БАСТАУЫШ СЫНЫПТАРДАҒЫ САБАҚТАРДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ ҚОЛДАНУ

«Жаңаға ұмтылмай өмір болмайды, даму да, ілгерілеу де жоқ»

В.Г.Белинский

Тәжірибенің өзектілігі.

Қазіргі қоғам үздіксіз даму мен өзгерістер жағдайында. Мұндай қоғамдағы білім беру жүйесі де қоғам мен мемлекеттің сұраныстарын қанағаттандыру үшін өзгертіліп, жетілдірілуі керек. Осындай әдістердің бірі, білім беру жүйесінің заман талабына сай әрекет ету қабілеті инновациялар – қалыптасқан білім беру жүйесіне сапалы түрде жаңа енгізулер.

Оқушылардың үлкен көлемдегі ақпаратты меңгеру қажеттілігі және оны қолдану бойынша практикалық дағдыларды дамыту мұғалімдердің ақпаратты ұсынудың жаңа тәсілдерін, оқытудың жаңа технологиялары мен тәсілдерін жасауына алып келеді, оқыту әдістемесіне шығармашылық көзқарастарды іздеуге мәжбүр етеді.

Инновациялар — бұл процеске жаңа әдістемелер мен стандарттарды енгізу. Мойынсұну, қайталау, еліктеу жаңа талаптармен алмастырылады: проблемаларды көре білу, оларды сабырмен қабылдай білу, өз бетінше шеше білу.

Инновациялық білім беру іргелі ғылымды, тікелей оқу үдерісі мен өндірісті интеграциялау арқылы жаңа білімді қалыптастыру үдерісінде оқытуды көздейді. Ол өзімен бірге білім беруді модернизациялаудың негізгі факторы ретінде дамытушы білім берудің жаңа негіздерін алып келеді. Педагогикалық процеске қатысты инновация оқыту мен тәрбиелеудің мақсаттарына, мазмұнына, әдістері мен формаларына жаңаларын енгізуді, мұғалім мен оқушының бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыруды білдіреді.

Инновациялық қызметтің мақсаты дәстүрлі жүйемен салыстырғанда оқушының жеке басының сапалық өзгерісі болып табылады. Бұл педагогикалық дағдарысты жоюды көздейтін дидактикалық және тәрбиелік бағдарламаларды кәсіби іс-әрекетке тәжірибеге беймәлім енгізу арқылы мүмкін болады. Іс-әрекетті ынталандыру, алынған ақпаратты өз бетінше бағдарлау қабілетін дамыту, шығармашылық, әдеттен тыс ойлауды қалыптастыру – инновациялық іс-әрекеттің негізгі мақсаттары.

Адамның адамгершілік жағынан өзін-өзі жетілдіруіне бағытталған әлеуметтік маңызы бар тәжірибе ретінде білім берудегі инновациялық іс-әрекет қоғамдағы барлық қолданыстағы тәжірибе түрлерінің түрленуін қамтамасыз ете алатындығымен маңызды. Бұл менің тақырыпты таңдауымды алдын ала анықтады: "Бастауыш мектептегі инновациялық әдістер"

Зерттеудің мақсаты мен міндеттері.

Басты мақсат білім берудің инновациялық технологиялары – адамды үнемі өзгеріп отыратын әлемде өмір сүруге дайындау.

Мұғалім ретіндегі мақсатым:

1) бастауыш сынып оқушысының адамгершілік-құқықтық, эмоционалдық-эстетикалық, интеллектуалдық-ақпараттық және коммуникативтік мәдениетін, сондай-ақ денсаулық мәдениетін тәрбиелеу;

2) оқу-тәрбие үдерісіне жаңа педагогикалық технологияларды енгізу арқылы оқушылардың табиғи қабілеттерін барынша ашу арқылы олардың дамуына ықпал ету.

