"Ақмола облысы білім басқармасының Көкшетау қаласы бойынша білім бөлімі Көкшетау қаласының № 19 жалпы орта білім беретін мектебі" КММ

«Эссе жазудағы
қиыншылықтарды жою»
әдістемелік құралы
(8-11 сынып оқушыларына арналған)
Есенжолова Айнур Амангельдиновна
ағылшын тілі мұғалім
№19 жалпы орта білім беретін мектеп
Көкшетау, 2023 жыл
КІРІСПЕ
Ұсынылып отырған оқу-әдістемелік құралы жалпы білім беретін мектептердің жоғары сынып оқушыларын ағылшын тілі бойынша жазылым тапсырмаларын орындауға арналған.
Нормативтік құжаттаманың талаптарына сәйкес бұл оқу-әдістемелік құрал мектеп оқушыларының ағылшын тілі бойынша қортынды аттестация, пәндік олимпиадыға даярлық деңгейін анықтауға бағытталған.
Оқу құралы тақырыптық бес бөлімдерден тұрады.
1 БӨЛІМ. ЭССЕ ДЕГЕНІМІЗ НЕ? ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ.
Шығармашылық дегеніміз — өзінің жаңашылдығымен, өзгешелігімен ерекшеленетін өнім алуға мүмкіндік жасайтын жеке тұлғаның бойындағы қабілеттіліктің, білім мен біліктіліктің, түрткінің болуы.
Оқушыны шығармашылыққа баулу, өз еңбегінің нәтижесін көруге, оны бағалауға бағыттау – өте күрделі үрдіс.
Эссе – көлемі шағын прозалық шығарма. Нақты бір мәселеге байланысты адамның жеке әсерін, түсінігін, ой толғанысын, пікірін бейнелейді. «Әдебиеттің қысқаша энциклопедиясы».
Эссе – бұл жеке тақырыпты түсіндіретін және соған байланысты әсері мен түсінігін беруге тырысатын шағын көлемді және еркін композициялы прозалық шығарма.
Білім алушы эссе жазған уақытта қандай да бір тақырып бойынша ойланады, толғанады. Білім алушы берілген тақырыпты ашып, немесе берілген сұраққа жауап жазу, немесе тақырыпты дәлелдеуі тиіс. Сонымен эссе дегеніміз автордың жеке көр-қарасын көрсететін прозалық мәтін.
Эссе жазу кезінде логика, ойды дәйектеу мен ақпаратты сауатты жеткізу қабілеті жақсы дамиды. Баяндау стилі көбіне сөйлеуге бағытталған.
Эссенің көптеген түрлері бар:
|
№ |
Түрі |
Сипаттамасы |
|
1 |
For and against essay |
Берілген тақырыпқа жақсы және жаман жақтарына дәлел келтіреді. Қорытында автор өз ойын жазады. |
|
2 |
Opinion essay |
Берілген тақырыпқа автор өз ойымен бірге басқа да көз-қарастарды келтіріп жан-жақты жазады. |
|
3 |
Suggesting solutions to a problem essay |
Берілген тақырыпқа автор ізденіп көптеген мүмкін болатын және қазіргі таңға байланысты шешімдерді келтіріп жазады. |
|
4 |
Narrative Essay |
Эссенің бұл түрі оқиғаны немесе ақпаратты оқырманға жеткізу үшін оқиғалар тізбегін жазып жатқандай оқиғаны айту сияқты. |
|
5 |
Persuasive Essay |
Бұл эссенің мақсаты - оқырманды белгілі бір тақырып бойынша көзқарастарға сендіру. |
|
6 |
Descriptive Essay |
Бұл эссе түрінде автор берілген орын немесе оқиға сияқты тақырыпты сипаттайтын нақты мәліметтерді жинақтайды. |
|
7 |
Expository Essay |
Эссенің бұл түрімен сіздің мақсатыңыз - оқырманға белгілі бір процесті, оның ішінде көбінесе қадамдық нұсқаулықты немесе ұқсас нәрсені қалай аяқтау керектігін айту. |
|
8 |
Compare and Contrast Essay |
Бұл эссенің түпкі мақсаты -кез-келген екі түрлі кітаппен немесе кейіпкерлермен ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау. |
Әрине, эссе жазғанда оқушылар қойылатын талаптарына, тақырыпқа байланысты критерияға мұқият болу қажет.
