Білім беру ұйымының атауы

№73 ЖББОМ

Пәні:

География

Бөлім:

5 Экономикалық география 5.2. Әлеуметтік-экономика лық ресурстар

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты

Жумабекова К.А

Күні:

1.04.2026ж

Сынып: 8

Қатысушылар саны: 24

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Экономикалық инфрақұрылымның элементтері мен функциялары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

8. 5. 2. 1 қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде экономикалық инфрақұрылымның элементтерін сипаттап, маңыздылығына баға береді

Сабақтың мақсаты

Қазақстанның экономикалық инфрақұрылым элементтерін (көлік, байланыс, энергетика) жіктеп, олардың ел экономикасындағы рөлін сипаттайды және инфрақұрылымдық нысандардың аймақтық дамудағы маңыздылығына салыстырмалы баға береді.

Құндылық

Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік

Дәйексөз

«Еңбек – қуаныш, жалқаулық – айырылмас азап»

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2 мин

3 мин

3 мин

(Ұ) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасып, оқушылардың көңілін сабаққа аудару. Сыныпты түгелдеу, сыныптағы оқушылардың зейінін сабаққа аудару

Тренинг

«Цитата»

Оқушылар цитата тренингі арқылы қазақтан шыққан ұлы тұлғаларының цитаталарын анықтайды

Өткенге шолу

ІІІ тоқсан бойынша өткен ақпараттар бойынша сұрақтарға жауап береді

«Сұрақ - жауап» әдісі

1. Табиғи ресурстарды экономикалық тұрғыдан бағалау дегеніміз не және бұл көрсеткіш мемлекет бюджетін жоспарлау үшін неліктен маңызды?

2. Дүниежүзінің қай аймағы (мысалы, Таяу Шығыс немесе Латын Америкасы) минералды ресурстардың түрі мен қоры жағынан ең бай деп есептеледі? Бір себебін келтіріңіз.

3. Мұнайды бастапқы өңдеуден дайын өнімге (бензин, керосин, мазут) дейінгі негізгі технологиялық кезеңдерді атап көрсетіңіз.

4. Еліміздегі түсті металлургияның екі ірі орталығын (қаласын) және сол жерде өндірілетін негізгі дайын өнімдерді атаңыз.

5. Табиғи ресурстарды ашық әдіспен игерудің қоршаған ортаға тигізетін басты зияны қандай? Нақты бір мысал арқылы түсіндіріңіз.

6. Ресурстарды экологиялық тұрғыдан бағалау кезінде қоршаған ортаны қалпына келтіру (рекультивация) шығындары қалай ескеріледі?

7. Табиғи шикізат қорының әртүрлілігі мен көлемі бойынша Африка мен Еуропа аймақтарын салыстырыңыз. Қай аймақтың ресурстық әлеуеті жоғары?

8. Темір рудасын өңдеу арқылы шойын мен болат алудың толық технологиялық циклі Қазақстанның қай қаласында іске асырылған?

9. Фосфорит шикізатын өңдеу орталықтарын атаңыз және одан алынатын өнімнің ауыл шаруашылығы үшін маңызын сипаттаңыз.

10. Неліктен кейбір ресурсқа бай елдер дамыған елдер қатарына кіре алмай отыр? Оны ресурстарды өңдеу технологиясының деңгейімен байланыстырып түсіндіріңіз.

Мұғаліммен амандасып, кезекші оқушы сыныптағы оқушылардың санын баяндайды

Оқушылар «Цитата» тренингі арқы сабақтың басында қолайлы атмосфералық ахуал қалыптастырады

«Сұрақ - жауап» әдісі арқылы

Өткенге шолу кезеңі бойынша сұрақтарға жауап береді.

(ҚБ) мұғалім

1-10 балл аралығында бағалайды

Дескриптор

Жалпы:2 балл

1.Табиғи ресурстарды экономикалық және экологиялық тұрғыдан бағалап, дүниежүзі аймақтарының әлеуетін салыстыра алады — 1 балл.

2.Қазақстандағы ресурстарды өңдеу орталықтарын, технологиялық ерекшеліктерін және дайын өнім түрлерін дәл сипаттайды — 1 балл.

https://wordwall.net/ru/resource/110281022

Сабақтың ортасы

2 мин

3 мин

3 мин

8 мин

2 мин

8 мин

6 мин

«Адал азамат»

бағдарламасы аясында жас ұрпақтың бойында ұлттық құндылықтарды қалыптастыруға бағытталған нақты мысал келтіріледі.

