"Элементтердің геохимиялық жіктелуі" атты сабақ жоспары

Элементтердің геохимикалық жіктелуі

Элементтердің геохимикалық жіктелуін Виктор Мориц Гольдшмидт ұсынған. Оның теориясы бойынша, Жер бастапқы кезде метеориттар сияқты біркелкі заттан тұрған. Сосын ол 4 түрлі бөлшекке бөлінген: металл, күкірт балқытпасы, силикатты бөлік және атмосфера мен мұхит. Жер бетіндегі химиялық элементтерді де осыға орай, 4 фазаға : сидерофиль, литофиль, халькофиль және атмофиль элементтер деп бөледі.

Басқаша айтқанда, элементтердің осы 4 фазаның арасында көбіне таралуына байланысты жіктелуі.

Химиялық элементтердің жүйесіндегі Гольшмидт жіктеуі

1

18

1

1
H

2

13

14

15

16

17

2
He

2

3
Li

4
Be

5
B

6
C

7
N

8
O

9
F

10
Ne

3

11
Na

12
Mg

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13
Al

14
Si

15
P

16
S

17
Cl

18
Ar

4

19
K

20
Ca

21
Sc

22
Ti

23
V

24
Cr

25
Mn

26
Fe

27
Co

28
Ni

29
Cu

30
Zn

31
Ga

32
Ge

33
As

34
Se

35
Br

36
Kr

5

37
Rb

38
Sr

39
Y

40
Zr

41
Nb

42
Mo

(43)
Tc

44
Ru

45
Rh

46
Pd

47
Ag

48
Cd

49
In

50
Sn

51
Sb

52
Te

53
I

54
Xe

6

55
Cs

56
Ba

57-71
Lan

72
Hf

73
Ta

74
W

75
Re

76
Os

77
Ir

78
Pt

79
Au

80
Hg

81
Tl

82
Pb

83
Bi

84
Po

85
At

86
Rn

7

87
Fr

88
Ra

89-103
Act

(104)
Rf

(105)
Db

(106)
Sg

(107)
Bh

(108)
Hs

(109)
Mt

(110)
Ds

(111)
Rg

(112)
Cn

(113)
Uut

(114)
Fl

(115)
Uup

(116)
Lv

(117)
Uus

(118)
Uuo

Лантаноидтар

57
La

58
Ce

59
Pr

60
Nd

(61)
Pm

62
Sm

63
Eu

64
Gd

65
Tb

66
Dy

67
Ho

68
Er

69
Tm

70
Yb

71
Lu

Актиноидтар

89
Ac

90
Th

91
Pa

92
U

(93)
Np

(94)
Pu

(95)
Am

(96)
Cm

(97)
Bk

(98)
Cf

(99)
Es

(100)
Fm

(101)
Md

(102)
No

(103)
Lr

Белгілер:

Атмофиль элементтер

Халькофиль элементтер

Литофиль элементтер

Сидерофиль элементтер

Табиғатты сирек кездесетін немесе жоқ элементтер