Сыныптан тыс сайыс сабақ

Тақырыбы: «Дарындылар додасы» сайысы

Сыныптар: 9 «б», «в», «ғ»

Мақсаты: Оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп есте сақтау қабілетін шыңдау. Оқушылардың білімге қызығушылығын арттыру. Оқушыларды шапшаңдыққа, іздемпаздыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу.

Түрі: Топтық сайыс сағаты.

Жоспары:

1.Таныстыру

2. Математика – ғылымдардың патшасы /тарихи сұрақтар/

3. Ұяшықтағы есептер

4. Сиқырлы сандық

5. Кім жылдам?

Қолдынылған нақыл сөздер:

1. Арифметика математиканың, ал математика ғылымдардың патшасы

(К. Гаусс)

2. Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін математика (М.В. Ломоносов)

3. Математика –барлық ғылымдардың тұңғышы және оларға пайдалы да, қажет те. (Р.Бэкон)

Сайыстың басы:

Жүргізуші:

Сәлеметсіздерме, оқушылар !

«Математика» ғылымдар патшасы

Жиналған ылғи дарындылар,

Жүректе от көздерінде жалын бар.

Бүгінгі кешке қатысушы өрендерді,

Қол соғып қошеметпен , қарсы алыңдар!

Оқушылар кіреді.

Жүргізуші:

Біліктілігі мен білімін

Сараптап өздеріңіз көріңіздер

Ұқыптылықпен тыңдай отырып

Оларға баға беріңіздер

Асып әсте саспайық

Батыл қадам бастайық

Еркіңді билеп барынша

Жарыста сірә қалыспа

Кеш қызығын ей достар

Осылайша шабытпен

Қане, енді бастайық!

I тур. Таныстыру. (Әр команда өздерін таныстырады)

II тур. Математика – ғылымдардың патшасы /тарихи сұрақтар/

Жұлдызша таңдаймыз: фигуралар,сандар,ғалымдар

Фигуралар: Ежелгі грецияның киімін киген қыз отыр. Қолында әдемі құмыраны ұстаған қара құл кіреді.

Қыз: «Құмыраны трапедзионға қой» - дейді.

1-ші жүргізуші: Құрметті ойыншылар! «Трапедзион» деген сөздің мағынасы және оның математикаға қатынасы қандай? (Топ мүшелері сұраққа жауап береді.)

Дұрыс жауап: «Трапедзион» деп Ежелгі Грецияда үстелді атаған және осы сөзден «трапеция» деген сөз шыққан.

Ғалымдар: Алдарыңызда математик, дәрігер, ақын, музыкант, ғалым кім? Атақты адамдардың суреттері тақтаға ілініп қойылған.

А) Қорқыт

Б) Омар Хаям

В) Құрманғазы

Г) Әл- Фараби

Д) Ахмед Яссауи

1-ші жүргізуші: Дұрыс жауап: Шығыс Аристотелі атанған тіл туралы, логика, математика, оптика, астрономия, медицина, музыка физика, табиғат ғылымдары, статистика, механика, дін, заң ғылымдары туралы энциклопедия трактаттар жазған Әбу-Насыр Әл-Фараби.

2-жүргізуші:

Сандар: 1637 жылы Рене Декарт координаталық түзуді енгізіп, .... және .......... түсінік берген .

Жауап: 1637 жылы Рене Декарт координаталық түзуді енгізіп, теріс және оң сандарға түсінік берген. (10 ұпай)

2 тур. Қызықты есептер

20ж. Отбасында төрт бала бар. Олар 3 жаста, 5 жаста, 9 жаста және 15 жаста. Арай мен Еңліктің жастарының ең кіші ортақ еселігі Сағидың жасына тең. Меруерттің жасы Еңліктің жасына еселік сан. Кім неше жаста?

Сағи 15, Меруерт 9, Еңлік 3, Арай 5 жаста

20о. Олжас, Шыңғыс, Алмас және Әлібек бір сыныпта оқиды. Олар Манас көшесі 82-де, Достық көшесі 105-үйде, Қажымұқан көшесі 46- үйде және Достық көшесі 82 –үйде тұрады. Олжас пен Алмас бір көшеде емес, бірақ бірдей нөмірлі үйде тұрады. Алмас пен Шыңғыс бір көшеде, бірақ әр түрлі нөмірлі үйде тұрады. Кім қай көшеде, қандай нөмірлі үйде тұрады?

Алмас Достық-82, Шыңғыс Достық-105, Олжас Манас-82,Әлібек Қажымұқан 46

20т. Арман , Аян , Абзал ағайынды үшеуі әр түрлі сыныпта оқиды. Абзал Арманнан ал Аян Абзалдан кіші емес . Бұл үйдің үлкені, ортаншасы, кішісі кім? 1-Аян , 2-Абзал, 3- Арман

30 ж. Бұлбұлдың 2 құлақ, 1 басы бар

Салдыраған 8 жерден таңбасы бар.