Менің зерттеуімнің негізгі міндеттері:

- Оқушылардың жалпы ақыл-ой қабілеттерінің психологиялық-педагогикалық табиғатын және олардың даму механизмін зерттеу;

- Заманауи сабақтың стандартты емес ұйымдастырылуын не қамтамасыз ете алатынын анықтау;

- Инновациялық технологиялардың оқушылардың танымдық белсенділігі мен ақыл-ой қабілеттерін ынталандыруға әсерін талдау;

- Жаңа педагогикалық технологиялардың, оқытудың белсенді және интерактивті әдістерінің әсерін зерттеу оқушылардың күрделі жағдаяттарды, олардың туындау себептерін талдай білу, негізгі және қосалқы мәселелерді анықтау, шешу жолдары мен тәсілдерін таба білу;

- Баланың жеке басының танымдық және эмоционалды-еріктік салаларын дамыту.

Мәселелердің теориялық негіздемесі.

Мектептегі оқу жылдары – адамзат өмірінің ғылыми, этикалық, эстетикалық және басқа да тәжірибесінің негіздерін меңгеруге арнайы бөлінген кезеңі. Баланың тағдыры көп жағдайда оның нені және қалай меңгеретініне байланысты. Көп жылдар бойы бастауыш сынып мұғалімі болып жұмыс істегенім мені мектепке келген кез келген баланың жақсы оқығысы келетініне көз жеткізуге мәжбүр етті. Әр адамның өзінің алғашқы ұстазы болған, бар және болады. Ал мұғалімнің алдында ең қиын міндет тұр – мектепке деген қызығушылықты сақтау, баланың көңілін қалдырмау және оның үмітіне алданып қалмау. Оқушы оқуда жетістікке жеткенде, яғни мұғалім оқытудың ең маңызды ынталандырушысы болып саналатын "сәттілік жағдайын" жасағанда ғана оқуға деген құштарлық жоғалмайды. Бұл әсіресе бастауыш сынып оқушыларына қатысты. Олар мақтауды, басқаларға үлгі болуды жақсы көреді. Табыс туралы әсердің зор болғаны сонша, ол тіпті оқуға деген қалыптасқан теріс көзқарасты да сілкіндіруі мүмкін.

Заманауи сабақты инновациялық технологияларды енгізбей елестету мүмкін емес. Заманауи мұғалімнің қызғанышы жоқ. Бүгінгі таңда мұғалімнің арсеналында жүзден астам технология бар. Ай сайын газеттер мен журналдар жаңа ұсыныстарды көбірек жариялап отырады. Мұғалім инновациялық технологиялардың барлық алуан түрлілігін қалай түсінеді?

Мұғалім әріптестерінің жетістіктері туралы неғұрлым көп білсе, соғұрлым ол өз бетінше еркін әрекет етеді. Бұл әртүрлі оқыту технологияларының болуының әдіснамалық функциясынан тұрады. Осындай тәжірибемен алмасу бастауыш сынып мұғалімдерінің әдістемелік бірлестігінің міндеттерінің бірі болып табылады.

Соңғы жылдары білім беруде жаңа тұжырымдамалар жасалуда, оқытудың педагогикалық принциптері, сабаққа қойылатын талаптар айтарлықтай өзгерді.

Қоғамның мұғалімге қоятын заманауи талаптары мұғалім үнемі өз бетінше білім алумен, өз мүмкіндіктерінің шегін кеңейтумен айналысуы керек. Ол тез өзгере білуі және сабақта жаңа тәсілдер мен технологияларды қолдана білуі керек. Бір сөзбен айтқанда, мұғалім заман ағымына ілесуі керек. Бастауыш мектепте алған білім білімнің одан әрі дамуына негіз, негіз болады.

Қазіргі бастауыш мектепте баланы тек оқуға, санауға, жазуға үйрету жеткіліксіз. Оны жаңа дағдылармен қамтамасыз ету қажет. Бұл оқу қабілетінің негізін құрайтын әмбебап оқу іс-әрекеттері, сонымен қатар оқуға, өзін-өзі ұйымдастыруға және өзін-өзі дамытуға қалыптасқан саналы мотивация.

Балалардың оқуға деген қызығушылығын арттыратын, ненің түсініксіз болып қалғанын білуге үйрететін, сайып келгенде, оқуға үйрететін жағдайлар жасау қажет. Содан кейін оқушы өз бетінше білім алу үдерісінен және оқу-тәрбие жұмысының нәтижесінен қуаныш ала бастайды.

Жаңа білім берудің мәні мен мақсаты – бұл адамның жалпы қабілеттерінің нақты дамуы, оның іс-әрекет пен ойлаудың әмбебап тәсілдерін игеруі.

