«Эстетикалық бағыттағы Жаңа ауыл жалпы білім беретін орта мектебі»КММ

Пән мұғалімі: Байдилдина А.Г

Сабақ бойынша мұғалімнің жазбалары: (мұғалім және оқушы немен айналысады)

І.Ұйымдастыру

1.1. Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу (1-минут) зейінін сабаққа аудару

1.2. Топқа бөлу Кун-фуцзы (Конфуций), Сыма Цянь және жылнамашылар болып үш топқа бөлінеді ,( 2 -минут)

ІІ. Миға шабуыл (Сұрақтар қою техникасы); (2- минут)

Кезбе тілші топтарға бірнеше сұрақтар қояды.

1.Жібек маталардың ерекшеліктері неде ? «Ұлы жібек жолы» деп неге аталған ? Оның қандай тармақтары бар ? 2.Қытай билеушілері батысқа қарай басқыншылық жорықтарын не үшін жүргізді ? Қандай жерлерді басып алды ? 3.Еңбекші халық жағдайы неге нашарлады ? 4. «Қызыл қастылар» мен «сары орамалдылар » көтерлістері туралы не білесің ? (Стикер арқылы бағалау)

III-Топтық жұмыс (Мәтінмен жұмыс) (12-минут)

Сіздің тобыңызда 5 рөлді: көшбасшы, баяндамашы, хатшы, уақытсақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді:

Oқулықтағы кіріспе бөлімімен таныса отырып, үш топқа бөліп мәтінді оқып талқылайды.

Топтарда 5-рөлді анықтайды: көшбасшы,баяндамашы,хатшы,уақыт сақшысы және бақылаушы.Әр топтың бақылаушысы соңында бағалау парағын жүргізеді (әр топқа 1 минут).

1-топ. «Жазуы мен әдебиеті,Конфуций –ежелгі Қытай данышпаны» бөлімдерін оқу,талдау.

2-топ « Сыма Цянь-қытай тарихының атасы» бөлімін оқу, талдау

3-топ «Ғылыми білімі мен өнер табыстары» бөлімін оқу талдау,картамен жұмыс.

2 жұлдыз,бір тілек арқылы бағалау.

Постерді бағалау парағы

Жұптық жұмыс (5 минут)

1-тапсырма: Ежелгі Үнді мәдениеті мен Ежелгі Қытай мәдениетін салыстырып сипаттау.

“Венн диаграммасы”

2-тапсырма : Мына тарихи даталардың оқиғаларын естеріңе түсіріп, жазыңдар.

2 минут

1. Б. з. б. 551 ж -

2. Б.з.б. 151 ж -

3.Б.з.б. 479 ж –

3-тапсырма :Жауаптарын сәйкестендіріңдер. 3 минут

Шапалақпен бағалау

4-тапсырма :Төмендегі сөздер мен ұғымдардың мағынасын түсіндіріп беріңдер. 3 минут

1.Құбыланама - Қытайда әлемдегі ең алғашқы құбыланама ( компас) ойлап табылды. Ол өзі қазіргі қазіргі құбыланамаға ұқсамағанымен, сол дәуірдің өзінде дүниенің төрт бұрышын дәл бағдарлауға мүмкіндік береді.Әсіресе қытай теңізшілері осы құбыланама арқылы ашық теңізге шығып,Үндістан жеріне дейін бара алатын еді.

2.Сейсмограф - Ең ежелгі сейсмографты , яғни жердің сілкінісін алдын ала болжауға, жер сілкінген кезде оның қай жерде қаншалықты дәрежеде болғанын айқындауға мүмкіндік беретін аспапты да ойлап тапқан қытайлықтар болды.

3.Жұлдызнамашылар - Аспан денелерінің қозғалысын,орын ауыстыруын жете зерттеді.Соның нәтижесінде қытай жұлдызнамашылары әлемде бірінші болып жылдың ұзақтығын дәл есептеп шықты.

Смайликтер арқылы бағалау

5-тапсырма : Тарихи диктант.Сөйлемдерді толықтырыңдар. 2 минут

1.Ежелгі Қытайда ән-өлеңдері де,.................(ақындары) да көп болған.

