
Аннотация
В статье рассматриваются возможности цифрового маркетинга как инструмента увеличения продаж в современных рыночных условиях. Цель исследования – систематизировать влияние цифровых каналов на решения покупателей, привлечение клиентов и коммерческие результаты. Использованы обзор научных публикаций последних лет, сравнительный анализ и обобщение. Рассматриваются социальные сети, поисковая реклама, контент-маркетинг, электронная почта, CRM и аналитика данных, а также их преимущества и ограничения. Сопоставление исследований показывает, что результативность цифровых инструментов зависит не только от присутствия компании в интернете, но и от точного выбора аудитории, ценности предложения, качества клиентского опыта и регулярного измерения результатов. Представлены практические рекомендации для малого и среднего бизнеса и показатели оценки эффективности.
Ключевые слова: цифровой маркетинг, увеличение продаж, привлечение клиентов, социальные сети, конверсия, аналитика данных, эффективность маркетинга.
Abstract
This article examines digital marketing as a means of increasing sales under modern market conditions. The aim is to systematize how digital channels influence customer decisions, customer acquisition and commercial outcomes. The study uses a review of recent academic publications, comparative analysis and synthesis. It considers social media, search advertising, content marketing, email, customer relationship management and data analytics, including their advantages and limitations. The reviewed literature suggests that digital tools do not increase sales automatically: results depend on audience targeting, the value of the offer, customer experience and consistent performance measurement. The article provides practical recommendations for small and medium-sized businesses and identifies indicators that can be used to evaluate digital marketing effectiveness.
Keywords: digital marketing, sales growth, customer acquisition, social media, conversion, data analytics, marketing effectiveness.
1. Кіріспе
Қазіргі нарықта тұтынушы тауар немесе қызмет туралы ақпаратты бірнеше арнадан алады: іздеу жүйелерінен, әлеуметтік желілерден, маркетплейстерден, компания сайттарынан және басқа сатып алушылардың пікірлерінен. Ақпаратқа қолжетімділіктің өсуі бәсекені күшейтіп, кәсіпорындарды сатуды ұйымдастыру тәсілдерін қайта қарауға итермелейді. Бұрын жарнаманың кең аудиторияға көрінуі негізгі мақсаттардың бірі болса, қазіргі кезде нақты аудиторияға жету, қызығушылықты сатып алуға айналдыру және клиентті қайта сатып алуға ынталандыру маңызды бола түсті.
Цифрлық маркетинг – тұтынушымен интернет және цифрлық технологиялар арқылы байланыс орнатуға, сұранысты қалыптастыруға, ұсынысты даралауға және маркетинг нәтижелерін өлшеуге бағытталған қызметтер жиынтығы. Оның өзектілігі тек онлайн сатумен шектелмейді. Онлайн жарнама дүкенге келуге, телефон арқылы тапсырыс беруге немесе дәстүрлі сауда нүктесінде сатып алуға да ықпал етуі мүмкін. Bobrytskyy мен Stříteský онлайн маркетингтің онлайн және офлайн сатуға әсерін зерттеген 89 мақаланы жүйелеп, компанияның өз арналары мен арналар арасындағы жарнаманың нәтижелерін бөлек қарастыру қажеттігін көрсетеді [1].
Зерттеудің объектісі – кәсіпорынның сату қызметі. Зерттеу пәні – сатуды арттыруға ықпал ететін цифрлық маркетинг құралдары және оларды қолдану тәсілдері. Зерттеудің мақсаты – ғылыми әдебиеттер негізінде цифрлық маркетингтің сату нәтижелеріне әсер ету тетіктерін анықтап, кәсіпорындарға қолдануға болатын ұсыныстар әзірлеу. Осы мақсатқа жету үшін цифрлық маркетинг ұғымын нақтылау, негізгі арналарды салыстыру, тиімділік көрсеткіштерін жүйелеу және практикалық қолдану шарттарын белгілеу міндеттері қойылды.
