ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ,

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ, САУРАН АУДАНЫ БІЛІМ БӨЛІМІНЕ ҚАРАСТЫ

«ДАРЫН.KZ ОРТА МЕКТЕБІ» ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРУ МЕКЕМЕСІ

Бағыты: III бағыт «Салауатты табиғи орта-«Қазақстан-2030» стратегиясын жүзеге асырудың негізі»

Секциясы: Биология

Тақырыбы: «COVID-19 пандемиясын тұмаумен салыстыру»

Авторы: Түркістан қаласы, Жаңа Иқан ауылы,

«Дарын.KZ орта мектебі»

жалпы орта білім беру мекемесі

10 «А» сынып оқушысы

Мамирова Зулпари

Жетекшісі: Түркістан қаласы, Жаңа Иқан

ауылы, «Дарын.KZ орта мектебі»

жалпы орта білім беру

мекемесі биология пәні мұғалімі

Сайфурова Уғилжан

Сауран 2024 ж.

«Дарын.KZ орта мектебі» жалпы орта білім беру

мекемесінің 10 «А» сынып оқушысы Мамирова

Зулпаридың «COVID-19 пандемиясын тұмаумен

салыстыру»тақырыбындағы ғылыми жоба

жұмысына

Пікір

Мамирова Зулпаридың алып отырған тақырыбы қазіргі кезде өзекті әрі қызықты, құпияға толы құбылыс болып табылады. «COVID-19 пандемиясыy тұмаумен салыстыру» тақырыбындағы биологияны зерттеу барысында автор «пандемия» сияқты құбылыстың тарихи аспектісін зерттейді, осы ұғымға анықтама береді, адамзат бұрын қандай пандемияға тап болғанын, сондай-ақ нақты пандемияның жағдайлары қандай екенін анықтайды.

«COVID-19 пандемиясыy тұмаумен салыстыру» тақырыбындағы биология бойынша оқу жобасында әртүрлі вирустық аурулардың пайда болуы мен таралу тарихы туралы анықтамалық ақпарат бар, сонымен қатар COVID-19 дегеніміз не, COVID-19 алғашқы және негізгі белгілері қандай және бұл ауру адамнан адамға қалай таралады. Сондай-ақ, жоба аясында COVID-19-бен ауыратын адамдар жиі кездесетін асқынулар зерттелді.

«COVID-19 пандемиясыy тұмаумен салыстыру» атты биология бойынша зерттеу жобасында мектеп оқушысы коронавирустық өлім туралы статистикалық ақпаратты пандемияға себеп болған басқа аурулармен салыстырмалы талдау жүргізді. Жұмыста жаңа аурудың барлық аспектілері зерттеліп, COVID-19 ауруы барлық бұқаралық ақпарат құралдарында сипатталғандай қауіпті ме және адамзат COVID-19-дан жоғалып кетуі мүмкін бе екендігі анықталды.

Пікір білдіруші: Сайфурова

Аннотация

Коронавирус туралы түсінік бермес бұрын, вирус дегеніміз не — жасуша ішінде ғана көбейе алатын жасушалық емес инфекциялық агент. Вирустар өсімдіктер мен жануарлардан бастап бактериялар мен археяға дейінгі организмдердің барлық түрлеріне әсер етеді (бактериялық вирустар әдетте бактериофагтар деп аталады).

Вирустар бактериялардан тамырда да, гендерде де ерекшеленеді (мысалы, мин.вирустың гендерінің саны – 4, бактерияда – 3000), вирустарда бір нуклеин қышқылы бар – ДНҚ немесе РНҚ, бактериялар екеуі де. Олар тіршілік формасында да ерекшеленеді, вирустар тек тірі организмдердің ішінде көбейеді, бактериялар еркін өмір сүреді.

Жоба тақырыбының өзектілігі: қазіргі уақытта бұл тақырып бүкіл әлем үшін өте өзекті, өйткені бүкіл әлемде жағдайлардың саны артып келеді және осы қорқынышты вирустан көптеген адамдар қайтыс болады. Қысқа уақыт ішінде жаһандық әлемдік проблемаға айналған вирус бүкіл адамзат өмірінің ажырамас бөлігі болғандығымен анықталады .

Зерттеу тақырыбы: пандемия кезінде адам өмірін сақтау үшін жанқиярлық күрес.

Зерттеу нысаны: өткен ауру, қазіргі кездегі ауру (COVID-19).