2.Солардың бірі б.з.б. II ғасырда өмір сүрген...................(Сыма Сянжу ) атты ақын.

3.Қытайдың сонау ежелгі замандардағы..................( иероглифтік ) жазулары бүгінгі күнге дейін сақталған.

4.Сыма Цянь әкесі қайтыс болған соң, сарай................(тарихшысы ) болып тағайындалады.

5. «....................»( Тарихи жазбаларда) қытай тарихының өте үлкен кезеңіндегі-екі жарым мың жылдағы оқиғалар баяндалады.

6-тапсырма :Өздеріңді тексеріңдер. 3 минут

Тест сұрақтары

1.”Ұлы Қытай қорғаны” қай тайпалардан қорғану үшін салынған?

а) Үйсіндерден. в) Оғыздардан с) Қыпшақтардан д) Ғұндардан

2.Ежелгі Қытайдақайжылдаршамасындашағынмемлекеттерпайдаболған? а) Б.з.б. ІІмыңжылдық в)Б.з.б.ІІІмыңжылдық с)Б.з.б. І мыңжылдық д)Б.з.б. IVмыңжылдық

3.Ежелгі Қытайқайжердеорналасқан? а)КішіАзияда в)БатысАзияда с)АлдыңғыАзияда д)ШығысАзияда

4.Ежелгі Қытайдақайғасырдабірорталыққабағынғанмемлекетқұрылды?
а)Б.з.б.ІІІғасырда
в)Б.з.б.ІІғасырда
с)Б.з.б. І ғасырда
д)Б.з.б. IVғасырда

5.Ежелгі Қытайдағы ең алғашқы патшалық қалай аталды?
а)Ұжан
в) Цинь
с) Ле Бану
д) Үжау
6.Цинь патшалығы қанша әкімшілікке бөлінді?
а) 40
в) 20
с) 45
д) 36 7. Ежелгі Қытайда нешінші мыңжылдықтан бастап жібек өндіріле бастады?
а) Б.з.б.VI мыңжылдық
в) Б.з.б.Vмыңжылдық
с ) Б.з.б. ІII мыңжылдық
д) Б.з.б. II мыңжылдық

8.Ең алғаш қай мемлекетте қағаз ойлап табылған?
а) ЕжелгіҮндістанда
в) Ежелгі Қытайда
с) ЕжелгіПарсыларда
д) ЕжелгіХеттерде
9.Сыма Цянь қашан дүниеге келді?
а) Б.з.б.151ж
в) Б.з.б.155ж
с) Б.з.б. 160ж
д) Б.з.б. 140ж
10.Данышпан Кун неше жасында қайтыс болды?
а) 70жасында
в) 73жасында
с) 72 жасында
д) 74жасында

Тест жауаптары

1. Д 6. Д

2. А 7. С

3. С 8. В

4. А 9. А

5. В 10. С

7-тапсырма :Тақырыптың түйінді сөздері 2 минут

Келтірілген сөздердің қайсысы Қытай мәдениетіне жатады ?

Сөздер банкісі

III ғасырда қазіргі Иранның солтүстігінде Парфия мемлекеті пайда болды. Алғашқы адам пайда болды.Ол Паньгу деп аталды.Ману заңдарын оқи отырып ежелгі үнділіктердің шаруашылығы, әдет-ғұрыптары туралы мәліметтер ала аламыз.Мылтық атуға арналған оқ-дәрісін алғаш ойлап тапқан да қытайлықтар.Бұл жаңа -дін буддизм деп аталады. Бұлармен бірге жоғарыда айтылған жібек матаны,жұлдыздар картасын да алғаш қытайлықтар ойлап тапты.

Біздің бүгінгі тақырыптың түйінді сөздері: Алғашқы адам пайда болды.Ол Паньгу деп аталды.

Мылтық атуға арналған оқ-дәрісін алғаш ойлап тапқан да қытайлықтар. Бұлармен бірге жоғарыда айтылған жібек матаны,жұлдыздар картасын да алғаш қытайлықтар ойлап тапты.

