Ерітіндінің құрамындағы заттардың молярлық үлестерін табу 9 сынып

Ерітіндінің құрамындағы заттардың молярлық үлестерін табу

Қазіргі технологияның даму қарқынына ілесу үшін, мектеп табалдырығында химия пәнінен есеп шығару, осы пәнді менгеруде үлкен орын алады. Оқушы өзінің алған теориялық білімін практикада қолданып үйренеді. Керек болған жағдайда, оқушы оқулықтан теориялық білімдерін еске түсіреді, керекті формулалармен заттардың физикалық және хмимялық қасиеттері туралы мәліметтерді еске түсіреді.

Жалпы есеп шығарып үйренудің екі жолы бар. Біріншісі есепті шығару тәсілдерін муғалім үйретеді, ал екіншісі оқушы өзі ізденіп арнайы оқу құралдарының көмегімен өз бетінше үйренеді.

Аптадағы химия пәніне бөлінген екі сағаттың ішінде мұғалім жаңа сабақ өте ме, үйге берілген тапсырманы тексере ме, әлде есепті шығартып үйрете ме? Әйтеуір біріне үлгерсе, екіншісіне үлгермей жатады. Сол себепті химияға қызыққан оқушыларға сабақтан тыс уақытта өз бетімен есептер шығарып үйрену үшін қазақ тілінде шыққан оқулықтар мен есептер жинақтары керек. Қазіргі кезде мұндай оқулықтар қай пәннен болса да тапшы. Осындай мәселелерді шешу үшін әр мұғалім есеп шығару жолдарын көрсете отырып, азда болса өз үлестерін қосу керек. Сол себепті менде азда болса бір есептің шығару жолын көрсете отырып көмектескім келеді.

1 – мысал : Алкогольді ішімдіктердің құрамында 40% этил спирті болады. Осы спирттік ерітіндінің құрамындағы этил пирті мен судың молярлық үлесін табыңдар.

Есептің шығарылуы:

Берілгені: шешуі:

w(С₂Н₅ОН) – 40% Ерітіндінің көлемі белгісіз болса, онда 1л алып

қарастырамыз

Табу керек: Тығыздығы белгісіз болғындықтан р(ерітінді) = 1 гр/мл –

N(Н₂О) - ? деп аламыз

N(С₂Н₅ОН) - ? Сонда: 1л(ерітінді) = 1000гр

40% / 100% =0.4 ; 1 – 0.4 = 0.6

m(Н₂О) = m(ерітінді)*w(Н₂О) =1000гр* 0,6 = 600гр

m(С₂Н₅ОН)=m(ерітінді)*w(С₂Н₅ОН)=1000гр*0,4=400гр

Зат мөлшері:

М(Н₂О) = 2 + 16 = 18 гр/моль

М(С₂Н₅ОН) = 12*2 + 6 +16 = 46гр/моль

v (Н₂О) = m(Н₂О)/М(Н₂О) = 600гр/18гр/моль =33,3моль

v (С₂Н₅ОН) = m(С₂Н₅ОН)/М(С₂Н₅ОН) =

400гр/46гр/моль=8,7моль v (ерітінді) = 33,3 моль +8,7 моль = 42 моль

Молярлық үлесі:

N(Н₂О) = v (Н₂О) / v(ерітінді) = 33,3моль / 42моль =

0,8 немесе 80%

N(С₂Н₅ОН) = v(С₂Н₅ОН) /v(ерітінді) =

8,7моль / 42моль = 0,2 немесе 20%

Жауабы: N(Н₂О) = 0,8 немесе 80%

N(С₂Н₅ОН) = 0,2 немесе 20%

2 – мысал : тұрмыста қолданылатын сірке суының құрамында 70% сірке қышқылы болады. Осы ерітіндінің құрамындағы сірке қышқылы мен судың молярлық үлесін есептеңдер.

Есептің шығарылуы:

Б ерілгені: шешуі:

w(CH₃COOH)=70% Ерітіндінің көлемі белгісіз болса, онда 1л алып

қарастырамыз

Табу керек: Тығыздығы белгісіз болғындықтан р(ерітінді) = 1 гр/мл –

N(Н₂О) - ? деп аламыз

N(СН₃СООН) - ? Сонда: 1л(ерітінді) = 1000гр

70% / 100% =0,7 ; 1 – 0.7 = 0,3

m(Н₂О) = m(ерітінді)*w(Н₂О) =1000гр* 0,3 = 300гр

m(С₂Н₅ОН)=m(ерітінді)*w(С₂Н₅ОН)=1000гр*0,7=700гр

Зат мөлшері:

М(Н₂О) = 2 + 16 = 18 гр/моль

М(СН₃СООН) = 12*2 + 4 +16*2 = 60гр/моль

v (Н₂О) = m(Н₂О)/М(Н₂О) = 300гр/18гр/моль =16,7моль

v (С₂Н₅ОН) = m(С₂Н₅ОН)/М(С₂Н₅ОН) =

700гр/60гр/моль = 11,7моль v (ерітінді) = 16,7 моль +11,7 моль = 28,4 моль

Молярлық үлесі:

N(Н₂О) = v (Н₂О) / v(ерітінді) = 16,7моль / 28,4моль =

0,59 немесе 59%

N(С₂Н₅ОН) = v(С₂Н₅ОН) / v(ерітінді) =

11,7моль / 28,4моль = 0,41 немесе 41%

Жауабы: N(Н₂О) = 0,59 немесе 59%

N(СН₃СООН) = 0,41 немесе 41%

Алматы облысы. Ұйғыр ауданы.

«Ақтам орта мектебі мектепке дейінгі

Шағын орталығымен» КММ – нің

химия пәнінің мұғалімі

Джуматаев Ернар Абдрақынұлы