Бөлімі:

Электростатика

Педагогтің аты-жөні:

Мұханбетқалиева Г.Қ.

Күні:

29.01.2021

Сыныбы:

10 «А»

Сабақтың тақырыбы:

Электр өрісіндегі өткізгіштер мен диэлектриктер;

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.4.1.7 -диэлектриктердегі поляризация құбылысы мен өткізгіштердегі электросттикалық индукция құбылысына салыстырмалы талдау жасау;

Сабақтың мақсаты:

Барлық оқушылар істей алады:Неліктен өткізгіштер электр тогын өткізуге қабылетті болатынын білу, теориялық тұрғыдан негіздей отырып түсіндіреді.

Көптеген оқушылар істей алады:Электрондық теория көзқарасы бойынша өткізгіштердің диэлектриктерден айырмашылығын біледі.

Кейбір оқушылар істей алады:Есеп шығаруда электростика формуларын біледі және қолданады.

Сабақ кезеңі/

Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

10 минут

Оқушылармен амандасу. Оқушыларды түгендеу. Осы сабақтың мақсаттарын, оқу мақсаттарын, жетістік критерийлерін айқындау

Белсендіру: Бірнеше оқушы ортаға шақырылады. Оларды алдын ала шеңбер жасай орналастырылған орындықтарға отырғызу.

Үй тапсырмасын немесе өткен тақырыпты еске түсіру мақсатында оқушыларға алдын ала таратылған сұрақтар жазылған карточка қағаздарды оқушылар бір – біріне қарма-қарсы отырған оқушыға қояды, ол оқушы жауап беруі керек. Егер жауап берсе, келесі сұрақты ол оқиды. Жауап бере алмаған бала ойыннан шығып отырады, Ең соңында қалған оқушы жеңімпаз атанады.

Осылайша өткен материалды жеңіл еске түсіреді.

Оқушылар өткен тақырып сұрақтарына жылдам жауап беріп, бүгінгі тақырыппен танысады.

Дескриптор:

-Кулон заңын біледі

-электр өрісінің негізгі қасиеттерін біледі

-Гаусс теоремасын біледі

-Электр өрісінің күш сызықтарының қасиеттерін біледі

Оқулық

Слайд

Сабақтың ортасы

25 минут

Жаңа тақырып

Жоғары деңгей дағдыларын дамытуға арналған тапсырмалар:

Келесіде оқушылар деген сұраққа тәжірибелерді көрсете отырып, жауаптарын негіздей отырып жауап береді.

1. Электростатикалық индукция деген не?

2. Неліктен гильза зарядталған шыны таяқшаға тартылады?

3. Конденсатордың бір астарын эбонит таяқша арқылы зарядтап, екінші астарын электрометрге жалғау. Конденсатор астарлараның арасына шыны таяқшаны, ағаш тақтайшаны, слюданы, парафинді кезек- кезек енгізіп және қайтадан суырып көру. Осы кезде электрометр тілшесі қалай ауытқиды және неліктен олай болатынын тәжірибені жасай отырып түсіндіріңдер.

4. Зарядталған эбонит таяқшаны зарядталмаған металл гильзаға жақындатқанда не болатынын тәжірибе жасай отырып түсіндіріңіздер.

«Ыстық орындық»әдісін пайдаланып, ортаға орындыққа бір оқушыны отырғызып сұрақтар қойылады.

1. Қай кезде өткізгіштің ішінде өріс болмайды?

2. Электр зарядтарының өткізгіштің сыртқы бетінде орналасатынын дәлелдеген кім?

3. Өткізгіштің қай жерлерінде зарядтың тығыздығы жоғары?

4. Электр тогын өткізбейтін зат.

5. Диэлектриктердің неше түрі бар және оларды атаңыз?

6. Диэлектрлік өтімділіктің формуласын жазыңыз.

7. Сыртқы электр өрісі жоқ болғанда, өткізгіштегі еркін зарядталған бөлшектер өздерін қалай ұстайды?

8. Сыртқы электр өрісіне түскенде өткізгіштерде не болады?

9. Өткізгіштің ішіндегі электр өрісінің кернеулігі

а) зарядталған; ә) зарядсыз, бірақ сыртқы электр өрісінде тұрғанда неге тең?

10. Электростатикалық индукция қандай құбылыс?

11. Өткізгіштер бетіндегі зарядтардың таралу сипаты қандай? Оның сипаты неге тәуелді?

Есептер шығару.

1.Судың ішіне , нүктелік заряд Кл орналасқан. Осы зарядтан 2,1 м жердегі электр өрісінің кернеулігін табу керек? (0,25 В/м)

2.Егер май ішінде бір- бірінен 6 см қашықтықтағы бірдей екі заряд бір- біріне 0,4 мН күшпен әсер ететін болса, бұл зарядтардың әрқайсысының мәндері неге тең болатынын табыңдар. (20 нКл)

3.Сұйық диэлектриктегі 4 нКл зарядтан 3 см қашықтықтағы өрістің кернеулігі 20 кВ/м. Диэлектриктриктің диэлектрлік өтімділігі қандай? (2)

4.Жазық конденсатордың сыйымдылығы 6 мкФ. Егер астарлардың арақашықтығын 2 есе арттырса және олардың арасын диэлектрлік өтімділігі 5-ке тең диэлектрикпен толтырса, онда конденсатордың сыйымдылығы қандай болады? (2,5 ее арталы, яғни 2,4 мкФ)

5. Жазық кондеснсатордың астарларының ауданын 8 есе кемітіп, арасын диэлектрлік өтімділігі 4-ке тең диэлектрикпен толтырса, онда конденсатордың сыйымдылығы қандай болады? (2 есе кемиді)

6. Іші қуыс өткізгіш шардың радиусы R_шар=20 см, заряды 9 нКл. Осы шардың центрінен r₁=10 см, r₂=15 см, r₃=20 см, r₄=60 см қашықтықтағы электр өрісінің кернеулігі мен поетнциалдарын анықтаңыздар. (Е₁=0, Е₂=0, Е₃= Е₄=; φ1= φ2= φ3= φ4= )

Қалыптастырушы бағалау тапсырмалары

Құралдар: параллель екі пластина немесе жазық конденсатор

Эбонит немесе жібек таяқшалар, тері немесе жібек, шыны пластина, ағаш тақтайша, слюда, парафин, сұлтандар, электрометр, пластмасса шыбық,

металл шыбық, металл гильза

Есептер жинағы, әр есептің соңында жауабы тұр

Әр бір дұрыс жауапқа 1 балл

Сабақтың соңы.

5 мин

Рефлекция

Бағалау

Рeфлексия пирамидаcы:Қарастырылған мәселелерді қаншалықты ұққандығыңды өзің бағалап, пирамиданы толықтыр:

Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критериилері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау

-Тақырып соңындағы сұрақтарға жауап жазу.

Сабақты қорытындылау барысында оқушылар өз ойларын үлестірме қағаздарға жазып, пирамиданы кім қай мәселені ұққандығына қарай толтырады.

Жалпы сабақты бағалау критерийлер бойынша ең жоғарғы 20балл

Үлестірме стикерлер

Дескриптор

Оқулық