Зерттеудің гипотезасы: цифрлық маркетинг сатуды арттыруға көбірек ықпал етеді, егер ол жеке-жеке жарнамалық әрекеттер жиынтығы ретінде емес, клиент жолын, деректерді талдауды және сату үдерісін байланыстыратын тұтас жүйе ретінде ұйымдастырылса. Зерттеуде ғылыми әдебиеттерге шолу, салыстырмалы талдау, мазмұндық жүйелеу және қорытындылау әдістері қолданылды. Жұмыстың практикалық маңызы – ұсыныстарды шағын және орта кәсіпорындардың маркетингтік жоспарлауында пайдалануға болатындығында.
2. Материалдар мен әдістер
Зерттеу шолу сипатында орындалды. Ақпараттық база ретінде 2022–2025 жылдары жарияланған цифрлық маркетинг, әлеуметтік медиа маркетингі, цифрлық сату және онлайн жарнаманың коммерциялық нәтижелеріне арналған ғылыми мақалалар пайдаланылды. Негізгі назар жүйелі әдеби шолуларға аударылды, өйткені олар жеке бір кәсіпорынның нәтижесімен шектелмей, әртүрлі зерттеулердегі ортақ үрдістер мен қайшылықтарды салыстыруға мүмкіндік береді.
Іріктеу кезінде тақырыпқа сәйкестік, жарияланған жылы, ғылыми басылымда жариялануы және сатуға немесе маркетинг тиімділігіне қатысы ескерілді. Талдау бірнеше кезеңнен тұрды: біріншіден, еңбектердің мақсаты мен зерттеу ауқымы анықталды; екіншіден, цифрлық құралдар мен өлшенетін нәтижелер жіктелді; үшіншіден, зерттеулерде қайталанатын қорытындылар мен шектеулер салыстырылды; төртіншіден, кәсіпорын үшін практикалық тұжырымдар әзірленді.
Бұл жұмыста жаңа сауалнама немесе эксперимент жүргізілген жоқ, сондықтан нақты компания бойынша сатудың пайыздық өсуі туралы дербес эмпирикалық нәтиже ұсынылмайды. Мақалада келтірілген қорытындылар қарастырылған жарияланымдарды салыстырудан туындайды. Мұндай шектеуді ескеру маңызды: цифрлық маркетингтің тиімділігі салаға, өнім бағасына, аудиторияның ерекшелігіне, бәсекелестікке және компанияның операциялық мүмкіндіктеріне қарай өзгеруі ықтимал.
3. Негізгі ережелер және әдебиеттерге шолу
Цифрлық маркетингтің сатуға ықпалы бірнеше өзара байланысты кезең арқылы көрінеді: аудиторияның назарын аудару, өнім туралы ақпарат беру, сенім қалыптастыру, сатып алуға ынталандыру, төлемді аяқтауға көмектесу және клиентті ұстап қалу. Осы тізбектің кез келген бөлігінде кедергі болса, жарнамаға жұмсалған қаражат сатуға айналмауы мүмкін. Мысалы, жарнама көп қаралым жинағанымен, сайт баяу ашылса немесе сатып алу тәртібі түсініксіз болса, тапсырыс саны күткен деңгейге жетпейді.
Cioppi және әріптестері цифрлық трансформация мен маркетингке арналған жүйелі шолуда цифрландырудың маркетинг үдерістеріне кең ауқымды ықпалын көрсетеді [2]. Бұл тәсіл цифрлық құралдарды жеке технология ретінде емес, ұйымның стратегиясымен және клиентпен жұмыс істеу тәртібімен байланысты қарастыру керектігін білдіреді. Дегенмен, цифрлық арналардың көбеюі автоматты түрде жоғары нәтиже әкелмейді: деректердің сапасы, мамандардың құзыреті және ішкі үдерістердің үйлесімі маңызды.
