Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

Тақырып бойынша 13 материал табылды

Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

Материал туралы қысқаша түсінік

Материалдың қысқаша нұсқасы

Жексенаев М.К.

«Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

авторлық бағдарлама

2025

DrawObject1

ӘӨЖ 620.425.365

Ж 781

Рецензент: Семей қаласының Шәкәрім атындағы университеті КеАҚ

Тарих кафедрасының профессоры, тарих ғылымдарының кандидаты А.Исин

Ж 781

Жексенаев Мейрамгали Кенеспекович

«Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану» авторлық бағдарлама,

Семей 2025 ж. 56 бет.

DrawObject2

Түсінік хат

Бағдарлама оқушылардың физикалық құбылыстарды зерттеуге деген қызығушылығын арттыру және олардың зерттеу, шығармашылық және инженерлік дағдыларын дамыту үшін жобалау әдісін қолдануды көздейді.

Жобалау әдісі – оқушылардың белгілі бір мәселені зерттеу, оны шешу жолдарын ұсыну және нақты нәтиже шығару арқылы білім алуына негізделген тәсіл. Бұл әдіс физика сабағында оқушылардың теориялық білімдерін тәжірибеде қолдануға мүмкіндік береді.

Өзектілігі: Қазіргі білім беру жүйесінде оқушылардың зерттеу дағдыларын дамыту, шығармашылық қабілеттерін жетілдіру және өмірлік жағдайларға бейімдеу маңызды болып отыр. Жобалау әдісі – оқушылардың белсенділігін арттырып, өз бетінше білім алуға, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік беретін тиімді тәсілдердің бірі. Бұл әдіс физика пәнін оқытуда теория мен тәжірибені ұштастыруға көмектесіп, оқушылардың логикалық ойлау қабілетін, мәселелерді шешу дағдыларын дамытуға ықпал етеді.

Жаңашылдығы:

Оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру үшін жобалық жұмыстарды STEM технологияларымен, цифрлық платформалармен біріктіру.

Физикалық құбылыстарды зерттеу барысында Arduino, робототехника, виртуалды зертханалар мен сандық модельдеуді қолдану.

Кәсіби бағдар беру мақсатында инженерлік және ғылыми жобаларды әзірлеу арқылы білімді тәжірибемен байланыстыру.

Мақсаты:

Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану арқылы оқушылардың шығармашылық және зерттеу дағдыларын дамыту, олардың теориялық білімдерін тәжірибелік жұмыстармен ұштастыра отырып, функционалдық сауаттылығын арттыру.

Міндеттері:

Оқушыларды зерттеу жұмыстарын жүргізуге, ғылыми жобалар әзірлеуге үйрету.

Оқу материалын өмірмен байланыстыра отырып, практикалық дағдыларды қалыптастыру.

Топтық және жеке жобалар арқылы оқушылардың коммуникативтік, сын тұрғысынан ойлау қабілеттерін дамыту.

Интерактивті әдістер мен цифрлық технологияларды пайдалану арқылы оқыту сапасын арттыру.

Эксперименттік зерттеулер жүргізу дағдыларын дамыту және инновациялық ойлауға бағыттау.

Жұмыстың ғылыми-әдістемелік деңгейі:

Бағдарлама физика пәнін оқытуда жобалау әдісін қолданудың ғылыми-әдістемелік негіздерін қарастырады. Жобалау әдісі – оқушылардың белсенді танымдық әрекетін дамытатын, шығармашылық және зерттеу дағдыларын жетілдіретін заманауи педагогикалық технологиялардың бірі.

Ғылыми негіздеме:

Бағдарлама педагогика, дидактика және когнитивтік психология қағидаларына негізделеді.

Физиканы оқытуда проблемалық оқыту, конструктивтік оқыту және STEM әдістерімен интеграцияланған.

Блум таксономиясы, конструктивистік оқыту теориясы және жоба әдістемесінің білім беру жүйесіндегі маңыздылығы ескеріледі.

Оқушылардың зерттеу және жобалау дағдыларын дамыту үшін Ж. Пиаже, Л. Выготский және Дж. Дьюи еңбектеріндегі білімді тәжірибемен байланыстыру принциптері қолданылады.

Әдістемелік негіздер:

Жобалау әдісі білімді тәжірибелік әрекеттер арқылы меңгертуге бағытталады.

