Физика пәнінде PASCO құрылғыларын қолдану арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту

«Үшқоңыр орта мектем-гимназиясы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің физика пәнінің мұғалімі Алимжанова Айжан Абдиканиевна

«А.Байжанов атындағы орта мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің физика пәнінің мұғалімі Нуртазина Галия Умирзаковна

Физика пәнін оқыту барысында оқушылардың ғылыми-зерттеушілік дағдыларын жетілдіру, тәжірибелік жолмен заңдылықтарды ашуға баулу ерекше маңызды. Өйткені физика – тек теориялық білімді ғана емес, оны тәжірибеде дәлелдеп, қоршаған ортамен байланыстыратын ғылым. Бұл тұрғыда заманауи цифрлық зертханалық құралдарды, соның ішінде PASCO құрылғыларын пайдалану оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың тиімді жолы болып табылады.

PASCO құрылғылары оқу процесін жаңаша ұйымдастыруға мүмкіндік береді. PASCO датчиктері оқушыларға:

• тәжірибелерді сапалы әрі дәл орындауға;

• алынған деректерді компьютерде өңдеуге;

• графиктер, диаграммалар тұрғызуға;

• алынған нәтижелерді нақты өмірлік жағдайларда қолдануға жағдай жасайды.

Мұндай мүмкіндіктер оқушылардың білімін тек репродуктивті түрде емес, шығармашылық тұрғыдан қолдануына ықпал етеді. Олар өздігінен тәжірибе жүргізіп, нәтижесін талдап, қорытынды жасау арқылы ғылыми-зерттеушілік мәдениетін қалыптастырады. Сонымен қатар, сандық технологияларды пайдалану ақпараттық сауаттылықты арттырып, ХХІ ғасыр дағдыларын дамытуға ықпал етеді.

Факультативтік курс бағдарламасының басты ерекшелігі – оқушылардың алған білімдерін өмірлік жағдаймен байланыстырып, болашақ мамандық таңдауда дұрыс бағдар алуына көмектесуінде. PASCO құрылғыларымен жұмыс жасау барысында оқушылар STEM бағытындағы құзыреттіліктерді меңгереді: ғылыми ойлау, зерттеу жүргізу, деректерді талдау, нәтижені интерпретациялау және оны графикалық түрде ұсыну.

Курстың маңызы – оқушыларды инженерлік, техникалық және ақпараттық технологиялар саласына қызықтырып, кәсіби бағдар беруде. Факультатив сабақтары арқылы оқушылар тек дайын ақпаратты игеріп қана қоймай, өз бетінше ізденіп, ғылыми жаңалық ашуға ұмтылады. Бұл олардың функционалдық сауаттылығын дамытып қана қоймай, шығармашылық және сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерін жетілдіреді.

Осылайша, «Физика пәнінде PASCO құрылғыларын қолдану арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту» тақырыбындағы факультативтік курс қазіргі білім беру талаптарына сай, оқушылардың зерттеушілік және практикалық дағдыларын жетілдіруге бағытталған өзекті бағдарлама болып табылады.

Факультатив сабақтың мақсаты мен маңызы

Факультативтің басты мақсаты – оқушылардың физикалық құбылыстарды тәжірибелік жолмен зерттеу арқылы функционалдық сауаттылығын дамыту, зерттеушілік және инженерлік ойлау қабілеттерін қалыптастыру.

Маңызы:

• оқушыларды ғылыми-зерттеу әдістерімен таныстыру;

• заманауи цифрлық құралдармен жұмыс істеу дағдыларын жетілдіру;

• алған білімді күнделікті өмірде және болашақ кәсіби қызметінде қолдануға үйрету.

Курстың мақсаты

• PASCO зертханалық құралдарын пайдалана отырып, физикалық тәжірибелерді орындау;

• деректерді жинау, өңдеу, талдау және интерпретациялау дағдыларын қалыптастыру;

• оқушылардың шығармашылық ойлауын, логикалық қабілетін, сын тұрғысынан ойлауын дамыту;

• инженерлік және техникалық мамандықтарға қызығушылығын арттыру.

Міндеттері

1. Физикалық құбылыстарды тәжірибелік тұрғыда зерттеу дағдыларын қалыптастыру.

2. Оқушыларды ғылыми әдіснамамен таныстыру.

