Ақтөбе облыстық білім басқармасы

Ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларына арналған «Бізге тең дәрежеде қараңыз» авторлық бағдарламасы

Ақтөбе - 2025ж.

Авторы: Ақтөбе облысы, Әйтеке би ауданы, Ж.Сәрсенов атындағы ЖОББМ педагог-психологі Тұрабайқызы Айгүл

Пікір білдіргендер:

Түсіндірме жазба

Психологиялық-педагогикалық бағдарлама: «Бізді тең дәрежеде бағалаңыз» қазіргі мектепте және әлеуметтік ортада ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларын әлеуметтендірудің өзекті мәселесіне арналған.

Бастауышта жалпы білім берудің мемлекеттік білім беру стандартының заманауи стандарттарын енгізу мектеп оқушыларынан тек танымдық қабілеттерін ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік дағдылардың кең ауқымын игеруді талап етеді. Мұндай күрделі процестің жанама әсері айтарлықтай эмоционалды және жүйкелік күйзеліске әкелуі мүмкін. Бұл әсіресе дамуында ерекшелігі бар және физикалық мүмкіндіктері шектеулі оқушыларға қатысты. Бұл күйзелістер күшейген сайын, олар мінез-құлықтық және когнитивтік депривацияға әкелу қаупі басым. Психологиялық-педагогикалық бағдарлама мұны уақтылы болдырмауға көмектеседі. Онда келесі маңызды психологиялық және педагогикалық аспектілер ескеріледі:

• 7-10 жастағы ерекше білім беруді қажет ететін балалардың қоршаған ортадағы әлеуметтену ерекшеліктері;

• бұл үшін қажетті жеке және коммуникативтік дағдыларды дамыту;

• ерекше білім беруді қажет ететін оқушының өзіне және басқалармен оң қарым-қатынасына қатысты өзін-өзі бағалауын қалыптастыру;

• жұмыс формалары, психологтің баламен өзара әрекеттесу әдістері, баланың айналасындағы адамдармен және қоғаммен өзара қарым-қатынас жасауы.

Бағдарламаның негізгі зерттеу пәні қоршаған қоғамда (жақын және алыс деңгейлерде) денсаулығында ерекше қажеттіліктері бар бастауыш сынып оқушысының жеке басының әлеуметтену процесі.

Бағдарламаның жаңалығы

Бағдарлама ерекшелігі бар бастауыш сынып оқушыларының әртүрлі әлеуметтік жағдайлардағы, соның ішінде жақын (отбасы, жақын достар) және алыс (сынып, әлеуметтік-мәдени мекемелер, қала және ауыл) орталарындағы әлеуметтік құзыреттіліктерін дамытуға бағытталған. Дәстүрлі бағдарламалар әдетте жеке тұлғаның әлеуметтенуінің бір аспектісіне бағытталғанымен, бұл бағдарлама мәселені кешенді түрде шешуге тырысады. Дегенмен, ерекше балалардың әлеуметтенуін дамытуға арналған заманауи бағдарламалардың саны шектеулі, мұндай қолдау бағдарламаларында белгілі бір психологиялық және педагогикалық алшақтықты тудырады және осы саладағы бағдарламалар үшін әдіснамалық негіз жасауды қажет етеді.

Негізгі мақсат: Қазіргі әлемде ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларының жеке басын әлеуметтендірудің тиімді психологиялық-педагогикалық механизмін әзірлеу.

Осы негізгі мақсатқа сүйене отырып, бағдарлама келесі міндеттерді шешуге бағытталған:

• ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысының жеке басын, оның әлеуметтенуден күтетін қажеттіліктері мен күткендерін өзін-өзі жүзеге асыру;

• қоршаған әлемде әлеуметтену мақсатында жеке тұлғаларды психологиялық-педагогикалық қолдау модельдерін қалыптастыру (жақын және алыс қоғамды игеру траекториясы);

• әлеуметтенуінің әртүрлі салаларында ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысының жеке басының эмоционалдық фонын бақылау;

• ерекше бастауыш сынып оқушысының психологиялық әл-ауқатына әлеуметтену процестерінің әсер ету динамикасын бақылау.

Оқу бағдарламасы

Ж	Бөлімдер, тақырыптар тізімі	Әр тақырып бойынша сағаттар саны	Сабақтарды өткізу формалары	Әр тақырыпты қорытындылау формалары
Кіріспе бөлім. (Бастапқы блок)
1	Кіріспе сабақ: «Бір-бірімізді танып білу және бір-бірімізді түсінуді үйрену»	1	Психолог кабинетінде жеке кездесу	«Менің көңіл-күйім» жарық диагностикалық сынағы және оны талдау
2	«Мен не істей аламын және айналамдағы әлемнен не қалаймын?»	1	Психолог кабинетінде жеке кездесу	«Менің қызығушылықтарым мен үміттерім» шағын сауалнамасы және оны талдау
II. Негізгі бөлім (Негізгі блок)
3	"Ішімдегі әлем. Өзіме деген сенімім."	1	Психолог кабинетінде жеке кездесу	Қызығушылық картасы, өзін-өзі бағалау тесті және оларды талдау
4	Айналамдағы әлем. Менің отбасым	1	Психолог кабинетінде жеке кездесу	Сызу сынағы және оны талдау
5	Менің үй жануарларым	1	Психолог кабинетінде жеке кездесу	«Менің көңіл-күйім» түсті диагностикалық тесті және оны талдау
6	«Мен және менің сүйікті кітаптарым». «Дана ой патшалығы»	1	Психолог кабинеті және мектеп кітапханасы	«Менің көңіл-күйім» түсті диагностикалық тесті және оны талдау. Менің сүйікті кітаптарым бойынша сауалнама
7	«Менің сүйікті ойындарым мен хоббилерім. Шахмат –даналыққа апаратын жол».	1	«Ақ патша» шахмат клубы	Менің көңіл-күйім туралы сауалнама және оны талдау
8	«Мектептің спорт залы – дене шынықтыру мен өзін-өзі жетілдірудің қақпасы. Дені сау денеде сау ақыл бар».	1	Спорт залы	«Менің көңіл-күйім» тесті және оны талдау
9	«Мен және айналамдағы қызмет көрсету саласы. Дұрыс тамақтану - физикалық әл-ауқаттың кілті».	1	Мектеп асханасына экскурсия	«Менің тағамға деген талғамым» сауалнамасы Сауалнаманы талдау
10	"Мен және менің сыныптастарым. Ойнап отырып әңгімелесеміз."	1	Сынып бөлмесі	«Менің көңіл-күйім» түсті диагностикалық тесті және оны талдау. «Мен және менің сыныбым» сауалнамасы
11	"Мен және менің хоббилерім. Айналамда музыка."	1	Музыка бөлмесі	«Менің көңіл-күйім» түсті диагностикалық тесті және оны талдау
12	«Бейнелеу өнері мені қоршаған әлемнің сұлулығын көрсетеді. Менің суреттерім – менің дүниетанымым».	1	Өнер бөлмесі	«Менің көңіл-күйім» түсті диагностикалық тесті және оны талдау
13	«Шебер қолдар - мен зерігуді білмеймін» «Мүсін жасау, жобалау»	1	Психолог кабинеті, технология кабинеті	Баламен әңгімелесу, жұмыс нәтижелерін талдау.
14	"Айналамдағы әлем. Мен тұратын ауыл."	1	Ауыл бойынша экскурсия	Эмоционалды сурет салу сынағы. Сұхбат
15	"Мен және айналамдағы ақпарат. Ақпараттық технологиялар - болашақтың кілті."	1	Өсу нүктесі	Түс сынағы. Әңгіме
III Қорытынды бөлім (Соңғы блок)
16	"Менің әлемімнің көкжиегі кеңейді. Жаңа қызығушылықтардың кемпірқосағы."	1	Психолог кабинеті	«Менің жаңа қызығушылықтарым» сауалнамасы, әңгіме
17	Қорытынды сабақ: "Маған тең құқылы адам ретінде қараңыз. Мен өзімнің жаңа әлемімдемін."	1	Психолог кабинеті және лицей бойынша экскурсия	«Менің көңіл-күйім» түсті диагностикалық тесті және оны талдау.

IV. Бағдарлама мазмұны

1. Кіріспе кезеңі: «Саяхатымыздың бастамасы»

1-сабақ:

Сабақтың тақырыбы: Кіріспе кезең: «Саяхатымыздың бастамасы».

Сабақтың форматы: сабақ - жаттығу, жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс

Жұмыс әдістері: Бағдарламада балалардың жеке тәжірибесін әңгімелесу, ой елегінен өткізу және талдау қолданылады.

Сабақтың мақсаты: шағын топты қалыптастыру және біріктіру.

Іс-шараның шамамен уақыты: 50 минут – 1 сағат.

ТӘРТІБІ:

Психологтың кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, жас досым! Танысқаныма қуаныштымын. Сабақтарымызда біз күрделі сыртқы әлемде өз орнымызды табуға, қоғаммен оң өзара әрекеттесуге бейімделуге және әлемді ішкі жан дүниемізге енгізуге тырысамыз. Әртүрлі оқыту әдістері мен жаттығуларын қолдана отырып, біз осы күрделі және әдемі әлемде өзімізді жүзеге асырудың нақты жолдарын талқылаймыз.

Біздің «Бізді тең деп сана» бағдарламамыз сіз туралы, өзіңізбен және айналаңыздағы адамдармен қарым-қатынасыңыз туралы. Ол сіздің одан әрі әлеуметтенуіңізге қызмет етеді және өмірлік өзін-өзі анықтауға оңай және ауыртпалықсыз қол жеткізуге көмектеседі. Бағдарлама сізге өз жолыңызды, ерекше тағдырыңызды таңдаған кезде қойған маңызды және оң мақсаттарыңызды орындауға ықпал етеді.

Сіз өзіңіздің күшті және әлсіз жақтарыңызды үйренуді, әртүрлі әлеуметтік рөлдерде өзіңізді және басқаларды жақсырақ түсінуді үйренесіз.

Өзіңіздің рухани және адамгершілік дамуыңыз туралы жауапкершілікпен ойлауға, өзін-өзі тану мен әлеуметтік өмір біздің оны іштей қалай қабылдайтынымызға, қандай көзқарастар орнататынымызға және нені жүзеге асыратынымызға байланысты екенін түсінесіз. Бірге біз әлеуметтену туралы осы және басқа да маңызды сұрақтарға жауап бере аламыз және өзін-өзі тану мен өзін-өзі реттеудің тиімді әдістерін игере аламыз.

Тренинг кезіндегі жұмыс принциптері: Әрбір қағида бойынша ерекше білім беруді қажет ететін оқушы өз пікірін білдіреді және оны қабылдау немесе қабылдамау туралы шешім қабылдайды.

1-қосымша.

Балаңыздан қажет деп санаса, қосымша қағидалар ұсынуын сұраңыз.

II. Презентация– Шәкіртіңізді, ерекше білім беруді қажет ететін кіші мектеп оқушысын, өзін таныстыруға, өзі туралы аздап әңгімелесуге және қызығушылықтарымен бөлісуге шақырыңыз. Егер бірнеше бала болса, таныстыру шеңбер бойымен өтеді. Қатысушылар кез келген сұрақ қоя алады.

3. Өзара сұхбат кезінде жеке тұлғалар: ерекше бала және психолог (немесе топтық жұмыста барлық қатысушылар) жұптасып, 10-15 минут бойы өзара сұхбат жүргізеді. Соңында әр қатысушы өзінің сұхбаттасушысын таныстырады. Ерекше бала білім беру психологын, ал білім беру психологы баланы таныстырады.

Бұл процедура сұхбат алушының не байқағанын, серіктесінің психологиялық бейнесін дәл көрсете алғанын және жұптардың бір-біріне қандай сұрақтар қойғанын талдауға жақсы мүмкіндік береді. Қатысушылар сондай-ақ қалаған сұрақтарын қояды.

1. Қазіргі заманғы бастауыш сынып оқушысының қоршаған сыртқы әлемнен күтетін үміттерінің портретін салу (ми шабуылы)

Мақсат: Қатысушының идеяларына сүйене отырып, ерекше білім беруді қажет ететін қазіргі заманғы бастауыш сынып оқушысының қоршаған әлемнен күтетін үміттерінің ұжымдық бейнесін жасау.

Мазмұны:

Баладан өз жасындағы қазіргі мектеп оқушысының қоршаған сыртқы әлемнен күтетін үміттерінің вербалды портретін жасау сұралады, оның тұлғалық қасиеттеріне, хоббилеріне және белгілі бір мінез-құлық стиліне қойылатын негізгі талаптарын белгілейді.