Құзыреттілікке негізделген оқыту принциптері енгізіледі (зерттеушілік, шығармашылық, коммуникативтік дағдыларды дамыту).

Физикалық заңдар мен құбылыстарды нақты өмірмен байланыстыру арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру.

Проблемалық оқыту, модельдеу, эксперименттік зерттеу әдістерін қолдану.

Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ), виртуалды зертханалар мен Arduino, STEM платформаларын пайдалану.

Оқу процесінде жүзеге асыру тәсілдері:

Физикалық жобаларды орындау: Оқушылар шағын зерттеу жұмыстарын жүргізіп, өздері жасаған модельдер арқылы физикалық заңдылықтарды дәлелдейді.

Интерактивті әдістер: Дебат, топтық жұмыс, миға шабуыл, проблемалық жағдайларды шешу.

Эксперименттік зерттеу: Физикалық құбылыстарды өздігінен зерттеу және нақты тәжірибелер жасау.

Цифрлық технологияларды пайдалану: Оқушылар сандық модельдеу әдістерін, виртуалды зертханаларды пайдалана отырып, жобалар әзірлейді.

Бағалау жүйесі: Жобаларды қорғау, өзін-өзі және өзара бағалау, критериалды бағалау әдістері енгізіледі.

Күтілетін нәтижелер:

Оқушылардың зерттеу, талдау және шешім қабылдау дағдылары дамиды.

Физикаға деген қызығушылығы артады, теория мен тәжірибе арасындағы байланысты терең түсінеді.

Оқушылар ғылыми жобаларға қатысуға дайындалады.

Инженерлік және техникалық бағыттағы мамандықтарға кәсіби бағдар беріледі.

Ғылымилығы:

Бағдарлама физика пәнін оқытуда жобалау әдісін қолданудың ғылыми негіздерін қарастырады. Оның мазмұны заманауи педагогикалық, психологиялық және әдістемелік зерттеулерге сүйенеді.

Ғылыми негіздеме:

Жобалау әдісінің теориялық-әдіснамалық негіздері келесі ғылыми бағыттарға сүйенеді:

Конструктивистік оқыту теориясы (Ж. Пиаже, Л. Выготский, Д. Дьюи): оқушының білімді өз бетінше меңгеруі, тәжірибе арқылы түсінуі.

Проблемалық оқыту (Дж. Брунер, М. Махмутов): зерттеу жүргізу арқылы жаңа білім алу, гипотезаларды тексеру.

STEM-білім беру (Ф. Фриман, Дж. Коул): жаратылыстану-ғылыми пәндерді интеграциялау арқылы тәжірибелік дағдыларды қалыптастыру.

Зерттеушілік оқыту (Р. Фейер, Э. Дьюи): оқушының өздігінен ізденуін, эксперимент жүргізуін және нәтижелерді талдауын дамыту.

Бұл теориялар білім алушының зерттеу, талдау және практикалық әрекет ету қабілеттерін жетілдіруге бағытталған.

Физика ғылымымен байланысы:

Жобалау әдісі арқылы оқушылар физикалық заңдар мен құбылыстарды зерттеу үшін тәжірибелер жүргізеді.

Оқушылар Arduino, датчиктер, сандық модельдеу бағдарламалары арқылы нақты ғылыми зерттеулер жасай алады.

Эксперименттік әдіс – физиканың негізгі зерттеу тәсілі болғандықтан, бағдарлама оқушылардың ғылыми әдістерді меңгеруіне ықпал етеді.

Физиканың инженерия, нанотехнология, энергетика, астрономия сияқты салаларымен байланысы көрсетіледі.

Ғылыми зерттеу әдістерін қолдану:

Бағдарламада келесі ғылыми әдістер қолданылады:

Бақылау: Физикалық құбылыстарды сырттай зерттеу және талдау.

Эксперимент: Физикалық заңдылықтарды тәжірибе жүзінде дәлелдеу.

Модельдеу: Құбылыстарды компьютерлік немесе макеттік модельдер арқылы зерттеу.

Салыстыру: Әртүрлі эксперименттік нәтижелерді салыстырып, қорытынды жасау.

Анализ және синтез: Алынған мәліметтерді өңдеп, тұжырым жасау.

Ғылыми жаңашылдығы:

Физиканы оқытуда дәстүрлі теориялық білімнен тәжірибеге негізделген оқытуға көшу.