Мен өз жұмысымның теориялық маңыздылығын - көріп отырмын, бұл материалдар мектеп оқушыларын карантин кезіндегі мінез-құлық ережелерін сақтауға тәрбиелеу, осы ақпарат туралы ғана емес, сонымен қатар болашақта мамандық таңдауға көмектесетін медицина қызметкерінің мамандығы туралы білім мен білімді кеңейту үшін қолданыла алады.

Аннотация

Прежде чем дать представление о коронавирусе, что такое вирус — неклеточный инфекционный агент, который может размножаться только внутри клетки. Вирусы поражают все виды организмов, от растений и животных до бактерий и архей (бактериальные вирусы обычно называют бактериофагами).

Вирусы отличаются от бактерий как в корне, так и в генах (например, мин.число генов вируса-4, бактерии-3000), вирусы содержат одну нуклеиновую кислоту-ДНК или РНК, бактерии-обе. Они также различаются по форме жизни, вирусы размножаются только внутри живых организмов, бактерии живут свободно.

Актуальность темы проекта: в настоящее время эта тема очень актуальна для всего мира, так как во всем мире растет число заболевших, и от этого страшного вируса погибает огромное количество людей. Вирус, который за короткое время стал глобальной мировой проблемой, определяется тем, что стал неотъемлемой частью жизни всего человечества.

Тема исследования: самоотверженная борьба за спасение человеческих жизней во время пандемии.

Объект исследования: болезнь прошлого, болезнь настоящего (COVID-19).

Теоретическую значимость своей работы я вижу в том, что эти материалы могут быть использованы для воспитания школьников к соблюдению правил поведения во время карантина, расширения знаний и знаний не только об этой информации, но и о профессии медицинского работника, которая поможет им в будущем выбрать профессию.

Annotation

Before giving an idea about the coronavirus, what is a virus — a non-cellular infectious agent that can only multiply inside a cell. Viruses affect all types of organisms, from plants and animals to bacteria and archaea (bacterial viruses are usually called bacteriophages).

Viruses differ from bacteria both in the root and in the genes (for example, min.the number of virus genes is 4, bacteria-3000), viruses contain one nucleic acid-DNA or RNA, bacteria-both. They also differ in the form of life, viruses multiply only inside living organisms, bacteria live freely.

Relevance of the project topic: this topic is currently very relevant for the whole world, as the number of cases worldwide is increasing, and many people are dying from this terrible virus. The virus, which has become a global global problem in a short time, is determined by the fact that it has become an integral part of the life of all manкind.

Research topic: selfless struggle to save human lives during a pandemic.

Object of research: past disease, present disease (COVID-19).

I see the theoretical significance of my work - these materials can be used to educate schoolchildren to observe the rules of behavior during quarantine, to expand knowledge and knowledge not only about this information, but also about the profession of a medical professional, which will help them choose a profession in the future.

Мазмұны

Кіріспе......................................................................................................................7

1-тарау.

Пандемия ұғымы.................................................................................................... 9

1.1 COVID-дегеніміз не ? .................................................................................... 10

1.2 Covid-19 алғашқы және негізгі белгілері......................................................10

1.3 Covid-19 қалай беріледі...................................................................................10

1.4 Қазақстанда Covid-19 таралуы.......................................................................11

1.5 Адамзат тарихында пандемия тудырған аурулар.........................................12

1.6 COVID-19 өлімін пандемия тудырған басқа аурулармен салыстыру........13

1.8 Коронавирус бойынша әлеуметтік сауалнама..............................................15

1.7 Адамзат COVID-19-дан жоғалып кете ала ма?.............................................14

1.9 Коронавирус инфекциясының ағзаға қауіптілігі..........................................16

2-тарау. Материал және әдістеме

2.1 Эксперименттік процедура

Қорытынды............................................................................................................18

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі........................................................................20

Кіріспе

Өмір бойы адамзат әрқашан жұқпалы аурулардың проблемаларына тап болды және әрқашан оларды жеңуге тырысты. Біреулері ұрықта қаза тапты, ал кейбіреулері ондаған миллион адамды қабірге апарды. Бірақ осы уақытқа дейін ешбір ауру адамзатты толығымен жоя алмады.

Ең алғашқы індеттер адам үңгірлерде өмір сүрген және жануарлардан мүлдем өзгеше болмаған кезде де болған. Ол кезде вирустар мен бактериялардың алдында бәрі бірдей болды және ешкім инфекциядан иммунитетке ие болмады. Жақында тағы бір індет басталды. "Өткен пандемия COVID-19 пандемиясымен салыстырғанда" атты биологияны зерттеу жобасының аясында студент өткен аурулар мен пандемияны салыстырады және адамзат үшін жаңа covid-19 жұқпалы ауруы соншалықты қауіпті ме деп ойлайды. Оқушы өз зерттеулерін пандемия ұғымынан бастайды.