Fischer, Seidenstricker және Poeppelbuss цифрлық сатуға арналған әдебиеттерді жүйелеп, технологиялар сатушы қызметкерді толық алмастырмайтынын, керісінше клиентпен ақпарат алмасу мен өзара әрекеттесу тәсілін өзгертетінін атап өтеді [3]. Авторлардың тұжырымы бойынша, деректерге сүйеніп шешім қабылдау, клиент қажеттілігін түсіну және цифрлық әрі дәстүрлі арналарды үйлестіру бәсекелік артықшылықтың маңызды шарттары болып саналады. Бұл әсіресе күрделі немесе қымбат тауарлар сатылатын жағдайда өзекті, себебі тұтынушыға кеңес пен жеке қолдау қажет болуы мүмкін.
Bartoloni мен Ancillai әлеуметтік медиа маркетингіне арналған 169 мақаланы талдап, оның нәтижелерін ұйымдық қабілеттер, маркетингтік көрсеткіштер және қаржылық нәтижелер сияқты бірнеше деңгейде қарастырады [4]. Әлеуметтік желілер брендтің танымалдығын арттыруға, аудиториямен байланыс орнатуға және сатып алу ниетіне ықпал етуге мүмкіндік береді. Бірақ жазылушылар саны немесе жарияланымға қойылған ұнатулар сатудың тікелей өлшемі емес. Сондықтан әлеуметтік желідегі белсенділікті сайтқа өту, өтінім, тапсырыс және қайталама сатып алу сияқты көрсеткіштермен байланыстыру қажет.
Sandiva мен Veri шағын және орта кәсіпорындарға қатысты 2019–2024 жылдар аралығындағы 19 мақаланы жүйелі шолу арқылы цифрлық маркетингтің бренд туралы хабардарлыққа, тұтынушы белсенділігіне және сату конверсиясына оң ықпалын сипаттайды [5]. Бұл қорытынды шағын бизнес үшін маңызды: ірі компаниялармен жарнама бюджеті бойынша бәсекелесу қиын болған жағдайда, шағын кәсіпорындар нақты аудиторияны таңдау, жергілікті сұранысқа бейімделу және клиенттермен тікелей байланыс орнату арқылы ерекшелене алады.
Quispe-Florida мен Vargas үлкен деректер және болжамдық аналитика бойынша шолуында тұтынушыларды сегменттеу, мазмұнды даралау және сатып алу мінез-құлқын болжау мүмкіндіктерін талдайды [6]. Аналитика компанияға қандай аудиторияның сатып алуға жақын екенін, қай арнадан сапалы өтінім келетінін және қай кезеңде клиент жоғалатынын түсінуге көмектеседі. Алайда деректерді жинаудың өзі жеткіліксіз: көрсеткіштерді дұрыс түсіндіру және сол негізде маркетингтік әрекетті өзгерту қажет.
Қарастырылған зерттеулерден ортақ қорытынды шығаруға болады: цифрлық маркетингтің сату нәтижесіне ықпалы көп факторлы. Ол аудиторияға жету көлеміне ғана емес, ұсыныстың тартымдылығына, сатып алу үдерісінің ыңғайлылығына, клиент сеніміне және сатудан кейінгі қызмет сапасына да тәуелді. Сонымен бірге зерттеулердің басым бөлігі әртүрлі елдер мен салаларды қамтиды; сондықтан олардың нәтижелерін Қазақстандағы әр кәсіпорынға өзгеріссіз көшіру дұрыс емес. Жергілікті нарықтағы тілдік ерекшеліктер, төлем әдеттері, жеткізу мүмкіндіктері және платформаларды пайдалану сипаты жеке бағалануы тиіс.
