Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы

Жамбыл ауданының білім бөлімінің

Александр Матросов атындағы

негізгі мектебінің КММ

директоры З.Ш.Болысбекова

Баяндама

«Цифрлық трансформацияның артықшылықтары мен болашағы» Цифрлық трансформация қазіргі білім беру жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі ретінде танылып, оның артықшылықтары мен болашағы ғылыми тұрғыдан жан-жақты зерттеуді қажет етеді. Бұл үдерістің ғылыми- педагогикалық артықшылықтары оқыту үдерісін жеделдетіп, білім алушылардың танымдық белсенділігін арттырады. Əдістемелік тұрғыдан, цифрлық технологиялар білім беру ортасын жаңаша құруға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде оқыту əдістемелерін жетілдіруге ықпал етеді. Психологиялық аспектіден алғанда, цифрлық трансформация оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың ойлау қабілеттерін дамытуға жағдай жасайды. Əлеуметтік тұрғыдан, цифрландыру қоғамның барлық мүшелері үшін білім алуға қолжетімділікті кеңейтеді, бұл əсіресе ауылдық аймақтардағы шағын жинақты мектептер үшін маңызды. Цифрлық артықшылықтар оқыту сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Мысалы, цифрлық білім беру платформалары арқылы оқушылардың оқу жетістіктерін нақты уақыт режимінде бақылауға болады, бұл педагогикалық тəжірибенің тиімділігін арттырады. Мұғалімдер үшін цифрлық технологиялар оқыту материалдарын əзірлеу жəне тарату үдерістерін жеңілдетеді, бұл олардың кəсіби дамуына қосымша серпін береді. Цифрлық трансформацияны жетілдіру үшін нақты ғылыми негізделген ұсыныстар қажет. Мұғалімдерге арналған ұсыныстарға олардың цифрлық құзыреттілігін арттыру мақсатында арнайы

курстар ұйымдастыру кіреді. Білім беру ұйымдарына цифрлық инфрақұрылымды жетілдіру жəне электронды құжат айналымын енгізу ұсынылады. Болашақ ғылыми-зерттеу жұмыстарына цифрлық технологиялардың оқыту сапасына ұзақ мерзімді əсерін зерттеу маңызды болып табылады. Автордың жеке кəсіби пайымы бойынша, цифрлық трансформация білім беру үдерісін жетілдірудің маңызды құралы болып табылады. Бұл үдерісті тиімді пайдалану арқылы білім беру сапасын арттыруға жəне оқушылардың жан-жақты дамуына қол жеткізуге болады. Жоғарыда аталған ұсыныстарды жүзеге асыру арқылы білім беру жүйесінің цифрлық трансформациясының болашағы жарқын болмақ.

Цифрлық трансформация білім беру жүйесінде елеулі өзгерістер тудырып, оның сапасы мен тиімділігін арттыруға бағытталған. Əсіресе, шағын жинақталған мектеп жағдайында цифрландырудың артықшылықтары айқын көрінеді. Бұл мектептерде материалдық- техникалық базаның шектеулілігі мен педагог кадрлардың аздығы дəстүрлі басқару əдістерімен қатар цифрлық шешімдерді енгізуді талап етеді. Цифрлық білім беру платформалары, электронды құжат айналымы жəне деректерге негізделген басқару құралдары білім беру үрдісін оңтайландыруға мүмкіндік береді. Бұл құралдар арқылы мектеп директорлары басқарушылық шешімдердің сапасын арттырып, білім алушылардың қажеттіліктеріне жедел жауап бере алады.

Сонымен қатар, қашықтан оқыту элементтерін енгізу арқылы оқу процесін əртараптандыруға болады. Бұл оқытушылардың цифрлық құзыреттілігін дамытуға ықпал етіп, олардың кəсіби рефлексиясын тереңдетеді. Цифрлық ортада оқу қауіпсіздігі мен мəдениетін қалыптастыру оқушылардың болашақта цифрлық қоғамға бейімделуіне мүмкіндік береді. Осы контексте, мектеп директорларының цифрлық көшбасшылық рөлі аса маңызды. Олар өзгерістерді басқаруда, ішкі мониторинг пен кері байланысты цифрлық форматта ұйымдастыруда шешуші рөл атқарады.

Цифрлық трансформацияны тұрақты тəжірибеге айналдыру, оны білім беру ұйымының ішкі жүйесіне бейімдеу жəне педагогикалық мəдениетке енгізу ұзақ мерзімді нəтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл үдеріс білім беру сапасын арттыруға, педагогтердің шешім қабылдау еркіндігін кеңейтуге жəне олардың кəсіби өсуіне ықпал етеді. Сонымен қатар, цифрлық трансформацияның ұзақ мерзімді əлеуеті білім беру мазмұнын жаңартуға жəне оқу үрдістерінің өзгеруіне бейімделуге мүмкіндік береді.

Автордың кəсіби ұстанымы негізінде, цифрлық трансформацияның білім беру жүйесіне ықпалы оң нəтиже беретіндігі ғылыми түрде дəйектеледі. Бұл əдістерді енгізу арқылы білім беру сапасын арттыруға, педагогикалық шешімдерді жедел қабылдауға жəне оқушылардың цифрлық сауаттылығын дамытуға болады. Мұндай трансформация білім беру ұйымдарының ішкі мəдениетіне еніп, тұрақты тəжірибеге айналғанда ғана толыққанды нəтиже береді.