Эссенің құрылымы 3 бөліктен тұрады: кіріспе (тақырыпты түсіну сөйлемі), негізгі бөлім (ең озық идея) және қорытынды (ойды жинақтау).
Эссе жазу барысында қатаң сақталынуы тиіс талаптар:
• Жеке көзқарастың көрінісі;
• Фактілі дәлелдер (аргументтер);
• Теоретикалық негіздеме;
• Терминдерді қолдану;
• Цитаталарды келтіру;
• Әртүрлі көзқарастарды мысалға алу;
• Логикалық заңдылықтың сақталынуы;
• Салыстыру және қорытындылау әдістерін қолдану;
• Сауаттылық;
Білім алушылар эссе жазу барысында көптеген қиындықтармен кездеседі. Жиі кездесетін қателіктері:
•Проблеманы аша алмайды;
•Терминдерді қолдана алмайды;
•Автордың жеке позициясы көрінбейді;
•Тым қарапайым өмірдің мысалдары көп;
•Қорытындылау, түйін шығару деген жоқ;
•Теоретикалық негіздемесі жоқ;
•Ауызекі сөздер, диалект, сленг, жаргон сөздер;
•Логиканың болмауы.
2 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУДЫҢ КЕЗЕҢДЕРІ.
«Эссені қалай жазамын?» деген ой келеді әр оқушыға.
Эссе жазуға келетін болсақ, көптеген оқушылар жалғыз кезең ол барлық идеяларды қағазға түсіру және жұмысты жіберу деп ойлайды. Алайда, бұл мүлдем дұрыс емес.
Эссе жазудың үш негізгі кезеңі бар, олардың әрқайсысының өзіндік мақсаты бар. Әрине, эссе жазудың өзі ең маңызды бөлік, бірақ қалған екі кезең де маңызды.
Сонымен, эссе жазудың осы үш кезеңі қандай? Олар:
-
Дайындық кезеңі
Кем дегенде бір сөз жазбас бұрын, эссенің мазмұны мен құрылымын дайындау маңызды. Егер сізге тақырып тағайындалмаған болса, онда сіз бірінші кезекте тақырып туралы шешім қабылдауыңыз керек. Содан кейін сіз осы тақырып бойынша зерттеу жүргізгіңіз келеді және зерттеу негізінде егжей-тегжейлі жоспар жасағыңыз келеді. Дайындық кезеңі сіздің эссеңізді жазуды едәуір жеңілдетеді, өйткені сіздің эскизіңіз бен зерттеулеріңізде сізде эссенің негізі болуы керек.
-
Жазу кезеңі
Жазу - ең көп уақытты қажет ететін кезең. Осы кезде сіз барлық ойларыңыз бен идеяларыңызды жазып, эскизіңізге негізделген эссе дайындайсыз. Сіз өз идеяларыңызды дамыту және оларды кіріспеде, негізгі бөлімде және қорытындыда нақтылау үшін жұмыс жасайсыз.
-
Қайта қарау кезеңі
Соңғы кезеңде сіз өзіңіздің эссеңізді қарап, бірнеше тармақты белгілейсіз. Біріншіден, сіз эссеңіздің біртұтас екенін, барлық тармақтардың мағынасы бар-жоғын және сіздің тақырыбыңызбен байланысты екенін, сондай-ақ сіздің фактілеріңіз берілгенін және дәлелдермен расталғанын тексересіз. Сондай-ақ, қателер, грамматикалық және тыныс белгілері, пішімдеу қателері бар-жоғын тексеруге болады.
3 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУ ҚАДАМДАРЫ.
Оқушыларда эссе құрылымы және оған кіретін барлық элементтер туралы жақсы түсініктері бар делік. Олар эссені басынан аяғына дейін қалай жазу керектігі туралы нұсқауларды орындау қажет.
1ші қадам- тапсырмаңызды түсіну
Тапсырмаға эссе жазғанда, бірінші маңызды қадам - тапсырманы мұқият оқып, оны мұқият түсінгеніңізге көз жеткізу. Сіз эссенің қандай түрі қажет екенін, тақырыпты түсінгеніңізді және кез келген пішімдеу немесе құрылымдық талаптарға назар аударғаныңызды тексергіңіз келеді. Тапсырманы мұқият оқымағаныңыз үшін ұпайларды жоғалтқыңыз келмейді.