4. Цифрлық маркетинг құралдарының сатуға ықпалы
Әлеуметтік желілер тұтынушымен тұрақты байланыс орнатуға және өнімнің құндылығын көрнекі көрсетуге көмектеседі. Қысқа бейне, пікір, тікелей эфир, пайдаланушы жасаған контент және хабарлама арқылы кеңес беру сатып алушының күмәнін азайта алады. Мұндай арнаның тиімділігі аудиторияның белсенділігімен ғана емес, контенттің қажеттілікке сәйкестігімен және сатып алуға дейінгі жолдың түсініктілігімен өлшенеді. Компания жарияланымнан кейінгі өтінімдер мен сатылымдарды қадағаламаса, әлеуметтік желіге бөлінген ресурстың нақты қайтарымын бағалау қиын.
Іздеу жүйесіндегі оңтайландыру (SEO) сайтты органикалық іздеу нәтижелерінде табуды жеңілдетеді, ал іздеу жарнамасы белгілі бір тауарды немесе қызметті белсенді іздеп отырған пайдаланушыға жедел жетуге мүмкіндік береді. SEO ұзақ мерзімді нәтиже беруге бейім, бірақ тұрақты жұмыс пен уақытты қажет етеді. Ақылы жарнама жылдам трафик әкелуі мүмкін, алайда дұрыс кілт сөздер таңдалмаса немесе жарнама беті ұсынысқа сәйкес келмесе, бюджет тиімсіз жұмсалады.
Контент-маркетинг сатып алушыға пайдалы ақпарат ұсыну арқылы сенім қалыптастырады. Өнімді салыстыру, пайдалану жөніндегі нұсқаулық, жиі қойылатын сұрақтарға жауап және клиент тәжірибесі белгісіздікті төмендетеді. Электрондық пошта және мессенджер арқылы жіберілетін хабарламалар бұрын қызығушылық танытқан аудиториямен қайта байланысуға мүмкіндік береді. Дегенмен, хабарламалар тым жиі немесе тұтынушыға қатыссыз жіберілсе, кері әсер туғызып, жазылымнан бас тартуға әкелуі мүмкін.
Клиенттермен өзара қарым-қатынасты басқару жүйесі (CRM) өтінімдерді, сатып алу тарихын, клиенттің байланыс деректерін және сату кезеңдерін бір жерде жинақтауға көмектеседі. CRM цифрлық маркетинг пен сату бөлімінің арасындағы алшақтықты азайтады: маркетолог жарнамадан келген өтінім санын ғана емес, олардың қаншасы нақты сатып алушыға айналғанын көре алады. Бұл жерде дербес деректерді заңды әрі қауіпсіз өңдеу, қолжетімділікті шектеу және ақпараттың дұрыстығын сақтау маңызды.
Осы құралдарды салыстыру төмендегі кестеде берілген. Кестедегі бағалау – әдебиеттерді талдау негізінде жасалған сапалық жинақтау; ол барлық сала үшін бірдей болатын статистикалық рейтинг емес.
Құрал |
Сатуға ықпал ету жолы |
Негізгі көрсеткіш |
Шектеуі |
Әлеуметтік желілер |
Танымалдық пен сенімді арттыру, аудиториямен байланыс |
Өтінім, тапсырыс, конверсия |
Қаралым мен ұнату сатуды тікелей білдірмейді |
SEO және іздеу жарнамасы |
Сұранысы бар клиентті сайтқа тарту |
Органикалық трафик, басу құны, конверсия |
Бәсеке мен кілт сөз құны жоғары болуы мүмкін |
Контент-маркетинг |
Ақпарат беру және сатып алу күмәнін азайту |
Контенттен келген өтінім, сайтта болу уақыты |
Нәтиже бірден байқалмауы мүмкін |
Email және мессенджер |
Қайта байланыс және қайталама сатып алу |
Ашу, басу, қайталама тапсырыс |
Артық хабарлама клиентті жалықтырады |
CRM және аналитика |
Өтінімді бақылау және шешімді дерекке негіздеу |
Клиент тарту құны, сату циклі, ROI |
Деректер сапасы мен маман біліктілігі қажет |
Кестеден көрінгендей, әр арнаның қызметі әртүрлі. Әлеуметтік желі сұраныс қалыптастыруға көмектессе, іздеу жарнамасы дайын сұранысты қамтуы мүмкін; CRM сол арналардан келген өтінімдердің сатуға айналуын бақылауға мүмкіндік береді. Сондықтан компания бір ғана құралды таңдап, қалғанын елемей қоймай, клиенттің сатып алу жолына сәйкес арналар жиынтығын құруы керек.
