Ақтөбе облысы

Шалқар ауданы

Бозой селосы

“Ертөстік”бөбекжай-бақшасы”

Тәрбиеші :Сарсенкулова Айнур Нурлыбаевна

Дөңгелек үстел

Тақырыбы: Баламен сенімді қарым-қатынас орнату жолдары.
Мақсаты:
Ата-аналарға баламен сенімді, ашық қарым-қатынас орнатудың маңызын түсіндіру, тәжірибе алмасу.

Қатысушылар: ата-аналар, тәрбиеші
Өту формасы: еркін пікір алмасу, сұрақ-жауап
Көрнекілігі: плакат, нақыл сөздер.

Өту барысы:

I. Ұйымдастыру кезеңі (5 минут)

• Қатысушылармен сәлемдесу

• Дөңгелек үстел ережесі:

-Бір-бірін тыңдау

-Сын айтпау

-Ашық пікір білдіру

II. Кіріспе бөлім (5 минут)

(Ата-аналар қысқаша пікір білдіреді)

III. Негізгі бөлім (20–25 минут)

1. Сенімді қарым-қатынас деген не?

Түсіндіру:

• Ашық әңгіме

• Бірін-бірі түсіну

Қорықпай пікір айту

Ой қозғау сұрағы:

• Сіз үшін “сенім” деген не?

• Бала ата-анасына не үшін сенуі керек деп ойлайсыз?

IV. Ата –аналарға тапсырма.

V. Баламен сенімді қарым-қатынас орнату жолдары (мысалмен).

VI. Қорытынды бөлім (5 минут)

Жүргізуші қорытындысы:
«Сенімді қарым-қатынас бір күнде қалыптаспайды. Ол – күнделікті сабыр, түсіністік және махаббаттың нәтижесі».

Түйін сөз:

Сенім бар жерде – сыйластық бар,
Сыйластық бар жерде – бақытты отбасы бар.

Ұсыныс:

• Балаға күнде жылы сөз айту

• Тыңдай білуге үйрену

• Қателікті бірге түзету

Құрметті ата-аналар!

Бүгінгі дөңгелек үстелімізге қош келдіңіздер!
«Бүгін біз бала тәрбиесіндегі ең маңызды мәселенің бірі – ата-ана мен бала арасындағы сенімді қарым-қатынас туралы ой бөлісеміз».

I. Баланың тұлғасы қалыптаса бастайтын, эмоциясы мен мінезі айқын көрінетін ерекше кезең. Осы жаста бала өзін тыңдағанын, түсінгенін және қабылдағанын қалайды

Бүгін біз:

• баламен қалай дұрыс сөйлесу керек;

• оның сезімдерін қалай түсініп, қолдау көрсетуге болатынын;

• ата-ана мен бала арасындағы сенімді қалай нығайтуға болатынын бірге талқылаймыз.

Әрқайсыңыздың ойыңыз, тәжірибеңіз біз үшін өте құнды. Ашық әңгіме арқылы баламызбен қарым-қатынасымызды одан әрі жақсартудың жолдарын табамыз деп сенемін.

II. Құрметті ата-аналар!

1.Сіздерге бір сұрақ қойғым келеді:
-Сіздер үшін «сенім» деген не? Бала ата анасына не үшін сену керек деп ойлайсыз?
жауап: Сенім – біреуге өз ойыңды, сезіміңді ашық айта алу, оның сені түсінеді деп ойлау.

• Сенім – қауіпсіздіктің сезімі, қателескенде кінәлаусыз қолдау болатынына сену.

• Сенім – бір-біріңе шыншыл болу, уәде берсең, орындауға сену.

• Сенім – қиын кезде де жанында екеніне сену, қорқынышсыз сөйлесе алу.

Қысқаша айтқанда: сенім – бұл қорғансыз өзіңді ашуға болатын, қауіпсіздік сезімін беретін қарым-қатынас.

2.«Бала ата-анаға не үшін сену керек?»

Жауап үлгілері:

• Өйткені бала өз сезімін, ойларын ата-анасына ашық жеткізуі керек.

• Өйткені сенімді қарым-қатынас баланың өзін қауіпсіз, бағаланған сезінуіне мүмкіндік береді.

• Өйткені ата-ана балаға дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі және оны қорғап, қолдайды.

• Өйткені сенім арқылы бала эмоциясын басқарады, қателіктерінен сабақ алады және өзін-өзі бағалайды.

Қысқаша: бала ата-анасына сенуі – өз сезімін білдіру, қауіпсіз сезіну, дамуы және өзін-өзі бағалауы үшін маңызды.Начало формы

3. Шағын жаттығумен басталатын кіріспе

Кездесуді шағын жаттығумен бастасақ деймін.
Қазір көзіңізді жұмып, балаңызды елестетіңіз.
Ол сізге бір мәселе айтып келді.
Сол сәтте сіздің реакцияңыз қандай болады? Тыңдайсыз ба, әлде бірден ақыл айтасыз ба?

