Электр кернеуі 8сынып

Сабақ 33

Сабақтың аты

§37 Электр кернеуі

Жалпы мақсаты

Электр кернеуі жайлы мағлұмат беру

Электр өрісінің энергиясы өзге энергияға түрленетінін мысалдар арқылы түсіндіру, кернеу деген ұғымға сипаттама беріп, қандай шамаларға тәуелді екенін түсіндіру қызығушылығын арттыру

Күтілетін нәтиже

Электр кернеуі жайлы мағлұмат алады

Электр кернеуі құрылғысын күнделікті өмірде және өндірістерде, есептер шығаруда қолдана білуге үйренеді

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Топқа бөлу

Парталарда суреттер тұрады, оқушылар мұғалімнің үстелінде жатқан суреттерді таңдап, сол сурет орналасқан партаға отырады. Сөйтіп 4 топ құрамыз.

Сол суреттерге байланысты төрт топқа бөлініп отырады

Ынтымақтастық атмосферасы

Күн жарығын алақанға саламын.

Жүрегіме басып ұстай қаламын.

Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді,

Болып кетер сонда дереу жан-жағым.

Оқушылар бір-біріне жақсы тілек тілеп, сыныпта жақсы ахуал қалыптастырады.

Бағалау парақшасымен таныстыру

Әр топқа бағалау парағын таратамыз. Онда жалпы бағалау жүйесі мен ұпай көрсеткіштері көрсетілген.

Оқушылар бағалау нұсқаларымен танысады

Үй тапсырмасын пысықтау

Үй тапсырмасын тексеру. Жаңа сабақты бастамас бұрын оқушыларға сұрақ қою. Үй тапсырмасына берілген жаттығуды тексеру

Қызығушылғын ояту. Үй тапсырмасы бойынша бекіту, сұрақтар беру.

Сұрақтар: 1/ Электр тогы дегеніміз не?

Үй тапсырмасын үш топқа бөле отырып сұрау.

1. Электр тогының күші, тәржірибе бойынша түсіндіру, формуласын жазу.

2. Ампердің қысқаша өмірбаяны, ток күшінің СИ жүйесіндегі өлшем бірлігі.

3. Амперметрдің құрылысы, сұлбадағы белгіленуі.

4. Карточка бойынша есеп.

Оқушылар дәптерге орындайды

Жаңа сабақ

Электр өрісінің энергетикалық сипаттмасы

U- әрпімен белгіленеді

U= A/q

A=Uq q=A/U

1B=1Дж/1Кл 1Дж=1В*1Кл 1Кл=1Дж/1В

. Өткізгіш ұштарындағы кернеуді өлшеуге арналған аспапты вольтметр деп атайды.

V- сұлбадағы белгісі , тізбекке вольтметр параллель жалғанады. Ток көзін алу үшін зарядтарды бөлуге электрлік емес күштерді қолданады. Ондай күштерді бөгде күштер деп атайды. Кулон күштеріне қарсы жасаған жұмыс процессі, соның нәтижесінде әр аттас заряды бар нүктелердің арасында потенциялдар айырымы жасалады, яғни электр өрісі пайда болады. Бөгде күштер әрекетін сипаттау үшін электр қозғаушы күш ұғымы енгізіледі. Е-әрпімен белгіленеді. Бөгде күштің жұмысы А-әрпімен белгіленеді.

Халықаралық бірліктер жүйесінде ток күші вольтпен (В) өрнектеледі.
1 вольт – Өткізгіш бойымен 1 Кл заряд орын ауыстырғанда, 1 Дж-ге тең жұмыс шамасына тең кернеу.
Өткізгіштің қандай да бір екі нүктесінің арасындағы кернеуді өлшеу керек болса, вольтметрді сол нүктелерге жалғайды. Құралды осылайша жалғауды параллель жалғау деп атайды. Бұл кезде “+” қысқышын ток кзінің оң полюсінен, ал “-” қысқышын ток көзінің теріс полюсінен келетін өткізгіш сыммен жалғайды.