3. PASCO құралдарының мүмкіндіктерін тиімді пайдалану.

4. Эксперименттік жұмыстар арқылы сыни ойлау және талдау қабілеттерін дамыту.

5. Топпен жұмыс, бірлескен зерттеу жүргізу дағдыларын жетілдіру

Факультативтің практикалық маңыздылығы

• оқушылар нақты тәжірибелер жүргізу арқылы білімін бекітеді;

• деректерді сандық талдау арқылы ғылыми қорытынды жасауға үйренеді;

• STEM бағытындағы дағдыларды меңгеру болашақта инженерлік, ақпараттық технологиялар, энергетика, медицина салаларына дайындыққа ықпал етеді;

• оқушыны өздігінен ізденуге, шешім қабылдауға баулиды.

Сабақты жүргізу әдістері

• Зертханалық тәжірибелер – PASCO датчиктері арқылы нақты тәжірибелер жасау;

• Жобалық әдіс – шағын зерттеу жобаларын қорғау;

• Топтық жұмыс – бірлесіп тәжірибе орындау және қорытынды жасау;

• Мультимедиялық әдіс – компьютер, арнайы бағдарламалар арқылы деректерді өңдеу, график тұрғызу;

• Сыни тұрғыдан ойлау әдістері – проблемалық сұрақтар қою, пікірталас, талдау.

Оқушылардың меңгеруі тиіс білімдері мен дағдылары

Білімдері:

• физикалық шамаларды өлшеу әдістері;

• тәжірибелік деректерді жинау және өңдеу принциптері;

• графиктік және статистикалық талдау негіздері;

• ғылыми-зерттеу жұмысының кезеңдері.

Дағдылары:

• PASCO құралдарын пайдаланып эксперимент жүргізу;

• деректерді компьютерлік бағдарламалар арқылы өңдеу;

• алынған нәтижелерді түсіндіру және қорытынды шығару;

• ғылыми жобалар мен баяндамалар дайындау;

• топпен жұмыс жасау, өз ойын дәлелдеп қорғау.

Жаңашылдығы

• Физика сабағында дәстүрлі құралдардың орнына PASCO заманауи цифрлық зертханалық құрылғыларын қолдану арқылы тәжірибелер жүргізу;

• Оқушылардың деректерді жинап қана қоймай, онлайн талдау, график тұрғызу, сандық модель жасау мүмкіндіктерін қолдануы;

• STEM білім беру бағытын ескере отырып, физика пәнін инженерлік, технологиялық және бағдарламалық қамтамасыз етумен кіріктіру;

• Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған практикалық-ғылыми әдістердің қолданылуы;

• Оқытудың зерттеушілік, жобалық, интерактивті әдістерін біріктіру.

Өзектілігі

• Қазіргі қоғамда цифрлық сауаттылық пен ғылыми-зерттеу дағдылары сұранысқа ие;

• Қазақстандағы білім беру жүйесінің басты міндеті – оқушыларды алған білімін өмірде қолдана білуге үйрету;

• Физика – тек теория емес, тәжірибелік ғылым. PASCO құрылғыларын пайдалану арқылы оқушы заңдылықтарды өз қолымен ашып, білімді өмірлік жағдаймен байланыстырады;

• Инженерлік, ІТ, энергетика, медицина сияқты болашақ мамандықтарға бейімдеудің тиімді құралы;

• Оқушыларды халықаралық стандарттарға сай ғылыми зерттеу әдістерімен таныстыру.

Күтілетін нәтижелер

Оқушылар:

1. Физикалық құбылыстарды тәжірибелік жолмен зерттеп, деректерді жинау, өңдеу және талдау дағдыларын меңгереді;

2. PASCO құралдарымен жұмыс істеу арқылы заманауи ғылыми-зерттеу әдістерін игереді;

3. Графиктер тұрғызу, диаграмма жасау, нәтижелерді цифрлық ортада өңдеуді үйренеді;

4. Өз ойларын ғылыми тілде жеткізе алатын, зерттеу нәтижелерін қорғауға қабілетті тұлға болып қалыптасады;

5. Жобалық және зертханалық жұмыстарды орындау арқылы топпен және жеке жұмыс жасау дағдыларын дамытады;

6. Алған білімдерін өмірлік жағдайларда қолдануға, тұрмыстық-техникалық мәселелерді шешуге үйренеді;

7. STEM және инженерлік бағыттағы кәсіби бағдарын анықтайды, болашақ мамандыққа қызығушылығы артады.