Білім беру ұйымының атауы

Әл-Фараби атындағы №21 мамандандырылған гимназия

Пәні:

Химия

Бөлім:

8.2 Химиялық реакциядағы энергиямен танысу

Педагогтің аты-жөні:

Танжарова Жайсулу Итемгеновна

Күні:

02.12.25

Сынып: 8 А

Қатысушылар саны : 32

Қатыспағандар саны :1

Тақырыбы

Экзотермиялық және эндотермиялық реакциялар. Зертханалық тәжірибе №4 « Энергияның өзгеруімен жүретін реакциялар»

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

8.3.1.3 -экзотермиялық реакциялар жылу бөле жүретінін, ал эндотермиялық реакциялар жылу сіңіре жүретінін білу;

8.3.1.4 әртүрлі жанғыш заттардың қоршаған ортаға әсер ету салдарын түсіну;

Сабақтың мақсаты

Экзотермиялық, эндотермиялық реакцияларды ажырата алады;

Энергияның өзгеруімен жүретін химиялық реакциялар белгілерін анықтайды;

Әртүрлі жанғыш заттардың қоршаған ортаға әсер ету салдарын түсінеді.

Құндылықтарды дарыту

ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК:

- Оқу тапсырмасын орындауда табандылық, еңбекқорлықтың болуы;

-Тапсырылған жалпы іс үшін сынып алдындағы жауапкершілікті түсіну;

-Басқаларға көмектесуге, әділдік, мейірімділік пен жауапкершілік танытуға дайын болу

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5-минут

I.Ұйымдастыру кезеңі

Білім алушылармен амандасу, түгендеу, сабаққа дайындығын тексеру, сабаққа назарын аудару.

Сыныпта «Дирижер» сергіту сәті арқылы жағымды ахуал қалыптастыру.

Үй тапсырмасын тексеру . «Қос шеңбер»

Ішкі шеңбердегі балалар сыртқы шеңбердегі жұбына үй тапсырмасынан түсінгенін 1-2 сөйлеммен айтады.

1. Отын толық жанғанда қандай негізгі өнімдер түзіледі?

2. Жылыжай эффектісін тудыратын екі газды ата.

3. Жылыжай эффектісін азайтуға қандай шара қолдануға болады?

4. Неліктен CO₂ концентрациясының артуы қауіпті?

5. Отынның толық жанбауы қандай газдарды түзеді?

6. Адам әрекеті жылыжай эффектісін қалай күшейтеді?

Мұғаліммен амандасады.

Бір-біріне жылы лебіздерін білдіреді.

Сынып екі топқа бөлінеді:
Ішкі шеңбер – ішке қарап тұрады
Сыртқы шеңбер – сыртқа қарап тұрады. Жұптар бір-біріне қарама-қарсы тұрады.

Сұрақтарға жауап беріп, өткен тақырыпты қайталайды.

Жарайсыздар!

Оқушыларға бағалау парағы ұсынылады. ұсынылады

«Бәйге әдісі»арқылы бағалау жүргізілетіні айтылады (әрбір тапсырма сайын балын қойып отырады)

Ынталандыру.

ҚБ (ауызша бағалау

«Жарайсың»

«Өте жақсы»,

«дұрыс»

Слаид 1

Қосымша жұмыс парағы 1

Сабақтың ортасы

30 минут

2.Жаңа сабақтың тақырыбын айқындау

Презентация 1

«Елестету көрінісі» 1- минут

Жаңа сабақтың тақырыбы мен мақсаты хабарланады.

Слайдпен көрсетіледі.

Жаңа материалды меңгерту. 6 минут

Презентациямен мұғалімнің түсіндіруі

Химиялық реакциялар дегеніміз не?

Химиялық реакция дегеніміз – бір немесе бірнеше заттар, реактивтер бір немесе бірнеше түрлі заттарға, өнімдерге айналатын процесс. Атомдар қайта топтастырылып, басқа заттар түзіледі.

Презентация 2

Химиялық реакцияның мәні неде?

Реактивтердегі химиялық байланыстарды бұзу үшін энергия жұмсалады, жаңа заттар пайда болған кезде энергия бөлінеді.

Бейнекөрсетілім/аудио оқушыларға ұсынылады.