8-тапсырма :ББҮ (3 минут)

Тақырыбы: Ежелгі Қытай мәдениеті

IV.Үйге тапсырма: 2 минут

1.Мәтінді оқып келу мазмұндау.

2. «Қытайдың мәдениеті »тақырыбында шығарма жазып келу.

V.Бағалау 2 минут

Сумативті бағалау.

Үй тапсырмасын бағалаудың критерилері

5-тік баға мәтінді түсініп оқу,мазмұндау,шағын әңгіме жазу және өз ойын жеткізе білу, қосымша зерттеу материалдарын табу,талдау, дәлелдеу

4-тік баға мәтінді түсініп оқу,мазмұндау,шағын әңгіме жазу өз ойын жеткізе білу, қосымша сұрақтарға жауап беру

3-тік баға мәтінді түсініп оқу,жаңа сөздерді білу,қолдану

Кері байланыс

Бағдаршам арқылы бағадау

Жасыл түс - өте жақсы түсіндім

Сары түс-әлі де білімімді толықтыру қажет

Қызыл түс-мүлде түсінбедім.

Сабақ бойынша мұғалімнің жазбалары: (мұғалім және оқушы немен айналысады)

І.Ұйымдастыру

1.1. Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу (1-минут) зейінін сабаққа аудару

1 .2. 1; 2: 3 болып үш топқа бөлінеді ,( 2 -минут)

І І. Миға шабуыл (Сұрақтар қою техникасы); (2- минут) Графикалық тест.

1. Ежелгі Үндістанда астрономия, математика дамыған ба? (иә) 2.Үнді иероглифтері 200 таңбадан тұрады. (жоқ) 3. «Рамаяна» дастанында Дашарата атты патшаның үлы Раманың ерлігі мен қайырымдылығы туралы баяндалады. (иә)

4. Будда діні әлемдегі негізгі діндердің бірі болып саналады. (иә)

5.Математика бойынша Үнділіктер көптеген ежелгі халықтардан алда тұрды. (иә)

6.Үнді қоғамы брахмандар,жауынгерлер шаруалар болып үшке бөлінді. (жоқ)

7. Үндістан дүниедегі ән мен жырға бай елдердің бірі.Сол себепті мұнда «Астық тасушының әні» деп аталатын әлемдік әдеби шығармасы бар. (жоқ)

8. «Рамаяна» дастанында Хануман атты өте ақылды білгір маймыл болған. (иә)

9.Ежелгі Үнділіктер күнтізбе, есептеу және емдеу тәсілдерін білген. (иә)

10. Қазіргі біз жазып жүрген сандарды үнділіктер арабтардан үйренген. (жоқ)

Жұптық бағалау. Көршілер бірін-бірі тексеріп бағалайды.

III-Топтық жұмыс (Мәтінмен жұмыс) (12-минут)

Сіздің тобыңызда 5 рөлді: көшбасшы, баяндамашы, хатшы, уақытсақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді:

Oқулықтағы кіріспе бөлімімен таныса отырып, үш топқа бөліп мәтінді оқып талқылайды.

Топтарда 5-рөлді анықтайды: көшбасшы,баяндамашы,хатшы,уақыт сақшысы және бақылаушы.Әр топтың бақылаушысы соңында бағалау парағын жүргізеді (әр топқа 1 минут).

Проблемалық сұрақ: Құрметті,оқушылар, біз Қазақстан тарихы пәнінен Қазақстан жерін мекендеген көшпелі қандай тайпаларды білеміз? Еске түсірейікші! Сақ, үйсін т.б . Бұл аталған екі тайпаның ішінде үйсіндер мен қытайларды қандай оқиға байланыстырады? Бұл оқиға қашан болған? Б.з.б. 107 ж Үйсін гуньмосы мен қытай ханшайымы үйленеді. Үйсін гуньмосы қытай тілін білмесе, қытай ханшайымы үйсін тілін білмейді екен.Қытай ханшайымына төленген жылқы саны қанша? 1000 жылқы.

1-топ. Алғашқы мемлекеттер бөлімін оқу,талдау.