Сандық технологияларды (виртуалды зертханалар, Arduino, 3D модельдеу) кеңінен қолдану.

Физикалық зерттеулерді жүргізуде STEM әдісін пайдалану.

Инженерлік жобаларға бағытталған білім беру моделін енгізу.

Тұрақтылық-мазмұндық бөлім

1-тоқсан. Физикадағы жобалау әдісінің негіздері

1. Кіріспе. Физикадағы жобалау әдісі және оның маңызы

2. Жоба тақырыбын таңдау және зерттеу мәселелерін анықтау

3-4.Физикалық құбылыстарды зерттеу әдістері. Физикалық заңдылықтарды зерттеу: тәжірибелік жұмыс

5-6.Деректерді өңдеу және гипотеза құру. Зерттеу жоспарын әзірлеу.

2-тоқсан. Жобаны орындау және талдау

7-8. Физикалық тәжірибелер жүргізу.

9-10. Сандық модельдеу және Arduino көмегімен физикалық құбылыстарды зерттеу. Эксперимент нәтижелерін сараптау

11-12.Жобаның алғашқы нұсқасын дайындау. Топтық жоба қорғау

3-тоқсан. Жобаларды пысықтау және толықтыру

13. Кері байланыс және жобаға түзету енгізу.

14-16.Инженерлік жобаларды физикамен байланыстыру

17-18. Энергетика және экологияға қатысты жобалар

Робототехника және физика

20-22.Физикалық құбылыстарды 3D модельдеу. Жобаның екінші нұсқасын әзірлеу

23. Сараптау және бағалау критерийлері

4-тоқсан. Қорытынды жобаларды әзірлеу және қорғау

24.Жоба жазу ережелері және құрылымы

25-26.Физикалық эксперимент нәтижелерін баяндау

27.Бейнеролик және презентация жасау

28-29.Жобаны қорғауға дайындық. Жобаны қорғау.

30-31.Физикалық жобаларды дамыту перспективалары

32.Жобалардың өмірдегі маңызы

33.Интерактивті көрме ұйымдастыру

34.Қорытынды тест.

НОРМАТИВТІ БӨЛІМ

«Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

авторлық бағдарламасының күнтізбелік-тақырыптық жоспары:

