«Баланың жеке тұлғасын қалыптастырудағы тәрбиешінің рөлі»

Баланың жеке тұлғасы – оның мінез-құлқы, дүниетанымы, көзқарасы, қарым-қатынас жасау ерекшеліктері мен рухани-адамгершілік құндылықтарының жиынтығы. Жеке тұлғаның қалыптасуы бала дүниеге келген сәттен басталып, айналасындағы үлкендердің ықпалымен дамиды. Бұл жолда ең бірінші ата-ана мен тәрбиешінің рөлі зор. Әсіресе балабақшадағы тәрбиешінің рөлі ерекше, себебі бала мектепке дейінгі кезеңде алғаш рет қоғамдық ортаға бейімделіп, өз орнын тауып, тұлға ретінде қалыптаса бастайды.

Тәрбиеші – баланың алғашқы әлеуметтену ортасындағы сенімді тұлғасы. Ол баланың мінез-құлқын, қарым-қатынас жасау дағдыларын, эмоциялық және ерік-жігерлік сапаларын қалыптастыруда жетекші рөл атқарады. Балабақшада бала үйден тыс ортада өзін еркін ұстауды, құрдастарымен тіл табысуды, ересектермен қарым-қатынас жасауды үйренеді. Осы сәтте тәрбиешінің бағыт-бағдары, жылы қарым-қатынасы, қолдауы баланың бойындағы сенімділік пен дербестікке негіз болады.

Жеке тұлға ретінде қалыптасу үшін балаға ең алдымен психологиялық қауіпсіздік, сенім мен еркіндік қажет. Тәрбиеші балаға қолдау білдіріп, оның жеке пікірін құрметтеп, әр жетістігіне қуана білсе, бала өзін бағалай бастайды. Бұл – тұлғалық дамудың негізгі шарты. Тәрбиеші баланың ішкі жан дүниесіне үңіліп, әрқайсысының темпераментін, қызығушылықтарын, қабілеттерін ескере отырып, жеке тәсіл қолдана білсе, нәтижесі де жемісті болмақ.

Бүгінгі таңда тәрбиеші тек білім мен тәрбие беруші емес, сонымен қатар баланың психологиялық кеңесшісі, шығармашылықты дамытушы, үлгі болар тұлға ретінде көрінеді. Ол баланың жан-жақты дамуын қамтамасыз ету үшін түрлі ойын, жаттығу, әдіс-тәсілдерді тиімді пайдалана білуі қажет. Мәселен, баланы ойын арқылы зерттеу, топтық жұмыста бақылау, өзін-өзі басқаруға мүмкіндік беру – тәрбиешінің тұлғалық дамуға қосар үлесі.

Сонымен қатар, тәрбиеші өзіне деген жауапкершілікті терең сезінуі тиіс. Себебі оның әр сөзі, әрекеті, қарым-қатынасы бала санасында ұзақ сақталып, тұлғалық бағдарға айналуы мүмкін. Сондықтан тәрбиеші әрдайым мәдениетті, сыпайы, үлгілі болуы тиіс.

Қорытындылай келе, баланың жеке тұлға ретінде қалыптасуына әсер ететін басты тұлғалардың бірі – тәрбиеші. Оның кәсіби шеберлігі, педагогикалық мәдениеті, балаға деген махаббаты мен жанашырлығы баланың болашағына тікелей әсер етеді. Жеке тұлға – бұл бірден қалыптаспайтын, уақыт пен еңбек талап ететін күрделі үдеріс. Сондықтан әр тәрбиеші өзінің кәсіби міндетін терең түсініп, әр баланың жүрегіне жол таба білуі қажет. Бала – ел болашағы десек, сол болашақтың мықты негізін қалап беретін жан – тәрбиеші.