Дауысты дыбыстарға математикалық тәсілмен мінездеме беру.

Сабақтың тақырыбы: Дауысты дыбыстарға математикалық тәсілмен мінездеме беру.

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға білімді ғылыми негізде, сатылай, жүйелі, кешенді, меңгеруді ұлттық құндылықтарды бағалай қолдана білуге пәнді сауатты меңгеруге негіз қалау.

Дамыту міндеті: Қазақ тілі ғылымының мазмұны мен жүйесін, сөйлеу тілінің байлығын және әдеби жазу дағдысын қалыптастыру

Тәрбиелік міндеті: ынтымақтастық, өзара сыйластық, түсіністік, әріптестік сияқты қасиеттерді сіңіру

Сабақтың түрі: шығармашылық сабақ

Сабақтың әдісі: "Сатылай кешенді талдау" технологиясы, ізденушілік, зерттеушілік әрекетін ұйымдастыру, тілдік талдаулар жасау

Пайдаланылған әдебиет: Н. А. Оразақынова "Практикалық қазақ тілі"

Сабақтың барысы:

I. Ұйымдастыру бөлімі

II. Сабақ мақсатын хабарлау

III. Дауысты дыбыстарға дыбыстық мінездеме беру (әр оқушының қалауы бойынша дыбыстарды талдау)

1. Ө - □ бұл - дауысты дыбыс. Себебі: бұл дыбысты айтқанда өкпеден шыққан ауа ауыз қуысында ешбір кедергіге ұшырамай, ауа еркін шығады.

2. Тілдің қатысына қарай - тіл алды немесе жіңішке. Себебі: бұл дыбысты айтқанда тілдің ұшы сәл алға қарай созылып, үсті сәл төмендейді.

3. Жақтың ашылу дәрежесіне қарай; жартылай ашық. Себебі: бұл дыбысты айтқанда жақ тар ашылып, ауа қысылып шығады.

4. Ерін мен езудің қатысына қарай еріндік. Себебі: бұл дыбысты айтқанда ерін дөңгеленіп, алға қарай сүйірленеді.

Сергіту жаттығуы

Күнмен бірге тұрамыз ,                
Құспен бірге ән саламыз            
Қайырлы таң! Ашық күн!          
Көңілді біз тұрамыз.               

Күлім қағып қолымды,
1,2,3, деп соғайын

*****************

V."Атырау" сөзіндегі дауысты дыбыстарға математикалық тәсілмен дыбыстық мінездеме беру.(Оқушылар өз қалаулары бойынша сөздерге дыбыстық мінездеме береді)

Берілгені: Атырау ○= □=?△

Мұнда неше дыбыс бар, оның нешеуі дауысты, нешеуі дауыссыз екенін менен сұрайды

Шешуі: Атырау сөзінде

6 ○= 3(2а, ы)□ себебі;

3 (т, р, у)△ себебі:

□1. Себебі: бұл дыбысты айтқанда өкпеден шыққан ауа ауыз қуысында ешбір кедергіге ұшырамай, ауа еркін шығады

2. Тілдің қатысына қарай: 2а, ы тіл арты немесе жуан □, себебі: бұл дыбыстарды айтқанда тілдің ұшы сәл артқа қарай тартылып, үсті сәл дөңестенеді.

3. Жақтың ашылу дәрежесіне қарай 2(а) ашық □, себебі: бұл дыбысты айтқанда жақ кең ашылып ауа еркін шығады, (ы) қысаң □, себебі: бұл дыбысты айтқанда жақ тар ашылып, ауа қысылып шығады.

4. Ерін мен езудің қатысына қарай:(а, ы) езулік □, себебі: бұл дыбыстарды айтқанда ерін жиырылып, езу артқа қарай тартылады.

VII. Туған жер, Отан және ана тілі туралы мақал - мәтелдер айту, жалғасын табу

1. Туған жердей -...........

2. Өзге елде сұлтан болғанша -.............

3. Батыр майданда шынығады -........

4. Отансыз адам -.................

5. Өнер алды -........

6. Отан елдің анасы -.........

VIII. "Тәуелсіз Қазақстан" тақырыбында жазған оқушылардың шығармашылық жұмысын тыңдау.

IX. Сабақты қорытындылау. Сонымен,бүгінгі сабағымыздне үйрендік?Әр оқушы өзінің есімінде кездесетін дауысты дыбыстарға математикалық тәсілмен мінездеме беру.

X. Үйге тапсырма: дауысты, дауыссыз дыбыстарға сатылай кешенді талдау технологиясымен дыбыстық талдауды жалғастыру.