34 сағат, аптасына 1 рет

№	Тақырып	Оқу мақсаты	Сағат саны			Нәтиже, өнім
№	Тақырып	Оқу мақсаты	Барлығы	Лекция/	Практика	Нәтиже, өнім
1	Кіріспе. Физикадағы жобалау әдісі және оның маңызы	Оқушыларды курс мақсатымен таныстыру. Физикадағы жобалау әдісі және оның маңызын ашу.	1	1		постер немесе электронды презентация дайындайды.
2	Жоба тақырыбын таңдау және зерттеу мәселелерін анықтау	Оқушыларға ғылыми жоба тақырыбын таңдау жолдарын үйрету.	1	1		Оқушылар ғылыми жоба тақырыбын дұрыс таңдауды үйренеді. Зерттеу мәселесін анықтап, оны шешу жолдарын ұсынады.
3	Физикалық құбылыстарды зерттеу әдістері. Физикалық заңдылықтарды зерттеу: тәжірибелік жұмыс	Оқушыларға физикалық құбылыстарды зерттеу әдістерін түсіндіру Физикалық заңдылықтарды анықтау үшін тәжірибе жүргізу дағдыларын қалыптастыру.	2	1	1	SMART мақсат қою дағдыларын дамытады.
4	Деректерді өңдеу және гипотеза құру. Зерттеу жоспарын әзірлеу.	Оқушыларға ғылыми зерттеу жұмысының құрылымын түсіндіру. Деректерді жинау және өңдеу әдістерін үйрету.	1	1	1	зерттеу жоспары (гипотеза, әдіс, күтілетін нәтиже).
5	Физикалық тәжірибелер жүргізу.	Оқушыларға физикалық тәжірибелердің маңызын түсіндіру. Эксперимент жүргізу әдістерін үйрету. Деректерді жинау, өңдеу және қорытынды жасау дағдыларын қалыптастыру.	2	1	1	Графиктер, диаграммалар (эксперимент нәтижелерін көрсету үшін).
6	Сандық модельдеу және Arduino көмегімен физикалық құбылыстарды зерттеу. Эксперимент нәтижелерін сараптау	Оқушыларды сандық модельдеу ұғымымен таныстыру және оның физикалық құбылыстарды зерттеудегі рөлін көрсету. Arduino платформасын қолдана отырып, тәжірибелік зерттеу жүргізу.	2	1	1	Қорытынды рефлексия парағы (зерттеуден алынған негізгі тұжырымдар). Топтық презентациялар (өздерінің зерттеу нәтижелерін қорғау).
7	Жобаның алғашқы нұсқасын дайындау. Топтық жоба қорғау	Оқушыларды ғылыми жоба құру дағдыларын қалыптастыруға үйрету Жоба жұмысының алғашқы нұсқасын дайындау және оны қорғау тәсілдерін меңгеру	2	1	1	Графиктер, диаграммалар (эксперимент нәтижелерін көрсету үшін).
8	Кері байланыс және жобаға түзету енгізу.	Оқушылардың жобалық жұмыстары бойынша сындарлы кері байланыс беру дағдыларын қалыптастыру. Жобаны жетілдіру үшін алынған ұсыныстарды талдау және түзету енгізу.	2	1	1	Топтық презентациялар (өздерінің зерттеу нәтижелерін қорғау).
9	Инженерлік жобаларды физикамен байланыстыру	Оқушыларға инженерлік жобалаудың негіздерін түсіндіру.	2	1	1	Физика заңдылықтарын инженерлік жобаларға қолдану жолдарын көрсетеді.
10	Энергетика және экологияға қатысты жобалар	Оқушыларға энергия көздері және олардың экологияға әсері туралы түсінік беру.	2	1	1	Энергетиканың заманауи баламалары мен экологиялық мәселелерді зерттеу тәсілдерін ұсынады.
11	Робототехника және физика	Физика заңдары мен робототехника арасындағы байланысты түсіндіру.	2	1	1	Қарапайым робототехникалық жүйелерді жобалайды және құрады.
12	Физикалық құбылыстарды 3D модельдеу. Жобаның екінші нұсқасын әзірлеу.	Оқушылардың физикалық құбылыстарды компьютерлік модельдеу арқылы түсінуін тереңдету. 3D модельдеу құралдарын пайдалана отырып, физикалық процестерді визуализациялау.	2	1	1	3D модельдер, Симуляциялар, Тәжірибелік есептер, Жоба постері немесе презентациясы
13	Сараптау және бағалау критерийлері	Оқушыларға сараптау және бағалау критерийлерін түсіндіру. Эксперимент нәтижелерін бағалау дағдыларын қалыптастыру.	2	1	1	Оқушылар бағалау критерийлерін түсінеді Зерттеу жұмыстарын сараптай алады Физикалық құбылыстарды талдау қабілеті артады
14	Жоба жазу ережелері және құрылымы	Оқушыларды ғылыми жобаның құрылымымен және жазу ережелерімен таныстыру. Ғылыми зерттеу жүргізу және жоба құрастыру дағдыларын дамыту.	1	1		Оқушылар жоба құрылымын түсінеді. Өз тақырыптарын таңдап, бастапқы құрылым жасайды. Ғылыми стильмен жұмыс істеу дағдылары қалыптасады.
15	Физикалық эксперимент нәтижелерін баяндау	Оқушыларға физикалық эксперимент нәтижелерін өңдеу, сараптау және баяндау әдістерін үйрету.	2	1	1	Ғылыми тілде тұжырым жасау және нәтижелерді график, кесте түрінде ұсынадды.
16	Бейнеролик және презентация жасау	Оқушыларға ғылыми бейнеролик және презентация жасау дағдыларын үйрету.	1		1	Ақпаратты жүйелеу және көрнекі түрде баяндайды.
17	Жобаны қорғауға дайындық. Жобаны қорғау.	Оқушылардың зерттеу жобаларын жүйелі түрде дайындап, презентация жасау дағдыларын қалыптастыру.	2	1	1	Тақырыпты ғылыми негізде дәлелдеп, өз ойын логикалық түрде жеткізеді. Презентация
18	Физикалық жобаларды дамыту перспективалары	Физикалық жобаларды дамыту мүмкіндіктерін зерттеу.	2	1	1	Презентация, ұсыныстар
19	Жобалардың өмірдегі маңызы	Оқушыларға ғылыми жобалардың маңызын түсіндіру. Физикадағы жобалардың күнделікті өмірмен байланысын көрсету.	1		1	Оқушылар физикалық жобалардың қоғамдағы рөлін түсінді.
20	Интерактивті көрме ұйымдастыру	Оқушылардың физика бойынша жобалау дағдыларын көрсетуіне мүмкіндік беру. Физикалық құбылыстарды тәжірибе арқылы таныстыру.	1		1	Интерактивті көрме, презентация, постерлер
21	Қорытынды тест	Оқушылардың физика бойынша жобалау әдісін меңгеру деңгейін бағалау.	1	1		Тест қорытындысы
	Барлығы		34

АҚПАРАТТЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК БӨЛІМ

Авторлық бағдарлама аясында қамтылған тақырыптар білім беру стандартына сай игеруге тиісті мазмұнды қамтиды;
Авторлық бағдарлама мазмұнындағы тақырыптарды игеруде оқу барысында қолданылатын жаңартылған білім берудің әдіс-тәсілдері тақырыпты толық меңгеруге ықпал етеді;
Орындалатын әрбір тапсырма оқушылардың физика пәні бойынша білімдерін толықтырып, алған білімдерін өмірде қолдана білуге жәрдемдеседі;
Оқушылардың тапсырмаларды орындауы қалыптастырушы бағалау арқылы бағаланады;
Бағдарлама мазмұны толықтай алғанда оқушылардың физикалық-логикалық ойлау қабілеттерінің артуына септігін тигізеді.

Бағдарлама бойынша бағалау түрлері

1. Формативті бағалау:

- Мақсаты: Оқушылардың оқу процесі барысында жетістіктерін күнделікті бақылау және оларды қолдау.

- Әдістері:

- Жеке тапсырмалар орындау барысындағы жетістіктерді бақылау.

- «Жетістік баспалдағы», «Түрлі түсті карточкалар» арқылы кері байланыс.

- Оқушылардың өзін-өзі бағалауы мен бірін-бірі бағалауы.

- Сабақ соңындағы рефлексия («Не үйрендім?», «Не қиын болды?»).

2. Суммативті бағалау (қорытынды бағалау):

- Мақсаты: Белгілі бір кезеңдегі (тақырып, тарау, тоқсан соңында) оқушылардың білім мен дағдыларын жинақтау.

- Әдістері:

- Логикалық тапсырмалар мен есептерге арналған тест жұмыстары.

- Қорытынды викторина немесе олимпиада ұйымдастыру.

- Шығармашылық жобаны қорғау және оның нәтижелерін бағалау.

3. Критериалды бағалау:

- Мақсаты: Белгілі бір критерийлер негізінде тапсырмаларды орындау деңгейін анықтау.

- Әдістері:

- Әрбір тапсырма үшін нақты критерийлер белгілеу (дәлдік, шешімнің логикасы, уақыт тиімділігі).

- Оқушының өз жұмысын белгіленген критерийлермен салыстырып, өзін-өзі бағалауы.

- Топтық жұмыстарда рөлдер мен үлесті бағалау.

4. Топтық және жұптық бағалау:

- Мақсаты: Командалық жұмыс нәтижесінде оқушылардың ынтымақтастық дағдыларын бағалау.

- Әдістері:

- Әр топтың шешімдерін қорғауы және оның тиімділігіне баға беру.

- Топ ішінде рөлдерге сәйкес жұмыс нәтижелерін талдау.

- Бірін-бірі бағалау парақтары.

5. Шығармашылық бағалау:

- Мақсаты: Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін және тапқырлық деңгейін анықтау.

- Әдістері:

- Өз бетінше құрастырылған логикалық есептерге баға беру.

- Оқушының шығармашылық жобаларын презентациялау және топ алдында қорғау.

6. Диагностикалық бағалау:

- Мақсаты: Бағдарлама басында оқушылардың бастапқы білім деңгейін анықтау.

- Әдістері:

- Алғашқы тест немесе логикалық тапсырмалар жинағын орындау.

- Диагностикалық сұхбаттар мен сұрақ-жауап сессиялары.

7. Өзін-өзі бағалау:

- Мақсаты: Оқушылардың өз жұмысын талдап, нәтижелерін жақсарту үшін өзіндік бақылауды дамыту.

- Әдістері:

- «Менің бүгінгі жетістігім» әдісі.