Мұның бәрі COVID-2 қоздырғышы болып табылатын Ухань қаласында (Хубей провинциясы, ҚХР) белгісіз SARS-CoV-19 вирусының өршуінен басталды. Қысқа уақыт ішінде ол бүкіл әлемге тарала алды, және бәрі бізге, адамдарға рахмет. Қазіргі уақытта бүкіл әлемде шамамен 107 826 873 адам жұқтырған. ДДҰ (Дүниежүзілік Денсаулық сақтау ұйымы) критерийлері бойынша covid-19 ауруы пандемия деп танылды. COVID-19 коронавирустық пандемиясы бүкіл қоғамға жаһандық сынақ болды және сонымен бірге ғылымды, ғылыми коммуникацияны және ғылыми ақпаратқа ашық қол жетімділікті дамыту үшін ерекше жағдай жасады. Біз пандемия мен оқшаулану режимінің библиометриялық көрсеткіштерге әсерін зерттедік: OD білімі мен модельдерінің әртүрлі бағыттарын ұсынудағы ғылыми жарияланымдардың саны мен құрылымы. 2019 жылдың аяғында-2020 жылдың басында әлемде коронавирус немесе COVID-19 деп аталатын вирустық инфекция болды. Қазіргі әлемде бұл аурумен барлығы дерлік таныс. Әр елде ондаған мың жағдай бар. Экспоненциалды түрде өсіп келе жатқан жұқтырғандардың саны оны "ХХІ ғасырдың обасы"деп атауға мүмкіндік береді.

Материалдар мен әдістер. Жұмыс түпнұсқа іздеу сұраныстары мен Clarivate Analytics компаниясының WoS CC базасының қызметтері мен InCites платформасын қолдану арқылы орындалды. Біз WoS CC базасының барлық жарияланымдарын және іздеу сұрауларына жауап ретінде алынған COVID-Жарияланымдар массивін зерттедік.

Нәтижелер мен талқылау. Жаңа коронавирус пандемиясы 2020 жылдан бастап covid жарияланымдарының тым көп өсуіне әкелді. Өзін-өзі оқшаулау мәселелері Essencial Science Indicators классификациясында әлеуметтік ғылымдар саласындағы жарияланымдар санының екі есеге артуына әкелді. 2020 жылғы жарияланымдардың құрылымын талдау барлық WoS CC мақалаларының 36%-ы және COVID мақалаларының 87% - ы ашық қол жетімді екенін көрсетті. Бұл ретте журнал платформасындағы бірлі — жарым көшірмеде бар ОД мақалалары WoS CC жарияланымдарының негізгі үлесін (20%), ал журнал платформасында және репозиторийлерде көптеген көшірмелерде қолжетімді ОД мақалалары-covid-жарияланымдарының негізгі үлесін (60 %) құрайды.

Жоба тақырыбының өзектілігі: қазіргі уақытта бұл тақырып бүкіл әлем үшін өте өзекті, өйткені бүкіл әлемде жағдайлардың саны артып келеді және осы қорқынышты вирустан көптеген адамдар қайтыс болады. Қысқа уақыт ішінде жаһандық әлемдік проблемаға айналған вирус бүкіл адамзат өмірінің ажырамас бөлігі болғандығымен анықталады .

Практикалық маңыздылығы-бұл байқау мектепте осы тақырыпты зерттеуге, сондай-ақ жанқиярлыққа, адамзатқа және жақын адамға деген сүйіспеншілікті оятуға көмектеседі. Жалпы, адамның барлық жоғары адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеуде.