2ші қадам - тақырыбыңызды зерттеңіз
Тапсырмаңызды түсінгеннен кейін біраз зерттеу жүргізетін уақыт келді. Бұл қадамда сіз эсседе қандай мәселелерге назар аударғыңыз келетіні туралы идеяларды алу үшін әртүрлі көздерді қарауды бастауыңыз керек.
Интернеттен іздеңіз немесе кітапханаға барыңыз және мүмкіндігінше көп ресурстар алыңыз. Олардың барлығын пайдаланудың қажеті жоқ, бірақ көп нәрседен бастаған дұрыс, содан кейін эссе бағытына сенімді болған сайын дереккөздеріңізді қысқартқаныңыз жөн.
3ші қадам - миға шабуылды бастау
Зерттеуден кейін ми шабуылы басталады. Миға шабуыл процесін бастаудың көптеген түрлі жолдары бар. Мұнда сізге пайдалы болуы мүмкін кейбіреулер:
Зерттеу барысында сізді ең қызықтыратын нәрсе туралы ойланыңыз;
Барлық идеяларыңызды, тіпті олар әлі толық қалыптаспаған болса да, жазып алыңыз;
Ұқсас терминдер немесе идеялар үшін сөз бұлттарын немесе карталарды жасаңыз, осылайша оларды ұқсастықтары негізінде біріктіре аласыз;
Оларды реттемес бұрын барлық идеяларыңызды шығару үшін еркін жазуды қолданып көріңіз.
4ші қадам –тезис жасау
Бұл көбінесе бүкіл процестің ең қиын бөлігі болып табылады, өйткені сіз эссе барысында дамытқыңыз келетін сенімді тезис жасағыңыз келеді. Демек, сіз бұл туралы айтуға жеткілікті кең, бірақ дәл бола алмайтындай кең емес тезистік мәлімдемені таңдағыңыз келеді.
5ші қадам – жоспар жазу
Зерттеулеріңізбен, миға шабуыл жұмыстарыңызбен және тезиспен, мәлімдемеңізбен қаруланған келесі қадам - жоспарды жазу.
Контурда сіз өзіңіздің жұмысыңыз туралы мәлімдемені басына қойып, эссеңіздің қалай көрінетінін көрсететін негізгі қаңқаны құруды бастағыңыз келеді.
Эссемен күресудің жақсы тәсілі - тақырыптық сөйлемдерді пайдалану. Тақырыптық сөйлем әдетте жаңа абзацтың бірінші сөйлемі болып табылатын шағын тезис мәлімдемесі сияқты. Бұл сөйлем абзацта егжей-тегжейлі айтылатын негізгі ойды ұсынады.
Егер сіз өзіңіздің негізгі параграфтары үшін тақырыптық сөйлемдермен контур жасасаңыз, содан кейін талқылағыңыз келетін нәрсенің бірнеше нүктесін жасасаңыз, отыру және жазу уақыты келгенде сізде күшті бастау нүктесі болады. Бұл бізді келесі қадамымызға әкеледі.
6ші қадам – жоба жазу
Бүкіл эссені бірінші рет жазғанда мінсіз болуы шарт емес, бірақ екінші жобаны жазу немесе оны кейін қарап шығу үшін парақта барлығын алу керек.
Әркімнің жазу процесі әртүрлі. Кейбір оқушылар эссені стандартты кіріспе, негізгі мәтін және қорытынды ретімен жазғанды ұнатады, ал басқалары эссенің «негізінен» басталып, мәтінді шешуді жөн көреді, содан кейін басқа бөлімдерді толтырады.
Эссе сіздің жоспарыңызға сәйкес келетініне және бәрі сіздің жұмыс мәлімдемесіне қатысты екеніне және сіздің ойларыңыз сіз жасаған зерттеулермен расталғанына көз жеткізіңіз.
7ші қадам – түзету, өңдеу және түзету
Қайта қарау процесі эссе жазудың үш негізгі кезеңінің бірі болып табылады, бірақ көптеген адамдар бұл қадамды бірінші жоба аяқталғаннан кейін орындалады деп ойлап, өткізіп жібереді.