- Сабақ соңында «Жетістіктер парағын» толтыру.

- Өз күшті және әлсіз жақтарын талдау.

8. Интерактивті бағалау:

- Мақсаты: Техникалық құралдар мен цифрлық платформалар арқылы оқушылардың жетістіктерін бағалау.

- Әдістері:

- Kahoot, Quizizz, Google Forms платформаларын пайдалану.

- Электронды викториналар немесе интерактивті логикалық ойындар.

9. Портфолио арқылы бағалау:

- Мақсаты: Оқушының оқу барысындағы жетістіктері мен өсу динамикасын бақылау.

- Әдістері:

- Қағаз немесе электронды портфолио жүргізу.

- Оқушының ең жақсы жұмыс үлгілерін жинақтап, талдау.

10. Рефлексиялық бағалау:

- Мақсаты: Оқушылардың сабақ барысында алған білімдері мен өздерінің жеке жетістіктерін сезіну.

- Әдістері:

- «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі.

- Сабақ соңында «Бағдаршам» әдісімен түсінікті, қиындықты немесе меңгерілмеген тұстарды белгілеу.

Бағдарлама бойынша бағалау түрлері оқушылардың әр түрлі дағдыларын кешенді түрде бағалауға, олардың білім деңгейін анықтауға және өздерінің білім алу жолдарын жетілдіруге мүмкіндік береді. Бағалау үдерісі объективті, әділ және мотивациялық сипатқа ие болуы тиіс.

Оқытуды ұйымдастыруға арналған әдістемелік нұсқаулар

Бағдарламаның әдістемелік бөлімі оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, физика пәніне деген қызығушылығын арттыру және практикалық дағдыларын жетілдіру үшін тиімді оқыту әдістері мен тәсілдерін анықтауға арналған.

1. Оқыту принциптері:

1. Ғылымилық:

Оқыту үдерісінде физика ғылымының заңдылықтары, логикалық заңдар және нақты мысалдар қолданылады.

2. Түсініктілік:

Сабақ мазмұны оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай жеңіл әрі қызықты етіп ұсынылады.

3. Ізгілендіру:

Әр оқушының жеке қабілеттері ескеріледі, оларды жеке тұлға ретінде қолдау мақсатында түрлі әдіс-тәсілдер қолданылады.

4. Көрнекілік:

Көрнекі құралдар, графикалық сызбалар, диаграммалар, мультимедиа ресурстары және интерактивті технологиялар қолданылады.

5. Дамытушылық:

Сабақ барысында физикалық тапсырмаларды орындау арқылы оқушылардың шығармашылық және аналитикалық қабілеттері жетілдіріледі.

2. Сабақтарды ұйымдастыру әдістемесі:

1. Дәстүрлі сабақ элементтері:

- Жобаға қатысты физикалық тапсырмаларды түсіндіру, шешім жолдарын көрсету.

- Оқушылардың өздігінен жұмыс істеуіне арналған жаттығулар.

- Жұптық және топтық жұмыстар арқылы өзара үйрену.

2. Интерактивті әдістерді пайдалану:

- Kahoot, Quizizz, Google Forms сияқты платформаларды логикалық тапсырмалар мен викториналар өткізуге қолдану.

- Электрондық ресурстар арқылы қызықты логикалық ойындар ұйымдастыру.

3. Топтық жұмыс:

- Логикалық есептерді бірігіп шешу.

- Әр топ мүшесінің үлесін бағалау арқылы бірлескен жұмысты дамыту.

4. Шығармашылық тапсырмалар:

- Оқушыларға өз бетінше логикалық есептер құрастыру және оларды қорғау.

- Тапсырмаларды орындауда ерекше тәсілдер мен шешімдер ұсыну.

5. Рефлексия:

- Әр сабақ соңында оқушылардың алған білімдерін талдау.

- «Не үйрендім?», «Қандай қиындықтар кездесті?» деген сұрақтарға жауап беру арқылы өзін-өзі бағалау.

3. Оқытудың әдістері мен тәсілдері:

1. Проблемалық оқыту:

- Оқушыларға жобаға қатысты физикалық есептер немесе тапсырмаларды қиындық деңгейіне сәйкес беру.

- Жаңа тақырыпты проблемалық сұрақ арқылы түсіндіру.

