Ертеңге қалдыру дерт: Прокрастинацияны жеңіп, уақытты басқаруды қалай үйренеміз?

«Емтиханға дайындықты ертең бастаймын», «Мақаланы кешке жазамын», «Жаттығуды келесі дүйсенбіден бастаймын»… Бұл сөздер әрқайсымызға таныс шығар? Маңызды істерді кейінге шегере беріп, уақыт тығыз қалғанда күйзеліске түсу ғылымда прокрастинация деп аталады. Бұл — жай ғана жалқаулық емес, бұл — эмоция мен уақытты басқара алмаудың нәтижесі.

Болашақ журналист ретінде мен де үлкен ақпараттық тасқын мен әлеуметтік желілер заманында назарды бір іске шоғырландырудың қаншалықты қиын екенін жақсы түсінемін. Бірақ ХХІ ғасырда уақыт — ең басты капитал. Олай болса, ust.kz оқырмандары үшін маңызды істерді ертеңге қалдырмай, уақытты тиімді басқарудың (тайм-менеджмент) ең өнімді тәсілдерін талдап көрейік.

Неліктен біз істерді кейінге қалдырамыз?

Көп жағдайда біз жалқау болғандықтан емес, алдымызда тұрған тапсырма тым үлкен, түсініксіз немесе іштей қорқыныш тудырғандықтан одан қашамыз. Миымыз қиын жұмысты істеуден бас тартып, оның орнына әлеуметтік желілерді парақтау немесе видео қарау сияқты қысқа мерзімді ләззаттарды таңдайды.

Алайда, уақытты тиімді жоспарлай білу — бұл тек үлгерімді жақсартып қана қоймайды, сонымен қатар бос уақытты ешқандай өкінішсіз, сапалы өткізуге мүмкіндік береді.

Прокрастинацияны жеңудің 4 негізгі құралы

Күнделікті жоспарды соңына дейін жеткізіп, өнімділікті арттыру үшін мынадай жүйелі әдістерді қолдану қажет:

1

«Пілді» бөлшектеу (Үлкен істерді майдалау)

Elephant technique

Егер алдыңызда үлкен ғылыми жоба немесе емтиханға үлкен дайындық тұрса, оны бірден бітіруге тырыспаңыз. Оны кішкентай, орындалуы оңай бөліктерге бөліңіз. Мысалы, «бүгін тек 2 бет оқимын» немесе «кіріспе бөлімін жазамын». Кішкентай қадамдар қорқынышты сейілтеді.

2

«Помодоро» әдісін қолдану

Pomodoro method

Бұл — әлемдегі ең танымал тайм-менеджмент әдісі. Таймерді 25 минутқа қойып, бұл уақытта телефонға мүлдем алаңдамай, тек жұмыспен айналысыңыз. Көңіл бөлу уақыты аяқталған соң 5 минут демалыңыз. Осылайша 4 рет қайталағаннан кейін үлкен үзіліс жасаңыз.

3

«Бақаны» таңертең жеу

Eat the frog

Марк Твеннің бұл қанатты сөзі қаржы мен уақытты басқаруда жиі айтылады. Ең қиын, ең жағымсыз және сіз қашып жүрген тапсырманы күннің бірінші жартысында, яғни қуатыңыз тасып тұрғанда орындап тастаңыз. Қалған жеңіл істер күні бойы өздігінен шешіледі.

4

Алаңдатушы факторларды жою

Focus environment

Жұмыс немесе сабақ оқу үстінде телефонның хабарламаларын өшіріп тастаңыз немесе оны басқа бөлмеге қойыңыз. Жұмыс үстелінің таза әрі жинақы болуы да назардың шашырамауына және мидың тек бір іске шоғырлануына (фокус) көмектеседі.

Болашақ журналистің түйіні

Мен, болашақ журналист ретінде, мақала жазу барысында дедлайн (жұмысты тапсырудың соңғы мерзімі) деген ұғыммен жиі бетпе-бет келемін. Уақытты дұрыс бөле алмау сапасыз материалға және күйзеліске әкеп соғады. Сондықтан мен ерте жастан күнделікті жоспар құруды, маңызды істерді алдыңғы орынға қоюды әдетке айналдырдым. Бұл маған сабақты да, шығармашылықты да, жеке өмірімді де тең ұстауға көмектеседі.

Қорытынды

Уақытты басқару — бұл өзіңді шектеу емес, бұл — өз өміріңді саналы түрде басқарып, еркіндікке қол жеткізу. Ust.kz порталының жас зияткерлері мен қадірлі ұстаздары! Келіңіздер, бүгіннен бастап «ертең» деген сөзді өмірімізден ысырып, «дәл қазір» принципімен әрекет етейік. Бүгін жасалған кішкентай нәтижелі қадам — ертеңгі үлкен жеңістің басы!