Дегенмен, эссеге түзетулер енгізу, тексеру және түзету В қағазы мен А қағазының арасындағы айырмашылықты көрсете алады.
Бірінші жобаны жазғаннан кейін, эссеңізді бірнеше сағатқа, тіпті бір-екі күнге қалдырыңыз, содан кейін оны қарап шығу үшін оған жаңа көзбен оралыңыз. Сіз жіберіп алған қателерді немесе сәйкессіздіктерді немесе дәлелдеріңізді тұжырымдаудың жақсы жолдарын табуыңыз мүмкін.
8ші қадам – аяқтау нүктелерін қосу
Соңында, сіз эсседе талап етілетін барлық нәрсенің бар екеніне көз жеткізгіңіз келеді. Тапсырмаңызды қайта қарап шығыңыз және пішімдеу ережелері, дәйексөздер және т.б. сияқты барлық талаптардың бар-жоғын тексеріңіз.
Параграфтарыңыздың ретін қарап шығыңыз және бәрі мағыналы екеніне, жақсы ағып жатқанына және бірдей жазу стилін қолданатынына көз жеткізіңіз.
Барлығы тексеріліп, барлық соңғы түртулер қосылғаннан кейін, эссені тапсырар алдында оның қалағаныңыздай екеніне көз жеткізу үшін соңғы оқуды беріңіз.
Мұны істеудің жақсы жолы - эссеңізді дауыстап оқу, өйткені сіз қателер немесе дәлсіздіктер бар-жоғын ести аласыз.
4 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУ БОЙЫНША КЕҢЕСТЕР.
Жоғарыда көрсетілген қадамдар арқылы оқушы керемет эссе жаза алады. Дегенмен, эссе жазу процесі мүмкіндігінше тегіс өтуін қамтамасыз ету үшін ұсынатын басқа да пайдалы кеңестер бар.
-
Эссені ерте бастау қажет. Бұл бірінші кеңес. Бұл жақсы эссе жазу үшін жасай алатын ең маңызды нәрселердің бірі. Егер сіз оны алдыңғы түнде бастасаңыз, зерттеуге, миға шабуыл жасауға және жоспар құруға уақыт болмайды және шолуға уақыт болмайтыны сөзсіз.
-
Оны бір отырыста жазуға тырыспау керек. Үзіліс жасау немесе оны бірнеше күн бойы жазу қажет болса, жақсы. Оны бірнеше отырыста жазған дұрыс, осылайша әр уақытта жаңа ақыл болады және назар аудара алады.
-
Эссе сұрағын әрқашан есте сақтау. Егер тапсырма берілсе, эссе жазу кезінде сұраққа жауап беру үшін үнемі жұмыс істеп жатқандығына көз жеткізу үшін оны әрқашан қолыңда ұстау керек.
-
Параграфтар арасындағы ауысуларды пайдалану. Эссенің оқылуын жақсарту үшін абзацтар арасында нақты ауысулар жасауға тырысу. Бұл ауысым кездейсоқ болып көрінбеуі үшін бір абзацтың соңын келесі абзацтың басымен байланыстыруға тырысуды білдіреді.
-
Зерттеулерді мұқият біріктіру. Тезис пен негізгі ойларыңыздың сақтық көшірмесін жасау үшін зерттеу материалдардан дәйексөздер қосу.
-
Егер сіз оған қалай жетуге болатынын білсеңіз, эссе жазу қорқынышты болмауы керек. Эссе жазу қадамдары мен кеңестерімізді пайдалана отырып, эссе жазу жолын жақсырақ білетін боласыз және оны келесі тапсырмаңызға қолдана аласыз. Мұны бірнеше рет орындасаңыз, бұл сізге үйреншікті болады және эссе жазу процесі тезірек және оңайырақ болады.
5 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУДАҒЫ ТІРЕК СӨЗДЕР.
Эссе жазған уақытта оқырманға қызықты болу үшін оқушы әдемі, тартымды сөздерді қолдануы керек. Мысалы: сын есімдер, идиомалар, етістіктер және кірме сөздер, сөз тіркестері.