Цифрлық трансформацияның білім беру жүйесіне ықпалы айрықша маңызды болып табылады. Шағын жинақты мектептерде бұл процесс материалдық-техникалық базаның шектеулілігіне қарамастан, оқыту сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Цифрлық шешімдер оқушылардың білім алу мүмкіндіктерін кеңейтеді, олардың жеке қажеттіліктеріне бағытталған оқыту əдістерін қолдануды жеңілдетеді. Мұндай өзгерістер оқушылардың білім сапасын жақсартып қана қоймай, олардың оқу процесіне деген қызығушылығын арттырады.

Цифрлық платформаларды қолдану арқылы білім беру мазмұнын əртараптандыру, оқушылардың дербес оқу траекторияларын құру мүмкіндігі артады. Бұл əсіресе шағын жинақты мектептер үшін өзекті, себебі оқушылар санының аздығы олардың жеке қажеттіліктеріне бағытталған оқыту əдістерін қолдануға жағдай жасайды. Сонымен қатар, электронды құжат айналымы жəне деректерге негізделген басқару құралдары мектеп əкімшілігі үшін тиімді шешімдер қабылдауға ықпал етеді. Бұл, өз кезегінде, білім беру сапасын жақсартуға жəне басқару тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Қашықтан оқыту элементтерін енгізу, педагогтардың цифрлық құзыреттілігін дамыту арқылы мектептер жаңа технологияларға икемделіп, оқушылардың цифрлық мəдениеті мен қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Бұл үдерістер оқушылардың болашақта цифрлық экономикада бəсекеге қабілетті болуына жағдай жасайды. Директордың цифрлық көшбасшылық рөлі ерекше мəнге ие. Ол өзгерістерді басқару, ішкі мониторинг пен кері байланысты цифрлық форматта ұйымдастыру арқылы мектептің даму стратегиясын тиімді жүзеге асырады. Бұл жағдайда педагогтердің кəсіби рефлексиясы мен дербес шешім қабылдау мүмкіндігі кеңейеді, олар оқу процесін жетілдіруге белсенді қатыса алады. Цифрлық трансформацияның ұзақ мерзімді даму мүмкіндіктері мен болашақта мазмұндық жаңғыру əлеуеті білім беру саласындағы өзгермелі үдерістерге икемделу қабілетін арттырады. Бұл үдерістер білім беру сапасын қамтамасыз етуге жəне оны үнемі жақсартуға бағытталған.

Қорытындылай келе, цифрлық трансформацияның шағын жинақты мектептердегі білім беру жүйесіне енгізілуі бірқатар артықшылықтар береді.

Бұл артықшылықтар кешенді түрде білім беру сапасын жақсартуға ықпал етеді, ал кəсіби рефлексия мен педагогикалық тəжірибе негізінде директорлар мен мұғалімдердің қабылдайтын шешімдері оқыту сапасын арттыруға бағытталады. Цифрлық шешімдер мектептердің икемділігін арттырып, жаңа білім беру модельдерін жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

1. Ресми құжаттар (5 əдебиет)

   1. Халықаралық нормативтік құжаттар мен ережелер

      • UNESCO жəне OECD ұсынымдары бойынша жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне енгізу жөніндегі халықаралық стандарттар (Қазақстанның білім беру жүйесіне əсері талданған) — Astana Times, 2025 (astanatimes.com).

   2. Қазақстан Республикасының Конституциясы

      • Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жылғы 30 тамыздағы № 4464 (соңғы түзетулер мен толықтыруларымен).

   3. Қазақстан Республикасының заңнамалық актілері

      • Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы, 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319‑III (соңғы өзгерістер 2023–2025 жж.).

   4. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтары мен Жолдаулары

      • Қ.‑Ж. Тоқаевтың 2025 жылғы 8 қыркүйектегі «Қазақстан – жасанды

интеллект дəуірінде» Жолдауы, онда «Digital Bridge 2025» форумы мен «Alem.ai» Халықаралық жасанды интеллект орталығын құру, сонымен бірге «толық цифрлық мемлекетке» өту міндеті белгіленген (en.wikipedia.org).

5. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ресми құжаттары

   • 2025 жылғы 26 қарашадағы Үкіметтің «Digital Qazaqstan» стратегиясының моделі туралы шешімі, цифрлық трансформацияны жеделдету жөніндегі шараларды бекіту туралы (primeminister.kz).

1. Ғылыми, оқу жəне əдістемелік əдебиеттер (2020–2025) — 15 атау

Əліпби тəртібі бойынша:

1. Asylbek, Yerzhanbek; Lazzat, Seri; Trofimova, Angelina Vasilievna. Directions of Education Development in the Context of Digital Transformation,

2. the Process of Digitalization of Education and Its Impact on Modern Educational Systems. Scientific Research and Experimental Development, № 5 (2024) (ojs.publisher.agency).

3. Kakharmanova, R. A. Digital Transformation: Perspectives of Rural Schools and New Development Opportunities. Eurasian Science Review, Vol. 2, Special Issue (2024) (eurasia-science.org).

4. Nurtayeva, Dana; Kredina, Anna; Kireyeva, Anel; Satybaldin, Azimkhan; Ainakul, Nazym. The Role of Digital Technologies in Higher Education Institutions: The Case of Kazakhstan. Business Perspectives, Vol. 22, Issue 1 (2024) (businessperspectives.org).