Е. И. Казакованың психологиялық-педагогикалық қолдау жүйесі.

Е. И. Казакованың психологиялық-педагогикалық қолдау жүйесі.

Жоспар:

1. Психологиялық-педагогикалық қолдау жүйесінің зерттелуі

2. Психологиялық-педагогикалық қолдау жүйесінің мақсат-міндеттері

3. Е. И. Казакованың психологиялық-педагогикалық қолдау жүйесі.

Соңғы онжылдықта Ресей білім беру жүйесіндегі ғалымдардың зерттеулері нәтижесінде балаға оқу-тәрбие процесінде психологиялық-педагогикалық қолдау мен қолдаудың ерекше мәдениеті қалыптасты. Адамның психологиялық-педагогикалық қолдауы - баланың табиғи дамуына, оның жасына және жеке жетістіктеріне негізделген, ішкі әлемнің сөзсіз құндылығын тануға мүмкіндік береді. Ересек адам жай ғана қолдау емес, ол баланы өз бетінше шешім қабылдауға итермелейді, қажетті жауапкершілік шараларын қабылдауға көмектеседі, өзін-өзі дамыту мен жеке таңдауды жүзеге асыру үшін қажетті жағдай жасайды. [1]

Психологиялық-педагогикалық қолдау мәселелері мен ұйымдастыруды зерттеген ғалымдар: М.Р. Битянова, Б.С. Братус, Е.В. Бурмистрова, О.С. Газман, И.В. Дубровина, Е.И. Исаев, Е.И. Казакова, А.И. Красило, В.Е. Летунова, Н.Н. Михайлова, А.В. Мудрик, С.Д. Поляков, М.И. Роговцева, К.Роджерс, Н.Ю. Синягина, В.И. Слободчиков, Ф.М. Фрумин, А.Т. Цукерман, Л.М. Шипицына И.С. Якиманская және т.б. [1]

Щеголь	Психологиялық-педагогикалық қолдау - бұл біртұтас, жүйелі түрде ұйымдастырылған іс-әрекет, оның барысында әр баланың мектеп жағдайында сәтті оқуы мен дамуы үшін әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық жағдайлар жасалады. [2]
М. Р. Битянова	Сүйемелдеу - психологтың өзара әрекеттесу жағдайларында баланың сәтті оқуы мен психологиялық дамуы үшін әлеуметтік-психологиялық жағдай жасауға бағытталған кәсіби іс-әрекет жүйесі. [3]
Е.И. Казаковой	Сүйемелдеу - балалардың дамуына қатысты, әр жағдайда баланың проблемасыншешуде ықпал ететін баланың өзі және оның жақын ортасы: мұғалімдер, тәрбиешілер, ата-аналар болып табылады. Психологиялық-педагогикалық қолдау - бұл жеке тұлғаға әлеуметтік және психологиялық көмек көрсетудің жүйелік интеграцияланған технологиясы. [4]

Оқу-тәрбие үрдісінде баланы психологиялық-педагогикалық қолдаудың мақсаты - баланың тиісті жаста нормаға сәйкес дамуын қамтамасыз ету.

Психологиялық-педагогикалық қолдаудың міндеттері:

• баланың даму проблемаларының алдын-алу;

• дамудың, оқытудың, әлеуметтенудің шұғыл міндеттерін шешуде балаға көмек беру (оқудағы қиындықтар, білім беру және кәсіби бағытты таңдау проблемалары, эмоционалды-еріктік саланың бұзылуы, құрдастарымен, мұғалімдермен, ата-аналармен қарым-қатынас проблемалары);

• білім беру бағдарламаларын психологиялық - педагогикалық тұрғыда қолдау;

• оқушылардың, ата-аналардың, мұғалімдердің психологиялық-педагогикалық құзіреттілігін (психологиялық мәдениетін) дамыту.

Өзара байланысты үш міндетті компонент:

1. Баланың психологиялық-педагогикалық мәртебесін және оның психикалық даму динамикасын жүйелі түрде бақылау.

2. Оқушылардың жеке басының дамуы мен олардың сәтті оқуы үшін әлеуметтік-психологиялық жағдай жасау.

3. Оқу қиындықтары бар балаларға көмек көрсету үшін арнайы әлеуметтік-психологиялық жағдай жасау.алып жүру:

- алдын-алу;

- диагностика (жеке және топтық);

- кеңес беру (жеке және топтық);

- дамыту жұмыстарын жүргізу (жеке және топтық);

- түзету жұмыстары (жеке және топтық);

- психологиялық білім және тәрбие: психологиялық мәдениетті қалыптастыру, психологиялық-педагогикалық құзыреттілігін дамыту;

- емтихан (оқу және оқу бағдарламалары, жобалар, оқу құралдары, білім беру ортасы, оқу орындары мамандарының кәсіби қызметі). [1]

Біздің зерттеу мақсаттарымызға байланысты, Е.И.Казакова бойынша қолдау теориясының маңызы - баланың даму проблемасының субъектісі немесе қозғаушысы - ол ғана емес, оның ата-аналары мен мұғалімдері, сондай-ақ оның жақын ортасы (2.3.1-сурет). [5]

