Ежелгі грек мәдениеті

Ежелгі грек мәдениеті – бұл
өркениетте ғылымға білімге
өнерге әдебиет саласына үлкен
ықпал еткен мемлекет. Ежелгі
Грекия мәдениеті біздің
заманымызға дейінгі ІІІ–І
мыңжылдықтардан бастап
классикалық дәуірге дейін
дамып, Рим империясы
арқылы бүкіл Еуропаға
таралды.
Ежелгі грек мәдениетінің
ерекшеліктері

Антропоцентризм (адам
орталығы)
•Грек мәдениетінің басты
ерекшелігі – адамға
бағытталуы.
•Гректер адамды әлемнің
ең маңызды бөлігі деп санады,
оны ақыл-ойдың, сұлулықтың
және рухани құндылықтардың
иесі ретінде дәріптеді.
•«Адам – барлық нәрсенің
өлшемі» деген ұстаным
философия мен өнерде көрініс
тапты.

Демократиялық идеялар
•Афиныда қалыптасқан
демократия грек мәдениетінің
әлеуметтік және саяси негізін
құрады.
•Қоғамдағы ашық
пікірталастар, шешендік өнер
және азаматтық құқықтар
идеялары грек мәдениетінің
ажырамас бөлігі болды.
Полистік құрылым

•Ежелгі Грекия біртұтас
мемлекет болмаған. Ол
бірнеше тәуелсіз қалалар-
мемлекеттерден (полистерден)
тұрды: Афины, Спарта, Коринф,
Фивы және т.б.
•Әр полистің өзіндік саяси
және мәдени ерекшелігі
болды.
Политеизм
•Грек мифологиясы табиғат
пен қоғам өмірін түсіндірудің
негізгі тәсілі болды.

•Құдайлар адамға ұқсас
сипатқа ие: олардың да
махаббат, ашу-ыза, қызғаныш
сияқты сезімдері болған.
Ежелгі грек мәдениетінің
негізгі салалары
Философия
Ежелгі Грекия философиясы
бүкіл әлемдік философиялық
ойдың негізін қалады. Оның
негізгі тақырыптары -болмыс,
ақыл-ой, адам және қоғам.

•Табиғат философтары
әлемнің табиғи құбылыстарын
зерттеді.
•Сократ: Моральдық
философияның негізін қалады.
Оның басты ұстанымы:
«Өзіңді-өзің таны».
•Платон: Идеялар әлемі
туралы теориясын жасап,
«Мемлекет» атты еңбегінде
идеалды қоғамды сипаттады.
•Аристотель: Ғылымның
әртүрлі салаларын (биология,
логика, саясат) дамытты.

Әдебиет
•Грек әдебиетінің бастауы
мифтер мен эпикалық
шығармалардан туындады.
•Гомердің “Илиадасы” мен
“Одиссеясы” – батырлық
эпостың жауһарлары.
•Гесиодтың “Теогониясы” –
құдайлар мен әлемнің пайда
болуын сипаттайтын туынды.
•Драматургия:
•Трагедия: Эсхил, Софокл,
Еврипид.
•Комедия: Аристофан.

Өнер және сәулет
•Мүсін өнері: Адам
сұлулығын бейнелеуге
бағытталған.
•Сәулет:
•Дорикалық, ионикалық
және коринфтік стильдер
ежелгі грек храмдарының
негізгі ерекшеліктері.
•Афиныдағы Парфенон –
грек сәулетінің ең көрнекті
үлгісі.

Ежелгі Грек ғалымдары әртүрлі
ғылымдардың негізін салды:
•Геометрия: Евклид,
Пифагор.
•Астрономия: Аристарх,
Гиппарх.
•Медицина: Гиппократ –
медицина ғылымының
«атасы».
Ежелгі грек мифологиясы
•Грек мәдениеті құдайлар
мен батырлар туралы
мифтерге толы.
•Негізгі құдайлар:

•Зевс – аспан мен найзағай
құдайы, құдайлардың
патшасы.
•Афина – даналық пен соғыс
құдайы.
•Аполлон – өнер мен күннің
құдайы.
•Афродита – махаббат пен
сұлулық құдайы.
•Мифология мәдениеттің
барлық салаларына ықпал етті.