Мұндай өмірлік күтулердің теріс аспектілерін де атап өту маңызды: сыртқы әлемнің портретін тым жылтыратып, идеализациялауға болмайды. Қатысушылардың (немесе топтық жұмыс жағдайында қатысушылардың) ұсыныстарын білім беру психологы ватман қағазына жазып, соңғы сабаққа дейін қалдырады. Жүргізуші сыртқы әлемнің және оның күтулерінің бұл портреті соңғы сабақта қажет болатынын және мақсат кейінірек айқын болатынын түсіндіреді.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Қазіргі кездегі ерекше жас мектеп оқушыларына сыртқы әлемнен қандай күтулер қойылатынын анықтау қиын болуы мүмкін. Бұл жағдайда баланы көшедегі, мектептегі немесе парталас достарының осы мәселе бойынша пікірлерімен бөлісуге шақыру маңызды.

5. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

6. Қорытынды – бұл сессия бір-бірі туралы алғашқы әсерлерді қалыптастыруға және психологпен болатын алдағы әлеуметтену сессиялары сериясын өткізуге көмектеседі. Өзара түсіністік орнайды және одан әрі ынтымақтастық үшін ортақ рух қалыптасады.

7. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

Бұл сабаққа әдістемелік көмек:

Техникалар: әңгімелесу, өзара сұхбат, жаттығу жаттығуларын пайдалану, проблемалық жағдайдың шешімін белсенді іздеу - тренингтерде жұмыс принциптерін қалыптастыру қажеттілігі;

Жұмыс әдістері: жеке тренинг, рефлексия, ми шабуылы, қатысушының (қатысушылардың) жеке тәжірибесін талдау;

Дидактикалық материал: ерекше білім беруді қажет ететін қазіргі заманғы бастауыш сынып оқушыларының өмірлік қалаулары туралы көзқарастарын жазуға арналған формалар (парақтар). Сіз бұрышқа ойлы баланы сала аласыз (топтық тренингтер үшін топ қатысушыларының санына қарай көшірмелер жасай аласыз) және осы «қолтаңбалы» қағаз парақтарын тарата аласыз.

Сабаққа қажетті техникалық құралдар: Топ жұмысының қағидаларын жазуға арналған ватман қағазы немесе интерактивті тақта және т.б.; егер білім беру психологы мен бала (немесе балалар) бұрын кездеспеген болса, топ қатысушыларының алдын ала жазылған есімдері бар төсбелгілер.

2-сабақ:

Сабақтың тақырыбы: «Мен не істей аламын және айналамдағы әлемнен не қалаймын?

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің қызығушылықтарым мен үміттерім» шағын сауалнамасы

Жұмыс әдістері: Ерекше балалардың жеке, рухани және адамгершілік өзгерістері аясында жеке тұлғалық өзгерістеріне жағдай жасайтын жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада балалардың жеке тәжірибесін әңгімелесу, сұрақ қою, ой елегінен өткізу және талдау қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: шағын топты одан әрі қалыптастыру және нығайту.

Іс-шараның шамамен уақыты: 40-45 минут.

ТӘРТІБІ:

Білім беру психологының кіріспе сөзі. Тағы да сәлем, жас досым! Сізбен қайта кездескеніме қуаныштымын. Келесі сабағымызда біз сіздің қызығушылықтарыңызды, қабілеттеріңізді және айналаңыздағы әлемге деген үміттеріңізді анықтауға тырысамыз, сонда сіз өзіңіз үшін де, қоғам үшін де өзіңіздің ерекше, бірақ қызықты және пайдалы орныңызды таба аласыз. Алдымен тренинг сабақтарымыздың қағидаларын қарастырайық.

1. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады

2. «Менің қызығушылықтарым мен үміттерім» шағын сауалнамасын толтыру.

Білім беру психологы ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан «Менің қызығушылықтарым мен үміттерім» атты шағын сауалнаманы толтыруды сұрайды. Егер бірнеше бала болса, әрқайсысына жеке шағын сауалнама беріледі. Қатысушыларға нақтылау сұрақтарын қоюға рұқсат етіледі.

3-қосымша.

III. Өзара сұхбат кезінде жеке тұлғалар: ерекше бала және білім беру психологы (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар) жұптарға бөлініп, 10-15 минуттық өзара сұхбат жүргізеді. «Мен не істей аламын және айналамдағы әлемнен не күтемін?».

Соңында әрбір қатысушы сұхбат берушінің көзқарасын ұсынады. Ерекше білім беруді қажет ететін бала білім беру психологының көзқарасын, ал соңғысы баланың өзінің, қамқорлығындағы баланың көзқарасын ұсынады.

Бұл процедура сұхбат алушының неге назар аударғанын, серіктесінің сыртқы әлемнен қызығушылықтарының, мүмкіндіктерінің және психологиялық күтулерінің ауқымын дәл көрсете алған-алмағанын талдауға жақсы мүмкіндік береді.

IV. Әрбір тренингке қатысушының қоршаған сыртқы әлемнен күтетін үміттерінің вербалды портретін нақтылау.

Мақсат: Қатысушының идеяларына сүйене отырып, ерекше білім беруді қажет ететін қазіргі заманғы бастауыш сынып оқушысының қоршаған әлемнен күтетін үміттерінің жеке, нақты бейнесін жасау.

Мазмұны:

Баладан қоршаған сыртқы әлемнен күтілетін нәрселердің жеке (жеке) вербалды портретін жасау сұралады, оның жеке қасиеттеріне, хоббилеріне, сәніне және т.б. қойылатын негізгі талаптарын белгілейді.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Қазіргі кездегі ерекше білім беруді қажет ететін жас мектеп оқушыларына сыртқы әлемнен қандай үміт күтетінін анықтау қиын болуы мүмкін. Бұл жағдайда оларды өз пікірлерін сүйікті ертегі немесе кітап кейіпкері арқылы білдіруге шақырыңыз, олармен өз пікірлерімен бөліскендей.

V. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

VI. Қорытынды: бұл іс-шара қатысушылардың әлеуетті қызығушылықтары мен қабілеттері туралы әсерлерді қалыптастыруға көмектеседі, сыртқы әлемнен күтілетін алғашқы ауқым, өзара түсіністікті орнатуды жалғастырады және одан әрі ынтымақтастыққа ортақ көзқарас қалыптасады.

VII. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

Бұл сабаққа әдістемелік көмек:

Техникалар: әңгімелесу, шағын сауалнама, өзара сұхбат, жаттығу жаттығуларын пайдалану, белсенді тыңдау және баланың өз мәлімдемелері.

Жұмыс әдістері: жеке тренинг, рефлексия, диагностикалық материалмен жұмыс, қатысушының (қатысушыларының) жеке тәжірибесін талдау;

Дидактикалық материал: Ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларының ұсынылған сұрақтарға жеке жауаптарын жазуға арналған «Менің қызығушылықтарым мен үміттерім» атты шағын сауалнама.

Сабаққа қажетті техникалық құралдар: Егер білім беру психологы мен бала (немесе балалар) бұрын кездеспеген болса, топ қатысушыларының алдын ала жазылған есімдері жазылған сауалнамаларды, төсбелгілерді қалай пайдалану керектігін түсіндіретін ватман қағазы немесе интерактивті тақта.

1. Негізгі кезең: «Бізге тең көзқараспен қараңыз» бағдарламасын іске асыру.

3-сабақ:

Сабақтың тақырыбы: "Ішімдегі әлем. Менің өзіме деген сенімім".

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің қызығушылықтарым және өзім туралы бағалаушылық пікірлер» атты шағын сауалнама

Жұмыс әдістері: Ерекше білім беруді қажет ететін балалардың өзін-өзі тануы мен өзін-өзі бағалауын жетілдіруге бағытталған, олардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада әңгімелесу, мини-диагностика, рефлексия және балалардың жеке пікірлерін талдау қолданылады.

Сабақтың мақсаты: Сабақтардың негізгі бөлігі бойынша тренинг сабақтарын бастау, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш мектеп жасындағы балалардың өзін-өзі бағалауын нақтылау және олардың жеке тұлға ретінде кім екенін және өздерінің күшті және әлсіз жақтарын тану қабілетін түсінуін жетілдіру. Тренинг сабақтарына қызығушылықты дамытуды жалғастыру, сондай-ақ қарым-қатынас дағдыларын жетілдіру, өзін-өзі тану туралы ой жүгірту және өзін-өзі тану мен өзін-өзі көрсету механизмдерін белсендіру.

Іс-шараның шамамен уақыты: 40-45 минут.

ТӘРТІБІ:

I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Қайырлы күн, жас досым! Сені қайта көргеніме мен сияқты қуаныштысың деп ойлаймын. Келесі сабағымызда біз өзіміздің күшті және әлсіз жақтарымызды анықтауды, өзімізді объективті бағалауды үйренуді және осы күрделі, бірақ әдемі әлемдегі өз орнымызды табуды қарастырамыз.

4. Шағын сауалнаманы толтыру «Менің қызығушылықтарым және өзім туралы құнды пікірлерім».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

4-қосымша

IV. Өзара сұхбат кезінде жеке қатысушылар: ерекше бала және білім беру психологы (немесе топтық жұмыста барлық қатысушылар) жұптасып, бір-бірімен 10-15 минуттық сұхбат жүргізеді. "Мен өзім туралы не ойлаймын? Өзімнен қандай күшті және әлсіз жақтарды көремін?"

Соңында әрбір қатысушы сұхбат берушінің көзқарасын ұсынады. Ерекше білім беруді қажет ететін бала білім беру психологының көзқарасын, ал соңғысы баланың өзінің, қамқорлығындағы баланың көзқарасын ұсынады.

Бұл процедура сұхбат алушының неге назар аударғанын және оның серіктесінің оң және тіпті кейбір теріс жеке қасиеттерін дәл көрсете алғанын талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Әрбір тренингке қатысушының ауызша өзін-өзі бағалау портретін нақтылау.

Мақсат: Қазіргі заманғы ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысының қатысушының идеяларына негізделген, өзі туралы жеке идеяларының нақты бейнесін жасауы.

Мазмұны:

Баладан өзі туралы жеке идеялардың (мінез ерекшеліктері, жеке қасиеттер) жеке (жеке) вербалды портретін жасау сұралады, негізгі жеке қызығушылықтары мен мінез ерекшеліктерін белгілейді.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгілі бір уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысы бейнелейтін түс палитрасын пайдаланып, өз кейіпкерлерін салуды сұрауға болады. Осыдан кейін осы материалдың түс бейнесі және шағылысулар көрсетіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Бүгінгі таңда ерекше білім беруді қажет ететін жас мектеп жасындағы бала үшін өзінің қабылдауының (мінез ерекшеліктері, жеке қасиеттері) вербалды портретін анықтауда қиындықтар туындауы мүмкін. Бұл жағдайда балаға «Менің ойымша, сен өте мейірімдісің, себебі...» сияқты жұмсақ пікірлер айтуға көмектесу немесе балаға өзінің қалаған бейнесін өзі болғысы келетін сүйікті ертегі немесе кітап кейіпкерімен немесе олармен жеке ерекшеліктері ортақ деп санайтын кейіпкермен байланыстыруды ұсыну маңызды. Мысалы: «Мен тез ашуланшақ және шыдамсызбын, Колобок сияқты, ол салқындау үшін терезе алдында тыныш отырмай, ата-әжесінен домалап кетті».

6. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

VII. Қорытынды – Бұл іс-шара қатысушыларға өзін-өзі бағалау сезімін және өздерінің күшті және әлсіз жақтарын тану қабілетін дамытуға көмектеседі, бұл кейіннен қоғамдағы өз орындарына объективті талаптардың қалыптасуына ықпал етеді; өзара түсіністік орнап келеді және болашақтағы ынтымақтастыққа ортақ міндеттеме нығаяды.

8. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

4-сабақ:

Сабақтың тақырыбы: "Мені қоршаған әлем. Менің отбасым."

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің отбасындағы орным және оның мүшелеріне деген көзқарасым» атты шағын сауалнама

Жұмыс әдістері: Ерекше балалардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын, олардың отбасындағы орнын және отбасы мүшелерімен қарым-қатынасын түсінуін жетілдіруге бағытталған жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада әңгіме, шағын диагностика, рефлексия және жеке пікірлерді талдау қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, отбасындағы орны және оның мүшелеріне деген көзқарасы туралы түсініктерді нақтылау.

Іс-шараның шамамен уақыты:40-45 минут.

ТӘРТІБІ:

I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Тағы да сәлем, жас досым! Менің ойымша, сен де мен сияқты келесі жаттығу сабағына дайынсың. Бұл сабақта біз отбасындағы орныңды және оның мүшелеріне деген жеке көзқарасыңды анықтауға тырысамыз.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады.