Еңбек – қуаныш, жалқаулық – айырылмас азап» Дәйексөзіне мысалдар келтіреледі

Жаңа сабақ

«Puzzle» әдісі

Оқушылар жаңа тақырыпты puzzle әдісі арқылы сабақтың тақырыбы анықталады

Бүгін сабағымыздың тақырыбы қандай болмақ?

Мағынаны тану

«INSERT» әдісі (көре отырып белгілейді)

Бейнероликті көру кезінде кесте толтырады:

Бейнеролик тақырыбы: Экономикалық инфрақұрылымның элементтері мен функциялары

• Инфрақұрылым дегеніміз не?

• Көлік инфрақұрылымы дегеніміз не?

№1.Тапсырма

«Джигсо» әдісі

(ТЖ) Топтық жұмыс

(ФС тапсырмасы)

Оқушыла джигсо әдісі арқылы топтық тапсырмаларды орындайды

1-топ: «Көлік дәліздері» (Логистер)

Бұл топ көлік жүйесі мен Қазақстан арқылы өтетін жолдарды зерттейді.

Тапсырма:

1. Глоссариймен жұмыс: Мәтінді пайдаланып «Көлік дәлізі» деген не екенін бір сөйлеммен түсіндіріңіз.

2. Картамен жұмыс: Қазақстан арқылы өтетін 2 халықаралық көлік дәлізін атаңыз

3. Талдау: Дүниежүзілік жүк айналымында қай көлік түрі ең үлкен үлеске (62%) ие? Неліктен?

2-топ: «Байланыс және Телекоммуникация» (IT мамандары)

Бұл топ ақпараттық технологиялар мен ғаламтордың дамуын зерттейді.

Тапсырма:

1. Хронология: Байланыс тарихындағы маңызды екі жылды атаңыз

2. Статистика: 2023 жылғы мәлімет бойынша әлемде ұялы байланыс абоненттерінің саны қаншаға жетті?

3. Маңыздылық: Қазіргі заманда ірі компаниялар үшін телекоммуникацияның пайдасы қандай?

3-топ: «Нарықтық инфрақұрылым» (Экономистер)

Бұл топ сауда, биржа және банк жүйесін зерттейді.

Тапсырма:

1. Анықтама: «Экономикалық инфрақұрылым» деген не?

2. Сәйкестендіру: Мына элементтердің қызметін қысқаша сипаттаңыз:

   • Тауар биржасы

   • Банктер

   • Еңбек биржасы

3. Ерекшелік: Экономикалық инфрақұрылымның басты ерекшелігі неде?

ҚЫЗЫҚ ЕКЕН

Табиғат ресурстары туралы қызықты информациялар таныстырылады

№2. Тапсырма

«Нарықтық нысандардың қызметін анықта» әдісі

(ЖТ)Жеке жұмыс

(ФС тапсырмасы)

Төмендегі сипаттамаларға суреттегі және оқулықтағы тиісті нысандарды сәйкестендіріп жазыңыз

1. Ақша айналымын қамтамасыз ететін, халыққа несие беретін негізгі мекеме — (Банк)

2. Жұмыс іздеуші мен жұмыс беруші арасындағы байланысты орнататын делдал орталық — (Еңбек биржасы)

3. Тауарларды ең жоғары баға ұсынған сатып алушыға жария сауда арқылы сату орны — (Аукцион)

4. Бір елдің ақшасын (валютасын) екінші елдің ақшасына белгілі бір курспен айырбастау нүктесі — (Валюта айырбастау пункті)

5. Тұтынушыларға күнделікті қажетті тауарларды бөлшектеп сатумен айналысатын орын — (Дүкен)

6. Мүлікті немесе бағалы заттарды кепілге қою арқылы қысқа мерзімді несие беретін ұйым — (Ломбард)

7. Ірі көлемдегі тауарлардың, бағалы қағаздардың немесе валютаның саудасы өтетін ұйымдасқан нарық — (Биржа)

8. Болашақта зейнетке шыққанда төленетін ақшалай қаражатты жинақтайтын банк емес мекеме — (Зейнетақы қоры)

9. Сатып алушыларға тауарларды немесе мүлікті ұзақ мерзімге жалға беріп, кейін сатып алу мүмкіндігін ұсынатын орын — (Лизинг орталығы)

10. Күтпеген жағдайлар (өрт, жол апаты т.б.) орын алғанда шығынды өтеп беретін мекеме — (Сақтандыру компаниясы)

№3. Тапсырма

(ЖТ)Жеке тапсырма

«Картамен жұмыс» әдісі

Оқушылар тақырыпты картамен жұмыс әдісі арқылы қорытындылайды

1. Нью-Йорк, Лондон, Шанхай — Құрлық және мұхит жолдарының тоғысындағы әлемдік деңгейдегі ең ірі портты қалалар.