Пандемия ұғымы

Пандемия - бұл бірнеше елдерде, континенттерде таралған ерекше күшті індет. Қысқаша айтқанда, пандемия-бұл үлкен аумақтарды қамтитын індет (көптеген адамдар пандемияны індетпен шатастырады немесе оны бірдей деп санайды).ДДҰ өлшемдеріне сәйкес, пандемия — бұл жаңа аурудың бүкіл әлемде таралуы.Мысалы, тұмау пандемиясы жаңа тұмау вирусы пайда болып, бүкіл әлемге таралған кезде және адамдардың көпшілігінде иммунитет болмаған кезде пайда болады. Коронавирус туралы түсінік бермес бұрын, вирус дегеніміз не — жасуша ішінде ғана көбейе алатын жасушалық емес инфекциялық агент. Вирустар өсімдіктер мен жануарлардан бастап бактериялар мен археяға дейінгі организмдердің барлық түрлеріне әсер етеді (бактериялық вирустар әдетте бактериофагтар деп аталады).Қарапайым сөзбен айтқанда, вирустар-бұл ең кішкентай жасушаішілік микробтар-паразиттер. Оларды тірі деп санауға болмайды. Олар барлық дерлік тірі организмдерде көбейе алады. Барлық вирустар өте қарабайыр құрылымға ие: бір немесе бірнеше қабықпен қоршалған ДНҚ немесе РНҚ.Вирустар бактериялардан тамырда да, гендерде де ерекшеленеді (мысалы, мин.вирустың гендерінің саны – 4, бактерияда – 3000), вирустарда бір нуклеин қышқылы бар – ДНҚ немесе РНҚ, бактериялар екеуі де. Олар тіршілік формасында да ерекшеленеді, вирустар тек тірі организмдердің ішінде көбейеді, бактериялар еркін өмір сүреді.

Коронавирустар-2020 жылдың мамыр айында сүтқоректілерге (адамдарды қоса), құстар мен қосмекенділерге әсер ететін екі субфамилияға біріктірілген РНҚ бар вирустардың 43 түрін қамтитын вирустар тобы. Бұл атау вирустың құрылымымен байланысты, оның шыбық тәрізді процестері күн тәжіне ұқсайды.Геном Бір тізбекті (+)РНҚ-мен ұсынылған. Нуклеокапсид ақуыз мембранасымен және құрамында липос бар сыртқы қабықпен қоршалған, олардан тәжге ұқсайтын клуб тәрізді шыбық тәрізді процестер шығады, олар үшін отбасы өз атауын алды. Адам эмбрионының тіндерінің мәдениетінде өсіріледі.

1.1 COVID-19 дегеніміз не?

Covid-19, 2019 жылдың ерте коронавирустық инфекциясы-SARS-CoV-2 (2019-nCoV) коронавирустарынан туындаған ықтимал ауыр жедел респираторлық инфекция. Бұл қауіпті ауру, ол жедел респираторлық вирустық инфекция (ЖРВИ) түрінде де, ауыр түрінде де пайда болуы мүмкін.

Вирус әртүрлі мүшелерге тікелей инфекция арқылы немесе ағзаның иммундық реакциясы арқылы әсер ете алады. Аурудың жиі кездесетін асқынуы вирустық пневмония болып табылады, ол жедел респираторлық стресс синдромына және одан кейінгі жедел тыныс жетіспеушілігіне әкелуі мүмкін, онда көбінесе оттегі терапиясы мен тыныс алуды қолдау қажет.

Асқынуларға көп ағзалық жеткіліксіздік, септикалық шок және веноздық тромбоэмболия жатады.

1.2 Covid-19 алғашқы және негізгі белгілері:

• Мұрыннан судың мол ағуы.

• Мұрынның бітелуі, мұрын.

• Түшкіру, жөтел.

• Қалтырау, аяқ-қолдардағы ауырсыну сезімі.

• Тілде ақ жабын.

• Ауырсыну ықтимал.

• Терінің әлсіздігі, бозаруы.

• Дене температурасының орташа жоғарылауы.

• Шаршаудың жоғарылауы.

• Кеудедегі ауырлық сезімі.

• Бозару.

• Ауырсынуы.

1.3 Covid-19 қалай беріледі

Бұл вирус екі жолмен берілуі мүмкін:

• Түшкіру және жөтел кезінде ауа тамшыларымен.

• Байланыс арқылы.

• Covid-19 асқынулары

• Отит

• Сепсис

• Синусит

• Бронхит

• Пневмония

• Миокардит (жүрек бұлшықетінің қабынуы)

• АІЖ проблемалары (балаларда)

