Экологиялық ашық сабақ

Пән

Сынып сағаты

Мұғалім

Сулейменова Айгуль Камидулловна

Мектеп, сынып

Астана қаласы №15 мектеп-лицей ММ, 4-сынып

Ортақ тақырып

Басты құндылық – рухани тазалық пен табиғатқа сүйіспеншілік

Сабақтың тақырыбы

Мен өз қаламның ажырамас бөлігімін!

Жалпы мақсаты

Оқушыларға Елбасымыз Н. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласына байланысты іс-шаралардың жүргізілуі жөнінде түсінік бере отырып, туған жердің табиғатын сақтауды түсіндіру, қоршаған ортаның ластануы тіршілік иелеріне зиян келтіретініне көзін жеткізу, рухани сауатты, саналы болуға тәрбиелеу.

Міндеттері

1. Астана қаласының экологиялық ахуалы жайлы білімдерін толықтырады.

2. Экологиялық құзіреттіліктерін дамытады.

3. Қоршаған ортаның ахуалымен таныса отырып, экологиялық тәрбие алады. Қоршаған ортаны қорғауды үйренеді.

Табыс критерийлері

Барлық оқушылар:

Экологиялық тәрбие алады.

Көпшілік оқушылар:

Функционалдық сауаттылықтары артады, өз ойларын жеткізе алады, қорытынды шығарады.

Кейбір оқушылар:

Астана қаласының экологиялық жағдайын жақсартуға өз үлестерін қосады.

Сабақтың түрі

«ЭКО» сабақ

Әдіс-тәсілдер

Мозаика құрастыру, 3 минуттық эссе, жеке, жұптық, топтық жұмыс, СТО, АКТ

Қолданылатын құралдар

Интербелсенді тақта, бейнеролик, қаланың сәулетті жерлерінің суреттері, түрлі-түсті қағаздар, жабыстырғыш, қайшы. т.б. тірек сөздер, BilimLand интернет ресурстары.

Қолданылған ресурстар

1. «Қaзaқcтaн – 2030» дейiнгi «Қaзaқcтaнның дaмy шapaлapын icке acыpy cтpaтегиялapы тypaлы» Пpезидент жapлығы. 1998 ж. – 367 б.

2. Междyнapoднaя Кoнфеpенция OOН пo oкpyжaющей cpеде PИO, 1982 г.

3. Қaзaқcтaн Pеcпyбликacындa 2004–2015 жылдapғa apнaғaн экoлoгиялық қayiпciздiктi caқтay тypaлы тұжыpымдaмacы. Acтaнa, 2003 ж. – 422 б.

4. «Қopшaғaн opтa тypaлы зaңдapды қoлдaнy». Aлмaты, 2000 ж. – 7 б.

Сабақтың формасы

Топтық, ұжымдық, жеке.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер

Болжау әдісі, сұрақ-жауап, сын тұрғысынан ойлау стратегиялары, «Сөйлемдегі бос орынға сөздердің тиістісін қой», «Артығын алып тастау» ойыны, интерактивті жаттығулар, жеке, жұптық, топтық жұмыс.

Сабақ кезеңдері

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының

іс-әрекеті

Ресурстар

Ұйымдастыру

1 минут

Сәттілік тілейміз. Әр оқушыға әріптер беремін. Бір-біріне сол әріптерден басталатын жылы сөздер айтады.

Оқушылар іс-қимылдар арқылы қайталап айтады.

Интерактивті тақта.

«Ой шақыру»

2 минут

Өтпелі кезеңде адам дүниетанымы мен ойлау жүйесіне сай жүріс-тұрысы мен іс-әрекеті жетілмей жатқанын пайдаланып, рухани сауатсыз, тіл мен дәстүрлі құндылықтардан айырылған, сөз ұстанымы жоқ, санасы жабық болған сәтте жүзеге асатын түрлі қауіптер қоғамда белең алуда. Ұрпақтың санасын қорғау, уланудан сақтау мақсатында Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев: «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласында қоғамның рухани ахуалы мен сол қоғамдағы рухани парасаттылық құндылықтарының жаңа жүйесін орнықтыруға тиіс екенімізді атап өтті. Сол себепті ұлттық мақсат-мүддемізге сай барлық оқу орындарымызды рухани-парасатты тәлім-тәрбие ортасына айналдыру арқылы білім беру көзделіп отыр.

Адамның рухани тазалығы:

* Ой-сана тазалығы;

* гигиеналық тазалық;

* ниет-пиғыл тазалығы;

* іс-әрекет тазалығы;

* адамдар арасындағы қарым-қатынас тазалығы;

* қоршаған ортадағы табиғатқа тазалық.

Интерактивті тақта.

Топқа бөлу

3 минут

Мозаика құрастыру арқылы 3 топқа бөлінеді.