2. Мәскеу — Теміржол, автокөлік, құбыр, су және әуе жолдары тоғысатын 5 түрлі көлік түрі бар кешенді торап.

3. Астана, Майндағы Франкфурт — Еуразияның қақ ортасындағы халықаралық деңгейдегі ірі әуе транзиті және теміржол тораптары.

4. Сингапур — Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі теңіз порты және кемелердің «жанармай құю» (бункерлеу) орталығы.

5. Панама, Суэц (Порт-Саид) — Екі мұхитты немесе теңізді жалғап жатқан каналдардың бойындағы стратегиялық маңызды транзиттік тораптар.

6. Роттердам — Еуропаның «теңіз қақпасы» деп аталатын, Рейн өзені мен Солтүстік теңіз тоғысындағы ең үлкен порт.

7. Чикаго — Солтүстік Америкадағы ең ірі теміржол торабы, «теміржол астанасы» ретінде белгілі.

8. Дубай — Шығыс пен Батысты байланыстыратын әлемдегі ең ірі халықаралық әуе хабы.

9. Ақтау — Қазақстанның Каспий теңізіндегі басты «теңіз қақпасы», халықаралық көлік дәліздерінің (ТРАСЕКА) тоғысқан жері.

10. Токио (Иокогама) — Жапонияның ең ірі көлік-өнеркәсіптік торабы, жоғары жылдамдықты теміржолдар мен теңіз жолдарының орталығы.

Апта дәйексөзі және құндылыққа байланысты нақты мысалдар келтіреді

Оқушыларға «puzzle» әдісі арқылы сабақтың тақырыбы анықталады. Сабаққа мақсат қояды

Insert әдісі арқылы тақырып бойынша бұрын білетін ақпараттарын белгілеп жаңа ақпараттарды анықтайды

Оқушылар джигсо әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Тақырып бойынша қызық информация беріледі

Оқушылар нысандар қызметін анықта әдісі арқылы тапсырманы орындайды

Оқушылар «картамен жұмыс» әдісі бойынша карталардан анықтайды

Жауаптар кілті: 1. Ә, 2. Б, 3. А, 4. Ә, 5. Ә, 6. А, 7. Б, 8. Ә, 9. Ә, 10. Ә.

«Жарайсың» деген мадақтау сөзімен ынталандыру.

Бағалау әдістері

https://geo-301.my.canva.site/c0j4h24013jan5ws

Дескриптор.

Жалпы 3 балл

1. Мәтіннен негізгі ұғымдар мен сандық мәліметтерді дұрыс табады 1 б

2.Инфрақұрылым элементтерінің маңызын (көлік, байланыс, сауда) түсіндіреді. 1 б

3. Өз тобының жұмысын сыныпқа нақты әрі түсінікті жеткізеді.1 б

Дескриптор.

Жалпы 3 балл

1.Экономикалық нысандарды олардың функцияларына (анықтамаларына) қарай 1-5 сұрақтар бойынша дәл сәйкестендіреді — 1 балл.

2.Қаржылық және әлеуметтік қызмет көрсету нысандарын (6-10 сұрақтар) терминологиялық тұрғыдан дұрыс анықтайды — 1 балл.

3.нфрақұрылым элементтерінің қоғамдағы маңызы мен қажеттілігін заманауи нарықпен байланыстырып түсіндіреді — 1 балл.

Дескриптор

Жалпы 2 балл

1. Дүниежүзілік ірі қалаларды (көлік тораптарын) олардың атқаратын негізгі функцияларына және көлік түрлерінің жиынтығына қарай қатесіз сәйкестендіреді — 1 балл.

2.Сәйкестендірілген нысандарды (мысалы, Сингапур, Ақтау, Роттердам) дүниежүзінің саяси картасынан дұрыс тауып, географиялық орнын сипаттайды — 1 балл.

https://www.jigsawplanet.com/?rc=play&pid=229497b9b313

https://youtu.be/-DxXBxvVRgw

https://geo-301.my.canva.site/c503a3z0d3zc50m8

https://geo-301.my.canva.site/c503k0etw2dbk3c4

Сабақтың соңы

5 мин

Кері байланыс

«3–2–1» әдісі

3 жаңа ақпарат

2 қызық нәрсе

1 әлі де сұрағым бар дүние
жазады.

Үйге тапсырма

Тақырыпты оқу

Оқушы жаңа тақырыпты қорытындылап бүгінгі сабаққа кері байланыс орнатады

Мұғалім оқушылардың тапсырмаларды орындауына байланысты

1 – 10 балл аралығында бағалайды

https://geo-301.my.canva.site/3-2-1