• Ұйқыдағы қиындықтар

• Бүйректің зақымдануы

• Бауырдың зақымдануы

• Аносмия

• Псевдомембранозды колит

• Көру қабілетінің нашарлауы

• Нерв аяқтарының қабынуы

• Көру қабілетінің нашарлауы

• Иммунитеттің әлсіреуі

1.4 Қазақстанда Сovid-19 таралуы

2020 жылғы 13 наурызда Алматы қаласында Германиядан келген екі азаматтың COVID-19 тестілеуі оң нәтиже берді . Сол күннен бастап Қазақстан Республикасында бұқаралық іс-шараларды өткізуге тыйым салынды, кабинеттік оқыту жүйесі жойылды . 16 наурыздан бастап Қазақстанда COVID-19 таралуына байланысты төтенше жағдай енгізілді, ол 15 сәуірге дейін жалғасады . Осыған байланысты, Қазақстанда ірі азық-түлік емес сауда объектілерінің, кинотеатрлардың, театрлардың, көрмелердің және адамдар көп жиналатын басқа да орындардың қызметі тоқтатылды, сондай-ақ бұқаралық спорттық және ойын-сауық іс-шараларына тыйым салынды. Сондай-ақ, қазақстандықтарға дипломатиялық қызмет қызметкерлерін және Ресеймен шекаралас елді мекендердің тұрғындарын қоспағанда, медициналық көмекке жүгіну үшін елден кетуге тыйым салынды; емделу үшін шетелге шығу, басқа мемлекеттен оралған Қазақстандықтардың келуі және шетелдіктердің кетуі мүмкін .

SARS-CoV-2 вирустық бөлшегі

19 наурыздан бастап Алматы мен Нұр-сұлтан аумағында карантин енгізілді: адамдар мен көлік құралдарының, оның ішінде қоғамдық көліктің қозғалысын шектеу, азық-түлік емес СОО жұмысын тоқтата тұру, карантиндік аймаққа кіруді және шығуды шектеу.

Сондай-ақ, Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев төтенше жағдай режимін алдымен 1-ге дейін, содан кейін 11 мамырға дейін ұзарту туралы Жарлыққа қол қойды. Төтенше жағдай режимі жойылғаннан кейін ел ауқымында карантиндік шектеулерді алып тастау басталды, бірақ бұл ретте жекелеген карантиндік шаралар кейбір өңірлер мен қалаларда сақталды. Карантин маусым айының соңына дейін жалғасады.

1.5 Адамзат тарихында пандемия тудыратын аурулар

Тізімде бірінші Оба. Ауру адамзат тарихындағы ең көп адамның өмірін қиды. Обаның бірнеше түрі бар, олардың екеуі-бубон және өкпе.

Бубон обасы жұқтырған адамның денесінде "бубондардың" пайда болуына әкеледі. Өкпе обасы өкпеге әсер етеді және егер сіз емдеуді жеңіл сатыда бастамасаңыз, өмір сүруге мүмкіндік бермейді. Оба туралы ең алғашқы ескерту б.з. д. 430 жылы Афиныда(Афины обасы) болған. Осы уақыттан бастап 2006 жылға дейін(Мадагаскардағы оба) бұл аурудың мезгіл-мезгіл өршуі болды. Қазіргі уақытта 2006 жылдан бастап обаның өршуі байқалмады.

Сондай-ақ, тарихта 3 оба пандемиясы болды:

Юстиниан обасы (541-700 жылдар). 100 миллионнан астам адам қаза тапты.

Қара өлім пандемиясы (1346-1352). Шамамен 36 миллион құрбан болды (содан кейін Еуропа халқының үштен бірі).

"Үшінші пандемия" Азияның XIX ғасырдың аяғында (1850-1904) басталды. Бүкіл әлемде 12 миллионға жуық адам құрбан болды.

Біздің тізімдегі екінші ауру-бұл табиғи шешек (қара шешек деп те аталады). Шешек бүкіл әлемде таралды. 1775 жылы шешек Солтүстік Америкаға әкелінді, онда ол жергілікті халықтың көп бөлігін үндістер түрінде жойды. Бұған дейін жергілікті тұрғындар оқшауланғандықтан бұл аурумен ешқашан байланыста болған емес. Алғашқы вакцина шешекке қарсы вакцина болды.

1.6 Covid-19 өлімін пандемияға себеп болған басқа аурулармен салыстыру

Ескерту: мұнда дені сау адамдардың өлімі пайызбен көрсетіледі (жүрек, өкпе, қан тамырлары ауруларынсыз, қант диабеті және басқа созылмалы ауруларсыз).

Қара өлім деп аталатын ең қауіпті вирустың өлімі емделмеген жағдайда 90% құрайды (10 адамның 1-і аман қалады).

Өлім-жітім бойынша екінші орында АИТВ тұр, 60 миллион жұқтырғандардың 25 миллионы қайтыс болды, ал 35 миллион адам ЖҚТБ-мен өмір сүреді. Осыдан АИВ-тен болатын өлім-жітім шамамен 40-45% құрайды (2014 жылғы жағдай бойынша).