Эссе болсын, қысқа жазба немесе толық мақала болсын, оқушы ағылшын тіліндегі негізгі сөз тіркестерінсіз жасай алмайды. Олар оқушының ойын анық және сауатты жеткізуге көмектеседі. Эссе жазғанда ғана емес, сонымен қатар ағылшын тілінде іскерлік хат алмасуда да пайдалы болатын ең қажетті ағылшын сөз тіркестері.
Linking words (байланыстырушы сөздер) – бір ойдан екінші ойға логикалық түрде көшу үшін қолданылатын байланыстырушы элементтер. Олар сіздің сөйлеуіңізді немесе жазуыңызды ағылшын тілді оқырманға түсінікті етеді және кез келген емтиханда жоғары балл алуға көмектеседі. Басқаша айтқанда, оларды дискурс маркерлері деп атайды - сөйлеу бұрылыстарын байланыстыратын сөйлесу маркерлері.
Байланыстыратын сөздер жеке сөздер (мысалы, however) немесе сөз тіркестері (мысалы, as a result) түрінде берілуі мүмкін, сөйлеудің әртүрлі бөліктеріне сілтеме жасайды және сөйлемнің әртүрлі бөліктерінде қолданылады.
-
PURPOSE – мақсатты білдіру
|
in order to do smth |
бір нәрсені істеу үшін |
|
so as to do smth |
бір нәрсені істеу үшін |
|
so that |
сондай-ақ |
|
to that/this end |
соған/осы мақсатқа |
-
OPINION AND EMPHASIZING - пікір білдіру және назар аудару
|
in my view |
ЖИ арқылы жасау
ЖИ арқылы жасау
Бөлісу 1 - айлық Материал тарифі-96% жеңілдік 00 05 00 ҚМЖ
Ашық сабақ
Тәрбие сағаты
Презентация
БЖБ, ТЖБ тесттер
Көрнекіліктер
Балабақшаға арнарлған құжаттар
Мақала, Эссе
Дидактикалық ойындар
және тағы басқа 400 000 материал
Барлық 400 000 материалдарды шексіз жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз 1 990 ₸ 49 000₸ 1 айға қосылу Материалға шағымдану Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Жариялаған: Есенжолова Айнур АмангельдиновнаШағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз «Эссе жазудағы қиыншылықтарды жою»
Тақырып бойынша 11 материал табылды
«Эссе жазудағы қиыншылықтарды жою»Материал туралы қысқаша түсінік
Ұстаздар мен оқушыларға пайдалы материал
Материалдың қысқаша нұсқасы "Ақмола облысы білім басқармасының Көкшетау қаласы бойынша білім бөлімі Көкшетау қаласының № 19 жалпы орта білім беретін мектебі" КММ
«Эссе жазудағы қиыншылықтарды жою» әдістемелік құралы (8-11 сынып оқушыларына арналған)
Есенжолова Айнур Амангельдиновна ағылшын тілі мұғалім №19 жалпы орта білім беретін мектеп
Көкшетау, 2023 жыл
КІРІСПЕ
Ұсынылып отырған оқу-әдістемелік құралы жалпы білім беретін мектептердің жоғары сынып оқушыларын ағылшын тілі бойынша жазылым тапсырмаларын орындауға арналған. Нормативтік құжаттаманың талаптарына сәйкес бұл оқу-әдістемелік құрал мектеп оқушыларының ағылшын тілі бойынша қортынды аттестация, пәндік олимпиадыға даярлық деңгейін анықтауға бағытталған. Оқу құралы тақырыптық бес бөлімдерден тұрады.
1 БӨЛІМ. ЭССЕ ДЕГЕНІМІЗ НЕ? ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ.