2. Шағын сауалнаманы толтыру «Отбасындағы орным және оның мүшелеріне деген көзқарасым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды. Егер бірнеше бала болса, әрқайсысына жеке шағын сауалнама беріледі. Қатысушылар нақтылау сұрақтарын қоюға құқылы.

5-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады: - Отбасындағы өз орныңыз туралы не ойлайсыз? - Отбасы мүшелеріңіздің қайсысымен өзіңізді ең жайлы сезінесіз және неге? - Отбасында кімнен әрқашан психологиялық қолдау мен көмек ала аласыз? - Отбасында кіммен түсініспеушіліктер немесе тіпті қақтығыстар болуы мүмкін және неге? - Отбасы мүшелеріңіздің әрқайсысымен қарым-қатынас орнату үшін қандай жауапкершілік сіздің жеке басыңызда және мұны қалай көрсете аласыз?

- Отбасында сіздің жеке міндеттеріңіз қандай және отбасыңыздың басқа мүшелеріне қалай қамқорлық пен көңіл бөле аласыз?

Соңында қорытынды былай тұжырымдалады: «Отбасы қолдау мен өзара түсіністік үшін қажет. Сіз оның ішінде қарым-қатынас орната білуіңіз, басқаларға қамқорлық жасауыңыз және қоғамның осы шағын бірлігі шеңберінде өз міндеттеріңізді орындай білуіңіз керек».

Бұл процедура білім беру психологына баланың отбасындағы қандай адамдарды қарым-қатынаста ыңғайсыздық тудыратынын және психологқа ата-ана мен баланың дұрыс, эмоционалды тұрғыдан оң қарым-қатынасын құру үшін кіммен көмек қажет екенін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың отбасындағы орнын және ондағы рөлі мен міндеттерін ауызша сипаттауын нақтылау.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құру.

Мазмұны:

Баладан отбасындағы орнын (рөлін) және ондағы міндеттерінің ауқымын жеке (жеке) ауызша сипаттау сұралады, оның негізгі сипаттамаларын көрсетеді.

Ескерту:

Балалар қаласа, оларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгілі бір уақыт аралығында (орташа есеппен 10 минут) әрбір отбасы мүшесі (баламен бірге) бейнелейтін түстің түс палитрасы ретінде өз отбасыларын салуды сұрауға болады. Осыдан кейін осы материалдың түсі мен рефлексия көрсетіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Отбасындағы өз орнын (рөлін) және ондағы міндеттерін ауызша сипаттауда қиындықтар туындауы мүмкін. Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше білім беруді қажет ететін балаға «Менің ойымша, сені отбасыңда өте жақсы көреді, себебі сен...» сияқты жұмсақ сөздермен көмектесуі немесе балаға өзінің отбасы бейнесін сүйікті ертегі немесе кітап кейіпкерінің бейнесімен байланыстыруды ұсынуы керек, олармен ұқсас қасиеттерге ие деп санайды. Мысалы: «Біздің отбасымызда анам жұмыс істейді және жұмысқа барады, «Қасқыр және жеті кішкентай ешкі» ертегісіндегі Ешкі сияқты» және т.б.

6. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

1. Қорытынды. Бұл іс-шара қатысушыларға өзін-өзі бағалау сезімін және өздерінің күшті және әлсіз жақтарын тану қабілетін дамытуға көмектеседі, кейіннен қоғамдағы өз орындарына объективті талаптардың қалыптасуына ықпал етеді.

1. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

5-сабақ:

Сабақтың тақырыбы: «Менің үй жануарларым».

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұмыс және «Менің үй жануарларым. Біз қолға үйреткендер үшін жауаптымыз» атты шағын сауалнама.

Жұмыс әдістері. Ерекше білім беруді қажет ететін балалардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын, үй жануарларына қамқорлық жасау қажеттілігін түсінуге және табиғат әлеміне қамқорлықпен қарауды қалыптастыруға бағытталған жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада әңгіме, шағын диагностика, рефлексия және жеке пікірлерді талдау қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, үй жануарларына қамқорлық жасау қажеттілігі, тірі әлемге қамқорлықпен қарау туралы ой қалыптастыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:40-45 минут.

ТӘРТІБІ:

I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Тағы да сәлем, жас досым! Келесі жаттығу сабағымыз сені де мен сияқты асыға күтіп тұрған сияқты. Бұл сабақта біз үй жануарлары және оқу туралы әңгімелесеміз. Бұл да өте маңызды. Өмірдегі орнымызды табу үшін үй жануарларымыз бізге керемет эмоциялар, махаббат пен адалдық сыйлайды, сонымен қатар әлемдегі орнымызды табуға көмектеседі. Бірақ алдымен, тренинг сабақтарымыздың негізгі қағидаларын қайталап, бекітейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады

III.Шағын сауалнаманы толтыру «Менің үй жануарларым. Біз қолға үйреткендер үшін жауаптымыз».

Психолог өзінің қамқорлығындағы ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды. Егер бірнеше бала болса, әрқайсысына жеке шағын сауалнама беріледі. Қатысушылар нақтылау сұрақтарын қоюға құқылы.

6-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға үй жануарлары қажет пе деген сұраққа қалай қарайсыз?

- Қазіргі уақытта отбасыңызда қандай үй жануарлары бар? - Олардың қайсысымен араласуға, ойнауға және дос болуға өзіңізді ең жайлы сезінесіз? - Қандай үй жануарларына қамқорлық жасауға тырысасыз?

- Үй жануарыңызға қамқорлығыңызды қалай және қандай жолмен білдіресіз?

- Қандай үй жануарларымен түсініспеушіліктер немесе тіпті қақтығыстар болуы мүмкін және неге? - Отбасыңыздағы әрбір үй жануарымен қарым-қатынас орнату үшін жеке өзіңіз қандай жауапкершілікті сезінесіз және мұны қалай көрсете аласыз?

- Сіздің отбасыңызда үй жануарларына (немесе егер сізде жоқ болса, бөлме өсімдіктеріне) күтім жасау бойынша жеке міндеттеріңіз бар ма және отбасыңыздың жүнді мүшелеріне қалай қамқорлық пен көңіл бөлуге болады?

Соңында келесі қорытынды жасалады: «Үй жануарлары тек ойын-сауық пен көңіл көтеру үшін ғана емес, сонымен қатар адамның қамқорлығы мен назарын қажет етеді, және адамдар сияқты, эмоционалды қолдау мен түсіністікті қажет етеді. Біз сондай-ақ олармен қарым-қатынас орнатуды, кіші бауырларымызға қамқорлық жасауды және отбасындағы қамқоршылар ретіндегі міндеттерімізді орындауды білуіміз керек. А.С. Экзюперидің сөздерін есте сақтаңыз: «Біз қолға үйреткендер үшін жауаптымыз».

Бұл процедура білім беру психологына баланың отбасындағы қандай үй жануарларына басым назар аударатынын, қайсысы оған қорқыныш пен ыңғайсыздық тудыратынын (және неліктен) және психологқа әлеуметтік бейімделуге ықпал ететін дұрыс, эмоционалды оң қарым-қатынас орнатуға көмектесу үшін қандай үй жануарларымен қажет екенін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың үй жануарларына деген көзқарасын және оларға қамқорлық жасаудағы міндеттерін ауызша сипаттауын нақтылау.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құру баланың үй жануарларына деген көзқарасы мен оларға қамқорлық жасаудағы міндеттерін сипаттауы.

Мазмұны: Баладан жеке (жеке) ауызша сипаттама жасау сұраладыүй жануарларына деген көзқарасы және оларға қамқорлық жасаудағы міндеттері, осының негізгі ерекшеліктерін сипаттайды.

Ескерту:

Балалар қаласа, оларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдарын (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріп, белгілі бір уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысы бейнелейтін түс палитрасы түрінде үй жануарларын салуды сұрай аласыз.

Осыдан кейін берілген материалдың түсі және оның шағылысуы көрсетіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкінүй жануарларына деген көзқарасы және оларға қамқорлық жасаудағы міндеттеріБұл жағдайда білім беру психологы ерекше білім беруді қажет ететін балаға: «Маған сіздің отбасыңызда төрт аяқты (немесе қауырсынды және т.б.) досың сіздің қамқорлығыңызға мұқтаж сияқты көрінеді...» немесе баланы ертегідегі үй жануарын және оған қалай қамқорлық жасайтынын елестетуге шақырып, жалпы сипаттамаларын беруі керек. Мысалы: «Менің отбасымда мен өскенде кішкентай қолға үйретілген итім болады... т.б.» сияқты жұмсақ пікірлер айтуы керек.

9. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

10. Қорытынды. Бұл іс-шара үй жануарларына деген жеке жауапкершілік сезімін және отбасының оларға мүмкіндігінше жақсы күтім жасау міндеттерін оятады, сонымен қатар объективті әлеуметтік ұмтылыстардың дамуына ықпал етеді; өзара түсіністік орнап келеді және болашақтағы ынтымақтастыққа ортақ міндеттеме нығаяды.

11. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

Бұл сабаққа әдістемелік көмек:

Техникалар: әңгімелесу, шағын диагностика, сұхбат, жаттығу жаттығуларын пайдалану, көрнекі әдістермен сабақтар, белсенді тыңдау және баланың өз мәлімдемелері.

Жұмыс әдістері: жеке жаттығу, рефлексия, диагностикалық материалмен жұмыс, көрнекі құралдар, қатысушының (қатысушыларының) жеке пікірлерін талдау;

Дидактикалық материал: Ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларына арналған «Менің үй жануарларым. Біз қолға үйреткендеріміз үшін жауаптымыз» атты мини-диагностика, А4 қағаз парақтары және көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер);

Сабаққа қажетті техникалық құралдар: Егер білім беру психологы мен бала (немесе балалар) бұрын кездеспеген және бір-бірінің есімдерін әлі толық жаттап алмаған болса, мини-диагностикамен, топ қатысушыларының алдын ала жазылған есімдері бар төсбелгілермен қалай жұмыс істеу керектігін түсіндіретін ватман қағазы немесе интерактивті тақта.

№6 сабақ

Сабақтың тақырыбы: "Мен және менің сүйікті кітаптарым. Даналық ой әлемінде"

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің сүйікті кітаптарым» атты шағын сауалнама, мектеп кітапханасына қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: Ерекше білім беруді қажет ететін балалардың жеке басының өзгеруіне жағдай жасайтын, рухани даму мен әлеуметтену үшін оқудың маңыздылығын түсінуге және кітаптарға деген қамқорлық көзқарасын қалыптастыруға бағытталған жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада талқылау, шағын диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және мектеп кітапханасына қысқаша экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, адамның рухани әлемінің дамуы мен әлеуметтенуіндегі оқудың маңыздылығы, кітаптарға деген ұқыпты көзқарас туралы ой қалыптастыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ:I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлем, жас досым! Келесі жаттығу сабағымыз сені де мен сияқты асыға күтіп тұрған сияқты. Бұл сабақта біз кітап туралы әңгімелесеміз. Адамның рухани әлемін дамыту үшін оқудың маңыздылығы. Бұл сондай-ақ өте маңызды. Өмірдегі орнымызды табу үшін, себебі сүйікті кітаптарымыз бізге білім, керемет эмоциялар, кеңестер және өмірлік сынақтар кезінде қолдау береді. Олар сонымен қатар бізге әлемдегі орнымызды табуға көмектеседі. Бірақ алдымен, тренинг сабақтарымыздың негізгі қағидаларын еске түсіріп, бекітейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады

III.Шағын сауалнаманы толтыру «Менің сүйікті кітаптарым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

7-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға кітаптар мен баспа басылымдары қажет пе деген сұраққа қалай қарайсыз?

- Отбасыңыз қандай жанрдағы кітаптарды оқиды? - Бала кезіңізде қайсысын оқып бердіңіз? - Сізді кітаптармен алғаш рет ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы таныстырды?

Сізге кітап оқу ұнай ма және қандай әдеби жанрлар ұнайды? Ата-анаңыз кітап оқуды ұната ма? Оларды кітаппен қаншалықты жиі көресіз? Отбасыңыздағы кітап әлеміне қамқорлық жасауда жеке өзіңіз қаншалықты жауапкершілікті сезінесіз және мұны қалай көрсете аласыз?