Е.И. Казаков қолдаудың 3 негізгі жүйесін атап өтті:

- проблемалардың алдын алу;

- проблемалық жағдайларды шешу процесінде мәселелерді шешу әдістерін үйрету;

- дағдарыстық жағдайда шұғыл көмек. [6]

Психологиялық қолдаудың бірнеше кезеңдері бар [5]:

Дайындық кезеңі	Бұл кезеңде барлық қатысушылармен байланыс орнату, жұмыс көлемін және алып жүру процесінің реттілігін анықтау, қажетті құжаттаманы дайындау, жұмысты жоспарлау сияқты міндеттер шешіледі.
Жүйелеу кезеңі	Бұл кезең келесі міндеттерді шешуді қарастырады: мамандарды психологиялық сараптама нәтижелерімен таныстыру, мұғалімдермен және баланың психикалық дамуының ерекшеліктерін басқа мамандармен талқылау.
Жоспарлау кезеңі	Баланы қолдаудың жеке бағдарламасы жасалады, оны онымен жұмыс істейтін барлық мамандар бекітеді. Алайда, мұндай бағдарламаны құрастыру баланы мұқият клиникалық, психологиялық, психологиялық және педагогикалық тексеруден өткеннен кейін мүмкін болатындығын атап өткен жөн.
Іске асыру кезеңі	Жеке бағдарламаның ережелерін орындауды қарастырады. Сонымен қатар, ата-аналар мен мұғалімдерге баланың толыққанды өмір сүруіне жағдай жасау және оның ақыл-ой және физикалық мүмкіндіктерін ескере отырып, білім беру бағдарламаларын сәтті игеру үшін қажетті көмек көрсетіледі. Ата-аналарға және басқа да психологиялық-педагогикалық қолдау - тәрбие процесін оңтайландыру үшін баламен тұлғааралық қатынастарды үйлестіру кезеңі.
Қорытынды кезеңі	Орындалған жұмысты алқалы түрде талқылау, оның тиімділігін бағалау және одан арғы іс-шараларға арналған ұсынымдармен (баламен қосымша түзету сыныптары, түзету немесе басқа сыныпта, кәсіптік бағдар беру немесе кәсіптік білім беретін мектепте және т.б.) жалғастырумен аяқталады.

Қорытынды: Қорытындылай келе мен зерттеу жобасының нәтижесінде мүмкіндігі шектелген бала ерекше психологиялық-педагогикалық қолдауды қажет ететіндігін түсіндім. Осындай тұлғаны қалыптастыруды нәтижелі  басқару үшін, педагог түрлі жас кезеңіндегі  бала дамуының  өзіндік психологиялық-педагогикалық қолдау туралы  терең білуі керек. «Психологиялық сүйемелдеу» немесе " Психологиялық-педагогикалық қолдау " түсінігін көптеген зерттеушілер білім алушылардың өзекті мәселелерін шешу мүмкіндігін қамтамасыз ететін шарттарды құруға бағытталған психологтың ұйымдастырылған іс-әрекеті ретінде анықтайды. Психологиялық-педагогикалық қолдау бір мезгілдік шара емес деп ойлаймын. Себебеі ол психологиялық қызмет көрсету барысында жүйелі түрде ұйымдастырылатын және тұрақты орындалатын жұмыс. Мен психологиялық-педагогикалық қолдаудың ең басты қағидаларының бірі тұлғаға уақытында көмек көрсетіп, қолдау ғана емес, осы үдерістің қиыншылықтарын өздігінен жеңіп шығуға, тұлғалық қалыптасуына жауапкершілікпен қарауға үйрету, әлеуметтік өмірде толыққанды субъект болып қалыптасуына ықпал ету деп түсінемін.

Пайдаланған әдебиеттер тізімі:

1. https://infourok.ru/statya-na-temu-psihologopedagogicheskoe-soprovozhdenie-3686960.html

2. Щеголь В.И. Психолого-педагогическое сопровождение образовательного процесса гимназии [Текст] / В.И. Щёголь // Фундаментальные исследования. – 200

3. Тришина, О.Ю. Психолого-педагогическое сопровождение профессиональной деятельности преподавателя технического вуза [Текст] : автореф. дис... канд. пед. наук / О. Ю. Тришина. - Кемерово, 2006. - 23 с.

4. Казакова, Е.И. Система комплексного сопровождения ребенка: от концепции к практике / Е.И. Казакова // Психолого-педагогическое медико- социальное сопровождение развития ребенка: Материалы Всерос. науч.- практ. конф. 1–3 апр. 1998 г.. – СПб., 1998. – С. 67–82

5. https://studfile.net/preview/7863062/page:2/

6. Кодермятов, Р. Э. К проблеме психолого-педагогического сопровождения образовательного процесса / Р. Э. Кодермятов, Н. А. Тумакова, А. Э. Сенцов, Е. В. Павловская. — Текст : непосредственный, электронный // Молодой ученый. — 2015. — № 11 (91). — С. 1738-1740. — URL: https://moluch.ru/archive/91/20080/ (дата обращения: 17.04.2020).