2. Сыни тұрғыдан ойлау:

- «Фишбоун», «Кубизм», «Т-кестесі» әдістері арқылы логикалық мәселелерді шешу.

- Тапсырмаларды шешуде талдау және дәлелдемелер келтіру.

3. Ойын әдістері:

- Танымдық ойындар, мысалы: судоку, ребус, басқатырғыштар шешу.

- Жарыс элементтерін пайдалану арқылы қызығушылықты арттыру.

4. Демонстрациялық әдістер:

- - Диаграммалар, кестелер, анимациялар арқылы шешімдерді визуализациялау.

5. Топтық және жұптық тәсілдер:

- Шағын топтармен жұмыс істеп, әр оқушының белсенді қатысуын қамтамасыз ету.

- Жұптық диалогтар арқылы логикалық тапсырмаларды талқылау.

6. Жобалық әдіс:

- Оқушыларды физикалық құбылыстарға негізделген жобалар дайындауға үйрету.

- Жобаларын қорғау арқылы оларды идеяларын тұжырымдауға баулу.

4. Бағалау тәсілдері:

- Критериалды бағалау: Әр тапсырманың орындалу сапасына нақты критерийлер арқылы баға беру.

- Өзін-өзі және бірін-бірі бағалау: Сабақ соңында оқушылар өз жұмыстарын немесе сыныптастарының жұмыстарын талдап, жетістіктерін анықтайды.

- Жоба жұмыстарын бағалау: Оқушылардың бүкіл оқу үдерісіндегі жетістіктерін қадағалап, қорытынды нәтижелерін талдау.

5. Ресурстар:

1. Көрнекі құралдар:

- Интерактивті тақта, флипчарттар, сызбалар, карталар.

- Кестелер мен логикалық диаграммалар.

2. Цифрлық ресурстар:

- Онлайн платформалар: Kahoot, Quizizz, Google Classroom.

- Компьютерлік бағдарламалар мен логикалық ойындар.

3. Дидактикалық материалдар:

- Физикалық есептер жинақтары.

- Басқатырғыштар мен тапсырмаларға арналған карточкалар.

Бағдарламаның әдістемелік сүйемелдеуі

Бөлім:

Тақырыбы

Кіріспе. Физикадағы жобалау әдісі және оның маңызы

Мақсаты:

Оқушыларды курс мақсатымен таныстыру. Физикадағы жобалау әдісі және оның маңызын ашу.

Құндылық

тар

«Біртұтас тәрбие» тәрбие бағдарламасындағы құндылықтарды оқу процесіне ұйымдастыру кезіңінен бастап, сабақтың әрбір кезеңінде жүргіземін

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

Мұғалім қойған сұрақтарға жауап береді:

«Физикада зерттеу қалай жүргізіледі?»

«Жобалау әдісі дегеніміз не?»

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырыпәр оқушы өз ойын жеткізеді.

энергия көздеріне арналған жобалары туралы видеоны көреді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер

https://www.bbc.co.uk/bitesize/subjects/zpm6fg8

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

II. Негізгі бөлім (25 минут

Теориялық түсінік (10 минут)

Мұғалімнің қысқаша түсіндірмесін тыңдайды.

«Физикада жобалау әдісі қалай қолданылады?» деген сұраққа жауап іздейді.

2. Топтық жұмыс – шағын жоба жасау (15 минут)

Топтар келесі бағыттар бойынша жұмыс істейді:

1-топ: «Күн энергиясын пайдалану»

2-топ: «Қарапайым гидравликалық пресс жасау»

3-топ: «Линза арқылы жарықтың сынуын зерттеу»

4-топ: «Электр тізбегін құрастыру»

III. Қорытынды (10 минут)

Жобаны қорғау (5 минут)

Әр топ өз жобасын постер немесе презентация арқылы таныстырады.

Бір-бірінің жұмысына пікір білдіреді.

Зерттеу жүргізу:

Тақырып бойынша мәлімет іздейді (оқулық, интернет, бейнематериалдар).

Гипотеза жасау:

Жобаның негізгі идеясын анықтайды.

Жобаның құрылымын құру:

Эксперименттік құрылғының моделін сипаттайды.

Нәтижені түсіндіру:

Жасаған зерттеулерін негіздейді.

Оқушылар зерттеу жүргізеді, тәжірибе жасап, мәліметтер жинайды. Графиктер, кестелер немесе макеттер жасайды.