1,16 минут

Химиялық реакциялар кезінде реагенттер өнімге айналғанда әрекеттесуші заттардың ішкі энергиясы өзгереді, кемиді немесе артады. Реагенттер мен өнімдердің ішкі энергиясы арасындағы айырмашылық қалай өзгереді?

Энергия өзгерісіне қарай химиялық реакциялар қандай түрлерге бөлінеді?

Энергия (жылу) бөлетін - экзотермиялық реакциялар +Q

Энергия(жылу) жұтатын–эндотермиялық реакциялар-Q

С + O2 = CO2 + 393 кДж ( жылудың бөлінуі)

С + Н2O = CO+ Н2 - 132 кДж (жылудың сіңірілуі)

Химиялық реакция кезінде бөлінетін немесе сіңірілетін жылу мөлшері жылу эффектісі деп аталады

Әрбір зат белгілі бір мөлшерде энергия қорын жинақтайды.

Реакция кезінде байқалатын энергия өзгерісі жылу түрінде білінеді. Жылу дегеніміз әрекеттесуші заттардың бей-берекет әрекеттесуінің нәтижесі болып табылады.

Әртүрлі жанғыш қоршаны ортаның ластану көздері мен түрлері:

Сұйық отынмен жүретін транспорт (бензин, керосин)-

CO, SO₂, CO₂, NO₂, қорғасын қосылыстары, күйе т.б. түзіледі;

Жылу электростанциялары (көмір, торф, мазут)-

CO, SO₂, CO₂, күйе

Өндіріс орындары-(NO)x , (SO)x, (CO)x , H₂S

Қоқыстардың жануы- мыңдаған ластағыштар;

Салдары қандай?

Мысалы:

Отынның толық емес жануы кезінде көміртек монооксиді түзіледі:

3CH₄(г) + 4O₂(г) = C(қ) + 2CO(г) + 6H₂O(с)

Бұл улы газ артық мөлшерде адам ағзасына түскен кезде гемоглобинмен байланысып, оттектің тасымалдануын әлсіретеді. Нәтижесінде адам уланады.

Тапсырма 2 ( 8 -минут)

Сыныппен жұмыс «Тәжірибе алаңы» (екі оқушы бір тәжірибеден орындайды .

Жаңа тақырып бойынша Зертханалық тәжірибе №4

Тақырыбы: Энергияның өзгеруімен жүретін реакциялар

Керекті құралдар: сынауықтар,ұстағыштар, тұрғы, шыны таяқша, өлшеуіш цилиндр

Нұсқаулық:

Жұмыс барысы:

Мақсаты: жылу эффектісі бойынша реакция типін анықтау үшін реакцияның басында және соңыңда температураның

(төмендегенін немесе көтерілгенін) өзгерісі бойынша реакция типін анықтау.

1-тәжірибе

Натрий гидроксиді мен тұз қышқылының сұйытылған ерітіндісімен әрекеттестіру.

Реакция жүргендігін сынауықтың түбін ұстап көріңіз немесе сынауықтағы ерітіндіге термометрді салып, өлшеңіз. Тәжірибе барысын кестеге толтырыңыз.

2-тәжірибе

Лимон қышқылымен мен натрий гидрокарбонатын әрекеттестіріңдер. Ол үшін:сынауыққа натрий гидрокарбонатын 3грамын өлшеп салыңыз. Үстіне 3 мл лимон қышқылының (C₆H₈O₇) керекті мөлшерін өлшеп құйыңыз. Қоспаның соңғы температурасын білу үшін сынауықтың түбін ұстап көріңіз.Өзгеріс болмаса, сынауықты қыздырамыз. Неге? Бұл қандай реакцияға? Тәжірибе нәтижесін кестеге толтырыңыз.

Саралау: Диалог-қолдау көрсету, жауап бойынша саралау

Тапсырма 1 Жұптық жұмыс- Pare works

«Ойлан, жұптас, бөліс»әдісі ( 5-минут) (ЕББҚ жеке қолдау көрсетіледі) Функционалдық сауаттылыққа арналған тапсырма

Exc №3 page50

Classify the following processes as exothermic or endothermic.

1. When NH4NO3 dissolves, the solution becomes cold;

2. The burning of paper;

3. When concentrated H2SO4 is added to water, the solution gets warmer;

4. Photosynthesis

Саралау. Нәтиже бойынша саралау

Кері байланыс беріледі.