Үшінші орында бірден екі ауру, тырысқақ және шешек бар. Емделмеген жағдайда осы аурулардан болатын өлім-жітім 35-40% - ға тең.

Соңғы орында тұмау тұр. Маусымдық тұмау соншалықты қауіпті емес және одан болатын өлім-жітім 0,029% құрайды, бірақ оның H1N1 (Испан) штаммы инфекцияның 25% - ында өлімге әкеледі.

Бұл COVID-19 туралы болды. Коронавирустың осы штаммынан болатын өлім-жітім 1-3% құрайды. Басқа аурулармен салыстырғанда бұл өте аз.

COVID-19 ауруы барлық бұқаралық ақпарат құралдарында сипатталғандай қауіпті ме

Қазір бұқаралық ақпарат құралдары көптеген адамдар бар жерлерге бармауға, адамдар арасындағы қашықтықты 1,5 метр қашықтықта ұстауға, бөлмеге бетперде киюге, қолды жиі жууға және антисептикпен емдеуге шақырады. Бірақ бұл вирус соншалықты қауіпті ме, оларды жұқтырмас үшін көптеген жеке қауіпсіздік шараларын сақтау керек.

SARS-CoV-2 вирусы-СОVID-19 қоздырғышы, жұмсақ түрде ауру қарапайым суық сияқты көрінеді, сондықтан егер сізде суық болса, бұл сіздің СОVID-19 жұқтырғаныңызды білдірмейді. Ауыр түрінде ауру өкпе Пневмониясының қоздырғышы болып табылады. Сірә, бұқаралық ақпарат құралдарында халықты қорқытады, өйткені егер адамдар бұл инфекцияны таратып, басқаларды жұқтырса, созылмалы аурулары, қан тамырлары, жүрек және өкпе аурулары бар адамдар соққыға жығылады.

Әрине, бұқаралық ақпарат құралдары адамдарға қауіп туралы ескертетіні жақсы, бірақ оны асыра алмаудың қажеті жоқ, кейбір адамдар СОVID-19-ны обадан гөрі қорқынышты және фанатизмге дейін барлық қауіпсіздік шараларын сақтайтын нәрсе ретінде қабылдайды, сонымен қатар оны басқаларды жасауға мәжбүр етеді. Бірақ қауіпсіздік шараларына "гол соғудың" қажеті жоқ, өйткені бұл көптеген адамдардың өмірін сақтап қалуы мүмкін.

1.7 Адамзат COVID-19-дан жоғалып кете ала ма?

Бірде мен: "СОVID-19 планетадағы барлық адамдарды өлтіре ала ма?». Бұл сұрақ туралы ұзақ уақыт ойлана отырып, мен кез-келген жағдайда СОVID-19 адамзатты өлтіре алмайды және бұған көптеген себептер бар деген қорытындыға келдім.

Біріншіден, адамның иммунитеті осы вируспен күресу үшін антиденелерді тез таңдайды, екіншіден, халықтың 3%-ы СОVID-19-ға осал, яғни бүкіл әлем халқының ең нашар нәтижесі болса да, тірі адамдардың 97% - ы қалады. Үшіншіден, вакциналар мен дәрі-дәрмектер коронавирусқа қарсы тез жасалады (Калифорнияда STI-1499 дәрі-дәрмегі жасалынған), бұл СОVID-19 бүкіл әлемді жұқтырғаннан гөрі тезірек жасалады.

1.8 Коронавирус бойынша әлеуметтік сауалнама

Covid-19 коронавирустық инфекциясы-Қазіргі әлемдегі ең көп талқыланатын тақырыптардың бірі. Сондықтан, 2020 жылдың 15 наурызында мен коронавирус және коронавирустық инфекция тақырыбындағы биология жобасының аясында шағын тәуелсіз сауалнама жүргіздім. Респонденттер әртүрлі жыныстағы, жастағы және қызығушылықтағы адамдар болды.

Барлығы 52 адам сұралып, келесі сұрақтар қойылды:

 Сіз covid-19 туралы бір нәрсе білесіз бе?

 Covid-19 қарапайым тұмауға қарағанда қауіпті ме?

 Сіз аурудың негізгі белгілерін білесіз бе?

 Сізге белгілі қауіпсіздік шаралары бар ма?

 Сіз оқшаулануды байқадыңыз ба?