«Қатесін тап» ойыны

Электрлік сызба нұсқалар көрсетіледі. Қатесін тауып, дұрыс сызылған сызбанұсқаны көрсетеді.Ойын жеткізу үшін уақыт.

Ток күшінің өлшем бірлігі?

1. Өткізгіштің көлденең қимасы арқылы қандай да бір уақыт аралығында тасымалданатын электр мөлшерінің сол уақыт аралығына қатынасын ... де атайды?

2. Амперметрді тізбекке қалай жалғаймыз?

3. Тізбектің берілген бөлігінде заряд орын ауыстырғанда, электр өрісінің атқарған жұмысының осы зарядқа қатынасы

4. Ерітінділерге болатын тоқтың әрекеті?

5. Өткізгіш бойымен ток өтсе ол қызады. Осы әрекет қалай аталады?

6. Тұрақты ток көзін тапқан ғалым

7. Атом құрылысы

8. Тоқ көзі

9. Кедергіге вольтметр қалай жалғанады?

Есеп №1. 
Тізбектің бір учаскесі арқылы 10Кл электр өрісі өткен кезде 10Дж жұмыс істейді. Тізбектің осы учаскедегі кернеуін анықта. 
Есеп №2. 
Электр лампасындағы кернеуі 6В. Осы лампаның қылының көлденең қимасы арқылы 10Кл электр өрісі өткен кезде қандай жұмыс істелінеді? 

Карточка №1 
Электр лампасындағы кернеуі 6В. Бұл нені көрсетеді? Осы лампа қылының көлденең қимасы арқылы 2Кл электр өрісі өткенде қандай жұмыс істелінеді? 
Карточка №2 
Тізбектің бір учаскесі арқылы 1Кл электр өрісі өткенде сол учаскеде 5Дж жұмыс істеледі. Осы учаскедегі кернеу қандай? 
Карточка №3 
Электр лампасындағы кернеуі 7В. Осы лампа қылының көлденең қимасы арқылы 5Кл электр өрісі өткенде қандай жұмыс істелінеді? 

Сөзжұмбақ. 

1. Кернеу бірлігі қалай белгіленеді? (В) 
2. Зарядталған бөлшектің реттелген қозғалысы.(Тоқ) 
3. Электр зарядының өлшем бірлігі.(Кулон) 
4. Тоқ көзі.(Гальвани) 
5. Грек тілінде янтарьды не дейді? (Электрон) 
6. Тоқ күшінің еселік бірлігі.(Килоампер) 

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Оқушылар әуенге билеп,сергиді

Ой толғаныс

Ой-қорыту.

1. Бекіту сұрақтарын беру.

2. Т ұрақты электр тогы

Т ок күші Кернеу

I =q/t U=A/q

1 A=1Кл/с 1В=1Дж/1Кл

А мперметр Вольтметр

Тізбектей параллель

Оқулық бойынша жаттығу №3

Берлгені: Формуласы: Шешуі

q=3Кд U=A/q U=120Дж/3Кл=40B

А=120 Дж Жауабы: 40В

U=?

Электр кернеуі дегеніміз не?

Электр кернеуінің формуласын жаз?

Тізбекте қосылған прибордағы ток күші 8 мкА-ге тең. 12 минут ішінде осы прибор арқылы қандай мөлшердегі электр тогы өтеді?

Электр кернеуінің кіші және үлкен өлшем бірліктерін салыстыр?

Күнделікті тұрмыста электр кернеуінің қолданылуына мысал келтір?

Электр кернеуін білудің маңызы қаншалықты?

Шығармашылыққа тапсырма

Үй тапсырмасы

№

Оқушылар күнделіктеріне жазады

 Бағалау

Кері байланыс :«Екі жұлдыз, бір тілек»

Бағалау парақшасын толтырады