2-топ Цинь патшалығы бөлімін оқу, талдау

3-топ Шаруашылығы мен қоғамдық құрылысы бөлімін оқу талдау

2 жұлдыз,бір тілек арқылы бағалау.

Постерді бағалау парағы

Тапсырмалар орындау

1 топ - 2 топтың қорғаған (Цинь патшалығы)тақырыбынан төмендегі сұрақтарға жауап береді.

Тапсырма: Мына тарихи даталардың оқиғаларын естеріңе түсіріп, жазыңдар.

2 минут

2 топ -3 топтық қорғаған тақырыбы(Шаруашылығы мен қоғамдық құрылысы) бойынша сұрақтарға жауап береді.

Тапсырма: Төмендегі сөздер мен ұғымдарды түсіндіріп беріңдер. 3 минут

1. Ауылшаруашылығы:Басты шаруашылықтың бірі. Мал бағу. Әсіресе жылқы бағуға ерекше мән берген. Себебі, атты әскерлер құру үшін жылқы қажет болды. Сондай-ақ, қой ,ешкі, сиыр, буйвол, шошқа өсіру кең тарады.

2. Егін шаруашылығы:Ең маңызды шаруашықы. Негізінен өзен аңғарлары мен жазықтарда үлкен орын алды. Көкөністер мен жеміс –жидектерөіретін бау-бақша шаруашылығы да жақсы дамыды.Тері илеу, металл өңдеу, тоқымашылық қатар дамыды.

3. Қолөнер өндірістері: Өте ерте кезден-ақ жібек маталар жасау ісі кең дамыған.Ірі –ірі мемлекеттік шеберханалар болды.

Ұлы Жібек жолы - Ауылшаруашылығымен қатар қолөнер өндірістері дамыған. Ірі-ірі мемлекеттік шеберханалар болды. Өте ерте кезден –ақ жібек маталар жасау кең дамыды. Сәнді үлбіреген маталар елдің ішінде ғана емес, шет елдерде де белгілі бола бастады. Бұл жағдай Ұлы Жібек жолының қалыптасуына әсер етті.

3 топ – 1 топтың қорғаған тақырыбы (Алғашқы мемлекеттер) бойынша төмендегі сұрақтарға жауап береді.

Тапсырма: Жауаптарын сәйкестендіріңдер 3 мин

2.Цинь Ши Хуанди – тұңғыш Цинь патшасы, елді 36 әкімшіліңкке бөлген.

Видиоролик көрсету. «Ұлы Қытай қорғаны» сатылай кешенді талдату әр топтан бір оқушы.

3. . Ұлы Қытай қорғаны – басқыншылық саясаттың барысында көшпелілерден қорғану үшін мықты қорғанды Цин Ши Хуанди салдырдады.Қорғанның ұзындығы 4000 км. Қабырғасы қалың етіп жасалды. Сондықтан оны Ұлы Қытай қорғаны деп атайды

Қабілеті төмен қоқушымен жұмыс

1-тапсырма : Тарихи диктант.Сөйлемдерді толықтырыңдар. 2 минут

1.Бүгінгі Қытай мемлекетінің жерінде..................................(Хуанхэ және Янцзы )атты екі үлкен .........(өзен).бар.

2.Ұлы Қытай қорғаны мен..................(сарайлар)салу үшін ...............(көп )қаржы қажет еді.

3Сондықтан ..........(алым )салықтар көбейді.

4.Цинь Ши Хуанди қайтыс .........................(болысымен ) елде жаппай ....................(.көтерілістің) тууына әсер етті.

5.Ежелгі Қытайда ауылшаруашылығы әрқашан да ................................................(басты шаруашылық) саласы болып келді.

6.Б.з.б. VII- VI ғасырлардан бастап ауылшаруашылығы мен..................................(қолөнер) ісінде темір барған сайын ........................................(көбірек қолданыла )бастады.

.

2 – тапсырма: Берілген сөздерден сөйлем құрау. Мозайка құрастыр.

1. жерінде мелекетінің Хуанхэ Қытай және Янцзы бар өзен үлкен атты

2. Цинь Ши Хуанди - деп болды аталатын «патшасы тұңғыш Цинь»