Соңында келесі қорытынды жасалады: «Кітаптар кез келген ұлт үшін үлкен мәдени және интеллектуалдық қазына. Пайдалы және ақылды кітаптарды көп оқығандар өздері де жақсы оқиды және білімді болады. Кітаптар қиын кезеңдерде қолдау көрсетіп, құнды кеңес бере алады. Кітаптарға ұқыпты қарау керек, ал оларға жұмсалған еңбек бағалануы керек». Бұл процедура білім беру психологына бала мен оның жақын туыстары қандай кітаптарға басым назар аударатынын, ал бала қандай кітаптарды ұнатпайтынын және неліктен ұнатпайтынын талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың кітаптарға деген көзқарасын және оларға ұқыпты қарау міндеттерін ауызша сипаттауын нақтылау.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құрубаланың кітаптарға деген көзқарасын және оларға ұқыпты қарау міндеттерін сипаттауы.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұралады.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгілі бір уақыт шегінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысы бейнелейтін түс палитрасында сүйікті кітап кейіпкерлерін салуды сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың және рефлексияның түстері көрсетіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкінкітаптарға деген көзқарасы және оларға ұқыпты қарау міндеттері. Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше балаға байқаусызда: «Маған бала кезіңізде кітап ұнаған сияқты...» сияқты пікірлер айтуға көмектесуі керек.

VI. Мектеп кітапханасына экскурсия. (Кітапханашымен алдын ала кездесу жоспарланған). Ұлы Жеңістің 75 жылдығына арналған балалар кітаптарының тақырыптық көрмесімен таныстыру. Балалар кітапханашысының қысқаша кіріспесі және көрме туралы пікірлері қоса беріледі.

7. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

1. Қорытынды. Бұл белсенділік адамның рухани әлемінің дамуы мен әлеуметтенуіндегі оқудың маңыздылығы, кітаптарға деген ұқыпты көзқарас туралы идеялар бекіп, қоғамдағы өз орнына объективті талаптардың қалыптасуы; өзара түсіністік орнап, ынтымақтастықты одан әрі дамытуға ортақ көзқарас нығая түседі.

2. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№7 сабақ.

Сабақтың тақырыбы: «Менің сүйікті ойындарым мен хоббилерім. Шахмат - даналыққа апаратын жол»

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің сүйікті ойындарым» атты шағын сауалнама, «Ақ қарға» мектеп клубына қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: Ерекше білім беруді қажет ететін балалардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын жеке жаттығу бағдарламасы, адамның рухани әлемін дамыту және әлеуметтену үшін пайдалы білім беру ойындары мен шахматтың маңыздылығына, сондай-ақ олардың физикалық және рухани денсаулығына қамқорлықпен қарауға бағытталған.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, адамның рухани әлемін дамыту және оның әлеуметтенуіне пайдалы білім беру ойындары мен шахматтың маңыздылығы туралы білімін арттыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ:I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, құрметті досым! Келесі тренингіміз сізге қуаныш пен пайда әкеледі деп ойлаймын. Бұл сабақта біз шахмат туралы әңгімелесеміз. Адамның рухани әлемін дамыту үшін пайдалы білім беру ойындары мен шахмат оқудың маңыздылығын айтамыз. Шахмат - ең көне ойындардың бірі. Шахмат ойнау ақыл-ойды жаттықтырады және шығармашылық ойлауды дамытады. Шахмат өнерге ұқсайды. Ол бізге стратегиялық ойлау, іс-әрекеттерімізді жоспарлау және қарсыластарымыздың мінез-құлқын болжау мүмкіндігін береді. Сонымен қатар, шахмат біздің өмірімізге керемет эмоциялар, достар шеңбері және пікірлес шахмат әуесқойлары әкеледі. Көпшілік үшін ол спорттық мамандыққа айналды. Мұның бәрі бізге әлемдегі өз орнымызды табуға көмектеседі. Бірақ алдымен жаттығу сабақтарымыздың негізгі қағидаларын еске түсіріп, бекітейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады

III.Шағын сауалнаманы толтыру «Менің сүйікті ойындарым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

8-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға білім беру ойындары қажет пе, жоқ па деген сұраққа қалай қарайсыз?

- Отбасыңызда қандай білім беру ойындарын ойнайсыз? - Бала кезіңізде қайсысымен таныстырылдыңыз?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізді сүйікті тақтайшаңызбен немесе білім беру ойыныңызбен алғаш таныстырды?

- Белсенді ойындарды ойнағанды ​​ұнатасыз ба және қандай ойындарды?

- Ата-анаңыз бала кезінде ойнаған ойындары туралы айтып берді ме?

Отбасыңыздағы адамдар шахмат ойнай ма, егер солай болса, кім ойнайды? Рухани және физикалық денсаулығыңызды сақтау үшін қандай жауапкершілік жеке өзіңізде және мұны ойындарда қалай көрсете аласыз?

Соңында келесі қорытынды тұжырымдалады: «Шахмат кез келген ұлт үшін үлкен мәдени және интеллектуалдық қазына. Шахмат ойнап, пайдалы білім беру ойындарын ұнататындар дана және білімді болады. Сонымен қатар, шахмат және сүйікті интеллектуалдық ойындар (дойбы, кроссворд, жұмбақтар және т.б.) қиын кезеңдерде де қолдау көрсете алады. Шахматқа және барлық білім беру үстел ойындарына абайлап қарау керек, ал оларға жұмсалған күш-жігерді бағалау керек». Бұл процедура білім беру психологына бала мен оның жақын туыстары отбасында қандай ойындарға басымдық беретінін, қандай интеллектуалдық ойындарға басымдық беретінін және алушының неліктен ойнағанды ​​ұнатпайтынын талдауға тамаша мүмкіндік береді.

V. Баланың пайдалы білім беру ойындарына деген көзқарасын және оның рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттерін ауызша сипаттауын нақтылау, ойын консольдері мен интернеттегі ойынға тәуелділіктің алдын алуға назар аудару.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құру; баланың пайдалы білім беру ойындарына деген көзқарасын және олардың рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттерін сипаттауы, ойын консольдері мен интернеттегі ойынға тәуелділіктің алдын алуға назар аудару.

Мазмұны: Баладан жеке (жеке) ауызша сипаттама жасау сұралады. Олардың салауатты, білім беру ойындарына деген көзқарасы, рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттері. Психолог ойын консольдерінде және онлайн режимінде ойынға тәуелділіктің алдын алуға ерекше назар аударады.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгіленген уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысының түс палитрасын пайдаланып, сүйікті оқу үстел ойындарынан таныс шахмат фигураларын немесе кейіпкерлерін салуды сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың түрлі-түсті презентациясы және рефлексия жүргізіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкіншахмат пен білім беру ойындарына деген көзқарасы және оқушының рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттері. Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше балаға байқаусызда шешім қабылдауға көмектесуі керек, мысалы: «Менің ойымша, сіздің сүйікті білім беру ойыныңыз...» және т.б.

VI. «Ақ патша» мектеп шахмат клубына экскурсия. (Кездесу клуб директорымен алдын ала келісілген). Қазақ және шетелдік ұлы шахматшылардың фотопортреттерінің тақырыптық көрмесі ұсынылады. «Ақ патша» клубының директорының шахмат туралы қысқаша презентациясы және көрме туралы пікірлері қоса беріледі.

6. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

1. Қорытынды. Шахмат пен пайдалы білім беру ойындарының адамның рухани әлемін, физикалық және ақыл-ой қабілеттерін дамыту және кейінгі әлеуметтену үшін маңызды. Бұл адамның рухани және физикалық денсаулығына қамқорлықпен қарауды қалыптастырады, қоғамдағы өз орнына объективті талаптарды қалыптастыру; өзара түсіністікті орнатуды және одан әрі ынтымақтастыққа деген ортақ көзқарасты нығайтуды жалғастырады.

2. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

8-сабақ.

Сабақтың тақырыбы: «Мектептің спорт залы – дене шынықтыру мен өзін-өзі жетілдірудің қақпасы. Дені сау денеде сау ақыл бар».

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің сүйікті дене жаттығуларым» атты шағын сауалнама, мектеп спортзалына қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: Ерекше балалардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын, олардың үнемі дене шынықтырудың маңыздылығын түсінуіне, салауатты өмір салтын қалыптастыруға, әлеуметтенуіне және физикалық денсаулығына қамқорлық жасауға бағытталған жеке жаттығу бағдарламасы. Бағдарламада талқылау, мини-диагностика, рефлексия, жеке пікір талдауы және мектеп спортзалына қысқа экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: дене шынықтырудың маңыздылығы туралы сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, өзінің физикалық денсаулығына мұқият қарауды үйрету.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ:I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, құрметті досым! Келесі тренингіміз сізге қуаныш пен пайда әкеледі деп ойлаймын. Бұл сабақта біз спорт туралы әңгімелесеміз. Өмірде өз орнымызды табуда дене жаттығулары біздің рухымызды нығайтады және физикалық қабілеттерімізді жақсартады. Дене жаттығулары ежелгі заманнан бері белгілі. Ол бізге жақсы формада болуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, дене шынықтыру біздің өмірімізге салауатты эмоцияларды, достар шеңберін және ойлайтын жаттығуларды ұнататындарды әкеледі. Көпшілік үшін бұл сүйікті уақыт өткізуге айналды. Мұның бәрі бізге әлемдегі өз орнымызды табуға көмектеседі. Жаттығуларымызда жұмыстың негізгі қағидаларын еске түсіріп, бекітейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады

III. Шағын сауалнаманы толтыру «Менің сүйікті дене жаттығуларым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнаманы толтыруды сұрайды.

9-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше білім беруді қажет ететін бала және психолог (топтық жұмыс жағдайында - барлық қатысушылар әр сұрақ бойынша кезекпен) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады: - Адамдарға үнемі дене шынықтыру жаттығулары қажет пе деген сұраққа сіз қалай қарайсыз?

- Отбасыңызда қандай дене жаттығуларын жасайсыз? - Бала кезіңізде қайсысымен таныстырылдыңыз? - Сізді алғаш рет дене шынықтырумен немесе жаттығумен ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы таныстырды?

- Спортпен айналысқанды ұнатасыз ба және қайсысы? - Ата-анаңыз балалық шағында ойнаған спорт түрлері туралы айтып берді ме?

Отбасыңыз таңертеңгілік жаттығулар жасай ма? Дене денсаулығыңызды сақтау үшін қандай жауапкершілік жеке өзіңізде және мұны ойын арқылы қалай көрсетуге болады?

Соңында келесі қорытынды жасалады: «Дене шынықтыру және жаттығу кез келген ұлтта маңызды әлеует болып табылады. Үнемі жаттығатындар жігерлі және дене шынықтырғыш болады. Сүйікті спорт түрлері де оң серпін бере алады. Бұл процедура білім беру психологына отбасында бала мен оның жақын туыстары үшін қандай дене шынықтыру түрлері ең жоғары бағаланатынын талдауға тамаша мүмкіндік береді».

V. Баланың үнемі дене шынықтыруға деген көзқарасын және денсаулығына қамқорлық жасау және дұрыс тамақтану әдеттерін сақтау бойынша міндеттерін ауызша сипаттауын нақтылау.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құру.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұралады. Олардың үнемі жаттығуға деген көзқарасы және дене денсаулығына қамқорлық жасау міндеттері. Психолог зиянды әдеттердің алдын алуға және салауатты өмір салтын насихаттауға ерекше назар аударады.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгіленген уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысының түс палитрасын пайдаланып, спорттық құрал-жабдықтардың таныс бөліктерін салуды сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың және рефлексияның түсі көрсетіледі.

VI. Мектеп спортзалына экскурсия. (Кездесу директормен алдын ала келісілген). Қазақ және шетелдік спортшылардың фотосуреттерінің тақырыптық көрмесімен таныстыру. Дене шынықтыру мұғалімінің ұлы спортшылар туралы қысқаша әңгімесін тыңдау.

6. Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

7. Қорытынды. Физикалық қабілеттерді дамыту және кейінгі әлеуметтену үшін үнемі жаттығулардың маңыздылығын түсіну. Бұл өз денсаулығына қамқорлықпен қарауды және зиянды әдеттермен күресте салауатты тамақтану әдеттерін ұстануды тәрбиелейді.

8. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

9-сабақ.

Сабақтың тақырыбы: ««Мен және айналамдағы қызмет көрсету саласы. Дұрыс тамақтану - физикалық әл-ауқаттың кілті».

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің тағамға деген қалауым» шағын сауалнамасы, мектеп асханасына қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: Ерекше балалардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын жеке тренинг сабағы, олардың денсаулық пен әлеуметтену үшін дұрыс тамақтанудың маңыздылығын түсінуіне, сондай-ақ олардың физикалық және рухани әл-ауқатына қамқорлық жасауға бағытталған. Бағдарламада талқылау, шағын диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және мектеп асханасына қысқаша экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ:I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, жас досым! Келесі тренингіміз сізге қуаныш пен пайда әкеледі деп ойлаймын. Бұл сабақта біз адам өмірі үшін дұрыс тамақтанудың маңыздылығы туралы әңгімелесеміз. Өмірде өз орныңды табу үшін, ежелгілер: «Аш болсаң да, кез келген нәрсені жеме», - деп дұрыс айтқан. Дұрыс тамақтану ағзаны дәрумендер мен микроэлементтермен қамтамасыз етеді, бұл оның өсуіне және жаңаруына мүмкіндік береді.