Өте қызықты мәліметтер алынды. Респонденттердің 96%-ы COVID-19 шығу тегі туралы естіді және қызығушылық танытты. Өте қызықты факт, кейбір респонденттер COVID-19 туралы ештеңе білмеді. COVID-19 әдеттегі маусымдық вирусқа қарағанда қауіпті деген сұраққа 90% оң жауап берді және респонденттердің тек 10% - ы оны ауыр ауру деп санамайтындықтарын растады.

Бір қызығы, 75% тақырыпты егжей-тегжейлі зерттеп, қауіпсіздік шараларын біледі және 90% - дан астамы оларды сақтайды (атап айтқанда, өзін-өзі оқшаулау). Әлеуметтік сауалнаманың жалпы көрінісі адамдардың көпшілігі covid-19-ны өздері үшін үлкен қауіп деп санайтындығын көрсетеді.

COVID-19 коронавирустық инфекциясының таралу картасы 15.03.2020.

1.9 Коронавирус инфекциясының ағзаға қауіптілігі

Коронавирус тақырыбындағы биология жобасының 2-суретте көрсетілгендей, COVID-19-ның негізгі репродуктивті саны 2014-2015 жж. және 20 ғасырдың басындағы "испан" тұмауынан әлдеқайда көп.

Сурет 2. Әр түрлі ауруларға арналған негізгі репродуктивті саны

Өздеріңіз білетіндей, COVID-19-бұл қауіпті ауру, ол жеңіл ауру түрінде де, ауыр түрінде де пайда болуы мүмкін. Ондағы асқынулардың бірі-вирустық пневмония, бұл жедел респираторлық стресс синдромына немесе өлім қаупі жоғары тыныс алу жеткіліксіздігіне әкеледі. Аурудың ең көп кездесетін белгілері - қызба, шаршау және құрғақ жөтел.

Ауруға қарсы емдеу немесе алдын-алу құралдары жоқ. Әрдайым дерлік қалпына келтіру өздігінен жүреді. Аурудың ауыр түрлері егде жастағы адамдарда және астма, қант диабеті және жүрек аурулары сияқты белгілі бір аурулары бар адамдарда дамуы мүмкін. Ауыр жағдайларда өмірлік маңызды органдардың функцияларын сақтау үшін құралдар қолданылады.

Коронавирустың негізгі белгілері: қызба, жөтел, шаршағыштық, ентігу, бұлшықет немесе буын ауруы, жұлдыру және бас ауруы. Басқа ерекше белгілермен 3-суретте танысуға болады.

Қорытынды

Зерттеу жұмысы мен "COVID-19 және Адам" тақырыбындағы жоба аясында жүргізілген зерттеудің соңында мен қазіргі пандемия бұрынғыдай қорқынышты емес деп айтқым келеді. Мен бұл пандемияға мән бермеу керек деп айтпаймын, мен СОVID-19-ға қарағанда ауру өлімге және жұқпалы болады деп айтамын, бірақ әзірге біз қазіргі әлемде өмір сүріп жатырмыз және біздің өзекті мәселеміз-СОVID-19.

"COVID-19 және Адам" биология бойынша осы зерттеу жобасын жазу үшін Интернет-ресурстар пайдаланылды.

Бұдан кейін не болады? Бұл сұрақ көптеген адамдарды алаңдатады. Сірә, әлем ешқашан бірдей болмайды. Мұның не әкелетінін ешкім білмейді. Мүмкін ғалымдар коронавирустық инфекцияның емін ашады немесе адамзаттың бір бөлігі жоғалып кетуі мүмкін.

Алайда, үмітсіздік жасамаңыз. Зерттеу жұмысын қорытындылай келе, біз covid-19 дегеніміз не, оның шығу тегі, алдын-алу шаралары, әлеуметтік сауалнама деректерін алдық, сонымен қатар covid-19 таралу картасын көрдік. Бұл жұмысты жазу үшін Интернет ресурстары пайдаланылды.

Жаңа коронавирус пандемиясы covid басылымдарының библиометриялық көрсеткіштерінің өзгеруіне әкелді: әртүрлі тақырыптар мен ОД модельдерін ұсынудағы мақалалар массивінің саны мен құрылымы. Келесі жұмыста біз пандемияның дәйексөздер мен жарияланымдарды пайдалану көрсеткіштеріне әсерін талдау нәтижелерін береміз.

