БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМЫНЫҢ АТАУЫ

Бекітемін

Колледж әдіскері

__________

ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ №201

Дүниетану сабағында бақылау және зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру әдістері (сабақ тақырыбы)

КМ.03. Оқу ақпаратын тарату

(модуль/пән атауы)

ОН 3.5 Дүниетануды оқыту әдістемесін қолдану

( оқыту нәтижесінің атауы)

Мамандық: 01140100 – Бастауыш білім беру педагогикасы мен әдістемесі

(коды және атауы)

Біліктілік: 4S01140101 – «Бастауыш білім беру мұғалімі»  (коды және атауы)

Дайындаған педагог: 

Сабақ өту күні: "14" қазан 2025 ж.  оқу жылы: 2025-2026 

1. Жалпы мәліметтер: Курс:  3,  Семестр 5, Топ: ПМНО-23/9

Сабақ түрі: Практикалық Сабақ типі: Теориялық білімді бекіту Әдісі: Сұрақ-жауап, түсіндіру

2. Мақсаты мен міндеттері: студенттерге дүниетану сабақтарында бақылау және зерттеу жұмыстарын тиімді ұйымдастыру, тәжірибелік әдістерді дұрыс қолдану арқылы сабақ барысында зерттеу дағдыларын дамыту және ғылыми ойлау қабілетін қалыптастыру жолдарын үйрету, әдістемелік тұрғыда сабақты жоспарлауды және зерттеу жұмыстарын жүргізуді меңгерту.

3. Күтілетін нәтижелер:

1. Студенттер бақылау мен зерттеу жұмыстарының әдіс-тәсілдерін меңгереді және оларды сабақта қолдана алады.

2. Практикалық сабақтарда әдістерді тиімді қолдану арқылы педагогикалық шеберлігін арттырады.

3. Студенттердің ғылыми ойлау қабілеті, критикалық талдау дағдылары дамып, зерттеуге деген қызығушылығы артады.

4. Құндылықтар: Ел мен жер тұтастығы мен ел тәуелсіздігін қадірлеу, ар-ұят, намысты жоғары ұстау, адал еңбекпен қызмет ету, қоғам игілігі үшін азаматтық белсенділік таныту, жауапкершілікті саналы түсіну, салауатты өмір салтын ұстану; отбасы алдындағы перзенттік парызы мен Отан алдындағы борышын түсіну.

5. Қажетті ресурстар:

5.1 Оқу-әдістемелік құрал-жабдықтар, анықтамалық әдебиеттер: 

1. Аймағамбетова, Қ. А. Дүниетануды оқытудың теориясы мен технологиясы [Мәтін] : оқу құралы / Қ. А. Аймағамбетова. - Алматы : Отан, 2015

2. Әбенбаев С. «Бастауыш мектепте дүниетану пәнін оқыту әдістемесі», Алматы: «Ғылым» баспасы, 2015- 250 б

5.2 Техникалық құралдар, материалдар:  Интерактивті тақта, үлестірмелі материалдар

6.Сабақтың барысы:

6.1Ұйымдастырушылық кезең: 3 мин

2. Білім алушылармен сәлемдесу, танысу, сабаққа дайындығын тексеру.

3. Журналға белгі соғу.

6.4 Назарларын сабаққа аудару.

Көңілді би жаттығулары

Үй тапсырмасын тексеру: 10 мин

Белгілі бір тақырып аясында ҚМЖ жасап, тақырып аясында көрнекіліктер дайындау.

Жаңа тақырыпты түсіндіру: 10 мин

Дүниетану пәні – бұл бастауыш сыныптарда табиғат, қоршаған орта және қоғам өмірін тануға бағытталған кешенді пән, оның басты ерекшелігі – білімді тәжірибе және бақылау арқылы меңгеру, сондықтан сабақта бақылау мен зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру ерекше маңызды. Бақылау және зерттеу әдістері оқушылардың ойлау қабілетін, эксперимент жүргізу дағдыларын және деректерді талдау қабілеттерін қалыптастыруға ықпал етеді, ал студенттер осы әдістерді меңгеру арқылы болашақта сабақты тиімді жоспарлай және жүргізе алады.