Мұғалім оқушылардың назарын интерактивті тақтадағы «Ауа», «Жер», «Су» сөздеріне аударып, осы сөздерге байланысты үстелден заттарды (доп, шар, су құятын ыдыс) таңдап алуды ұсынады.

Оқушылар таңдаған заттарын үстелдегі жазулардың (жер, су, ауа) жанына апарып, топтарға бөлінеді.

– Өздерің таңдаған зат пен сөздің арасында қандай байланыс бар?

2. Суреттер қиындыларын жинақтау арқылы 4 топқа бөлінеді. Өздерінің топтары бойынша берілген суреттерге сипаттама береді.

1-оқушы: Мен шарды «Ауа» сөзінің тұсына қойдым. Себебі шардың іші ауамен толтырылған. Шардың ішінде ауа болғандықтан көлемі ұлғаяды.

2-оқушы: Мен допты «Жер» сөзінің тұсына апардым. Себебі жер шары доп тәрізді домалақ. Жер де айналып тұрады.

3-оқушы: Су – сұйық зат, оның пішіні болмайды. Суды тек ыдысқа құйып қана қолдана аламыз. Сол себепті мен ыдысты «Су» сөзінің жанына апардым.

Суреттердің қағаз қиындылары

Жаңа сабаққа дайындық кезеңі

"Болжау" стратегиясы

2 минут

-Табиғат байлықтарының ішіндегі тіршілік атаулының өмірлік өзегі, аңсар арманы – таза ауа.

-Табиғаттың көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдыратын байлық көзі – су. Халқымыз ежелден-ақ суды қастерлеген.

- Жер – бүкіл тіршілік атаулының алтын ұя және аялы бесігі, құтты қоныс пен өсіп-өнер мекені.

«Біздің таңдауымыз»

1. «Ауа тобы»:

түссіз иіссіз газ мөлдір тсерпіледі сығылады азот оттегі

2.«Су тобы»:

иіссіз пішіні жоқ

түссіз мөлдір дәмсіз

3. «Жер тобы»

қатты дөңгелек шар кедір-бұдыр тәріздес тіршілікке қолайлы

Жер

Сыни ойлаулары дамиды.

4 минут

Әр топқа ортақ https://bilimland.kz/kk#lesson=12906 «Биологиялық әр алуандылыққа төнген қауіп» бейнеролигі көрсетіледі. Көрген бейнероликтері бойынша «Егер... » деген аяқталмаған сөйлем беріледі. Өз таңдаулары бойынша төмендегі сөздерді бейнероликтен көргендерімен байланыстыра отырып аяқтайды.

1. Егер табиғатқа тіл бітсе....

2. Егер мен ақын болсам....

3. Егер мен әкім болсам...

4. Егер мен сәулетші болсам...

https://bilimland.kz/kk#lesson=12906 бейнероликті көре отырып «Егер...» аяқталмаған сөйлемін топта ақылдаса отырып аяқтайды.

Әр топтан бір спикерден шығып өз сойлемдерін аяқтап оқиды.

Аяқталмаған сөздер жазылған қағаз қиындыла

ры және интернет ресурстары https://bilimland.kz/kk#lesson=12906

«Конференция»

әдісі

«Сынып ішін аралау» тәсілі

5 минут

Мұғалім: Жер, су, ауа табиғаттың бір бөлшегі, ал табиғат – адамның бойына қуат, көңіліне шабыт, сезіміне лаззат шапағатын ұялататын сұлулық пен әсемдік әлемі. Осы сұлулық пен әдемілілікті сақтай аламыз ба?

Топтар өз ойларын айтады. Бір топ «Иә, сақтаймыз, өйткені..........», екінші топ «Жоқ, сақтай алмаймыз, себебі..............». Үшінші топ сарапшылар болып екі топқа талдау жасайды.

Шығармашылық тапсырма: «Табиғатты ластайтын заттар»

Оқушылар табиғатты ластайтын заттардың суреттерін салады. Салынған сурет бойынша өз ойларын айтады. Табиғаттың ластануы көбіне адам қолымен жасалатынын тұжырымдайды.

«Жер – ортақ үйіміз» (бейнебаян )

https://twig-bilim.kz/kz/film/wat-is-an-ecosystem

Сергіту сәті

1мин

«Айна ойыны»

Оқушылар сергіту сәтінде әртүрлі қимылдар көрсетеді.

Сергіту сәті.

Өзіндік жұмыс

5 мин

https://bilimland.kz/kk#lesson=12913 қысқаша мәтінді пайдаланып «Астана қаласының экологиясы» тақырыбында 3 минуттық эссе жаздыру.

https://bilimland.kz/kk#lesson=12913 қысқаша мәтінді пайдалана отырып,

«Астана қаласының экологиясы» туралы

әр топ мүшелері 3 минуттық эссе жазып, ортақ бір шешім бойынша ең жақсы жазылған эссені оқиды.