Шығармашылық дегеніміз — өзінің жаңашылдығымен, өзгешелігімен ерекшеленетін өнім алуға мүмкіндік жасайтын жеке тұлғаның бойындағы қабілеттіліктің, білім мен біліктіліктің, түрткінің болуы. Оқушыны шығармашылыққа баулу, өз еңбегінің нәтижесін көруге, оны бағалауға бағыттау – өте күрделі үрдіс. Эссе – көлемі шағын прозалық шығарма. Нақты бір мәселеге байланысты адамның жеке әсерін, түсінігін, ой толғанысын, пікірін бейнелейді. «Әдебиеттің қысқаша энциклопедиясы». Эссе – бұл жеке тақырыпты түсіндіретін және соған байланысты әсері мен түсінігін беруге тырысатын шағын көлемді және еркін композициялы прозалық шығарма. Білім алушы эссе жазған уақытта қандай да бір тақырып бойынша ойланады, толғанады. Білім алушы берілген тақырыпты ашып, немесе берілген сұраққа жауап жазу, немесе тақырыпты дәлелдеуі тиіс. Сонымен эссе дегеніміз автордың жеке көр-қарасын көрсететін прозалық мәтін. Эссе жазу кезінде логика, ойды дәйектеу мен ақпаратты сауатты жеткізу қабілеті жақсы дамиды. Баяндау стилі көбіне сөйлеуге бағытталған. Эссенің көптеген түрлері бар:
Әрине, эссе жазғанда оқушылар қойылатын талаптарына, тақырыпқа байланысты критерияға мұқият болу қажет. Эссенің құрылымы 3 бөліктен тұрады: кіріспе (тақырыпты түсіну сөйлемі), негізгі бөлім (ең озық идея) және қорытынды (ойды жинақтау). Эссе жазу барысында қатаң сақталынуы тиіс талаптар: • Жеке көзқарастың көрінісі; • Фактілі дәлелдер (аргументтер); • Теоретикалық негіздеме; • Терминдерді қолдану; • Цитаталарды келтіру; • Әртүрлі көзқарастарды мысалға алу; • Логикалық заңдылықтың сақталынуы; • Салыстыру және қорытындылау әдістерін қолдану; • Сауаттылық; Білім алушылар эссе жазу барысында көптеген қиындықтармен кездеседі. Жиі кездесетін қателіктері: •Проблеманы аша алмайды; •Терминдерді қолдана алмайды; •Автордың жеке позициясы көрінбейді; •Тым қарапайым өмірдің мысалдары көп; •Қорытындылау, түйін шығару деген жоқ; •Теоретикалық негіздемесі жоқ; •Ауызекі сөздер, диалект, сленг, жаргон сөздер; •Логиканың болмауы. 2 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУДЫҢ КЕЗЕҢДЕРІ.
«Эссені қалай жазамын?» деген ой келеді әр оқушыға. Эссе жазуға келетін болсақ, көптеген оқушылар жалғыз кезең ол барлық идеяларды қағазға түсіру және жұмысты жіберу деп ойлайды. Алайда, бұл мүлдем дұрыс емес. Эссе жазудың үш негізгі кезеңі бар, олардың әрқайсысының өзіндік мақсаты бар. Әрине, эссе жазудың өзі ең маңызды бөлік, бірақ қалған екі кезең де маңызды. Сонымен, эссе жазудың осы үш кезеңі қандай? Олар:
Кем дегенде бір сөз жазбас бұрын, эссенің мазмұны мен құрылымын дайындау маңызды. Егер сізге тақырып тағайындалмаған болса, онда сіз бірінші кезекте тақырып туралы шешім қабылдауыңыз керек. Содан кейін сіз осы тақырып бойынша зерттеу жүргізгіңіз келеді және зерттеу негізінде егжей-тегжейлі жоспар жасағыңыз келеді. Дайындық кезеңі сіздің эссеңізді жазуды едәуір жеңілдетеді, өйткені сіздің эскизіңіз бен зерттеулеріңізде сізде эссенің негізі болуы керек.
Жазу - ең көп уақытты қажет ететін кезең. Осы кезде сіз барлық ойларыңыз бен идеяларыңызды жазып, эскизіңізге негізделген эссе дайындайсыз. Сіз өз идеяларыңызды дамыту және оларды кіріспеде, негізгі бөлімде және қорытындыда нақтылау үшін жұмыс жасайсыз.
Соңғы кезеңде сіз өзіңіздің эссеңізді қарап, бірнеше тармақты белгілейсіз. Біріншіден, сіз эссеңіздің біртұтас екенін, барлық тармақтардың мағынасы бар-жоғын және сіздің тақырыбыңызбен байланысты екенін, сондай-ақ сіздің фактілеріңіз берілгенін және дәлелдермен расталғанын тексересіз. Сондай-ақ, қателер, грамматикалық және тыныс белгілері, пішімдеу қателері бар-жоғын тексеруге болады.