Біздің зерттеу жұмысымыз коронавирустық пандемия кезінде дәрігерлер мен медицина қызметкерлері ең бастысы болды деп қорытынды жасауға мүмкіндік береді, өйткені олардың рухы мықты болғандықтан, олар көптеген адамдарға тірі қалуға көмектесті. Оларды біздің заманымыздың нағыз кейіпкерлері деп атауға болады. Жұмыс барысында Жаңа Иқан ауылының медицина қызметкерлерінің ерліктері туралы көп нәрсе білдім. Жас дәрігер Төлепов Нұрсултан, көптеген ауыр науқастардың қорқынышымен күресуге үйретті. Жедел жәрдем қызметкері Исмоилов Мурод нағыз кәсіби дәрігердің ұлылығын көрсетті. Жаңа Иқан ауылындағы UGB бас дәрігері Төлепов Нұрсултан пандемия шыңына барлық жұмысшыларды ұйымдастырып, жұмылдыра алды. Уақытында Денсаулық сақтау министрлігінен шатыр ауруханасы түрінде көмек келді. Пандемия кезінде көптеген қиындықтар мен қиындықтарға қарамастан. Олар адамдарға жанқиярлықпен және үздіксіз емделуді жалғастыруда, тіпті коронавирусқа оң диагноз қойылған кезде де ауысымға шығады. Коронавирус карантині кезінде дәрігерлердің күш-жігерінің арқасында қала тұрғындары алғашқы толқыннан ең аз шығынмен өте алды.

Осы батыл адамдардың мысалында мен медицина қызметкерлері жер бетіндегі ең асыл, адамгершілік адамдар деп айтқым келеді, өйткені олар адамдардың өмірін сақтап, бүкіл адамзаттың өмірін ұзартады.

Сонымен, сауалнама нәтижелері негізінде Мен келесі қорытынды жасай аламын:

Адамдар жеткілікті қызығушылық танытпайды, нәтижесінде COVID-19 коронавирусының проблемасы туралы ақпарат жеткіліксіз. Оның бүкіл әлемге және интернетте таралуының басынан бастап, толқулар жоғары болды, көптеген адамдар дүрбелеңді көтеріп, аурудан өрт сияқты қорықты, бірақ қазір қызығушылық әлдеқайда аз болды, іс жүзінде бұл әрдайым болады, алдымен біз бір нәрседен қорқамыз, бірақ бұл "бір нәрсенің" әсерін толық сезінбестен біз қауіпті сезінуді тоқтатамыз.

Осыған байланысты көптеген адамдар аурумен қалай күресуге болатындығын толық білмейді. Жоғарыда айтылғандардың бәрі менің гипотезамды растайды, адамдар қандай да бір себептермен COVID-19 деген не және оны қалай "күресуге" болатындығы туралы білмейді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/summary.html 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Situation Summary]. Disease Control and Prevention Centers (30 қаңтар 2020). Өтініш беру күні: 30 қаңтар 2020. 2020 жылдың 26 қаңтарында мұрағатталған.

2. ABOUT US | NEWS (dead link). Өтініш беру күні: 17 Наурыз 2020. 2020 жылдың 7 маусымында мұрағатталған.

3. Ai, Tao. Correlation of Chest CT and RT-PCR testing in Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in China: a Report of 1014 Cases (ағылш.) // Radiology : journal. - Radiological Society of North America (ағылш.)орыс., 2020. — 26 February. — doi:10.1148/radiol.2020200642. — PMID 32101510.

4. Bai, HARRISON X. radiologists Performance in differentiating COVID-19 from viral pneumonia on chest CT (ағылш.) // Radiology : journal. — 2020. — 10 March. — P. 200823. — ISSN 0033-8419. — doi:10.1148/radiol.2020200823.

5. BGI Sequencer, Coronavirus Molecular Assays Granted Emergency Use Approval in China (ағылш.). GenomeWeb. Өтініш беру күні: 9 наурыз 2020.

6. BioMedomics Seeks FDA OK for COVID-19 Rapid Diagnostic

7. Chen, Janice S. CRISPR-Cas12a target binding unleashes indiscriminate single-stranded dnase activity (ағылш.) // Science : journal. — 2018. — 27 April (vol. 360, no. 6387). — P. 436—439. — ISSN 0036-8075. — doi:10.1126/science.aar6245. — Bibcode: 2018Sci...360..436C. — PMID 29449511.

8. Coronavirus (covid-19) at a glance infographic (ағылш.) (PDF; 1,3 MB). Өтініш берген күні: 22 тамыз 2021.

9. Coronavirus disease (COVID-19) technical guidance: Laboratory testing for 2019-nCoV in humans. www.who.int. өтініш беру күні: 6 наурыз 2020.

10. Covid19 : COVID-19. www.questdiagnostics.com.