5. Нәтижелер және талқылау
Әдебиеттерді салыстыру нәтижесінде сатуды арттырудағы цифрлық маркетингтің бес негізгі тетігі айқындалды. Біріншісі – мақсатты аудиторияға дәл жету. Цифрлық арналар жарнаманы тұтынушының қызығушылығына, орналасқан жеріне немесе іздеу әрекетіне қарай бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл жарнаманың қажетсіз аудиторияға көрсетілуін азайтуы мүмкін, бірақ сегменттеу қате болса, қамту тарылып, әлеуетті сатып алушылар жоғалуы ықтимал.
Екіншісі – тұтынушының шешім қабылдауын жеңілдету. Түсінікті сипаттама, бағаның ашық көрсетілуі, жеткізу шарттары, клиент пікірлері және қарапайым төлем үдерісі сатып алуға кедергілерді азайтады. Үшіншісі – деректер негізінде оңтайландыру. Жарнама нәтижелері тұрақты өлшенсе, кәсіпорын тиімді емес хабарландыруларды тоқтатып, жақсы нәтиже көрсеткен аудитория мен ұсынысқа ресурсты бағыттай алады. Төртіншісі – клиентті ұстап қалу. Сатып алғаннан кейінгі қолдау, жеке ұсыныстар және орынды еске салулар қайталама сатуға жағдай жасайды. Бесіншісі – арналардың үйлесімі. Клиент әлеуметтік желіден өнімді байқап, іздеу жүйесінен қосымша ақпарат тауып, кейін дүкеннен сатып алуы мүмкін; сондықтан бір ғана соңғы басуды барлық сатудың себебі деп есептеу жаңсақ қорытындыға әкелуі ықтимал.
Тиімділікті бағалау үшін компания тек жалпы сатылым көлемін емес, аралық көрсеткіштерді де қадағалауы қажет. Негізгі көрсеткіштерге конверсия деңгейі, клиент тарту құны, жарнама шығынының қайтарымы, орташа тапсырыс құны және қайталама сатып алу үлесі жатады. Конверсия деңгейі сатып алуға айналған әрекеттердің барлық мақсатты әрекеттерге қатынасын көрсетеді. Клиент тарту құны жаңа клиенттерді тартуға жұмсалған маркетинг шығынын сол кезеңде алынған жаңа клиенттер санына бөлу арқылы есептеледі. Жарнама шығынының қайтарымы жарнамаға қатысты табысты жарнама шығынымен салыстырады, бірақ есептеу кезінде табысты маржамен шатастырмау керек.
Практикада цифрлық маркетинг жоспары төрт кезеңмен іске асырылуы мүмкін. Алдымен кәсіпорын бастапқы жағдайды анықтап, сатудың қай кезеңінде қиындық барын табады: сайтқа келушілер аз ба, өтінім жеткіліксіз бе, әлде өтінімдер сатып алуға айналмай ма? Екінші кезеңде өлшенетін мақсат белгіленеді. Үшінші кезеңде аудиторияға сәйкес арналар мен контент таңдалып, шағын сынақ науқаны өткізіледі. Төртінші кезеңде нәтижелер салыстырылып, сәтті тәсіл кеңейтіледі. Мұндай сынақ тәсілі бюджеті шектеулі шағын бизнеске тәуекелді азайтуға көмектеседі.