3 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУ ҚАДАМДАРЫ.
Оқушыларда эссе құрылымы және оған кіретін барлық элементтер туралы жақсы түсініктері бар делік. Олар эссені басынан аяғына дейін қалай жазу керектігі туралы нұсқауларды орындау қажет. 1ші қадам- тапсырмаңызды түсіну Тапсырмаға эссе жазғанда, бірінші маңызды қадам - тапсырманы мұқият оқып, оны мұқият түсінгеніңізге көз жеткізу. Сіз эссенің қандай түрі қажет екенін, тақырыпты түсінгеніңізді және кез келген пішімдеу немесе құрылымдық талаптарға назар аударғаныңызды тексергіңіз келеді. Тапсырманы мұқият оқымағаныңыз үшін ұпайларды жоғалтқыңыз келмейді. 2ші қадам - тақырыбыңызды зерттеңіз Тапсырмаңызды түсінгеннен кейін біраз зерттеу жүргізетін уақыт келді. Бұл қадамда сіз эсседе қандай мәселелерге назар аударғыңыз келетіні туралы идеяларды алу үшін әртүрлі көздерді қарауды бастауыңыз керек. Интернеттен іздеңіз немесе кітапханаға барыңыз және мүмкіндігінше көп ресурстар алыңыз. Олардың барлығын пайдаланудың қажеті жоқ, бірақ көп нәрседен бастаған дұрыс, содан кейін эссе бағытына сенімді болған сайын дереккөздеріңізді қысқартқаныңыз жөн. 3ші қадам - миға шабуылды бастау Зерттеуден кейін ми шабуылы басталады. Миға шабуыл процесін бастаудың көптеген түрлі жолдары бар. Мұнда сізге пайдалы болуы мүмкін кейбіреулер: Зерттеу барысында сізді ең қызықтыратын нәрсе туралы ойланыңыз; Барлық идеяларыңызды, тіпті олар әлі толық қалыптаспаған болса да, жазып алыңыз; Ұқсас терминдер немесе идеялар үшін сөз бұлттарын немесе карталарды жасаңыз, осылайша оларды ұқсастықтары негізінде біріктіре аласыз; Оларды реттемес бұрын барлық идеяларыңызды шығару үшін еркін жазуды қолданып көріңіз. 4ші қадам –тезис жасау Бұл көбінесе бүкіл процестің ең қиын бөлігі болып табылады, өйткені сіз эссе барысында дамытқыңыз келетін сенімді тезис жасағыңыз келеді. Демек, сіз бұл туралы айтуға жеткілікті кең, бірақ дәл бола алмайтындай кең емес тезистік мәлімдемені таңдағыңыз келеді. 5ші қадам – жоспар жазу Зерттеулеріңізбен, миға шабуыл жұмыстарыңызбен және тезиспен, мәлімдемеңізбен қаруланған келесі қадам - жоспарды жазу. Контурда сіз өзіңіздің жұмысыңыз туралы мәлімдемені басына қойып, эссеңіздің қалай көрінетінін көрсететін негізгі қаңқаны құруды бастағыңыз келеді. Эссемен күресудің жақсы тәсілі - тақырыптық сөйлемдерді пайдалану. Тақырыптық сөйлем әдетте жаңа абзацтың бірінші сөйлемі болып табылатын шағын тезис мәлімдемесі сияқты. Бұл сөйлем абзацта егжей-тегжейлі айтылатын негізгі ойды ұсынады. Егер сіз өзіңіздің негізгі параграфтары үшін тақырыптық сөйлемдермен контур жасасаңыз, содан кейін талқылағыңыз келетін нәрсенің бірнеше нүктесін жасасаңыз, отыру және жазу уақыты келгенде сізде күшті бастау нүктесі болады. Бұл бізді келесі қадамымызға әкеледі. 6ші қадам – жоба жазу Бүкіл эссені бірінші рет жазғанда мінсіз болуы шарт емес, бірақ екінші жобаны жазу немесе оны кейін қарап шығу үшін парақта барлығын алу керек. Әркімнің жазу процесі әртүрлі. Кейбір оқушылар эссені стандартты кіріспе, негізгі мәтін және қорытынды ретімен жазғанды ұнатады, ал басқалары эссенің «негізінен» басталып, мәтінді шешуді жөн көреді, содан кейін басқа бөлімдерді толтырады. Эссе сіздің жоспарыңызға сәйкес келетініне және бәрі сіздің жұмыс мәлімдемесіне қатысты екеніне және сіздің ойларыңыз сіз жасаған зерттеулермен расталғанына көз жеткізіңіз. 7ші қадам – түзету, өңдеу және түзету Қайта қарау процесі эссе жазудың үш негізгі кезеңінің бірі болып табылады, бірақ көптеген адамдар бұл қадамды бірінші жоба аяқталғаннан кейін орындалады деп ойлап, өткізіп жібереді. Дегенмен, эссеге түзетулер енгізу, тексеру және түзету В қағазы мен А қағазының арасындағы айырмашылықты көрсете алады. Бірінші жобаны жазғаннан кейін, эссеңізді бірнеше сағатқа, тіпті бір-екі күнге қалдырыңыз, содан кейін оны қарап шығу үшін оған жаңа көзбен оралыңыз. Сіз жіберіп алған қателерді немесе сәйкессіздіктерді немесе дәлелдеріңізді тұжырымдаудың жақсы жолдарын табуыңыз мүмкін. 8ші қадам – аяқтау нүктелерін қосу Соңында, сіз эсседе талап етілетін барлық нәрсенің бар екеніне көз жеткізгіңіз келеді. Тапсырмаңызды қайта қарап шығыңыз және пішімдеу ережелері, дәйексөздер және т.б. сияқты барлық талаптардың бар-жоғын тексеріңіз. Параграфтарыңыздың ретін қарап шығыңыз және бәрі мағыналы екеніне, жақсы ағып жатқанына және бірдей жазу стилін қолданатынына көз жеткізіңіз. Барлығы тексеріліп, барлық соңғы түртулер қосылғаннан кейін, эссені тапсырар алдында оның қалағаныңыздай екеніне көз жеткізу үшін соңғы оқуды беріңіз. Мұны істеудің жақсы жолы - эссеңізді дауыстап оқу, өйткені сіз қателер немесе дәлсіздіктер бар-жоғын ести аласыз.
4 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУ БОЙЫНША КЕҢЕСТЕР.
Жоғарыда көрсетілген қадамдар арқылы оқушы керемет эссе жаза алады. Дегенмен, эссе жазу процесі мүмкіндігінше тегіс өтуін қамтамасыз ету үшін ұсынатын басқа да пайдалы кеңестер бар.
5 БӨЛІМ. ЭССЕ ЖАЗУДАҒЫ ТІРЕК СӨЗДЕР.
Эссе жазған уақытта оқырманға қызықты болу үшін оқушы әдемі, тартымды сөздерді қолдануы керек. Мысалы: сын есімдер, идиомалар, етістіктер және кірме сөздер, сөз тіркестері. Эссе болсын, қысқа жазба немесе толық мақала болсын, оқушы ағылшын тіліндегі негізгі сөз тіркестерінсіз жасай алмайды. Олар оқушының ойын анық және сауатты жеткізуге көмектеседі. Эссе жазғанда ғана емес, сонымен қатар ағылшын тілінде іскерлік хат алмасуда да пайдалы болатын ең қажетті ағылшын сөз тіркестері. Linking words (байланыстырушы сөздер) – бір ойдан екінші ойға логикалық түрде көшу үшін қолданылатын байланыстырушы элементтер. Олар сіздің сөйлеуіңізді немесе жазуыңызды ағылшын тілді оқырманға түсінікті етеді және кез келген емтиханда жоғары балл алуға көмектеседі. Басқаша айтқанда, оларды дискурс маркерлері деп атайды - сөйлеу бұрылыстарын байланыстыратын сөйлесу маркерлері. Байланыстыратын сөздер жеке сөздер (мысалы, however) немесе сөз тіркестері (мысалы, as a result) түрінде берілуі мүмкін, сөйлеудің әртүрлі бөліктеріне сілтеме жасайды және сөйлемнің әртүрлі бөліктерінде қолданылады.
|