Бұлбұлды жолға салып айдағанда,

Салатын неше түрлі жорғасы бар.

(Домбыра)

30О. Екі айнасы бар, екі найзасы бар,

Төрт сылдырмағы бар,

Бір шыбыртқысы бар. (СИЫР)

30Т. Алды – артымыз шексізде,

Жете алмайсың біздерге.

Сәуле менен кесінді,

Шыққан тегі білсеңдер

(ТҮЗУ)

40 Ж. Өзенге 3 турист келді. Жағада екі кісілік бір қайық тұр. Одан басқа арғы жағаға өтетін еш нәрсе жоқ. Туристер осы қайықпен жұп рейс жасап өзеннен өтті. Олар неше рейс жасады?

Жауабы: Егер туристер бір жағаға келсе, онда қарсы жағаға жұп рейс жасап өту мүмкін емес. Онда туристер өзеннің қарама−қарсы жағына келген, екеуі бір бетіне, ал үшіншісі келесі бетіне. Бұл жағдайда өзеннен екі рейс жасап өтуге болады.

40О. Екі адам өзен жағасына келді. Жағадағы қайық тек бір адамды ғана көтереді, алайда екі жолаушы да аман – есен өзеннен өтті. Қалай?

Өзен біреу ал, адам екеу .Біреуі бұл жағасынан, ал біреуі арғы жағасынан келді , ал қайық ортада тұрмайды , екі жағаның бірінде  бірінші біреуі қайықта бұл жағаға өтеді ал екіншісі қайықты күтіп алады да қарсы жағаға өтеді 

40Т. Бір қорада тауықтар мен қояндар бар, олардың бастарының саны 19, ал аяқтарының саны 40. Сонда қорада неше тауық, неше қоян болған?

Жауабы: 1 қоян, 18 тауық.

Сиқырлы сандық

3-кезең: Сиқырлы сандық

Бірден жауап берсе -5 ұпай, келесі жеңілдіктер алғанда 1 ұпайдан шегеріліп отырады.

1. Ішінде шахматтары бар жәшік әкелінеді.

Жеңілдіктер:

5 ұпай. ХХ ғасыр тарихшысы Роуз бұл ойын туралы былай деген: “Бұл – жаныңды қозғайтын сөзсіз әңгіме, үміт пен өкініш, өлім мен өмір, поэзия мен ғылым, Ежелгі Шығыс пен қазіргі Европа”.

4 ұпай. Отаны-Үндістан. Жасы-15 жүзжылдық. Ежелгі аты-чатуранга. Өнертапқыштың аты белгісіз.

3 ұпай. Праганың Стейниц атты тұрғыны осы ойын арқылы өз атын шығарды.

2 ұпай. Екі король арасындағы тұрақты ұрыс.

1 ұпай. Бұл ойында аттар мен пілдер бар.

Түсініктеме: Бұл жасырылған зат - Шахмат.
Шахмат - ақылдылық пен әділдік символы. Шахмат дегеніміз өнер ме, спорт па, әлде ойын ба деген сұрақ төңірегінде қазірде де айтыс туады. Біреулер үшін - еңбек, біреулер үшін - демалыс. Бірақ бір нәрсе белгілі: шахмат ойнау үшін еркіндік, шыдамдылық, қойылған мақсатқа жетуде төзімділік, жоғары есте сақтау қабілеті, логикалық ойлау, математикалық қабілеті, талант болу керек.

2. Ішінде кубик Рубик салынған қара жәшік әкелінеді.

Жеңілдіктер:

5 ұпай. Ойынның туған жылы-1974

4 ұпай. Егер белгілі бір жүйемен ойнамаса, нәтижеге жету үшін миллион жыл керек.

3 ұпай. Бұл ойын-стереометрияға, комбинаторикаға, бағдарламалауға көрнекі құрал болып табылады.

2 ұпай. Ойынды «Жүзжылдық ойыны» деп атаған. Алыс сапарға шыққанда таптырмас ермек. Сыртқы түрі-дұрыс көпжақ.

1 ұпай. 6 түсті 26 текшеден тұрады, автордың есімін иемденген.

Түсініктеме: Бұл жасырылған зат-Рубик кубигі. Будапешт сәулет өнерінің оқытушысы Эрне Рубик бұл ойынды студенттердің кеңістікті елестетуін дамыту үшін ойлап тапқан. Сонымен бір мезгілде бұл ойын жалпыға ортақ ойынға айналды. Тіпті 1982 жылы Рубик кубигін жинаудан әлем чемпионаты да өтті. Ең тез жинау уақыты-23 секунд. Кубикті кез келген жағдайдан бастап 23 жүрістен артық емес мезетте жинауға болады.