ХХІ ғасыр адамы істей білуі керек:

-білімге бағдарлану және жаңа технологияларды қолдану;

-өмірлік көкжиегіңізді кеңейтуге белсенді түрде ұмтылыңыз;

-өз уақытын тиімді пайдалана білу және өз болашағын жобалай білу;

-қаржылық сауатты болу;

-салауатты және қауіпсіз өмір салтын ұстану.

Білім берудің жаңа мақсаты – бұл адамгершілігі жоғары, жауапкершілігі мол, шығармашыл, бастамашыл, сауатты азаматтың қалыптасуы мен дамуына тәрбие беру, әлеуметтік-педагогикалық қолдау көрсету. Бүгінгі таңда педагогикалық сауатты маман болу білім беру технологияларының жан-жақты спектрін меңгермей-ақ мүмкін емес. Заманауи педагогикалық технологиялар тек қана жүзеге асырылуы мүмкін инновациялық мектеп. Инновациялар немесе инновациялар адамның кез келген кәсіби іс-әрекетіне тән, сондықтан табиғи түрде зерттеу, талдау және енгізу нысанасына айналады. Инновациялардың өзі пайда болмайды, олар ғылыми ізденістердің, жекелеген мұғалімдердің және тұтас ұжымдардың озық педагогикалық тәжірибесінің нәтижесі болып табылады.

"Инновация" ұғымы жаңашылдықты, өзгерісті білдіреді. Инновация құрал және процесс ретінде жаңа нәрсені енгізуді көздейді. Педагогикалық процеске қатысты инновация оқыту мен тәрбиелеудің мақсаттарына, мазмұнына, әдістері мен формаларына жаңаларын енгізуді, мұғалім мен оқушының бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыруды білдіреді. Заманауи білім беру мақсаттарының өзгеруі мұғалімнің әдістемелік жүйесінің барлық құрамдас бөліктерінің өзгеруіне әкелді. Енді мұғалімнің жұмыс тәжірибесінде бастауыш сынып оқушыларын оқытудың әртүрлі стратегияларын қолдану қажеттілігі туындады. Бұл түсіндірмелі-иллюстрациялық оқыту тәсілінен іс-әрекетке көшуді білдіреді, онда бала оқу іс-әрекетінің белсенді субъектісіне айналады. Ол үшін мұғалім сабақты әр түрлі технологиялармен модельдей білуі керек.

Ойнау математика сабақтарында, оқушылар үлкен қызығушылықпен сандардың аттарын санайды, шешеді, жаттайды, сандар мен геометриялық фигураларды ажыратады. Ауызша тапсырмалар оқушылардың қызығушылығын тудырып, олардың математикалық ойлауын дамытуға ықпал етеді. Математика сабағының жақсы басталуы оқушылардың сабақ бойы жұмысын ұйымдастырады. Ол үшін мен ең алдымен ұйымдастырушылық сәтті және ойын-сауық ауызша есебін нақты жүргіземін. Ауызша санауды жүргізу барысында мен әртүрлі ойын түрлері мен ойын элементтерін, көңілді тақпақтарды, есептегіштерді, ертегі сюжеттері бар мәтіндік есептерді, математикалық есептерді және т.б. қолданамын.

Мысалы, есептегіштермен жұмыс жасау – бұл оқушылардың есептеу дағдыларын автоматтандыруға қол жеткізу құралы, өзіндік "математикалық тренажер", сонымен қатар білім мен дағдыларды бақылаудың тағы бір тәсілі, сонымен қатар білімді бірнеше минут ішінде тексеруге мүмкіндік береді, бір уақытта барлық сыныптармен сұхбаттасу және есептеу қателіктерін бірден анықтау. Сонымен қатар, математика сабақтарында есептегіштермен жұмыс істеу балалардың оқуға деген қызығушылығын олардың ерекшелігімен арттырады: ойын сәті мен бәсекелестік элементі бар, ол әрқашан қызықты. Тағы бір маңызды жайт – екі-үш минуттық өзіндік жұмыстан кейін оқушы өз еңбегінің нәтижесін көреді, қателіктерін өзі есептей алады.

Ми гимнастикасына арналған жаттығулар.