Бақылау – бұл табиғаттағы немесе әлеуметтік құбылыстардағы өзгерістерді, қасиеттерді, процестерді тіркеп, жүйелі түрде сипаттау әдісі, және ол оқушыларға құбылыстарды объективті түрде қарауды үйретеді, студенттерге болса осы бақылауды сабақ жоспарына енгізу жолдарын, бақылау нұсқауларын құру әдістерін меңгеру маңызды болып табылады, өйткені дұрыс ұйымдастырылған бақылау оқушылардың өздігінен ойлау қабілетін арттырады.

Зерттеу жұмыстары пән мазмұнын тереңдетуге және оқушылардың зерттеушілік дағдыларын дамытуға бағытталған іс-әрекеттер ретінде тәжірибе жүргізу, модельдеу, бақылау нәтижелерін салыстыру, деректерді жинау және талдау арқылы жүзеге асады, студенттерге зерттеу жұмыстарының кезеңдерін – мақсат қою, гипотеза жасау, эксперимент өткізу және қорытынды шығару сияқты негізгі сатыларын дұрыс ұйымдастыру жолдары үйретіледі, өйткені бұл олардың педагогикалық шеберлігін арттырып, сабақ барысында ғылыми ойлауды дамытуға мүмкіндік береді.

Сабақта бақылау және зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру кезінде жүйелілік, жас ерекшелігіне сәйкестік және бірізділік принциптері сақталуы қажет, өйткені әр сабақта бақылау мен зерттеу элементтерін тұрақты түрде қолдану, тапсырмаларды оқушылардың жас деңгейі мен қабылдау қабілетіне сай беру және сабақтағы жұмыстарды кезең-кезеңімен жоспарлау зерттеу дағдыларының қалыптасуына ықпал етеді, студенттерге осы принциптерді сабаққа дайындау барысында қолдану жолдары көрсетіледі, сонымен қатар құрал-жабдықтарды таңдау және қауіпсіздік ережелерін сақтау әдістері үйретіледі.

Студенттерге сабақта бақылау мен зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру барысында әртүрлі практикалық әдістер ұсынылады, олардың ішінде табиғат объектілерін бақылау, ауа райы құбылыстарын тіркеу, су мен топырақ қасиеттерін зерттеу, қарапайым тәжірибелер мен модельдерді қолдану бар, сонымен қатар деректерді кестелерге енгізу және диаграммалар арқылы талдау әдістері ұсынылады, бұл студенттердің педагогикалық шеберлігін арттырып, болашақта оқушыларға ғылыми ойлауды қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Көрнекі құралдар мен тәжірибелік жұмыстар сабаққа қызығушылықты арттырады, ақпаратты қабылдауды жеңілдетеді және түсінікті етеді, студенттерге осы құралдарды тиімді пайдалану жолдары, материалдарды таңдау критерийлері, қауіпсіздік шаралары және уақытты дұрыс жоспарлау әдістері үйретіледі, себебі дұрыс ұйымдастырылған көрнекілік сабақ сапасын арттырады және оқушылардың белсенділігін күшейтеді.

Бақылау мен зерттеу жұмыстарының нәтижелерін бағалау оқушылардың дағдыларын объективті бағалауға мүмкіндік береді, студенттер сабақ соңында жинақталған деректерді қорытындылайды, диаграммалар мен кестелер арқылы нәтижені көрсетеді, алынған мәліметтерге сүйене отырып оқушылардың білім деңгейін, белсенділігін және зерттеушілік дағдыларын талдайды, бұл студенттердің сабақ ұйымдастыру шеберлігін арттырады және білім беру сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Сондықтан, сабақта бақылау және зерттеу жұмыстарының дұрыс ұйымдастырылуы оқушылардың ғылыми ойлау қабілетін дамытуға, тәжірибелік дағдыларын қалыптастыруға және пәнге қызығушылығын арттыруға ықпал етеді, студенттер осы әдістерді меңгеру арқылы сабақтарды тиімді жоспарлауды, эксперименттік тапсырмаларды дайындауды және оқушылардың зерттеушілік дағдыларын дамыту жолдарын білуге қабілетті болып, педагогикалық шеберлігін арттырып, білім беру процесін сапалы жүргізуге мүмкіндік алады.