Аспаздық та өнерге ұқсайды. Ол бізге денсаулық пен жақсы көңіл-күй сыйлайды. Сонымен қатар, дұрыс, пайдалы тамақтану біздің өмірімізге керемет эмоциялар, достар шеңбері және дәмді және пайдалы тағамды ұнататын пікірлес адамдар әкеледі. Көпшілік үшін аспаздық сүйікті мамандыққа айналды. Мұның бәрі бізге әлемдегі өз орнымызды табуға көмектеседі. Енді тренинг сабақтарымыздың негізгі қағидаларын қайталап, бекітейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және олар туралы өз пікірін қысқаша білдіре алады

3. Шағын сауалнаманы толтыру «Менің тағамға деген талғамым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

10-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға табиғи тағам қажет пе, жоқ па деген сұраққа қалай қарайсыз?

- Отбасыңыздың сүйікті тағамдары қандай? Олар пайдалы ма? - Бала кезіңізде қайсысымен таныстырдыңыз?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге дұрыс тамақтануға кеңес береді және көмектеседі?

- Жемістер мен көкөністерді ұнатасың ба және қайсысын ұнатасың?

Ата-анаңыз бала кезінде оларға дайындаған дәмді тағамдары туралы айтып берді ме? Рухани және физикалық денсаулығыңызды сақтау үшін қандай жауапкершілік жеке өзіңізде және мұны тамақтану рационыңызда қалай көрсете аласыз?

Соңында қорытынды жасалады: «Пайдалы тамақтану: көкөністер, жемістер кез келген ұлт үшін үлкен мәдени құндылық болып табылады. Үнемі және дұрыс тамақтанатындар денсаулығы мықты және белсенді болады. Дегенмен, фаст-фуд денсаулыққа өте зиянды. Оны жеу ұсынылмайды; бұл денсаулыққа қайтымсыз салдарға әкелуі мүмкін».

Бұл процедура білім беру психологына баланың өзі және оның жақын туыстары отбасындағы қандай тағамға деген талғамға назар аударатынын, алушы қандай тағам түрлерін ұнатпайтынын және неліктен ұнатпайтынын талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың дұрыс тамақтануға деген көзқарасын және оның рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттерін ауызша сипаттауын нақтылау, фаст-фуд пен зиянды тағамдарды тұтынудың алдын алуға назар аудару.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құру; баланың салауатты тамақтануға деген көзқарасын және оның рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттерін сипаттауы, фаст-фуд пен зиянды тағамдарды тұтынудың алдын алуға назар аудару.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұралады.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгіленген уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысының түс палитрасын пайдаланып таныс және сүйікті тағамдардың суретін салуды сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың және рефлексияның түс бейнесі көрсетіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкіноның салауатты тамақтануға деген көзқарасы және рухани және физикалық денсаулығына қамқорлық жасау міндеттері, фаст-фуд пен зиянды тағамдарды тұтынудың алдын алуға назар аудару.

Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше балаға «Маған сіздің сүйікті тағамыңыз...» және тағы басқа сияқты байқалмайтын пікірлер айтуға көмектесуі керек.

VI. Мектеп асханасына экскурсия. (Бас аспазбен кездесу алдын ала келісілген). Аспаздардың жұмысына, тамақ гигиенасына және салауатты тамақтану принциптерін ұстануға қысқаша, практикалық кіріспе.

Бас аспазшының қысқаша таныстырылымын тыңдау.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

9. Қорытынды. Адам үшін дұрыс тамақтанудың маңыздылығы, оның физикалық және ақыл-ой қабілеттері және кейінгі әлеуметтену туралы идеялар айтылды. Бұл адамның денсаулығына қамқорлықпен қарауын дамытады және ықпал етеді.

10. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№10 сабақ.

Сабақтың тақырыбы: «"Мен және менің сыныптастарым. Ойнап отырып сөйлесеміз."

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Мен және менің сыныбым» атты шағын сауалнама, мектеп асханасына қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері. Ерекше балалардың жеке басының өзгеруіне жағдай жасайтын, сыныптастарымен жеке байланыстардың, достықтың және өзара түсіністіктің, сондай-ақ ортақ ойындар мен өзара әрекеттесудің маңыздылығын түсінуге бағытталған жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада әңгіме, мини-диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және мектеп сыныбына қысқаша экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ:I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, жас досым! Тренингтегі әңгімелеріміз және оның өзі сізге қуаныш пен пайда әкеледі деп ойлаймын. Бұл сабақта біз адамның қоғамда өмір сүруі үшін сыныптағы салауатты қарым-қатынас пен достықтың маңыздылығы туралы әңгімелесеміз. А. де Сент-Экзюпери былай деп жазды: «Ең үлкен сән-салтанат – адамдар арасындағы қарым-қатынас сән-салтанаты. Адам қоғамсыз толық өмір сүре және дами алмайды, ал қоғамға оның еңбегі мен таланты қажет».

Енді тренингтеріміздегі жұмыстың негізгі қағидаларын тағы да еске түсірейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және қаласа, олар туралы қысқаша пікір білдіре алады.

4. Шағын сауалнаманы толтыру «Мен және менің сыныптастарым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

11-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға басқа адамдардың, мысалы, құрдастарының қолдауы мен назары қажет пе, жоқ па, соны қалай ойлайсыз?

- Сіздің отбасыңызда қандай қарым-қатынас дәстүрлері бар? Олар сізге ұнай ма? - Бала кезіңізде қайсысымен таныстырдыңыз?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге кеңес береді және құрдастарыңызбен және сыныптастарыңызбен қарым-қатынас жасауға және өзара әрекеттесуге көмектеседі?

- Сыныптастарыңызбен ойын ойнағанды ​​ұнатасыз ба? - Ата-анаңыз бала кезінде қандай достарымен және сыныптастарымен араласып, ойнағандары туралы айтып берді ме?

– Сыныпта достық қарым-қатынасты сақтау үшін қандай жауапкершілік сізге жүктелген және мұны жеке өзіңіз қалай көрсете аласыз?

Соңында келесі қорытынды тұжырымдалады: «Мәдени және достық қарым-қатынас кез келген ұлт үшін маңызды моральдық құндылық болып табылады. Басқаларды қолдай және түсіне алатындар қиын кезеңдерде өздеріне қолдау табады және әрқашан қоғамдастыққа қабылданады».

Бұл процедура білім беру психологына баланың өзінің және оның жақын отбасы мүшелерінің отбасында қандай қарым-қатынас дәстүрлері қалыптасқанын және неге басымдық беру керектігін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың сынып тобымен қарым-қатынасын, ондағы өз орны туралы көзқарасын ауызша сипаттауын нақтылау, түсініспеушіліктер мен қақтығыстардың алдын алуға назар аудару.

Мақсат: Қатысушылардың идеяларына негізделген жеке жоба құру.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұралады.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгіленген уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) өздерін және достарын (және мүмкін қарсыластарын немесе қарсыластарын) сыныпта әрқайсысы бейнелейтін түсті көрсететін түстер палитрасын пайдаланып салуды сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың түрлі-түсті презентациясы және рефлексия жүргізіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкін. сы

Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше балаға байқаусызда шешім қабылдауға көмектесуі керек, мысалы: «Маған сен сыныпта сияқтысың...» және тағы басқалар.

VI. Баланың мектеп сыныбына тікелей экскурсия. (Кездесу сынып жетекшісімен алдын ала келісілген). Оқушының сыныптастарымен қарым-қатынасы, кейбір сыныптастарымен келіспеушіліктер мен түсініспеушіліктерді қалай шешуге болатыны және ойын мен қарым-қатынас арқылы басқалармен достық пен өзара түсіністікті қалай нығайтуға болатыны туралы талқылау.

Сынып жетекшісінің қысқаша пікірі мен кеңестерін тыңдау.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

11. Қорытынды. Қоғамдағы адам өмірі үшін сыныптағы салауатты қарым-қатынас пен достықтың маңыздылығы туралы идеялар маңызды. Бұл әлеуметтенуіне ықпал етеді.

12. Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№11 сабақ.

Сабақтың тақырыбы: "Мен және менің хоббилерім. Айналамдағы музыка."

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Мен және музыка» шағын сауалнамасы, мектеп музыка бөлмесіне қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: Ерекше білім беруді қажет ететін балалардың жеке басының өзгеруіне жағдай жасайтын, жеке музыкалық қызығушылықтары мен оң шығармашылық ізденістерінің маңыздылығын түсінуге бағытталған жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада талқылау, мини-диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және мектеп сыныбына қысқаша экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, нақтылау.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ:I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, құрметті досым! Біздің тренингтеріміз сізге қуаныш пен пайда әкеледі деп ойлаймын. Бұл сессияда біз адамның өмір сүруі мен қоғамда танылуы үшін жеке музыкалық қызығушылықтардың, оң шығармашылық хоббилер әлемінің маңыздылығы туралы әңгімелесеміз. Бұл да өте маңызды, өйткені данышпандар музыканы Құдайдың тілі, әлемнің Жоғарғы үйлесімділігі мен сұлулығының көрінісі деп санаған.

Енді тренингтеріміздегі жұмыстың негізгі қағидаларын тағы да еске түсірейік.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және қаласа, олар туралы қысқаша пікір білдіре алады.

III.Шағын сауалнаманы толтыру «Мен және музыка».

Психолог өзінің қамқорлығындағы ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

12-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға музыка қажет пе және неліктен ол туралы не ойлайсыз?

- Отбасыңызда қандай музыкалық дәстүрлер бар? Олар сізге ұнай ма? - Бала кезіңізде қандай музыкалық шығармалармен таныстыңыз?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге балалар әндері мен музыкасын тыңдауға мүмкіндік беретін бесік жырын айтты?

- Классикалық музыканы ұнатасыз ба?

Ата-анаңыз бала кезінде тыңдаған музыкасы немесе қандай балалар әндерін үйренгені туралы айтып берді ме? Өзіңіздің таланттарыңыз бен шығармашылық қызығушылықтарыңызды дамыту үшін жеке өзіңіз қаншалықты жауапкершілік көтересіз және мұны қалай көрсете аласыз?

Соңында келесі қорытынды тұжырымдалады: «Музыка, отандық және шетелдік классикалық музыка қазынасынан алынған музыкалық шығармалар кез келген ұлт үшін маңызды адамгершілік құндылық болып табылады. Музыкамен эмоционалды байланыса алатындар ешқашан жалғыз емес, өйткені музыка адамның кез келген эмоционалды жағдайын білдіріп, сұлулық пен үйлесімділікті аша алады».

Бетховеннің «Ай сәулесі сонатасын» тыңдау. Эмоционалды сезімдер туралы ой жүгірту.

Бұл процедура білім беру психологына баланың отбасында және оның жақын отбасы мүшелерінің отбасында қандай музыкалық білім беру дәстүрлері қалыптасқанын және неге басымдық беру керектігін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың музыка әлеміндегі оң хоббилерге деген көзқарасын ауызша сипаттауын нақтылау, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Мақсат: қатысушының идеяларына негізделген жеке жоба құрубаланың музыка әлеміндегі оң қызығушылықтарға деген көзқарасын сипаттау, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұралады. Музыка әлеміндегі оң хоббилерге деген көзқарасы, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Ескерту:

Балалар қаласа, оларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгілі бір уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) әрқайсысы бейнелейтін түс палитрасын пайдаланып, сүйікті музыкалық шығармасын (әннің үзіндісін, соната және т.б.) салуды сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың түс бейнесі және рефлексия көрсетіледі.

VI. Музыка бөлмесіне экскурсия. (Кездесу музыка мұғалімімен алдын ала келісілген). Баланың музыкалық қызығушылықтары, оларды қалай жүзеге асыру және дамыту керектігі және, мысалы, классикалық музыкаға деген қызығушылықты немесе аспапта ойнауды үйренуге деген ұмтылысты қалай күшейту керектігі туралы талқылау.

Музыка мұғалімінің қысқаша пікірі мен кеңесін тыңдау.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

VII. Қорытынды. Музыка әлеміне деген оң құштарлық, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аударылады.

Бұл да қоғамдағы мәртебесіне объективті талаптардың, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш мектеп жасындағы балада ішкі эмоционалдық әлем мен сұлулық сезімінің қалыптасуына көмектеседі.

Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№12 сабақ.

Сабақтың тақырыбы: «Бейнелеу өнері – айналамыздағы әлемнің сұлулығын көрсететін өнер. Менің суреттерім – менің әлемді қабылдауым».".

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Менің суреттерім - менің дүниетанымым» атты шағын сауалнама, мектептің көркемсурет кабинетіне қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері. Ерекше білім беруді қажет ететін балалардың жеке басының өзгеруіне ықпал ететін жеке оқыту бағдарламасы, олардың шығармашылық ізденіс нысаны ретіндегі жеке көркемдік қызығушылықтарының маңыздылығын және көрнекі медианың олардың дүниетанымы мен эмоцияларын қалай жеткізе алатынын түсінуін кеңейтуге бағытталған. Бағдарламада талқылау, мини-диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және мектептің көркемсурет бөлмесіне қысқаша экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ: I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлем, жас досым! Біздің тренингтеріміз сізге әлемді түсінуіңізді кеңейтуге және онымен әлеуметтенуіңізге көмектеседі деп ойлаймын, сонымен қатар олар сізге қуаныш пен пайда әкеледі. Бұл сессияда біз көрнекі әсерлердің, идеялар мен қызығушылықтардың, сурет салудың оң хоббилерінің адам өмірі мен қоғамда танылуының маңыздылығы туралы әңгімелесеміз.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және қаласа, олар туралы қысқаша пікір білдіре алады.

III.Шағын сауалнаманы толтыру «Менің суреттерім - менің әлемді қабылдауым».

Психолог өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

13-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға бейнелеу өнері, әртүрлі кескіндеме түрлері қажет пе және неліктен деп ойлайсыз?

Сіздің отбасыңызда қандай сурет салу дәстүрлері және әйгілі суретшілердің суреттерімен танысу бар? Олар сізге ұнай ма? Бала кезіңізде көрнекті қазақ немесе шетелдік суретшілердің қандай жұмыстарымен таныстыңыз?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге алғаш рет түрлі-түсті қарындаштарды немесе бояуларды қалай қолдану керектігін көрсетті немесе балалар кітаптарына суретшілердің иллюстрациялары туралы айтып берді?

Классикалық кескіндеме (портрет, пейзаж, натюрморт) ұнай ма? Ата-анаңыз бала кезінде не және қалай сурет салғанын немесе қандай суретшілердің көрмелеріне барғанын айтты ма? Бейнелеу өнері әлемінде өзіңіздің таланттарыңыз бен шығармашылық қызығушылықтарыңызды дамыту үшін жеке өзіңіз қаншалықты жауапкершілік көтересіз және мұны қалай көрсете және дамыта аласыз?

Соңында келесі қорытынды тұжырымдалады: «Бейнелеу өнері, барлық стильдері мен көркемдік мектептеріндегі кескіндеме кез келген ұлт үшін маңызды мәдени және рухани қазына болып табылады. Түс пен пішінді, суретшінің ниетін эмоционалды түрде сезіне алатын кез келген адам ешқашан жалғыз емес, өйткені бейнелеу өнері кез келген адамның эмоционалды күйін білдіре алады, оның дүниетанымын жеткізе алады және сұлулық пен үйлесімділікті аша алады».

Кескіндеме данышпандарының: Рафаэль Санти мен Леонардо да Винчидің, тиісінше, Сикстин Мадоннасы мен Мона Лизаның көшірмелерін қарау. Шедеврлерді қабылдау және пайда болған эмоционалды сезімдер туралы ой жүгірту.

Бұл процедура педагог-психологқа баланың өзінің және оның жақын отбасы мүшелерінің отбасында бейнелеу өнері мен кескіндемемен танысудың, көркемдік білім берудің қандай дәстүрлері қалыптасқанын және неге басымдық беру керектігін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың бейнелеу өнеріне және кескіндеме әлеміне деген көзқарасын ауызша сипаттауын нақтылау, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Мақсат: қатысушының идеяларына негізделген жеке жоба құру, баланың бейнелеу өнеріне және кескіндеме әлеміне деген көзқарасын сипаттау, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұраладыбейнелеу өнеріне және кескіндеме әлеміне деген көзқарасы, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аударуы.

Ескерту:

Қаласаңыз, балаларға А4 қағаз парақтары мен көркемсурет құралдары (қарындаштар, борлар, маркерлер) беріліп, белгіленген уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) өздері бейнелейтін түстің түс палитрасын пайдаланып, бастан кешірген эмоцияларын немесе сүйікті суретіне (немесе суретшісіне) реакциясын бейнелеуді сұрауға болады. Осыдан кейін материалдың түстері көрсетіліп, ой елегінен өткізіледі.

VI. Бейнелеу өнері кабинетіне экскурсия. (Кездесу бейнелеу өнері мұғалімімен алдын ала келісілген). Баланың көркемдік қызығушылықтары, оларды қалай жүзеге асыру және дамыту керектігі және, мысалы, түрлі-түсті қарындаштармен сурет салуға деген қабілеті мен қызығушылығын немесе акварельді сурет салуды үйренуге деген ынтасын қалай күшейту керектігі туралы талқылау.

Бейнелеу өнері мұғалімінің қысқаша пікірі мен кеңесін тыңдау. Ірі қалалардағы мектептерде көркемсурет галереясына немесе көркемсурет көрмесіне қосымша экскурсия (бөлек уақытта) мүмкін болуы мүмкін.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

VII. Қорытынды. Бейнелеу өнері мен кескіндеме әлеміне деген оң қызығушылық, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аударылады.

Бұл да ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш мектеп жасындағы балада қоғамдағы мәртебесіне объективті талаптардың қалыптасуына, ішкі эмоционалдық әлем мен сұлулық сезімінің дамуына, сондай-ақ өз дүниетанымын суреттер арқылы жеткізе білуне көмектеседі.

Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№13 сабақ.

Сабақтың тақырыбы: «Шебер қолдар зерігуді білмейді. Мүсін жасау, жобалау".

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Модельдеу және дизайндағы менің жұмысым - менің дүниетанымым» атты шағын сауалнама, мектептің технология кабинетіне қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: Ерекше балалардың жеке басын өзгертуге жағдай жасайтын, мүсіндеу мен дизайндағы жеке қызығушылықтардың шығармашылық ізденіс нысаны ретіндегі маңыздылығын және пластикалық медианың адамның дүниетанымы мен эмоцияларын қалай жеткізе алатынын түсінуді кеңейтетін жеке оқыту бағдарламасы. Бағдарламада талқылау, мини-диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және мектеп технологиялық зертханасына қысқаша экскурсия қолданылады.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру.

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ: I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, құрметті досым! Біздің тренингтеріміз сізге әлемді түсінуіңізді кеңейтуге және онымен әлеуметтенуіңізге көмектеседі деп ойлаймын, сонымен қатар олар сізге қуаныш пен пайда әкеледі. Бұл сессияда біз көркемдік әсерлердің, идеялар мен қызығушылықтардың, модельдеу (мүсіндеу) және дизайнның оң хоббилерінің адам өмірі мен қоғамда танылуының маңыздылығы туралы әңгімелесеміз.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және қаласа, олар туралы қысқаша пікір білдіре алады.

III. Шағын сауалнаманы толтыру «Модельдеу және дизайн саласындағы жұмысым - менің дүниетанымым».

Психолог-мұғалім өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

14-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Адамдарға мүсін және модельдеу өнері қажет пе және неліктен деп ойлайсыз?

Сіздің отбасыңызда қандай мүсін жасау және құрылыс салу дәстүрлері бар? Олар сізге ұнай ма?

— Бала кезіңізде қандай көрнекті қазақ немесе шетелдік мүсіншілердің жұмыстарымен таныстыңыз?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге алғаш рет пластилинді немесе құрылыс жинағын қалай пайдалану керектігін көрсетті немесе сәулет өнерінің шедеврлері туралы айтып берді?

- Мүсіндеу және құрастыру ұнай ма?

Бала кезіңізде мүсіндер жасап, құрастырған заттарыңыз және қандай мүсіншілердің көрмелеріне барғаныңыз туралы ата-анаңыз айтып берді ме? Мүсін жасау мен құрылыс саласындағы өз таланттарыңыз бен шығармашылық құмарлықтарыңызды дамыту үшін жеке өзіңіз қаншалықты жауапкершілік көтересіз және мұны қалай көрсетіп, дамыта аласыз?

Соңында келесі қорытынды тұжырымдалады: «Сәулет өнері, мүсін және мүсіндік сәулет өнері өзінің барлық стильдері мен көркемдік мектептерінде кез келген ұлт үшін маңызды мәдени және рухани қазына болып табылады. Материал мен формамен, мүсіншінің ниетімен эмоционалды түрде байланыса алатын кез келген адам ешқашан жалғыз емес, өйткені мүсіндер мен сәулет өнері туындыларын жасау өнері адамның кез келген эмоционалды жағдайын білдіре алады, оның дүниетанымдық көзқарасын жеткізе алады, сұлулық пен үйлесімділікті аша алады».

Мүсін шеберлерінің көшірмелерін қараңыз: мысалы, Микеланджо Буаноротидің «Пьета», Леонардо да Винчи және т.б.

Мүсіндік шедеврлерді қабылдау және одан туындайтын эмоционалды сезімдер туралы ой жүгірту.

Бұл процедура педагог-психологқа мүсін және сәулет өнерімен таныстырудың, көркемдік білім берудің қандай дәстүрлері баланың өзінің және оның жақын отбасы мүшелерінің отбасында қалыптасқанын және неге басымдық беру керектігін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың модельдеу мен құрастыруға деген көзқарасын ауызша сипаттауын нақтылау, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Мақсат: қатысушының идеяларына негізделген жеке жоба құрубаланың модельдеу мен құрастыруға деген көзқарасын сипаттауы, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аудару.

Мазмұны: Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұралады.

Ескерту:

Балалар қаласа, оларға түрлі-түсті қамырдан жасалған ойыншық (кемінде 12 түсті), модельдеу тақтайшалары және кесу таяқшалары берілуі мүмкін. Олардан белгілі бір уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) сүйікті мүсініне (немесе мүсіншінің жұмысына) деген эмоцияларын немесе реакцияларын білдіруді сұрауға болады, сол түстің қамырдан жасалған ойыншық түстер палитрасын пайдаланып, әрқайсысы елестеткендей, мақсатты өнер нысанын мүсіндейді. Осыдан кейін материалдың түрлі-түсті презентациясы және ол туралы ой жүгірту жүзеге асырылады.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкін.

Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше балаға байқаусызда шешім қабылдауға көмектесуі керек, мысалы: «Маған сен мүсіндеуді (немесе құрастыруды) ұнататын сияқтысың...» және тағы басқалар.

VI. Технология кабинетіне экскурсия. (Кездесу технология мұғалімімен алдын ала келісілген). Баланың көркемдік қызығушылықтары және оларды қалай жүзеге асыру және дамыту керектігі туралы талқылау, мысалы, түрлі-түсті қамырдан мүсіндеу қабілеті мен қызығушылығын немесе қыш бұйымдарын үйренуге деген ынтасын қалай нығайту керек.

Технология мұғалімінің қысқаша шолуы мен кеңестерін тыңдау. Ірі қалалардағы мектептерде көркемсурет галереясына немесе әйгілі мүсіншілердің жұмыстарының көрмесіне қосымша экскурсия (бөлек уақытта) қарастырылуы мүмкін.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

VII. Қорытынды. Мүсін мен дизайнға деген оң қызығушылықтары, адресаттың жеке шығармашылық бейімділіктері мен қызығушылықтарына назар аударылады.

Қоғамдағы мәртебесіне объективті талаптарды қалыптастыру, ішкі эмоционалды әлем мен сұлулық сезімін қалыптастыру, ерекше бастауыш мектеп жасындағы балада өнер нысандарын модельдеу және құрастыру арқылы өз дүниетанымын жеткізе білуге көмектеседі.

Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№14 сабақ.

Сабақтың тақырыбы: «Айналамдағы әлем. Мен тұратын ауыл».

Сабақтың форматы: Жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Туған ауылымнан алған әсерлерім» атты шағын сауалнама және ауыл бойынша қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: жеке оқыту, оның барысында ерекше баланың жеке басының өзгеруі үшін жағдайлар жасалады, туған ауылын, айналасындағы аумақты білудің маңыздылығы және жақын маңда ерекше бала да қатысатын ауыл қауымдастығының бар екендігі туралы түсініктерді кеңейту тұрғысынан.