Мысалы, жергілікті қызмет көрсететін шағын кәсіпорын әлеуметтік желідегі жарнаманы, іздеу арқылы табылуды және мессенджерде кеңес беруді біріктіре алады. Жарнаманың мақсаты тек жазылушылар санын көбейту емес, нақты өтінім алу болуы керек. Әр өтінімнің қайдан келгені белгіленіп, оның сатып алуға айналғаны тіркелсе, кәсіпорын арналардың шынайы нәтижесін салыстырады. Бұл мысал нақты эмпирикалық дерек емес, әдебиеттерден алынған тұжырымдарды практикаға бейімдеу үлгісі болып табылады.
Сонымен қатар цифрлық маркетингтің тәуекелдері де бар. Бір платформаға тәуелділік алгоритм немесе жарнама бағасы өзгергенде нәтижені әлсіретуі мүмкін. Жалған немесе сапасыз өтінімдер сату бөлімінің уақытын алады. Дербес ақпаратты дұрыс пайдаланбау сенімге және құқықтық талаптарға қауіп төндіреді. Бұған қоса, цифрлық жарнамаға сұраныс өскен сайын бәсекелестер де белсенділік танытып, басу құны артуы ықтимал. Осы себепті кәсіпорындар жарнама бюджетін ғана емес, контент сапасын, сайттың қолайлылығын, қызмет көрсету жылдамдығын және клиенттің өмірлік құндылығын бірге басқаруы керек.
Зерттеудің шектеуі – ол жарияланған еңбектерді шолуға негізделеді және Қазақстан нарығында арнайы сауалнама немесе кәсіпорын деректерімен тексерілмеген. Бұдан кейінгі зерттеулерде қазақстандық шағын және орта бизнес салалары бойынша жарнама шығыны, конверсия, орташа тапсырыс және қайталама сатып алу деректерін жинау пайдалы болар еді. Сонымен бірге әр цифрлық арнаның қысқа және ұзақ мерзімді әсерін ажырататын зерттеулер қажет.
5.1. Тұтынушының сатып алу жолын басқару
Цифрлық маркетингтің сатуға ықпалын толық түсіну үшін тұтынушының сатып алу жолын кезең-кезеңімен қарастыру қажет. Бірінші кезеңде адам өз қажеттілігін сезінеді және ықтимал шешімдер туралы ақпарат іздейді. Бұл уақытта қысқа бейнеролик, әлеуметтік желідегі пайдалы жарияланым немесе іздеу жүйесіндегі ақпарат брендке назар аудартуы мүмкін. Екінші кезеңде тұтынушы бірнеше ұсынысты салыстырады. Сондықтан кәсіпорын өнімнің сипаттамасын, бағасын, кепілдігін, жеткізу шарттарын және басқа клиенттердің пікірлерін анық әрі шынайы көрсетуі тиіс. Үшінші кезеңде сатып алушы тапсырыс беруге шешім қабылдайды, ал күрделі төлем рәсімі немесе түсініксіз байланыс ақпараты оны сатып алудан бас тартуға итермелеуі ықтимал.
Тұтынушының әр кезеңінде әртүрлі көрсеткіштерді өлшеу орынды. Алғашқы кезеңде қамту, бейне қаралымы және сайтқа өту саны аудиторияның назарын бағалауға көмектеседі. Салыстыру кезеңінде өнім бетіне кіру, сипаттамаларды қарау, сұрақ қою және себетке қосу сияқты әрекеттер маңызды. Соңғы кезеңде тапсырыс саны, төлемді аяқтау үлесі және сатып алу құны бағаланады. Егер компания барлық кезеңді бірдей өлшеммен бағаласа, мәселенің қай жерде пайда болғанын анықтау қиындайды. Мысалы, сайтқа келушілер жеткілікті болғанымен, тапсырыс аз болса, жарнама аудиториясын ғана емес, сайттағы ұсыныс пен тапсырыс рәсімін де тексеру қажет.