7. Жаңа тақырыпты бекіту: 15 мин

Жалпы талқылау сұрақтары:

1. Бақылау мен зерттеу жұмыстарын ұйымдастыру принциптерін атаңыз және әрқайсысының сабақтағы рөлін түсіндіріңіз.

2. Бақылау мен зерттеудің арасындағы айырмашылықты анықтап, мысал келтіріңіз.

3. Студент ретінде сабаққа дайындалғанда қандай құралдар мен әдістерді қолданар едіңіз және олардың тиімділігін дәлелдеңіз.

4. Бақылау және тәжірибелік зерттеу нәтижелерін бағалаудың критерийлерін анықтаңыз.

5. Дүниетану сабақтарында көрнекілік пен тәжірибелік әдістерді тиімді қолдану жолдарын сипаттаңыз.

Жеке жұмыс тапсырмалары

№1 тапсырма

Бақылау тапсырмасы

1. 1 апталық кезеңде бір табиғи немесе әлеуметтік объектіні таңдап, өзгерістерін күнделік түрінде тіркеңіз, мысалы өсімдік өсімі немесе ауа райы өзгерістері.

2. Жиналған мәліметтерді кестеге енгізіп, негізгі қорытынды жасаңыз, сондай-ақ бақылау нәтижесінің сабақтағы педагогикалық мәнін талдаңыз.

№2 тапсырма

Мақсаты: Студенттерге оқу материалы арқылы бақылау және зерттеу әдістерін теориялық тұрғыдан меңгерту, сабақта қолдану жолдарын түсіндіру және өздік талдау жасауға үйрету.

Тапсырма:

Оқулықты талдау:

1. Оқулықтың «Бақылау және зерттеу әдістері» бөлімін мұқият оқып шығыңыз.

2. Бақылау мен зерттеу әдістерінің түрлерін, кезеңдерін, педагогикалық рөлін анықтаңыз.

Сұрақтарға жауап беру:

• Бақылау мен зерттеу жұмыстарының сабақтағы мақсаты қандай?

• Оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып, тәжірибелік тапсырмаларды қалай ұйымдастыруға болады?

• Зерттеу нәтижелерін бағалаудың негізгі критерийлері қандай?

• Көрнекілік құралдары сабаққа қандай әсер етеді және оларды қалай тиімді қолдануға болады?

Практикалық тапсырма:

• Оқулықтағы ұсынылған бақылау немесе зерттеу мысалдарының бірін таңдап, оны сабақта қолдану жоспарын жасаңыз.

• Жоспарды кесте немесе схема түрінде көрсетіп, қандай құралдар мен әдістер қолданатыныңызды түсіндіріңіз.

• Сабақ барысында деректерді қалай жинайтыныңызды, талдайтыныңызды және қорытынды жасайтыныңызды сипаттаңыз.

Рефлексия:

• Оқулықтағы әдістерді өз тәжірибеңізде қалай қолдана алатыныңызды талдаңыз.

• Қандай қиындықтар туындауы мүмкін және оларды шешу жолдарын көрсетіңіз.

8. Үй тапсырмасы: 2 мин

Практикалық тапсырма: тәжірибе жасау.

• Таңдаған объектіңізге қарапайым тәжірибе жасаңыз (мысалы, өсімдікке жарықтың әсерін зерттеу немесе температура мен су мөлшерінің әсерін бақылау).

• Тәжірибенің мақсатын, гипотезасын, кезеңдерін, нәтижесін және қорытындысын қысқаша баяндаңыз.

9. Сабақ/оқу қорытындысын жасау, бағалау: 5 мин

1. Студенттердің білімін бағалау.

Арнайы пән оқытушысы