Тапсырма 2. Жеке жұмыс 4-минут

83-бет №6 жаттығу

Келтірілген термохимиялық теңдеулерден экзотермиялық, эндотермиялық реакцияларды табыңдар.

a)4NH₃ +3O₂=2N₂+6H₂O + 153 кДж

ә) C+O₂=CO₂+ 402 кДж

б) CH₄+O₂=CO₂+2H₂O +890 кДж

в) 2HgO=2Hg +O₂ -176 кДж

Саралау. Жылдамдық (темп) бойынша саралау

Тапсырма№4 жұппен жұмыс.

https://learningapps.org сайтында «Миллион кімге бұйырады?» әдісімен «Жылыжай эффектісі» тапсырмасы орындалады

Саралау: қолдау, жауап бойынша саралау

Суретке қарап жаңа сабақтың тақырыбын анықтайды.

Жаңа ұғымдарды дәптерлеріне жазып алады.

Жаңа ұғымдар:

экзотермиялық эндотермиялық реакциялар;

Экзо-сыртқа,

эндо –ішке)

жылу эффектісі,

термохимиялық теңдеулер.

Сыныппен нұсқаулықты оқып, талқылайды, болжайды, өз ойларын ортаға салады.

Нұсқаулық

арқылы тәжірибе алаңында оқулықтағы тәжірибені орындайды.

Нәтижесін дәптерге кесте түрінде жазады.

ӘДІЛДІК ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК құндылығы бойынша өзара және өзін-өзі бағалауды жүргізу.

ҚБ. Ынталандыру «Жарайсыздар!»

ҚБ мадақтау арқылы жарайсыздар!

ҚБ Өте жақсы, жарайсың,жақсы

Үш шапалақ

ҚБ. Мадақтау. От шашу

Топтық өзара бағалау

Дескриптор

Білім алушы:

экзотермиялық, эндотермиялық реакция кезіндегі температура өзгерісін жазады;

экзотермиялық, эндотермиялық реакция кезіндегі энергия өзгерісін жазады;

− экзотермиялық, эндотермиялық реакцияларға белгіні дұрыс қояды, реакция типін жазады.

3 балл

Мұғалімнің бағалауы

Дескриптор

Білім алушы:

Процестердің дұрыс сипаттамасын табады;

3-балл

Өзін-өзі бағалау

Дескриптор

экзотермиялық, эндотермиялық реакцияны анықтайды;

2 балл

Өзара бағалау

Дескриптор:

Химиялық реакциялар олардың қоршаған ортаға салдары көрсетілген жауапты табады.

2 балл

https://www.canva.com/design/DAGv7oYTi9E/Gt8HTlAV1mAd-fI1LrpXRw/edit?utm_content=DAGv7oYTi9E&utm_campaign=designshare&utm_medium=link2&utm_source=sharebutton

Презентация

Слаид 1-5

Видео https://ai.invideo.io/watch/kCMICk5CmTZ

Презентация

Слайд 11-12

Жұмыс парағы

Слаид

https://learningapps.org/36883861

Платформада жұмыс

Сабақтың соңы

5 минут

IV.Сабақты қорытындылау.

(оқу мақсаты мен бағалау критерийлеріне оралу):

Бүгінгі оқу мақсаты қандай болды?

Бұл сабақта қандай жаңа білім алдың?

Берілген сурет бойынша энергия мен температура өзгерісіне қарай қай сынауықта экзотермиялық, қай эндотермиялық реакция жүрді?

Кері байланыс орнатылады

Үй тапсырмасы

Жанғыш заттардың қоршаған ортаға әсері тақырыбына презентация немесе видеоролик дайындау;(2-минуттық)

Рефлексия

Мен

• ...білдім

• ...түсіндім

• ...қолдандым

Оқушылар оқу мақсаты бойынша ауызша жауап береді

Сілтемемен кіріп рефлексия жасайды

https://www.mentimeter.com/app/presentation/al9c971hgjk88o5r4iewq2b5avobuuu1/39tv9cu1um5t/edit

Жарайсыздар!

Оқушылар сабақ барысында балдарын белгілеп отырады, сабақ соңында

мұғалімнің жиынтық бағалауы жүргізіледі

«Бәйге»әдісі бойынша қорытындысы шығады

(тақтаға ілінеді)

Платформа mentimeter. com