Электромагниттiк индукция, генераторлар

Білім беру ұйымының атауы

А.Байтұрсынов атындағы №10 ЖОББМ

Пәні:

Физика

Бөлім:

8.3 В Электромагниттік құбылыстар

Педагогтің аты-жөні:

Абекенова Д.Б

Күні:

13.03.2026

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Электромагниттiк индукция, генераторлар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

8.4.3.7 – электромагниттік индукция құбылысын түсіндіру;

8.4.3.8 – Қазақстанда және дүние жүзінде электр энергиясын өндірудің мысалдарын келтіру

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар істей алады: Электромагнитті жинай алады, генераторды біледі

Көптеген оқушылар істей алады: Электромагнитті тәжірибеде қолдана алады, генератордың құрылысын біледі.

Кейбір оқушылар істей алады: Электромагнитті тұрмыста пайдалануды біледі

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Сабақтың басы

10 минут

Өткен білімді еске түсіру

Жаңа білім

10 минут

Бекіту

15 минут

Кері байланыс

Сабақтың соңы

10 минут

Ұйымдастыру кезеңі.

Сәлемдесу. Оқушыларды түгендеу.

«Не білемін…»  өткен тақырыптарды қайталау.

«Серпілген сауал» әдici

Шapты: мұғaлiм мeн oқyшылap дөңгeлeнe oтыpaды. Мұғaлiм өткeн тaқыpыптың түйiнiн aшaтын ecкe түcipyгe бaғыттaлғaн cұpaқ қoяды.

Cұpaқ бaғыттaлғaн oқyшы жayaп бepeдi ,eгep жayaп бepe aлмaca бacқa oқyшығa бaғыттaйды.

1. Ток көзіне бірнеше құралдар мен аспаптарды қатарынан пайдаланған кезде ..... пайда болады. (қысқа тұйықталу)

2. Егер өткізгіштердің басын бір ғана А нүктесінде, ал ұштарын екінші бір В нүктесінде жалғаса, онда мұндай жалғау түрі қалай аталады? (параллель)

3.Қысқа тұйықталу кезінде өртті және ток көзінің бүлінуін болдырмау үшін электр тізбегіне қандай құралдар қолданылады? (сақтандырғыштар)

4. Электролит арқылы электр тогы өткенде электродтарда зат бөліну процесі  қалай аталады? (электролиз)

5. Өткізгіштен ток өткенде одан бөлінетін жылу мөлшері немен өлшенеді? (Джоуль)

6. Электролиз кезінде электродта бөлінген заттың массасын анықтайтын формуланы қай ғалым тұжырымдады? (Фарадей)

7. Қандай жалғау кезінде электр құралының біреуі істен шықса немесе тізбек үзілсе, барлық аспаптар жұмысын тоқтатады? (тізбектей)

8.Қыздырғыш элементтер жасалатын қоспа түрлері? (нихром)

9.Сұйық ерітінділерде электр тогын не тасымалдайды? (ион)

10. Ең алғашқы қыздыру щамын ойлап тапқан орыстың электр технигі? (Лодыгин)

2 : «Физикалық диктант»

1. Магнит өрісіндегі тогы бар өткізгішке әрекет ететін күштің бағытын ............ пайдаланып анықтаймыз .
2 .Магни өрісі тогы бар .......................әрекет етеді.
3 .Магниттің ..................болады.
4 .Магнит бөлінеді.................... .................

5.1820 жылы дат ғалымы ........................... электр тогының магнит өрісіне әрекетін анықтады.

3 : «Моншақты тіз» әдісі

. «Ойлан-жұптас-бөліс»

Жеке жұмыс (I)

1) Жаңа сабақтың мақсатын ашу үшін оқушылар назарына бейнебаян ұсынылады.

Бейнебаяннан не көрдіңдер?

Оқушылар өз пікірін айтады.

Электромагниттiк индукция

Бұл құбылыста пайда болған ток индукциялық ток деп аталады. Құбылыстың өзi электромагниттiк индукция деп аталады. Электромагниттік индукция- - контурды тесіп өтетін магниттік ағынның кез келген өзгерісінде контурда электр тогының пайда болу құбылысы.

Пайда болған ЭҚК индукциялық ЭҚК, ал ток индукциялық ток деп аталады.

Электромагниттік индукцияның ашылуы

1831 жылы Майкл Фарадей магнит өрісінің өзгерісі индукцияның ЭҚК-нің пайда болуына әкелетіндігін анықтады.

Фарадей эксперименттері магнит өрісінен электр тогын алуға мүмкіндік берді

Индукциялық ток және магнит өрісі

Орамдардағы индукциялық ток олардың магнит өрістері өзгергенде (тұрақты магнитті үнемі қозғалтқанда) ғана пайда болады.

Генераторлар және олардың жұмыс істеу принципі.

Электромагниттік индукция құбылысы (тәжірибе көрсету

Тестпен жұмыс:

https://forms.office.com/Pages/ResponsePage.aspx?id=yVLbOR7jwkKAg3U1W3KN4228sPeKO7ZDsaeg0UNiVudUNEs0SVZBSU04UFFTQ1FERVdYTkpGV1I1TS4u

Тест «Көршіңді тексер»

Жеке жұмыс (I)
1. Магнит өрісін өзгерткенде, электр тогы пайда болады. Бұл құбылыс қалай аталады?
А) электр өрісі
Ә) электромагниттік индукция құбылысы
Б) магнит өрісі
2. Электромагниттік индукция құбылысын ашқан кім?
А) Андре Мари Ампер
Ә) Александро Вольта
Б) Майкл Фарадей
3. Индукция латын тілінен аударғанда қандай мағына береді?
А) магнит
Ә) бағыттау
Б) өріс
4. Кернеуді арттыруға және кемітуге арналған құрал қалай аталады?
А) трансформатор
Ә) генератор
Б) ротор
5. Механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын машина
А) трансформатор
Ә) генератор
Б) ротор

Рефлексия

Кері байланыс

Қарастырылған мәселелерді қаншалықты ұққандығын суреттен бояу арқылы көрсетеді.

Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау

§34 оқу,

173- беттегі практикалық тапсырманы орындап келу.

Оқушы нұсқа бойынша берілген сұрақтарға жауап беруде, өткен тақырыпты есіне түсіреді

Бейнебаяннан көргендерінен

оқушылар өз пікірін айтады.

Оқушы өзіне бекітілген тапсырманы орындайды, тақырып аясын түсінеді.

Оқушылар өз ойларын бояу арқылы көрсетеді.

Бағалау критерийлері

-Электромагниттің  жұмыс істеуін түсінеді

-Магнит өрісі мен электр өрісі арасындағы байланысты ажыратады

-Генераторды техникада колданудың маңыздылығын біледі.

-Генератордың бөліктерін ажырата алады.

Дескриптор:

-Электромагниттік индукция құбылысын біледі;

-Майкл Фарадейдің тұжырымын түсіндіреді.

-Генераторды қайда қолдануды біледі.

-Генераторды өндірісте қолдану әдісін түсінеді.

-Электромагнитті дұрыс жинай алады

- индукциялық токтың пайда болуының себебі катушкадан өтетін магнит өрісінің өзгеруінен екенін біледі.

Жалпы балл-10

маркер

https://www.youtube.com/watch?v=ELffdUyETcE

бейнебаян, интерактивті тақта, проектор

Оқулық,

Оқулық, шарғы, темір, кілт, ток көзі, гальванометр.

Тест тапсырмасы

Қосымша-2

Оқулық, дәптер