Эссе жазу парағы, https://bilimland.kz/kk#lesson=12913 интернет ресурсы

«Ой сергек»

4 минут

Тұрмыстық қалдықтар мен қоқыстардың қоршаған орта мен адам денсаулығына қауіпті екеніне көз жеткізу мақсатында оқушылардан «Қалдықтардан төнетін қауіп» деп аталатын тест алынады.

Тест. https://bilimland.kz/kk#lesson=13867 «Қалдықтардан төнетін қауіп» деп аталатын тест орындайды.

1-нұсқа.

Тізімде берілген өнімдерді қалдық сәйкестендір

1-нұсқа. Тізімде берілген өнімдерді қалдық сәйкестендіріңіз.

2-нұсқа. Қалдықтардың жойылу мерзімдері.

4 минут

Мұғалім: Табиғаттың ластануына өнеркәсіптің дамуы әсерін тигізеді. Өнеркәсіптің қоршаған ортаға әсері https://bilimland.kz/kk#lesson=13860

Слайдты көрсете отырып оқушыларды ойларын қорытуға жетелейді.

а) Топыраққа әсері: ластанады, құнарлылығы нашарлайды.

ә) Суға әсері: мұнай өнімдерімен, радиоактивті заттармен ластанады.

б) Ауаға әсері: қышқылды жаңбырлар жауады, жер бетінің температурасы өзгереді, жанауарлар мен өсімдіктер өледі.

в) Адамға әсері: ағза әлсірейді, бой ақырын өседі, ауруға қарсы тұру қабілеті төмендейді.

«Табиғаттың ластануы» бейнебаян twig-bilim.kz/kz/film/pollution-air

Қазақстандағы ең көп ластанатын қалалар – Ленингор, Зырян https://bilimland.kz/kk#lesson=13863

Тәжірибе. Судың ластануы.

2 минут

– Ыдысқа су құю, судың бетіне автол майын құю;

– Нәтижесін болжау (балалардың пікірін тыңдау).

Бейнебаяндағы көрсетіліммен және слайдтағы мәліметтермен салыстыра отырып талдау жасау.

https://twig-bilim.kz/kz/learning-materials/human-impacts-pollution470

https://twig-bilim.kz/kz/film/oil–spills

Сабақты бекіту

1 минут

Қоқыс жинайтын орын тұрмыстық қалдықтар тасталатын жер

https://twig-bilim.kz/kz/learning-materials/human-impacts-pollution471

Ойын: «Қоқысты сұрыптау».

3 минут

Мақсаты: Қоқыс жәшікке тастауға болмайтын заттарды сұрыптау.

• Батареялар

• Кітаптар

• Термометрлер

• Тамақ

• Дезодоранттар

• Тырнақ бояулар

https://bilimland.kz/kk#lesson=13867

«Білімдерін бекіту» кезеңі

3минут

«Адамзаттың табиғатсыз күні жоқ,

Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ», –

демекші, мұң-зарын бізге ашып айта алмайтын табиғатқа болашақ өмірдің тұтқасы ретінде сендер қандай үлес қосар едіңдер?

«Мен үшін жаңалық болды» айдары.

1.Ең ұзақ сақталатын қоқыс қалдығы – шыны, жойылу мерзімі 1000 жылдан астам.

2.Ең жылдам жойылатын қоқыс қалдығы жануарлар мен қилары 15 күн.

3.Әлемдегі ең лас қала – Чернобыль. Ол жерде бүкіл әлемге қатерлі атом электр станциясы жарылған.

4.Әлемдегі ең таза қала – Канаданың Калгари қаласы .

5.Қазақстандағы ең көп ластанатын қалалар – Ленингор, Зырян.

Үйге тапсырма

1 минут

«Қалдықтардың екінші өмірлері ...» Жердің ластануын қалай азайтуға болады?

Қалдық заттардан қажетті тұрмыстық бұйымдар жасауға болатынына көз жеткізу. Оқушылар қажетсіз заттардан (СД диск, пакеттер, баклажкалар, қағаздар) жаңа бұйымдар жасау керек. Жасаған бұйымдарын қорғауға дайындалады.

https://twig-bilim.kz/kz/learning-materials/human-impacts-pollution473

«Рефлексиялық – бағалау» кезеңі

3минут

Оқушылардың білімін бағалау, ойларын тыңдау

Мен

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев: «Жастар елімізге шынайы көзбен қарап, өз тағдырларына өздері иелік ете алатын азаматтар болуы керек» деген болатын. Бұл ең алдымен адамның туған елге, туған жерге деген сүйіспеншілігінен туындайды. Туған жердің ауасы, суы, нуы – бәрі-бәрі тек жақсылықты бойына сіңірген табиғи таза, мөлдір, рухани құндылықтардың нұрынан құралады. Ендеше, Отанға деген шынайы махаббатты әркім өзінің адалдығы мен тазалығынан бастайтын уақыт жетті.

Көңілді смайлик