Бұл тәсіл цифрлық маркетинг пен сату қызметінің өзара байланысын күшейтеді. Маркетинг бөлімі сапалы аудиторияны тартуға жауап берсе, сату бөлімі өтінімге уақытылы жауап беріп, тұтынушының сұрағын шешуі керек. Bobrytskyy мен Stříteský онлайн және офлайн сатуға әсер ететін маркетингтік арналарды жүйелеп, тұтынушы шешіміне бірнеше арна ықпал етуі мүмкін екенін көрсетеді [1]. Осыған байланысты кәсіпорын тек соңғы басуды сатылымның жалғыз себебі деп есептемей, сатып алушының әртүрлі байланыс нүктелерін ескеруі қажет.
5.4. Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңызы
Қарастырылған ғылыми еңбектер цифрлық маркетингті жекелеген жарнама құралдарының жиынтығы ретінде емес, ұйымның клиентпен жұмыс істеу қабілетін дамытатын жүйе ретінде түсіндіруге негіз береді. Bartoloni мен Ancillai әлеуметтік медиа маркетингі туралы 169 мақаланы талдап, ұйым әрекеттері, оларға әсер ететін жағдайлар және нәтижелер арасындағы байланысты көрсетеді [2]. Бұл кәсіпорынға әлеуметтік желідегі белсенділікті тек жарияланым санымен емес, клиентпен байланыс сапасы және сату нәтижелерімен бірге бағалау қажеттігін аңғартады.
Шағын және орта бизнес үшін практикалық шешім міндетті түрде қымбат технологиядан басталмауы керек. Алдымен клиенттердің жиі қоятын сұрақтарын тіркеу, өтінімдердің қайдан келгенін белгілеу, тапсырыстарды қарапайым кестеде бақылау және сайттағы маңызды ақпаратты ретке келтіру жеткілікті болуы мүмкін. Компанияның жұмысы күрделенген сайын CRM, веб-аналитика және автоматтандырылған хабарламалар енгізіледі. Технологияны біртіндеп енгізу қызметкерлердің жаңа тәртіпке үйренуіне мүмкіндік береді және артық шығын қаупін төмендетеді.
Жалпы алғанда, цифрлық маркетингтің тұрақты нәтижесі технологияға ғана емес, ұйымның шешім қабылдау мәдениетіне де байланысты. Кәсіпорын деректерді тұрақты жинап, клиенттердің пікірін тыңдап, жарнамалық ұсыныстарын сынап және нәтижелерін салыстырып отырса, маркетингтік ресурстарды тиімді бөлу мүмкіндігі артады. Бұл тұжырымдар Қазақстандағы нақты кәсіпорындар деректерімен қосымша тексеруді қажет етеді, бірақ зерттеу қорытындылары маркетинг жоспарын құруға және сату үдерісін жүйелеуге практикалық негіз бола алады.
6. Қорытынды
Жүргізілген әдеби шолу қазіргі нарық жағдайында цифрлық маркетингтің сатуды арттыруға ықпал ететін маңызды құрал екенін көрсетті. Оның негізгі артықшылығы – мақсатты аудиториямен байланыс орнату, ұсынысты даралау, сатып алу үдерісін жеңілдету және нәтижелерді өлшеу мүмкіндігі. Әлеуметтік желілер, іздеу жүйелері, контент, электрондық пошта, мессенджерлер, CRM және аналитика өзара үйлескен жағдайда клиентті алғашқы қызығушылықтан нақты сатып алуға дейін жеткізуге көмектеседі.
Сонымен бірге цифрлық маркетингтің тиімділігі тек технологияны қолданумен анықталмайды. Нәтиже нарықты дұрыс түсінуге, сапалы ұсынысқа, сенімді коммуникацияға, ыңғайлы сатып алу үдерісіне және деректерді сауатты талдауға байланысты. Қаралым, ұнату немесе жазылушы саны секілді көрсеткіштерді нақты сату көрсеткіштерімен байланыстырмай бағалау маркетинг нәтижесін асыра көрсетуі мүмкін.
