Ежелгі Мохенджо-Даро қаласы қалай жойылып кетті?

Бөлім:

Ежелгі Үндістан: буддизмнің гүлденуі мен индуизмнің салтанат құруы

Педагогтің аты-жөні:

Мирсавурова Ш.М.

Күні:

05.12.2025ж

Сынып: 5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Ежелгі Мохенджо-Даро қаласы қалай жойылып кетті?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

5.4.1.3 ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін сипаттау;

5.2.2.3 ежелгі дүние өнеріне сипаттама беру;

Сабақтың мақсаты

Оқушылар Мохенджо-Даро сияқты ежелгі өркениеттердің шаруашылық жүйесін (егіншілік, сауда, қолөнер) және олардың өнері мен сәулетін талдай отырып, олардың айрықша белгілерін сипаттайды.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2 минут

5 минут

Шаттық шеңбері. Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Тақырыпты ашу үшін, «Миға шабуыл» әдісін пайдаланамын.

МОХЕНДЖО-ДАРО

Тақырыпты ашу. Сабақ мақсатымен танысу.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

мадақтау

Сабақтың басы

3 минут

10 минут

15 минут

-Мохенджо-Даро сөзін бірінші рет естіп тұрсыз ба?

-Бұл сөз саған қандай әсер қалдырды? Мысалы, ол бір тағамның, адамның есіміне немесе басқа бір нәрсеге ұқсай ма?

-Бұл сөздің дыбысталуы саған қандай тілге немесе қандай елге жататын сияқты көрінеді?

Бұл сабақта сіздер:

-Үндістанның ежелгі өркениеттерінің ерекшелігін

зерттейсіздер;

-тарихи деректердің мазмұнын түсіндіресіздер;

-Мохенджо-Даро қаласының жойылып кету себептерін

анықтайсыздар.

Кіріспе. Жаңа тақырыпты презентация және Gemini платформасы арқылы жасалған бейнероликпен тақырыпты түсіндіремін.

Глоссарий:

АРИЙ

САНСКРИТ

ВЕДАЛАР

Азияның оңтүстігінде Үндістан түбегі орналасқан. Бұл жерде екі ірі өзен: Үнді және

Ганг ағып өтеді. Б.з.д. III мыңжылдықтың ортасында Үнді өзенінің аңғарында ерек-

ше Үнді өркениеті қалыптасты.

ЕҢБЕКҚОРЛЫҚ ЖӘНЕ КӘСІБИ БІЛІКТІЛІК

Еңбекті, өзінің және басқалардың еңбек нәтижелерін бағалау

Мохенджо-Даро қаласының дамуы сол кезеңдегі адамдардың еңбексүйгіштігі мен жоғары кәсіби шеберлігінің арқасында жүзеге асқан. Олар үйлерді күйдірілген кірпіштен салып, дамыған су жүйесін ойлап тауып, қолөнері мен саудасын дамытты. Бұл – еңбектің нәтижесі мен шеберліктің адамзат өркениетінде маңызды рөл атқаратынын дәлелдейді.

1-тапсырма

Оқушыларға топтық жұмыс беру.

Тарихшылар – Мәтінмен жұмыс. Оқулықта берілген (78-бет) мәтінді өзара топ ішінде оқу, талқылау, сұрақтарға жауап беру.

Үйлер әдетте қанша

қабаттан тұрды?

-Әрбір үйдің ерекшелігін

айт

-Алтын қайдан келді?

-Жазудың табылуы

туралы не айтасың?

Археологтар – Картамен жұмыс

Лингвистер – Ассоциограмма жасау.

Мохенджо-Дароның жойылу себептері. 2-тапсырма

Сәйкесін тап. Ворд волл платформасы арқылы орындалады.

Оқушы өз ойларын ортаға салады. Талқылайды.

Глоссарийді дәптерге жазып алады.

Мәтінмен жұмыс

Дескрипторлар.

Оқушылар:

Оқушылар 3 тоата әртүрлә тапсырмалар орындайды. 1-топ оқулықты пайдалана отырып, мәтінмен жұмыс жасайды.

2-топ картамен жұмыс жасайды. Картадан Үнді өркениетін, қалаларын шаруашылығын анықтайды, белгілейді.

3-топ Мохенджо –Даро қаласының жойылу себептерін анықтайды. Әр топ ортада өз жұмыстарын талқылайды.

Word wall платформасын пайдалана отырып, сөздердің дұрыс мағыналарымен сәйкесін табады.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

«Жұлдызшалар»

Оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отыру

Стикерлермен бағалау

Ақпараттық мәтін

Слайд

Глоссарий

Тірек-сызбалар

Сызба материалдары

Сабақтың соңы

5 минут

5 минут

Сабақты қорытындылау.

Ситуация: Мохенджо-Даро тұрғындары қолданған жазу (көбіне мөрлерде кездеседі) әлі күнге дейін толық етілмеген. Біз қаланың күнделікті өмірі, басқаруы және тарихы туралы көптеген мәліметтерді осы жазу арқылы білуіміз мүмкін еді.

Сұрақ:

Егер сіз ежелгі Мохенджо-Даро жазуын оқи алатын болсаңыз, ең алдымен қандай ақпаратты білуге тырысар едіңіз? Бұл өркениеттің тарихындағы ең маңызды құпия не деп ойлайсыз?

Бұл сұрақ оқушыларда мыналарды қалыптастырады:

1. Сыншыл Ойлау: Тарихи деректерді талдап, неліктен белгілі бір ақпарат басқасынан маңыздырақ екенін шешу.

2. Басымдықты Анықтау: Үлкен көлемдегі мүмкін ақпараттардан ең маңызды дегендерін іріктеп алу қабілеті.

3. Зерттеушілік Қызығушылық: Тарихи құпияларға (мысалы, құлдырау себебі) жауап іздеуге ұмтылу.

Үйге тапсырма

Тапсырма: "Бір Күн Мохенджо-Дарода"

1. Талдау: Мохенджо-Даро қаласының құрылысы (дренаж, жолдар, үйлердің орналасуы) туралы оқыған материалдарды еске түсіріңіз.

2. Әңгіме құрау: Сіз Мохенджо-Дарода тұратын 5-сынып оқушысысыз. "Менің бір күнім" тақырыбында шағын әңгіме (6-8 сөйлем) жазыңыз.

3. Қамтыңыз: Әңгімеде міндетті түрде қаладағы тазалыққа (дренаж жүйесін пайдалану), үйіңіздің сипаттамасына және сіздің бір әдетіңізге қатысты мәліметтер болуы керек.

• Қалыптастыратыны: Тарихи деректерді өмірлік жағдайға қолдану, құрылымды мәтін құрастыру.

Сабақтың аяғындағы кері байланыс:

"Тарихи эмоциялар палитрасы" әдісін қолдану. Бұл әдіс оқушылардың сабақта өткен тарихи оқиғаға жеке қатынасын анықтауға және олардың эмпатиясын дамытуға өте тиімді.

Оқушылар түрлі түстегі қағаздарды таңдап, оларды вазаға салады.

Сабақтың тақырыбын қорытындылау

Тақырыпқа өз ойларын, эмоцияларын түстерді таңдау арқылы көрсетеді

«Ең үздік жауап»

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4