Есімізден өшпейді, Желтоқсан жаңғырығы

16 Желтоқсан Тәуелсіздік күні құтты болсын. Бұл күн - еркіндік үшін күрескен бабалардың аманаты.

Желтоқсанда жанын қиған жастың үні ,бүгінгі ұрпақтың жауапкершілігі.

16 желтоқсан — қазақ халқы үшін ерекше күн. Бұл күн — Тәуелсіздік күні. Бірақ бұл мереке оңай келген жоқ. Тәуелсіздікке жету үшін қаншама адам қиындық көрді, ал кейбірі өз өмірін қиды. Сондықтан 16 желтоқсан — қуанышпен қатар, жүрекке ауыр ой салатын күн. 1986 жылы Алматыда жастар әділетсіздікке қарсы алаңға шықты. Олар ел тағдырына бейжай қарамай, өз пікірін ашық айтты. Бұл — сол кездегі үлкен ерлік еді. Алайда бейбіт түрде шыққан жастарға күш қолданылды. Көпшілігі соққыға жығылып, қудаланды, түрмеге жабылды.

Көтеріліс барысында көптеген жастар қудаланып, сотталды. Ресми деректер бойынша, 168 адам ұсталып, 36 адам ұзақ мерзімге түрмеге қамалды. Кейбір мәліметтерде 1-2 адам қаза болғаны айтылғанымен, халық арасында ондаған адам жарақат алғаны және белгісіз адамдардың қаза тапқаны туралы деректер бар. Көтеріліс қатысушыларын ұрып-соғу, азаптау және қудалау кеңінен қолданылды.

• Олар алғашында бейбіт митинг ұйымдастырды: Қазақстан Компартиясының бірінші хатшысы қызметіне Г. Колбинді тағайындауға наразылық білдірді.

• Митинг бейбіт басталғанымен, билік күш қолданып, студенттер мен жастарға қарсы әскер мен милиция жіберілді.

Сонымен қатар, жастар арасында мектеп оқушылары да болды, бірақ негізгі қозғалыс студенттер арқылы ұйымдастырылды. Студенттердің белсенділігі бұл көтерілісті тарихи тұрғыдан ерекше етіп, ел тәуелсіздігі жолындағы алғашқы қадамдардың бірі ретінде қалдырды.

Тарих бізге батылдық пен ерліктің үлгісін қалдырды. Желтоқсан оқиғасы кезінде жастардың талаптары мен күресі еліміздің болашағына үлкен әсер етті. Олар өз тілдері мен мәдениетін, құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін күресті. Бұл бізге тәуелсіздіктің тек декларация емес, оны қорғау үшін еңбек ету мен жауапкершілік екенін көрсетеді.

Сол оқиға кезінде және одан кейін төрт жас қаза тапты. Олардың есімі халық жадында мәңгі сақталды.

Қайрат Рысқұлбеков — ер мінезді, қайсар жігіт еді. Ол еш кінәсі болмаса да, жалған айып тағылып, түрмеге қамалды. Қайрат өз кінәсіз екенін соңына дейін дәлелдеуге тырысты. Ол әділдік үшін күресіп, ерлікпен қаза тапты.

Л әззат Асанова — жас болса да, ұлт намысын қорғаған батыл қазақ қызы. Ол да алаңға шығып, жастармен бірге әділетсіздікке қарсы болды. Кейін ол жұмбақ жағдайда қаза тапты. Ләззаттың ерлігі — қазақ қыздарының да ел үшін жанын қия алатынын көрсетті.

Е рбол Сыпатаев алаңда қатты соққы алып, ауруханада көз жұмды. Ол ешқандай қарсылық көрсетпеген, тек өз ойын білдірген жас еді. Оның қазасы сол күндердің қаншалықты қатыгез болғанын дәлелдейді.

С әбира Мұхамеджанова — Желтоқсан оқиғасынан кейін қатты қысым көрген жас қыз. Оған көрсетілген моральдық қысымға шыдай алмай, ол өз өмірімен қоштасты. Сәбираның тағдыры сол заманның жастарға қаншалықты ауыр соққы болғанын көрсетеді.

Бүгінгі таңда біз тарихтан сабақ ала отырып, қазіргі қиындықтарға көз жүгіртуіміз керек. Өкінішке қарай, елімізде әрдайым бейбіт өмір мен тыныштықтың бағасы жоғары болатыны тағы бір рет дәлелденді. Қазіргі уақытта төрт азаматымыздың құрбан болуы – бізге жауапкершілік, бірлік пен сақ болудың қаншалықты маңызды екенін еске салады.

Желтоқсан жаңғырығы бізге тек тәуелсіздіктің мәнін ғана емес, сонымен қатар қоғамдағы әділеттілік пен қауіпсіздіктің маңызын да үйреткен. Сол оқиғалардағы ерлік пен батылдық бүгінгі күні де өзекті. Біз өзіміздің тарихымызға қарап, болашаққа сабақ алуымыз қажет: бейбіт өмірді қорғау әрқайсымыздың міндетіміз.

Бізді тарихқа, әділетке және батылдыққа үйреткен сол оқиғалар, бүгінгі күннің ауыр сынақтары арқылы қайта өмірге келеді. Төрт адамның өмірін жалмап кеткен трагедия – бізге тек қайғы ғана емес, өзіміздің қаншалықты әлсіз екенімізді де көрсетеді. Сол болашақ үшін, бейбіт өмір үшін, бірлігіміз үшін әр күн – сын, әр таң – жауапкершілік.

Желтоқсан көтерілісі – қазақ жастарының, әсіресе студенттердің батылдығы мен әділет үшін күресінің символы. Олар өз құқықтары мен ұлттық мүдделерін қорғау үшін жанын аяған жоқ. Сол ерлік бүгінгі күнге дейін бізге тәуелсіздіктің қаншалықты қымбат екенін еске салады.

Біз тарихтағы қаһармандарға, Желтоқсан оқиғасының қатысушыларына және қазіргі күні құрбан болған азаматтарға шынайы алғысымызды білдіреміз. Олардың ерліктері мен құрбандықтары әрқашан жүрегімізде сақталады. Біз сол ерліктерді еске ала отырып, елімізді, бірлігімізді, бейбіт өмірімізді сақтауға тиістіміз. Еліміз аман, халқымыз бір болсын!

Аида БАЙЖАНҚЫЗЫ

Қ.Топаев атындағы жалпы білім беретін мектебінің 11-сынып оқушысы