3. Циркуль салынған қара жәшік әкелінеді. Жеңілдіктер:

Жеңілдіктер:

5 ұпай. Бұл заттың баламасының біреуі 2000 жылдай жерде жатты.

4 ұпай. Архелогтар қоладан жасалған бұл заттың бірнешеуін Помпей үймесінің астынан тапты.

3 ұпай. Бірнеше жылдар бойы бұл заттың қаңқасы нақты болғандықтан өзгерген емес

2 ұпай. Ежелгі Грецияда бұл затты пайдалана білу-ал онымен есеп шығара білу-асқан ақылдылықтың белгісі.

1 ұпай. Бұл құрал құрылыста және сәулет саласында сызбаларды орындау үшін таптырмайтын құрал болып есептеледі.

Түсініктеме: Грек мифологиясында құрылысшы, сәулетші, өнертапқыш Дедал (Икарға қанат жасаған шебер) мен оның жиені Тал туралы аңыз бар. Тал гончарлы станок, алғаш рет жылан тістерінен ара және циркульді ойлап тапты. Дедал қызғаныштан оны қала бекінісінен (қабырғасынан) құлатып жіберді.

Кім шапшаң?

1. Екінің алтынша дәрежесі (64)

2. Бөлменің 4 бұрышында 4 мысық отыр. Олардың әрқайсысына қарсы 3 мысықтан отыр. Бөлмеде неше мысық отыр? (4)

3. 10¹⁰⁰ саны (гугол)

4. 45 минут сағаттың қандай бөлігі (3/4)

5. Екі нүктенің арасындағы түзу (кесіні)

6. у= функциясының графигі (гипребола)

7. Жараста 7 таяқша бар еді, ол біреуін 2-ге бөліп алды. Жараста неше таяқша қалды. (8)

8. 70⁰ -қа тең бұрыш қалай аталады (сүйір)

9. Көпмүшенің барлық қабырғаларының қосындысы (периметр)

10. Бір үйде 6 ұл бар. Әр ұлдың бір–бірден қарындасы бар екен. Отбасында барлығы неше бала бар?(7)

Кім шапшаң?

1. Шаманың 1/100 бөлігі (процент)

2. у=х2 функциясының графигі. ( парабола)

3. Шеңбер сызуға арналған құрал (циркуль)

4. Үстелде 3 стақан сүт бар. Алмаз бір стақан сүтті ішіп қойды. Үстелде неше стақан бар? (3)

5. Нанды үш бөлікке бөлу үшін, нанды неше рет кесу керек? (2)

6. Геометрияның жазықтықтағы денені зерттейтін бөлімі (планиметрия)

7. Торда 4 қоян бар. 4 бала 4 қоянды әкетті, ал бір қоян торда қалды. Неге?

8. Көпмүшенің барлық қабырғаларының қосындысы (периметр)

9. Анықтамасыз қабылданатын ұғымдар. ( негізгі ұғымдар)

10. Қабырғалары толықтауыш сәулелер болатын бұрыш (жазыңқы)

Кім шапшаң?

1. 7 майшам жанып тұр 4-ін сөндірсек неше майшам қалады (4)

2. Үш сызықтан пайда болған фигура (үшбұрыш)

3. санының кері саны (10)

4. y=x³ функциясының графигі (гипербола)

5. Ең үлкен уақыт өлшемі (ғасыр)

6. Дәлелдеусіз қолданылатын тұжырым (аксиома)

7. Екі қатынастың теңдігі (пропория)

8. Теріс санның модулі (оң сан)

9. Тік бұрыштан кіші бұрыш (сүйір)

10. Төрт таяқтың 8 ұшы бар. Алты жарым таяқтың неше ұшы бар? (14)

Жеңімпаздарды анықтау, марапаттау!

1.Таныстыру	2. Математика – ғылымдардың патшасы /тарихи сұрақтар/	3. Ұяшықтағы есептер	4. Сиқырлы сандық	5. Кім жылдам?

1.Таныстыру	2. Математика – ғылымдардың патшасы /тарихи сұрақтар/	3. Ұяшықтағы есептер	4. Сиқырлы сандық	5. Кім жылдам?
1.Таныстыру	2. Математика – ғылымдардың патшасы /тарихи сұрақтар/	3. Ұяшықтағы есептер	4. Сиқырлы сандық	5. Кім жылдам?

Арифметика математиканың, ал математика ғылымдардың патшасы

(К. Гаусс)

Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін математика (М.В. Ломоносов)

Математика –барлық ғылымдардың тұңғышы және оларға пайдалы да, қажет те. (Р.Бэкон)

Дарындылар додасы