Кәсіпорындарға мынадай ұсынымдар беріледі: біріншіден, маркетингтік мақсаттарды өлшенетін сату көрсеткіштерімен байланыстыру; екіншіден, әр арнадан келген өтінім мен тапсырысты тіркеу; үшіншіден, жарнаманы шағын сынақтар арқылы оңтайландыру; төртіншіден, сайт пен тапсырыс беру жолын жеңілдету; бесіншіден, клиент деректерін қауіпсіз өңдеу және қайталама сатып алуды дамыту. Цифрлық арналарды дәстүрлі сату қызметімен байланыстыру да маңызды, өйткені тұтынушының шешімі бірнеше арнадағы әсерлердің жиынтығынан қалыптасады.
Осылайша, зерттеу гипотезасы әдебиеттерді талдау деңгейінде қолдау тапты: цифрлық маркетингтің сату нәтижесіне ықпалы оны тұтас клиенттік жүйе ретінде ұйымдастыруға тәуелді. Болашақта Қазақстан кәсіпорындарының нақты деректеріне сүйенген эмпирикалық зерттеу осы тұжырымдардың қолданылу шегін нақтылап, әр сала үшін тиімді цифрлық құралдар жиынтығын анықтауға мүмкіндік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Bobrytskyy, S., & Stříteský, V. A Systematic Review of Online Marketing Effects on Online and Offline Sales: A Framework and State of Research // Market-Tržište. – 2024. – Vol. 36, No. 1. – P. 59–82. – DOI: 10.22598/mt/2024.36.1.59.
2. Cioppi, M., Curina, I., Francioni, B., & Savelli, E. Digital transformation and marketing: a systematic and thematic literature review // Italian Journal of Marketing. – 2023. – P. 207–288. – DOI: 10.1007/s43039-023-00067-2.
3. Fischer, H., Seidenstricker, S., & Poeppelbuss, J. The triggers and consequences of digital sales: a systematic literature review // Journal of Personal Selling & Sales Management. – 2023. – Vol. 43, No. 1. – P. 5–23. – DOI: 10.1080/08853134.2022.2102029.
4. Bartoloni, S., & Ancillai, C. Twenty years of social media marketing: A systematic review, integrative framework, and future research agenda // International Journal of Management Reviews. – 2024. – Vol. 26, No. 3. – P. 435–457. – DOI: 10.1111/ijmr.12360.
5. Sandiva, T. V., & Veri, J. Analisis Pengaruh Digital Marketing terhadap Pertumbuhan Penjualan UMKM Tinjauan Menggunakan Metode Systematic Literature Review // Journal Islamic Economics Ad Diwan. – 2024. – DOI: 10.51192/ad.v4i1.997.
6. Quispe-Florida, A. N., & Vargas, C. Z. Use of Big Data and Predictive Analytics in Digital Platform Marketing: A Systematic Review // LACCEI. – 2024. – Vol. 1, No. 10. – DOI: 10.18687/LACCEI2024.1.1.549.
7. Warmoth, B. How retailers are improving conversion rates in 2024 // Digital Commerce 360. – 2024. – 20 March.
8. Khairilisani, D., Widyastuti, S., & Sudarmaji, E. The Impact of Digital Marketing Literacy on MSME Sales Performance: A Systematic Literature Review // Dinasti International Journal of Economics, Finance & Accounting. – 2025. – DOI: 10.38035/dijefa.v7i1.6447.
Электрондық дереккөздер:
1) https://hrcak.srce.hr/en/318207
2) https://link.springer.com/article/10.1007/s43039-023-00067-2
3) https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/08853134.2022.2102029
4) https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/ijmr.12360
5) https://jurnal.iuqibogor.ac.id/index.php/addiwan/article/view/997
6) https://proceedings.laccei.org/index.php/laccei/article/view/5765
7) https://www.digitalcommerce360.com/2024/03/20/how-retailers-are-improving-conversion-rates-in-2024/
8) https://www.dinastipub.org/DIJEFA/article/view/6447

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген