Тақырып бойынша 31 материал табылды

Есту мүшесінің құрылысы

Материал туралы қысқаша түсінік
Есту мүшесінің құрылысы
Материалдың қысқаша нұсқасы

«Тексерілді» А.Алшоразова

Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары



Білім беру ұйымының атауы:

276 орта мектеп

Бөлім:

8.3D Координация және реттелу

Педагогтің аты-жөні:

Дүзелбайқызы Әсел

Күні: 02.03.2026ж

Сыныбы : 8 «б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Тақырыбы:

Есту мүшесінің құрылысы. Естудің маңызы.Естудің бұзылуы себептері.Есту мүшесінің гигиенасы.Зертханалық жұмыс №12. Дыбысты қабылдау ерекшеліктерін зерттеу.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты:

8.1.7.2 дыбысты қабылдаудың ерекшіліктерін зерттеу және есту гигиенасы ережесін сипаттау;

Сабақтың мақсаты:

- дыбысты қабылдаудың ерекшіліктерін зерттейді және есту гигиенасы ережесін сипаттайды.

Құндылық:

Дәйексөз:

Тәуелсіздік пен отаншылдық.

«Патриотизм-ата-анаңды құрметтей білуің»

Құндылық:

  • Әділдік және жауапкершілік – өз денсаулығына жауапкершілікпен қарау, есту мүшесін қорғау ережелерін сақтау.

  • Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік – зертханалық жұмысты дәл әрі мұқият орындау, бақылау нәтижесін нақты тіркеу.

  • Жасампаздық және жаңашылдық – дыбысты қабылдау ерекшеліктерін зерттеп, ғылыми қорытынды жасау.

Сабақ барысы

/уақыты

Мұғалімнің әрекеті


Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 мин

І. Ұйымдастыру кезеңі:

Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.

Көрнекіліктер арқылы оқушыларды 3 топқа бөлу.

Психологиялық ахуал: "Естеймін-естімеймін" аудио эксперименті (3 минут) арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу.

Интернеттегі дыбыс генераторын пайдаланып Дыбыс жиіліктерін (мысалы, 18 000 Гц, 15 000 Гц, 12 000 Гц) қосу.

Оқушылардан дыбысты естуді тоқтатқан кезде қолын көтеруін сұрау.

Есту қабілетіне зиян келтірмеу үшін дыбыс деңгейін ең төменгі деңгейге көтеру

Құндылық:

  • Бірлік пен ынтымақ – сыныпта өзара қолдау мен жағымды қарым-қатынас орнату.

  • Әділдік пен жауапкершілік – әр оқушының құндылығын тең қабылдап, сабаққа жауапкершілікпен қатысу.

Сәлемдеседі, есту мүшесінің бөліктерін таңдау арқылы топқа бөлініп отырады.

Оқушылар дыбысты естуді тоқтатқан кезде қолын көтереді.




https://onlinetonegenerator.com/

4 мин

Үй тапсырмасы:

«Ұяшықтар» әдісі арқылы өткен тақырып бойынша білімдерін тексеру.

Құндылық:

  • Әділдік және жауапкершілік – тапсырманы өз бетінше орындау, дұрыс жауапты адал белгілеу.

Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік – көз құрылысы мен қызметін нақты әрі дәл көрсету

Бүгінгі сабақтың тақырыбымен және сабақтың мақсатымен таныстыру.

Интерактивті тақтада ұяшықтарды таңдау арқылы сұраққа жауап береді.

Бүгінгі сабақтың тақырыбымен және мақсатымен танысады.

Дескриптор :

-дұрыс жауап береді- 1 балл


Презентация

Қолданылған ЖИ: Chat gpt,Kling ai


Сабақтың ортасы


5 мин

Жасанды интеллект жасалған бейнебаян арқылы жаңа сабақтың мазмұнын түсіндіру.


Тақырып мазмұнын түсінеді. Сұрақтары болса қояды.





Бейнебаян

27 мин


Тапсырма 1: (топтық жұмыс)

Көрнекілікпен жұмыс.

Әр топқа жауап карточкаларын таратып беру. Құлақтың құрылысы мен сыртқы, ортаңғы және ішкі құлақ суретін іліп қою. Бос тұрған жерге оқушылар құлақтың құрылысы жазылған карточканы дұрысына әкеліп сәйкестендіреді.



Тапсырма 2: (топтық жұмыс)

Функционалдық сауаттылық тапсырмасы

Нұсқаулық:

Топқа берілген жағдаят пен талдау сұрақтарын топтасып талқылаңдар. Жауаптарыңды постер түрінде дайындаңдар. Топтық жауаптарың дайын болған соң сынып алдында қорғаңдар.

1-топ: "Құлаққаптағы қатты музыка"

? Жағдай: жасөспірім күн сайын музыканы максималды көлемде тыңдайды.

Талдау сұрақтары:

  • Құлақтың қандай бөліктері зардап шегеді?

  • Қандай белгілер пайда болуы мүмкін?

  • Есту қабілетінің жоғалуын қалай болдырмауға болады?

2-топ: "Ортаңғы құлақтың қабынуы"

? Жағдай: балаға суық тиді, бірақ емделмеді.

Талдау сұрақтары:

  • Құлақтың қай бөлігі зардап шекті?

  • Қабыну есту қабілетіне қалай әсер етеді?

  • Мұндай ауруларды қалай болдырмауға болады?

3-топ: "Құлақ қалқанының жарақаты"

? Жағдай: бала құлағына өткір затты салып, кездейсоқ құлақ қалқанын жарақаттады.

Талдау сұрақтары:

  • Құлақ қалқанымен не болды?

  • Бұл есту қабілетіне қалай әсер етеді?

  • Алғашқы медициналық көмек шаралары қандай?

Құндылық:

  • Бірлік және ынтымақ – топта бірлесіп жұмыс жасап, ортақ шешімге келу.

  • Әділдік және жауапкершілік – әр оқушы өз рөлін адал орындап, топ нәтижесіне жауап беру.

  • Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік – ғылыми терминдерді дұрыс қолдану, дәлелді жауап беру.

Саралау:

  • Қолдауды қажет ететін оқушыларға – тірек сызба мен терминдер банкі беріледі.

  • Орта деңгей – мәтінге сүйеніп талдау жасайды.

Жоғары деңгей – қосымша мысал келтіріп, қорытындыны тереңдетеді (мысалы, шу деңгейі және есту қабілеті

12 зертханалық жұмыс. Дыбысты қабылдау ерекшеліктерін зерттеу (есту қабілетін анықтау.)

Жұмыс мақсаты: есту қабілетін анықтау. Құрал-жабдықтар: сыбырлап сөйлеуді анықтауға арналған зерттеу парағы, 7 м-ден кем емес рулетка.

Жұмыс барысы:

Жұппен жұмыс істеу керек: алдымен бір оқушы зерттелуші, екіншісі зерттеуші рөлін атқарады. Сосын рөлдерін ауыстырады.

  1. Толық тыныштықта 6,5–7 м арақашықтықта зерттелуші кестедегі сөзді сыбырлап айтады.

  2. Зерттелуші кезек-кезек біресе оң, біресе сол құлағын жауып, зерттеушінің сөзін қайталайды. Зерттеуші сөздің дұрыс не қате айтылғанын жазып алады. 3. Егер айтушының сөзі қате болса, арақашықтық біртіндеп 5 м-ге дейін қысқартылады.


Мұғалім әрекеті:

  • Жұптарды ұйымдастырады.

  • Зертханалық жұмыстың қауіпсіздік және тыныштық ережесін еске салады.

  • Қашықтықты өлшеу тәртібін түсіндіреді (7 м → 6,5 м → 6 м → 5 м).


Құндылық:

Әділдік және жауапкершілік
– оқушы нәтижені шынайы тіркеп, өз денсаулығына жауапкершілікпен қарайды.

Саралау (қысқа)

  • Қолдауды қажет ететіндер: 3 қашықтықпен ғана орындайды (6 м, 5,5 м, 5 м), сөз саны 3.

  • Орта деңгей: толық алгоритм (7 м → 6,5 м → 6 м → 5 м), 5 сөз.

  • Жоғары деңгей: оң/сол құлақ нәтижесін салыстырып, айырмашылығын қысқа дәлелмен жазады.




Топ мүшелері құлақтың құрылысына жауап карточкаларын пайдаланып дұрысын сәйкестендіреді.












Топқа берілген жағдаят пен талдау сұрақтарын топтасып талқылайды. Жауаптарыңды постер түрінде дайындайды. Топтық жауаптарың дайын болған соң сынып алдында қорғайды.









































Зертханалық жұмыс мақсатымен танысады. Құрал жабдықтарды пайдаланып Жұмыс барысын реттілікпен орындайды.


Дескриптор:

-құлақтың құрылысын дұрыс анықтайды -1 балл

- сыртқы, ортаңғы және ішкі құлақтың біреуін дұрыс анықтайды-1 балл












Дескриптор:

- жағдаятты талқылайды-1 балл

- сұрақтарға жауап дайындайды-1 балл

- топтық қорғауға қатысады-1 балл









































Дескриптор:

- Рөлдерді дұрыс бөліп, нұсқаулық бойынша жұмыс жасайды-1 балл

-Әр құлақты жеке тексереді (оң/сол) -1 балл

- Нәтижені кестеге нақты және дұрыс жазады-1 балл

-Қашықтық өзгерген жағдайда нәтижені салыстырады -1 балл


көрнекіліктер






















Тапсырма парақтары

Плакат, түрлі түсті қаламдар























































Зерттеу парағы

4 мин

Бекіту тапсырмасы: wordwall. Платформасында сұрақтарды сәйкестендіру.

Есту мүшесінің гигиенасы ережесін ұсынады
















Үй тапсырмасы: Тақырыпты мазмұндау

Сұрақтарды мұқият тыңдайды.

Жауапты жылдам айтады немесе дәптерге жазады.


Бағалау (ауызша мадақтау):

«Жарайсың, тез жауап бердің!»

«Өте нақты анықтама!»

«Тамаша, ретімен түсіндірдің!»

«Керемет, сен бүгін белсендісің!»

https://wordwall.net/resource/107565806

Сабақ

тың соңы

2 мин

Рефлексия:

МИ”бағалау мен рефлексиясы

Құндылық:

Әділдік және жауапкершілік
– оқушы өз білім деңгейін шынайы бағалап, оқуына жауапкершілікпен қарайды.

Бағалау парағын толтырады.

Бүгінгі сабақ бойынша рефлексия жасайды.


1-10 баллдық жүйе бойынша өздерін бағалау парағына бағалайды.


Бағалау парағы



































Көз алмасы (bulbus oculi) 3 негізгі қабықтан және ішкі құрылымдардан тұрады.

1 Сыртқы қабық (талшықты қабық)

Ақ қабық (склера) – көздің ақ бөлігі

Қасаң қабық (роговица) – мөлдір алдыңғы бөлігі, жарықты өткізеді

2 Ортаңғы қабық (тамырлы қабық)

Нұрлы қабық (ирис) – көздің түсін береді

Кірпікшелі дене – көз бұршағын реттейді

Тамырлы қабық (хориоидея) – көзді қоректендіреді

3 Ішкі қабық

Тор қабық (сетчатка) – жарықты қабылдап, жүйке импульсіне айналдырады

Ішкі құрылымдары:

Көз бұршағы

Алдыңғы және артқы камера сұйықтығы

Шыны тәрізді дене

Қорытынды: көз алмасы 3 қабықтан тұрады, бірақ оның ішінде бірнеше маңызды бөліктер бар.

Қаласаңыз, суретпен түсіндіріп берейін.

Нұрлы қабық (ирис) – көздің алдыңғы бөлігінде орналасқан, қарашықты (көздің ортасындағы тесік) қоршап тұратын түрліүсті бөлігі.

Негізгі қызметтері:

Жарық мөлшерін реттеу

Нұрлы қабық қарашықтың көлемін үлкейтіп немесе кішірейтіп, көзге түсетін жарық мөлшерін бақылайды.

Жарық көп болса – қарашық кішірейеді.

Қараңғыда – қарашық үлкейеді.

Көзді қорғау

Артық жарықтан көздің ішкі құрылымдарын қорғайды.

Көздің түсін анықтау

Адамның көз түсі өк, қоңыр, жасыл т.б.) нұрлы қабықтағы пигмент мөлшеріне байланысты.

Қысқаша айтқанда, нұрлы қабықтың негізгі қызметі – көзге түсетін жарық ағынын реттеу және көзді қорғау.



Көз жасы безі — көз жасының түзілуіне жауап беретін мүше. Ол көздің үстіңгі сыртқы бөлігінде орналасқан.

Негізгі қызметтері:

Көз жасын өндіру

Көздің бетіне таралатын жас сұйықтығын бөледі.

Көзді ылғалдандыру

Қасаң қабықтың құрғап кетуінен сақтайды.

Қорғаныш қызметі

Жас құрамындағы бактерияларға қарсы заттар көзді инфекциядан қорғайды.

Көзді тазарту

Шаң-тозаң мен бөгде заттарды шайып шығарады.

Қысқаша айтқанда, көз жасы безінің басты қызметі — көз жасын бөліп, көзді ылғалдандыру және қорғау.



Кітапты көзден шамамен 30–35 см қашықтықта ұстау керек.

Неге дәл осы қашықтық?

Бұл – көзге ең қолайлы оқу арақашықтығы.

Көз бұлшықеттері қатты шаршамайды.

Көру қабілетінің нашарлауын алдын алуға көмектеседі.

? Қосымша кеңес:

Жарық жеткілікті болуы керек.

20–30 минут сайын көзге демалыс беру қажет.

кітап пен көздің арасы шамамен 30–35 см болғаны дұрыс.

Телефонды қараңғыда қолдану көзге бірнеше себеппен зиян:

1. Көздің шаршауы

Қараңғы ортада экран жарығы өте айқын көрінеді. Көз қарашығы қатты кеңейеді, ал жарық экран оны тез тарылтады — бұл көз бұлшықеттеріне артық күш түсіреді.

2. Көрудің уақытша бұзылуы

Ұзақ қарау көздің құрғауына, бұлдырауына және бас ауруына әкелуі мүмкін.

3. Көздің құрғауы

Экранға қарағанда адам сирек жыпылықтайды, сондықтан көз жасы аз бөлініп, көз құрғайды.

4. Ұйқының бұзылуы

Экраннан шығатын көк жарық ұйқы гормоны — мелатониннің бөлінуін азайтады. Соның салдарынан ұйықтау қиындайды.







































Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
23.05.2026
0
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12