(Балалар сабырлы түрде бастарын қолдарына қойып, көздерін жұмып, ұйықтап жатқандай кейіп танытады). Балаларды ұйықтаңыз, ұйықтайтын уақыт келді. Үлкен тау ұйықтап жатыр. Ағаштар мен бұталар ұйықтап жатыр. Торғайлар мен торғайлар ұйықтап жатыр. (Балалар терең тыныс алады, иықтарын босаңсытады) және тыныс алу арқылы кернеу жойылады. Мойын босаңсыған кезде иек кеудеге сәл қисық сызық сызады. Орындалу уақыты 30 секунд.

"Жалқау сегіздік" (жаттығу есте сақтауды қамтамасыз ететін ми құрылымдарын белсендіреді, зейіннің тұрақтылығын арттырады): ауада көлденең жазықтықта әр қолмен, содан кейін екі қолмен үш рет "сегіздік фигураларды" сызыңыз.

"Рефлексияға арналған қалпақ" (зейінді, қабылдаудың анықтығын және сөйлеуді жақсартады): "қалпақ киіңіз", яғни құлақтарыңызды үстіңгі нүктеден құлақшынға дейін 3 рет ақырын ораңыз.

Денсаулық сақтау технологияларын оқу үдерісінде қолдану білім алушыларға білім беру және әлеуметтік кеңістікте табысты бейімделуге, шығармашылық қабілеттерін ашуға мүмкіндік береді.

Әрбір сабақ балаға жағымды болуы керек. Сондықтан кез келген рокты жоспарлау және орындау кезінде денсаулық сақтау технологиясының "Зиян келтірме!" Деген өсиетін есте ұстаған жөн. Эмоционалдық күйзелістер денсаулық жағдайына үлкен әсер ететінін есте ұстаған жөн: әзіл, күлкі, музыкалық минут, шағын өлең. Мысалы, сабақтың басында тренинг – көңіл-күй:

Қоңырау қатты соғылды.

Сабақ басталады.

Біздің құлағымыз бастың үстінде,

Көздер жақсы ашылған,

Тыңдаймыз, есте сақтаймыз,

Бір сәт те босқа кетпейміз.

Оқу іс-әрекетіне мотивацияның болуы оқушыларға жағымды әсер етеді. Сыртқы мотивация: бағалау, мадақтау, қолдау, бәсекелестік әдіс. Мен назар аударамын бәсекелестік әдіс, мен оны сауат ашу кезеңінде қолданамын.

Балалар сөздерді қандай да бір әріппен атайды. Мысалы, К әрпімен, кім артық. Жарыс жүріп жатыр. Жеңіске жеткен оқушының бірнеше сөзі дәптерге жазылады. Келесі күні басқа әріпке сөздер таңдалады. Жеңіске жету үшін балалар үйдегі сөздерді көбірек таңдауға тырысады, оларды есте сақтайды, бұл жалпы оқушылардың есте сақтау қабілетін, ақыл-ой қабілеттерін дамытуға оң әсер етеді, балаларды оқуға ынталандырады.

Қоғам дамуының қазіргі кезеңінде көптеген мұғалімдер, соның ішінде мен де дәстүрлі оқыту жүйесі бойынша жұмыс жасай отырып, оқыту мазмұнын жаңартуға тырысамыз және сабаққа заманауи білім беру технологияларының элементтерін енгізуге тырысамыз. Бұл уақытты қажет етеді. Қазіргі ғылыми-техникалық прогресс дәуірінде оқытудың жаңа технологияларынсыз балалардың дамуы мүмкін емес. Мен үшін ең бастысы – менің барлық істерім оқушыларымның тұлғалық өсуіне жұмыс істеуі керек.

Мен балаларды әлемді және адамдарды сүюге, жаңа нәрселерді білуге ұмтылуға, салауатты өмір салтын ұстануға үйретемін. Мектептегі білім менің оқушыларым үшін қызықты және қуанышты, дамытушылық сипатқа ие болуын қамтамасыз етуге тырысамын. Мен баланың ақпараттық өрісі оның білімінің көкжиегін кеңейтетін және шығармашылық белсенділікті ынталандыратын позитивті бейнелермен қанықтырылатын жұмыс формаларын таңдаймын.