Мамаш Диана

4 курс студенті

Жетекшісі: Адилова Э.Т.

PhD доктор, доцент м.а.

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

Есірткіге тәуелді тұлғалардың қоғамға бейімделуінің

психологиялық жағдайлары.

Нашақорлардың әлеуметтік бейімделуі кешенді тәсілді қажет ететін күрделі және маңызды процесс. Нашақорлар емделгеннен кейін қоғамдағы толыққанды өмірге қайта оралу міндетін қояды. Физикалық тәуелділікті жеңу ғана емес, сонымен қатар психологиялық зардаптармен күресу маңызды. Эмоционалдық тұрақсыздық, ұят пен алаңдаушылық сезімі, өзіне және басқаларға деген сенімнің жоғалуы - мұның бәрі оңалту процесіне кедергі келтіреді. Әлеуметтік оқшаулану және стигма бұл проблемаларды күшейтіп, қалпына келтіруге қосымша кедергілер жасайды.

Диагностикалық нәтижелерді талдау пациенттердің көпшілігінде алаңдаушылықтың жоғары деңгейін, өзін-өзі бағалаудың төмендігін және басқалардың мақұлдауына күшті тәуелділікті көрсетті. Бұл олардың әлеуметтік бейімделуін қиындатады, өйткені олар үкім шығарудан қорқады, басқаларға сенбейді және қалыпты өмірге оралуға деген ұмтылыс пен осы процестен қорқу арасындағы ішкі қайшылықты бастан кешіреді.

Сондай-ақ, отбасының қолдауы бар науқастар бейімделуге мотивацияның жоғары деңгейін көрсететіні байқалды. Әлеуметтен оқшауланған адамдар рецидивтерге жиі ұшырайды және ауыр депрессиялық күйлерді көрсетеді.

Алынған мәліметтерге сүйене отырып, нашақор тұлғаның қоғамға сәтті бейімделуі тек медициналық емдеуді ғана емес, психологиялық қолдауды да қамтитын кешенді тәсілді қажет етеді деген қорытынды жасауға болады. Тиімді стратегиялар мыналарды қамтуы мүмкін:

1. Психокоррекциялық жұмыс – алаңдаушылықты төмендетуге, өзін-өзі бағалауды арттыруға және стрессті жеңудің конструктивті механизмдерін дамытуға бағытталған жеке және топтық кеңестер.

2. Туыстарымен жұмыс – отбасына қолдау көрсету және қарым-қатынас әдістерін үйрету, бұл науқастың қайталану ықтималдығын азайтады.

3. Әлеуметтік оңалту – жұмысқа орналасуға, әлеуметтік маңызы бар қызметке қосуға, жаңа қызығушылықтар мен хоббилерді дамытуға жәрдемдесу.

Практикалық тәжірибе көрсеткендей, психологиялық қолдаусыз бейімделу процесі қиын, ал үрейі жоғары және өзін-өзі бағалауы төмен науқастарда әлеуметтік алшақтау және қайталану ықтималдығы жоғары.

Нашақорлармен жұмыс істеу тек кәсіби білімді ғана емес, эмпатияны, шыдамдылықты және тәуелділіктің психологиялық механизмдерін терең түсінуді қажет етеді. Психологиялық қолдау олардың әлеуметтік бейімделуінде маңызды рөл атқарады, өзіне деген сенімділікті қалпына келтіруге, жаңа өмірлік мақсаттарды қалыптастыруға және қоғамға сәтті кірігуге көмектеседі.

Нашақорлықты емдеу бойынша тәжірибеден өту менің кәсіби дамуымның маңызды кезеңі болды. Бұл тәжірибе маған теориялық білімімді практикада қолдануыма ғана емес, сонымен қатар нашақорларда кездесетін мәселелерді, олардың тиімді шешу жолдарын тереңірек түсінуге мүмкіндік берді.