1.«Тәрбиеші маған ұрысты…» Ата-ана өз жауабын айтады.

Тәрбиеші:

• Сезімді атау: «Менің ойымша, сен бұл кезде қорқып немесе ренжіген боларсың»

• Тыңдау: «Не болғанын егжей-тегжей айтып берші»

• Сенімділік беру: «Біз бірге шешім табамыз, бәрі дұрыс болады»

Негізгі қағида: бала өзін қауіпсіз сезінуі керек, кінәлі сезімін азайту.

2.«Мен ойыншықты бірінші алған едім, бірақ бергім келмеді…»

Ата-ана өз жауабы айтады.

Тәрбиеші:

• Сезімді тану: «Сен өз ойыншығыңды бергің келмеген сияқтысың»

• Түсіндіру: «Басқа балалармен ойнау үшін бөлісу керек екенін бірге қарасақ болады»

• Шешім табу: «Кел, бірге қалай бөлісуге болатынын ойлап көрейік»

Негізгі қағида: баланы кінәламай, дұрыс әрекетті көрсету.

3. «Балабақшаға барғым келмейді…» Ата-ана өз жауабын айтады.

Тәрбиеші толқтырады:

• Сезімді қабылдау: «Сен балабақшаға барғың келмей тұрған сияқтысың»

• Тыңдау: «Неге барғың келмейді? Айтып берші»

• Қолдау және сендіру: «Балаң, түсінемін, кейде қиын болады, бірақ сен жаңа нәрселер үйренесің, жаңа ортаға үйренесің, жаңа достарың көп болады және достармен ойнайсың»

Негізгі қағида: баланың қорқынышы немесе ренішін елемеу емес, оны түсініп, сенімді сезім беру.

Сұрақ:
Соңғы рет балаңызбен шын жүректен қашан сөйлестіңіз? Қазір әрқайсыңыз бір ауыз сөзбен айтыңызшы:
балаңызбен қарым-қатынасыңызды қалай сипаттар едіңіз?
(мысалы: жылы, қиын, ашық, сабырлы, т.б.)

Өйткені 4 жаста бала сөзден гөрі қарым-қатынасты сезінеді.
Бүгін біз осы сезімді қалай дұрыс жеткізуге болатынын бірге талқылаймыз.

III.«Баланы тыңдай білеміз бе?» тапсырмасы

Мақсаты:
Ата-ананың баланы тыңдау дағдысын дамыту.

Өткізу тәртібі:

• Ата-аналарды 2–3 топқа бөлу.

• Әр топқа жағдай беріледі:

Жағдай:
Бала балабақшадан келіп: «Бүгін менімен ешкім ойнамады?» дейді.

1.Тапсырма:

• Баламен сенімді қарым-қатынас орнату үшін ата-ана қалай жауап беруі керек?

• Қандай сөздер айтуға болады?

• Қандай сөздер айтуға болмайды?

Талқылау:
Сезімді қабылдау: «Менің түсінгенім, сен бүгін жалғыз қалдың деп ренжідің ғой»

• Тыңдау: «Не болғанын айтып берші, бәрін естігім келеді»

• Қолдау көрсету: «Келесіде бірге ойнау үшін не істей аламыз, ойлайық»

Негізгі қағида: баланың ренішін жоққа шығармау, оны тыңдау.

2. Тапсырма: «Дұрыс па, бұрыс па?»

Мақсаты:
Қарым-қатынаста жіберілетін қателіктерді анықтау.

Өткізу тәртібі:

• Әр топқа сөйлемдер беріледі.

Мысал сөйлемдер:

• «Жылама, түк болған жоқ.»

• «Сен әлі кішкентайсың, түсінбейсің.»

• «Мен сені түсініп тұрмын.»

• «Айтып берші, не болды?»

Тапсырма:

• Қай сөздер баланың сенімін арттырады?

• Қай сөздер керісінше, сенімді азайтады?

Тәрбиеші толықтырып кетеді:
Сенімді қарым-қатынас — баланың сезімін жоққа шығармау. Мысал сөйлемдер және ата-ананың ықтимал дұрыс жауаптары:

1. «Жылама, түк болған жоқ.»

• Неліктен дұрыс емес: Бала өз сезімін жоққа шығарады; сенімділікті азайтады.

• Ата-ананың орнына айтатын сөздер:

«Мен түсінемін, сен қазір ренжіп тұрсың»

«Айтып берші, не болды?»

Баланың эмоциясын қабылдау маңызды.

2.«Сен әлі кішкентайсың, түсінбейсің.»

• Неліктен дұрыс емес: Бала өз ойы мен сезімін жеткізе алмайды деп ойлайды; өзін төмен сезінуі мүмкін.

• Ата-ананың орнына айтатын сөздер:

«Мен түсінемін, кейде қиын болуы мүмкін»

«Айтып берші, сен не ойлап тұрсың?»

