Эмоция мен ерік- өрісін анықтау

Тақырыбы: Эмоция мен ерік- өрісін анықтау.
Мақсаты: Кіші және орта мектеп оқушыларының мектепке байланысты қобалжуының деңгейін зерттеу.

Қажетті құралдар: Зерттеуді жүргізуге сұрақнама ,магнитофон, сабырлы әуен, қағаз фломастер.
Жаттықтырушы: Қазіргі көңіл-күйлеріңізді сезіну, фломастермен қағаз бетіне эмоциясын көрсетулерін тапсыру. 
Қарым-қатынаста, басқаны түсінуде, сезіне білуде баланың мүмкіндігін тудыру. Бала психикасын әрі қарай дамыту үшін диагностикалық және коррекциялық жұмыстар жүргізу. 

Жұмыстың жүргізілу барысы: Жүргізуші іздену ситуациясын тудырады. Ол балаларды ойландыру үшін және оларға түсінікті болу үшін жағдай жасайды. Балалардың сезімін ашу үшін көмек береді. Бұл жұмыс арқылы баланың ішкі сезімі мен эмоциясын біле аламыз. Яғни оның туындауы баланың тапсырманы дұрыс қабылдап, оны нәтижелі орындауымен байланысты. 
«Өз көңіл-күйін бейнелеу» жаттығуы. 
Өз көңіл-күй, сезім, эмоциясын саналы басқару қабілетін дамыту.Басқа адаммен әсерлесуде өз сезімі мен көңіл-күйін ыңғайластыру қабілетін дамыту.Эмоционалды-еріктік ерекшеліктерін зерттеу жеке балаға және бүкіл топқа арналған бағдарлама үлгісі ұсынылады.Балалар психотерапиясының негізін қалаған В.Е. Рожков, Б.З. Драпкин, В.Л. Леви, А.И. Захаров, В.М. Бехтеревтің құнды әдістемелік еңбектері толық баяндалады.Эмоционалды-еріктік ерекшеліктерін зерттеу мен дамыту-түзетуге ойын терапиясының үлгі сабақтары, ойын терапиясының тренингтік дамыту ойындары ұсынылады. Зерттеу жұмысында алға тартылған, балалармен түзету-дамыту жұмыстарын психологиялық тұрғыдан сауатты да, дұрыс өткізген жағдайда, олардың эмоционалды-ерігінің жетіліп дамуға мүмкіндік алады деген ғылыми болжам дәлелденіп, өзінің оң нәтижелерін берді. Бұл жаттығу интеллектуалды жағынан артта қалған, педагогикалық жіберілген , мәдениеті төмен, таныс, естіген музыкаларды қайта есіне түсіре алмай қиналатын адамдарға арналған.
Оларды бақылай отыра олардың сол кездегі мінез-құлқы мен мінез ерекшеліктерін анықтауға болады. Алғашында таныс емес музыканы, одан соң, таныс музыканы ауыстырып қою қажет. Баланың эмоционалды дамуына музыканың мақсатты бағыттала әсер етуі, олардың дәр реакциясын дамытады. Өздеріне ұнамды музыка болса, онда, олардың көңіл-күйі көтеріліп, психикалық тонусы жоғарлайды, яғни музыканы тыңдау барысында баланың эмоциясы анық байқалып отырады. Жалпы бала организімі жақсарып, музыка арқылы демалады. Қиын балалармен жұмыс жасағанда дамыту-түзету жұмыстарын жүргізуде арт-терапияның барлық салаларын қолдану тиімді әрі сапалы нәтижені береді. Арт-терапиялық техниканың көрсеткіші бойынша, жетім балалармен жұмыс жүргізуде өзектілік болып мыналар есептелінеді: Эмоционалды дамудың қиындығы, өзекті стресс, эмоционалды тонустың төмендеуі, эмоционалды депривация, өзін-өзі бағалаудың бұзылуы. Бұндай жұмыс кезінде бала өзінің сезімі мен ойын сөзбен емес, қандайда бір бейнені жасаумен білдіртуге мүмкіндік туғызады.
Тәрбиеленушілердің құндылық шамасы; рухани дүниесінің даму қалыпы; эмоционалды саулықты қалыптастыру жолы;туған-туыстарымен қарым-қатынас жасауға әрекеттену;психикалық жарақаттану мен зорлық-зомбылықпен жұмыс; тәрбиешілермен жұмыс;

Эмоция ерік-өрісін дамыту жаттыгуы 

«Сезім» жаттыгуы. 
Нұсқау: 

Сіздің алдынызда түрлі сезім келтірілген, сойлемді  аяқтау:

- Менің алдымнан адам шыга келсе, онда мен  ...  сезінемін.

I  Кішкентай баланы коргенде, мен—  сезінемін.

IТанымайтын адамдч коргенде, мен  .... сезінемін.

- Бірге окыган сыныгтасымды коргенде,.... сезінемін.

- Мен сәлемдестім, ол мені байкамай қалды,  мен  .... сезінемін.

- Меніңтанысымтоқтай қалып. қалтасын қарады, мен  .... сезінемін.

- Менбіреуменсәлемдесемін,ботенболыпшыкты,мен ....сезінемін.

- Мен ескі махаббатымды кордім, мен  .... сезінемін.

« Айна» жаттыгуы 
Нұсқау: 

Серіктесінің  бірі  қандайда  бір  Тапсырманы-орындайды 

(түйме тігеді,  торт пісіреді),  ал  екінші  оның  қимылын  қайталап,  айна 

ролін  ойнайды.  Әділқазы  әртістің  қалай  өнер  көрсеткенін  5 

жүйемен багаланады.

ұпайлық 

«А,  Б,  В үштігі» жаттыгу

Нүсқау:  Үштікте  А  соқыр,  Б  керең,  В  сал  (сөйлей  алмайды, 

қозгалмайды)  болады.  Үштік  өзара бір  шешімге  келуі  керек,  мысалы,

қақпаны қандайда бір түспен бояу.

«Эмоцияны тап» жаттыгуы

Нұсқау:  Жаңылтпашты  бәрі  еститіндей  сыбырлап  айту.  Енді 

осы  жаңылтпаш  әр  түрлі  дауыс  мәнерімен  айту  (пулеметпен  оқ 

жаудыргандай,  таңданыспен,  махаббат  сезімін  білдіргендей  жэне 

жақтырмай айту, көңілсіз, ашулы, сеніммен т.б”) 

«Мен күш жігерімді  сала  отырып дайындалып, қалаған  бағаны

  тестен алып  шығуға  лайықпын» деп  өзіңді  қайрап  отыру  керек.  

Психологияда  оны  аффирмация -  бекіту  сөзі  дейді.  Футболист допты түзу 

қақпаға  жіберу  үшін  күнделікті  қанша  мәрте  теуіп,  боксшы  бұлшық 

етті  шығару  үшін  грушаны  қанша ұрып жаттығады. Сол сияқты  бола- 

тын жауапты  іске  алдын-ала дайындық болса,  іштей  өзіңе сеніп  соны 

жеке  күшіңмен  алып  шығуға  болатынына  алдымен  өзің,  екінші  ата- 

анаң сенуі керек. Сонда сенің бағындырмайтын белесің болмайды.

Жамбыл облысы,Т.Рысқұлов ауданы

Тұрар Рысқұлов орта

мектеп-лицей психологы

Асубаева Алина