Бағдарламаға әңгімелесу, шағын диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және туған ауыл бойынша қысқаша экскурсия кіреді.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру, туған ауылын, айналасындағы аумақты білудің маңыздылығы және жақын маңда ерекше білім беруді қажет ететін бала да қатысатын ауыл қауымдастығының бар екендігі туралы түсініктерді кеңейту.

Оқу жұмысына оң мотивацияны сақтауды жалғастыру, сондай-ақ рефлексия дағдыларын жетілдіру, жергілікті әлеуметтік кеңістікте бағдарлау механизмдерін белсендіру;

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ: I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлеметсіз бе, құрметті досым! Біздің тренингтеріміз сізге әлемді түсінуіңізді кеңейтуге және онымен әлеуметтенуіңізге көмектеседі деп ойлаймын, сонымен қатар олар сізге қуаныш пен пайда әкеледі. Бұл сессияда біз Туған ауылыңызды және оның айналасын білудің маңыздылығы туралы әңгімелесеміз. Сіз жақын маңда ауыл қауымдастығы бар екенін және оның құрамына кіретініңізді жақсы білесіз.

Өмірдегі барлық нәрсе кішкентай отаныңнан басталады: отбасыңнан, ата-анаңнан, достарыңнан. Біздің үлкен отанымыз Қазақстан Республикасы да сол жерден басталады.

Енді жаттығу сабақтары кезінде, әсіресе экскурсияға барған кездегі негізгі мінез-құлық ережелерін еске түсірейік: жаяу жүргіншілердің жол қозғалысы ережелері және қоғамдық орындардағы мінез-құлық.

II. Қайталау.

-Экскурсияға шыққан кезде мұқият және жинақы болыңыз: білім беру психологымен кеңесіңіз, жаяу жүргіншілер үшін жол қозғалысы ережелерін сақтаңыз.

- Қоғамдық орындарда тәртіп ережелерін сақтауалаңда, демалыс орталығында және т.б. Айқайламаңыз, тәртіпсіздік жасамаңыз, білім беру психологының түсіндірмелерін тыңдаңыз.

III.Шағын сауалнаманы толтыру«Туған ауылымнан алған әсерім».

Психолог-мұғалім өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

15-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Біздің ауыл туралы не ойлайсыз: үлкен бе, әлде салыстырмалы түрде кішкентай ма және неліктен?

- Туған ауылыңызда қандай көрікті жерлерді білесіз? Олар сізге ұнай ма? - Ата-анаңыз сізді бала кезіңізде қайсысымен таныстырды? - Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге ауылымыздың орталық алаңын алғаш көрсетіп, ол туралы айтып берді?

- Сіз біздің ауылды жақсы көресіз бе және неліктен?

Ата-анаңыз сізге балалық шағы, кішкентай отандары туралы айтып берді ме? Туған ауылыңыздың әлеуметтік кеңістігін дамыту үшін қандай жауапкершілік сіздің жеке басыңызда және мұны қалай көрсетіп, дамыта аласыз?

V. Баланың туған жерлеріне деген көзқарасын ауызша сипаттауын нақтылау, адресаттың жеке әсерлері мен дүниетанымына назар аудару.

Мақсат: қатысушының идеяларына негізделген жеке жоба құрубаланың өзінің туған жерлеріне деген көзқарасын сипаттауы, адресаттың жеке әсерлері мен дүниетанымына назар аударуы.

Мазмұны:

Баладан жеке (жеке) ауызша сипаттама жасау сұраладыолардың туған жерлеріне деген көзқарасы, адресаттың жеке әсерлері мен дүниетанымына назар аудару.

Ескерту:

Балалар қаласа, оларға түрлі-түсті қарындаштар беріп, белгілі бір уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) туындаған эмоцияларды бейнелеуді немесе сүйікті кішкентай отандарына деген көзқарастарын, қалағандарын қарындаштардың түс палитрасын пайдаланып жеткізуді сұрауға болады.

Осыдан кейін берілген материалдың түсі және оның шағылысуы көрсетіледі.

VI. Туған ауылымның орталығына экскурсия. (Бұл баланың ата-анасымен алдын ала келісілген.) Туған ауылдың сұлулығы мен оның көрікті жерлері туралы әңгіме. Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жерлестеріне арналған ескерткішке бару. Олардың әскери ерлігінің маңыздылығын еске салу, әсіресе маңызды күн - Ұлы Жеңістің 75 жылдығы қарсаңында.

Бір сәт үнсіздік. Мүмкін болса, ескерткішке гүл шоқтарын қою.

Мұғалім-психологтың қысқаша кіріспесін тыңдаңыз. Ірі қалалардағы мектептерде Қарулы Күштер тарихы мұражайына немесе Ұлы Отан соғысы кезіндегі жерлестердің ерлігіне арналған мемориалдық орынға қосымша экскурсия (бөлек уақытта) ұйымдастырылуы мүмкін.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түсті көңіл-күй сынағы – ауызша (2-қосымшаны қараңыз)

Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№15 сабақ

Сабақтың тақырыбы: «Мен және мені қоршаған ақпарат. Ақпараттық технологиялар – болашақтың кілті».

Сабақтың форматы: жеке жұмыс, психологпен жұптық жұмыс, «Мен және ақпарат әлемі» атты шағын сауалнама, информатика кабинетіне қысқаша экскурсия.

Жұмыс әдістері: қоршаған әлемде сәтті әлеуметтену үшін ақпараттың маңыздылығы және ақпараттық технологияларды пайдалану туралы түсініктерді кеңейту аясында ерекше баланың жеке басын өзгерту үшін жағдайлар жасалатын жеке тренинг.

Бағдарламаға әңгімелесу, шағын диагностика, рефлексия, жеке пікірлерді талдау және информатика зертханасына қысқаша экскурсия кіреді.

Жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: жеке жұмыс, психологпен жұптасып жұмыс істеу.

Сабақтың мақсаты: сабақтардың негізгі блогы бойынша оқу жұмыстарын жалғастыру,ерекше бала да қатысатын қоршаған әлемде табысты әлеуметтену үшін ақпараттың маңыздылығын және ақпараттық технологияларды пайдалануды түсінуді кеңейту.

Оқу жұмысына оң мотивацияны сақтауды жалғастыру, сондай-ақ рефлексия дағдыларын жетілдіру, ақпараттық кеңістікте бағдарлау механизмдерін белсендіру;

Іс-шараның шамамен уақыты:45 минут - 1 сағат.

ТӘРТІБІ: I. Білім беру психологының кіріспе сөзі. Сәлем, жас досым! Біздің тренингтеріміз сізге әлемді түсінуіңізді кеңейтуге және онымен әлеуметтенуіңізге көмектеседі, сонымен қатар сізге қуаныш пен пайда әкеледі. Бұл сессияда біз сіз де қатысатын қоршаған әлемде сәтті әлеуметтену үшін ақпараттың және ақпараттық технологияларды пайдаланудың маңыздылығы туралы әңгімелесеміз.

II. Тренингтер кезінде жұмыс принциптерін қайталау: Ерекше білім беруді қажет ететін оқушы ең көп есте сақтайтын оқу жұмысының негізгі қағидаларын атайды және қаласа, олар туралы қысқаша пікір білдіре алады.

III. Шағын сауалнаманы толтыру«Мен және ақпарат әлемі».

Психолог-мұғалім өзінің қамқорлығындағы, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушысынан шағын сауалнама толтыруды сұрайды.

16-қосымша.

IV. Өзара сұхбат: ерекше бала және педагог-психолог (топтық жұмыс жағдайында барлық қатысушылар әр сұраққа кезекпен жауап береді) келесі сұрақтар бойынша 15-20 минуттық сұхбатқа қатысады:

- Қазіргі әлемде ақпараттың берілуі туралы не ойлайсыз?

- Сіз жеке қандай байланыс құралдарын пайдаланасыз? Олар сізге ұнай ма?

- Бала кезіңізде ата-анаңыз сізді қандай ақпарат құралдарымен таныстырды?

- Ата-анаңыздың немесе отбасы мүшелеріңіздің қайсысы сізге алғаш рет балаларға арналған журналды немесе газетті көрсетіп, ол туралы айтып берді?

- Балаларға арналған телехикаяларды ұнатасыз ба? Қайсысы және неліктен?

Ата-анаңыз бала кезінде оқыған балалардың газет-журналдары туралы айтып берді ме? Ақпараттық кеңістікті игеру үшін сіздің жеке жауапкершілігіңіз қандай, интернетте балаларды қандай қауіптер мен тәуекелдер күтіп тұр және олардан қалай аулақ болуға болады?

Соңында келесі қорытынды тұжырымдалады: «Қазіргі заманғы ақпараттық технологияларды пайдалану ережелерін және балалардың интернеттегі қауіпсіз мінез-құлық ережелерін білу өте маңызды. БАҚ-тан алынған тиісті және пайдалы ақпарат қажетті білімді дамытуға және алуға көмектеседі. Дегенмен, қазіргі заманғы ақпараттық технологиялардың ықтимал тәуекелдерін, қауіптерін және қиындықтарын (қаржылық қылмыс тәуекелдері, әлеуметтік қауіпті және деструктивті топтарға қатысу және т.б.) білу және олардан тез арада аулақ болу әрқашан маңызды».

Материалды қабылдау және одан туындайтын эмоционалды сезімдер туралы ой жүгірту.

Бұл процедура білім беру психологына баланың өзінің және оның жақын отбасы мүшелерінің отбасында қандай өзара әрекеттесу және медианы пайдалану дәстүрлері қалыптасқанын және алдымен неге назар аудару керектігін талдауға жақсы мүмкіндік береді.

V. Баланың оған деген көзқарасын ауызша сипаттауын нақтылауқоршаған әлемде сәтті әлеуметтену үшін ақпараттың маңыздылығы және ақпараттық технологияларды пайдалану, адресаттың жеке әсерлері мен дүниетанымына назар аудару.

Мақсат: қатысушының идеяларына негізделген жеке жоба құрубаланың оған деген көзқарасын сипаттауықоршаған әлемде сәтті әлеуметтену үшін ақпараттың маңыздылығы және ақпараттық технологияларды пайдалану, адресаттың жеке әсерлері мен дүниетанымына назар аудару.

Мазмұны:

Баладан жеке ауызша сипаттама жасау сұраладыоның оған деген көзқарасықоршаған әлемде сәтті әлеуметтену үшін ақпараттың маңыздылығы және ақпараттық технологияларды пайдалану, баланың жеке әсерлері мен дүниетанымына назар аудару.

Ескерту:

Балалар қаласа, оларға түрлі-түсті қарындаштар беріп, белгілі бір уақыт ішінде (орташа есеппен 10 минут) пайда болған эмоцияларды бейнелеуді немесе қарындаштардың түс палитрасын пайдаланып, қалағанын бейнелеу үшін сүйікті балалар телешоуына немесе интернеттегі балалар ақпараттық веб-сайтына деген көзқарастарын жеткізуді сұрауға болады.

Осыдан кейін берілген материалдың түсі және оның шағылысуы көрсетіледі.

Білім беру психологына арналған ескертпелер:

Ауызша сипаттаманы анықтауда қиындықтар туындауы мүмкін.

Бұл жағдайда білім беру психологы ерекше балаға «Мен сізге теледидардағы балалар бағдарламасын ұнатасыз ба, неліктен ұнатасыз?» және т.б. сияқты байқаусыз шешімдер қабылдауға көмектесуі керек.

VI. Информатика кабинетіне экскурсия. (Кездесу информатика мұғалімімен алдын ала келісілген). Баланың ақпараттық технологияларға қатысты қызығушылықтары (мысалы, автомобильдерді немесе қуыршақ үйлерін компьютерлік жобалау және т.б.) және осы бейімділіктерді қалай жүзеге асыру және дамыту керектігі туралы талқылау, мысалы, заманауи технологияларды қолдана отырып, анимация өнерін үйренуге деген ұмтылыс.

Информатика мұғалімінің қысқаша шолуы және кеңестері берілген. Ірі қалалардағы мектептерде заманауи компьютерлік интерьер дизайны немесе компьютерлік графика көрмесіне бөлек экскурсия ұсынылуы мүмкін.

Рефлексия– кері байланыс алу.

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

VII. Қорытынды. Қоршаған ортада сәтті әлеуметтену үшін ақпарат әлемінің және ақпараттық технологияларды пайдаланудың маңыздылығы туралы идеялар туындайды.

Қоғамдағы мәртебесіне объективті талаптарды қалыптастыру, ішкі эмоционалды әлемді қалыптастыру және виртуалды (интернет кеңістігінде) және нақты қоғамда болу арасындағы тепе-теңдік сезімі, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш мектеп жасындағы балада ақпараттық өнімдерді жасау арқылы өз дүниетанымын жеткізе білуге көмектеседі.

Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

III. Қорытынды блок.

16-сабақ:

Сабақ тақырыбы:"Менің әлемімнің көкжиегі кеңейді. Жаңа қызығушылықтардың кемпірқосағы"

Сабақтың формасы: жеке жаттығу сабағы.

Жұмыс әдістері: жаттығу әдісі, естіген ақпаратты талдау әдісі,үйренгендерін рефлексиялау әдісі.

Сонымен қатар, жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: Тренинг барысында әрбір ерекше баланың жеке дамуы мен әлеуметтенуінің одан әрі траекториясын құру мақсатында жаттығулар, талқылау, ақпарат пен сезімдерді талдау бойынша жұмыс жасаңыз.

Сабақтың мақсаты: оқу жұмысының, циклінің нәтижелерін қорытындылау, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларының жеке дамуы мен әлеуметтенуінің болашақ траекториясын елестету қабілетін дамыту.

Өткізу орнының ерекшеліктері:психолог кабинеті.

Іс-шараның шамамен өтетін уақыты:45 минут - 1 сағат.

Қажетті материалдар:қағаз парақтары, қарындаштар, қаламдар, маркерлер.

Мазмұны:

Педагог-психологтың кіріспе сөзі.

Сәлеметсіз бе, құрметті жас досым! (Алдын ала дайындалған амандасу рәсімі)

Бұл біздің соңғы кездесуіміз. Бүгін, осы сессияда біз қалай кеңейгеніміз туралы әңгімелесемізсыртқы әлеміңіздің көкжиектері. Жаңа қызығушылықтарыңыздың кемпірқосағы қалай пайда болды.

Сіз сондай-ақ жеке дамуыңыз бен әлеуметтенуіңіздің одан әрі траекториясын елестетіп көріңіз.

1-жаттығу: «Менің жаңа әлемімнің көкжиектері»

Мақсат: жақындап келе жатқан қоштасу рәсіміне оң атмосфера жасау, ерекше оқушыларға жеке даму және әлеуметтену бағытын одан әрі дамытуда қолдау көрсету.

Қажетті жабдықтар: Жаттығуды аяқтау үшін формалар, қаламдар (мүмкіндігінше түрлі-түсті) немесе фломастерлер салынған А4 қағаз парақтары.

Мазмұны:

Білім беру психологы әрбір балаға (немесе оқушылар тобына) форма мен түрлі-түсті қалам немесе маркер таратады. Олардан бас әріптерін жазып, өздері ашқан сыртқы әлемнің шамамен көкжиектерін түрлі-түсті етіп салу сұралады.

Төменде жеке даму мен әлеуметтену бағытының аспектілері туралы қысқаша талқылау берілген.

2-жаттығу: «Айна».

17-қосымша.

3-жаттығу:

«Менің жаңа қызығушылықтарымның кемпірқосағы» сауалнамасын толтыру және талдау

18-қосымша.

4-жаттығу:

«Біздің жаңа өлеңіміз»

Білім беру психологы балаға арналған тілектерді бланкіге жазады. Бала өз кезегінде қысқа, мейірімді тілектер жолын жазып, ортақ өлең жазады. Содан кейін кезекпен оқиды.

Үлгіге арналған тілектер:

Шығармашылық қиялыңыз армандарыңыздың күнін нұрландырсын...

Жаратылыс энергиясы қанаттарыңызды жайсын...

Жақсылық, жоспарлардың жүзеге асуы, армандардың бостандығы, жанның асылдығы және т.б.

Өлең жазылғаннан кейін, ерекше білім беруді қажет ететін бала аяқталған өлеңін оқиды. (Топтармен жұмыс істеген кезде әрекеттер тізбектей болады; өлеңдер бір-бірлеп жазылып, талқыланады.)

19-қосымша.

5-жаттығу: «Қорытынды ой жүгірту».

Мақсат:Өткізілген тренинг сабақтары бойынша ерекше білім беруді қажет ететін оқушының ой-пікірлері.

Мазмұны:

Білім беру психологы баладан сұрайдыжаттығу сабақтарынан алған әсерлерімен бөліседі, не ұнады, не ұнамады.

Ол баладан келесі сұрақтарды сұрайды:

- Айтыңызшы, біздің тренингтерімізде сізге ең ұнағаны не болды? - Не мүлдем ұнамады? - Тағы не білгіңіз келеді, құрметті досым? - Тренингтердегі жұмыстың қай түрі сізге ұнады және есіңізде қалды?

- Қандай жаңа нәрселерді үйрендіңіздер, не үйрендіңіздер?

Түс көңіл-күйін тексеру (2-қосымшаны қараңыз)

Қорытынды.

Қоштасу рәсімі. Мысалы, алақандарыңызды бір-біріңізге шапалақтаңыз.

№17 сабақ (қорытынды).

Сабақ тақырыбы: «Маған тең құқылы адам ретінде қараңыз. Мен өзімнің жаңа әлемімдемін».

Сабақтың формасы: жеке жаттығу сабағы.

Жұмыс әдістері жаттығу әдісі, естіген ақпаратты талдау әдісі, үйренгендерін еске түсіру, лицей бойынша қысқаша экскурсия және бейресми қарым-қатынас (шай ішу).

Сонымен қатар, жұмыстың әртүрлі формалары қолданылады: Тренинг барысында әрбір ерекше баланың жеке дамуы мен әлеуметтенуінің одан әрі траекториясын құру мақсатында жаттығулар, талқылау, ақпарат пен сезімдерді талдау бойынша жұмыс жасаңыз.

Сабақтың мақсаты: оқу жұмысының, оқу циклінің нәтижелерін қорытындылау, ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларының жеке дамуы мен әлеуметтенуінің болашақ траекториясын елестету қабілетін дамыту.

Өткізу орнының ерекшеліктері: соңғы шай ішуге арналған шағын үстелі бар психолог кабинеті.

Іс-шараның шамамен өтетін уақыты:1 сағат.

Қажетті материалдар: қағаз парақтары, қарындаштар, қаламдар, маркерлер.

Мазмұны:

Педагог-психологтың кіріспе сөзі.

Сәлеметсіз бе, құрметті жас досым! (Алдын ала дайындалған амандасу рәсімі мүмкін.)

Бұл біздің соңғы, соңғы кездесуіміз. Бүгін, осы сессияда біз сіздің өзіңізді әлемде қалай басқаша көретініңіз туралы әңгімелесеміз. Бұл басқаларға - құрдастарыңызға да, ересектеріңізге де - сізді тең құқылы, қызығушылықтарыңыз бен таланттарыңыз бойынша ерекше адам ретінде көруге мүмкіндік береді.

Енді сен сол боласыңжеке тұлғаның дамуы мен әлеуметтенуінің одан әрі траекториясын жүзеге асыру.

1-жаттығу: «Мен жаңа әлемдемін»

Мақсат: жаттығулармен қоштасу үшін жағымды атмосфера қалыптастыру, ерекше оқушыларға жеке даму және әлеуметтену бағытын одан әрі дамытуда қолдау көрсету.

Қажетті жабдықтар: жаттығуды аяқтау үшін: формалар, қаламдар (мүмкіндігінше түрлі-түсті) немесе фломастерлер салынған А4 қағаз парақтары.

Мазмұны:

Білім беру психологы әрбір балаға (немесе оқушылар тобына) форма мен түрлі-түсті қалам немесе маркер береді. Олардан бас әріптерін жазып, баланың жаңа әлем туралы жеке пікірін түрлі-түсті етіп салу сұралады.

Оқу-жаттығу жиындарының қорытынды нәтижелерін қорытындылау:

Білім беру психологы сабақтардың соңғы кезеңі бойынша қорытынды жасайды.

Ол өзінің адресатына былай деп жүгінеді: Біздің тренинг сабақтарымыздан сіз бен мен келесі қорытындыларды жасай аламыз.

Қорытынды:

Құрметті жас досым! Сіздің болашақ тағдырыңыз және өмірдегі табысыңыз сіздің қолыңызда. Қабілеттеріңізді дамыту, мінез-құлқыңызды бақылау, өмірлік мақсаттарға ұмтылу және өзіңіздегі және басқалардағы жақсылықты көруді үйрену арқылы сіз көп нәрсеге қол жеткізе аласыз. Біздің сабақтарда алған өзін-өзі талдау және жеке даму тәжірибеңіз сізге көмектеседі деп үміттенемін. Сізге әлеуметтік және жеке табыс, сүйікті хоббиіңізді (құмарлығыңызды) игеру және асыл арманыңызға жетуді шын жүректен тілеймін.

Психолог кабинетінде тәттілермен шағын шай ішу.

Қоштасу рәсімі:

Естелік сыйлықтар ұсынылады. Қатысушылар достық қоштасу арқылы, мысалы, құшақтасу немесе қол алысу арқылы қоштаса алады.

Бұл сабаққа әдістемелік көмек:

Техникалар:ақпаратты тыңдау және талдау, жаттығу жаттығулары, талқылау, ой жүгірту, қысқаша экскурсия, қорытындылар, бейресми қарым-қатынас (шай ішу).

Жұмыс әдістері: тыңдалған нәрсе туралы ой жүгірту әдісі, жаттығу жаттығулары әдісі, орындалған жаттығу жұмысын талдау әдісі, сабақтар циклінің нәтижелерін қорытындылау әдісі, қорытындыларды тұжырымдау және талдау.

Дидактикалық материалА4 қағазы, түрлі-түсті қарындаштар, кәдесыйлар.

Сабаққа қажетті техникалық құралдар: жеткілікті үлкен A1 немесе A2 форматындағы қағаз парағы. Егер ақпарат пен сұрақтарды жазу интерактивті тақтада немесе экранда жүргізілсе, онда интерактивті тақта немесеқоштасу шайына арналған дербес компьютер, проектор, экран, кеселер, шай және тәттілер.

Қорытынды

«Бізге тең дәрежеде қараңыз» атты авторлық бағдарлама ерекше білім беруді қажет ететін бастауыш сынып оқушыларының білім алу құқықтарын қамтамасыз етуге, олардың тұлғалық дамуын қолдауға және қоғамда толыққанды әлеуметтенуіне жағдай жасауға бағытталған. Бағдарлама мазмұны инклюзивті білім беру қағидаттарына негізделіп, әр баланың мүмкіндігі мен қажеттілігін ескере отырып, тең дәрежеде қарым-қатынас орнатуды көздейді.

Бағдарламада ұсынылған әдіс-тәсілдер мен іс-әрекеттер оқушылардың өзін-өзі бағалау деңгейін арттыруға, қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыруға, сыныпта өзара сыйластық пен түсіністікті дамытуға ықпал етеді. Сонымен қатар, ерекше білім беруді қажет ететін оқушылардың танымдық белсенділігі мен әлеуметтік дағдыларын жетілдіруге жағдай жасайды.

Авторлық бағдарламаны оқу-тәрбие үдерісіне енгізу мұғалімдердің инклюзивті білім беру саласындағы кәсіби құзыреттілігін арттырып, ата-ана, педагог және оқушы арасындағы ынтымақтастықты нығайтады. Нәтижесінде бастауыш сыныпта қолайлы психологиялық орта қалыптасып, барлық оқушыға тең мүмкіндік беріледі.

Қорытындылай келе, «Бізге тең дәрежеде қараңыз» бағдарламасы инклюзивті білім беруді жүзеге асыруда өзектілігі жоғары, тәжірибеде қолдануға тиімді және білім беру ұйымдарында ерекше білім беруді қажет ететін балалармен жүйелі жұмыс жүргізуге мүмкіндік беретін маңызды әдістемелік құрал болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – Астана, 2007. – (соңғы өзгерістер мен толықтыруларымен).

2. Қазақстан Республикасында инклюзивті білім беруді дамытудың тұжырымдамалық тәсілдері. – Астана, 2015. – 24 б.

3. Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы. Инклюзивті білім беруді ұйымдастыру әдістемесі. – Астана, 2018. – 56 б.

4. Сулейменова Р.А. Арнайы педагогика негіздері. – Алматы: Рауан, 2016. – 240 б.

5. Байтұрсынова А., Қалиева С. Ерекше білім беруді қажет ететін балалармен жұмыс жүргізу жолдары. – Алматы, 2019. – 112 б.

6. UNESCO. Inclusive Education: Guidelines for Inclusion. – Paris, 2009. – 36 p.

7. Назарбаева З.М. Инклюзивті білім беру жағдайында бастауыш сынып оқушыларын оқыту. – Алматы: Мектеп, 2020. – 168 б.

8. Жарықбаев Қ.Б., Қалиев С. Педагогикалық психология. – Алматы: Қазақ университеті, 2017. – 320 б.