3. «Мен сені түсініп тұрмын.»

• Неліктен дұрыс: Бала өзінің сезімін көріп, тыңдалғанын сезеді; сенімділік артады.

• Ата-ананың толық нұсқасы:

«Мен түсінемін, сен қазір ренжігенсің»

«Сенің сезімің маңызды, айтып берші не болды?»

4. «Айтып берші, не болды?»

• Неліктен дұрыс: Балаға өз ойын, сезімін жеткізуге мүмкіндік береді; қарым-қатынас ашық болады.

• Ата-ананың толық нұсқасы:

«Иә, айтып берші, мен тыңдап отырмын»

«Сенің сезіміңді түсінгім келеді»

Қорытынды кеңес ата-аналарға:

• Баланың сезімін жоққа шығармау

• Қарапайым және жылы сөздер қолдану

• Тыңдаған кезде балаға көзқарас пен дене тілін көрсету

• Кішкентай қателіктерді сын емес, сабақ ретінде қабылдау

3. «Бала көзімен» тапсырмасы:

Мақсаты:
Ата-ананы баланың орнына қойып көру.

Өткізу тәртібі:

Топтарға тапсырма:

Жағдай:
Бала ойыншығын сындырып алды.

Тапсырма:

• Бала осы сәтте не сезінуі мүмкін?

• Ол ата-анасынан не күтеді?

• Ата-ана қандай әрекет жасаса, бала өзін қауіпсіз сезінеді?

Талқылау:
Топтар жауаптарын бөліседі.

V. Баламен сенімді қарым-қатынас орнату жолдары (мысалмен).

1. Баланы тыңдай білу

Түсіндіру:
Бала өз ойын еркін айтуы үшін оны бөлмей, мұқият тыңдау қажет.

Мысал:
Бала: «Бүгін мектепте мұғалім ұрысты»
Ата-ана: «Неге ұрысты? Не болғанын айтып берші»

Бала өзін түсінгенін сезінеді, ішіндегісін ашық айтады.

2. Шыншыл болу

Түсіндіру:
Ата-ана уәдесінде тұрып, шындықты айтуы керек.

Мысал:
Ата-ана: «Демалыс күні саябаққа барамыз»
Егер бара алмаса:
«Кешір, бүгін жұмыс шықты. Келесі демалыста міндетті түрде барамыз»
→ Бала сенуді үйренеді.

3. Баланың сезімін қабылдау

Түсіндіру:
Баланың эмоциясын жоққа шығармау маңызды.

Мысал:
Бала жылап тұр.
Қате жауап: «Жылама, түк емес»
Дұрыс жауап: «Саған қазір ауыр екенін көріп тұрмын. Бірге шешейік»
→ Бала өзін қауіпсіз сезінеді.

4. Айқайламай, сабырмен сөйлесу

Түсіндіру:
Айқай балада қорқыныш тудырады, ал сабыр сенім қалыптастырады.

Мысал:
Бала ыдысты сындырып алды.
«Неге байқамадың?» деп айқайлау орнына:
«Келесіде абай болайық. Қазір бірге жинайық»
→ Бала қателігін мойындаудан қорықпайды.

5. Бірге уақыт өткізу

Түсіндіру:
Бала ата-ананың көңіл бөлгенін сезінуі керек.

Мысал:
Кешке 10–15 минут бірге сурет салу, әңгімелесу, ойын ойнау.
Бала ата-анасына жақындай түседі.

6. Баланың пікірін сыйлау

Түсіндіру:
Бала өз ойын айтқанда, оны бағалау қажет.

Мысал:
«Қандай үйірмеге барғың келеді?» деп сұрау.
→ Бала өзін тұлға ретінде сезінеді.

7. Құпиясын сақтау

Түсіндіру:
Бала сеніп айтқан әңгімесін басқаға таратпау керек.

Мысал:
Бала бір досымен ұрысып қалғанын айтты.
Ата-ана оны өзгелерге айтып қоймаса – сенім сақталады.

8. Үлгі болу

Түсіндіру:
Бала ата-ананың іс-әрекетін қайталайды.

Мысал:
Ата-ана сыпайы сөйлессе, кешірім сұрай білсе – бала да солай үйренеді.

VI.Қорытынды:

«Сенімді қарым-қатынас бір күнде қалыптаспайды. Ол – күнделікті сабыр, түсіністік және махаббаттың нәтижесі».

Сенімді қарым-қатынас күнделікті қарапайым әрекеттерден қалыптасады.
Түсіністік, сабыр, махаббат бар жерде – бала ашық, өзіне сенімді болып өседі.

Ұсыныс:

Балаға күнде жылы сөз айту.

Тыңдай білуге үйрену.

Қателікті бірге түзету.

Түйін сөз:

Сенім бар жерде – сыйластық бар,
Сыйластық бар жерде – бақытты отбасы бар.