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Ауызша мадақтау: Топтық және жұптық жұмыстар барысында белсенділік танытқан оқушыларға ауызша қолдау көрсету «Жарайсың!», «Өте жақсы ой!», «Тамаша талдау!»).

Жұптық жұмыс: «Ойлан, жұптас, бөліс» әдісінде айтылған ойлардың дәлелділігі мен логикалық құрылымы бағаланады.

Таратпа дидактикалық материалдар

https://www.khanacademy.org/science/physics

PhET Interactive Simulations (University of Colorado Boulder) – https://phet.colorado.edu/
(Физикалық құбылыстарды виртуалды зерттеу, эксперименттер жасау)

Physics Classroom – https://www.physicsclassroom.com/
(Физика негіздерін түсіндіретін анимациялар мен симуляциялар)

NASA Science for Students – https://science.nasa.gov/
(NASA-ның зерттеу жобалары, ғылыми мақалалар мен интерактивті ресурстар).

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия

«СМС-хабарлама» әдісі:

Сабақта ең маңыздысы – …»

«Мен үшін қиын болды …»

«Келесі жолы … көбірек білгім келеді....

Оқушылар мұғалімге немесе сыныптастарына қысқа «хабарлама» жазады.

Бөлім:

Тақырыбы

Жоба тақырыбын таңдау және зерттеу мәселелерін анықтау

Мақсаты:

Оқушыларға ғылыми жоба тақырыбын таңдау жолдарын үйрету.

Зерттеу мәселесін анықтау мен оны шешу жолдарын қарастыру

Жаңа әдістерді қолдана отырып, оқушылардың зерттеушілік қабілеттерін дамыту.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Жылы лебіз»

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы сөз немесе жақсы тілек айтады.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2.Негізгі бөлім.

Оқу материалын жариялау

«Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақ –жауап ұйымдастыру.

Қызығушылықты ояту (5 минут):

Бейнематериал көрсету:

«Кубизм» әдісі арқылы 3 топқа бөлу.

Физикада қандай құбылыстар зерттеуге лайық?"

"Қандай күнделікті тұрмыстық мәселелерді физика көмегімен шешуге болады?

III. Негізгі бөлім (20 мин)

Тақырып таңдау критерийлері

Өзектілік

Ғылыми негізділік

Эксперимент жүргізу мүмкіндігі

Практикалық маңыздылығы

SMART мақсат қою

Оқушылар өз тақырыптарына байланысты мақсаттарын нақты, өлшенетін, қолжетімді, маңызды, мерзімді (SMART) қағидаты бойынша қояды

Кейс-әдісі: "Ғылыми зерттеу мысалы"

Нақты бір физикалық құбылысқа (магнит өрісі, Архимед заңы, үйкеліс күші т.б.) қатысты мысал келтіріледі

IV. Практикалық жұмыс (15 мин)

"Зерттеуші күнделігі" әдісі:

Оқушылар өз тақырыптары бойынша зерттеу сұрақтарын құрастырады

Әр топ өз тақырыптарын, мәселелерін және болжамдарын постерге жазады

Әр топ өз жұмыстарын сынып алдында қорғайды

V. Қорытынды (5 мин)

"Жаңа идеялар жаңғырығы" рефлексия әдісі:

Оқушылар сабақтан алған 3 маңызды білімін жазады

Екі қызықты оймен бөліседі

Бір сұрақ қояды.

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты

мен танысады.

Оқушылар жобалау әдісінің мәнін түсіндіреді.

Физикада жобалау әдісінің қолданылуы туралы мысалдар келтіреді.

Әр топ зерттеуге арналған тапсырмаларды орындайды.

Әр топ өз тақырыпта

рын, мәселелерін және болжамдарын постерге жазады

Әр топ өз жұмыстарын сынып алдында қорғайды

Мұғалімнің бақылауы – оқушылар

дың белсенділігі, зерттеу дағдылары және топтық жұмыстағы рөлі бақыланады.

Кері байланыс сұрақтары – әр бөлімнен кейін оқушыларға «Не үйрендің?», «Қандай қиындықтар кездесті?» сияқты сұрақтар қойылады.

Өзін-өзі бағалау – оқушылар өз жұмысын рефлексия арқылы бағалайды (мысалы, «Менің бүгінгі үлесім қандай болды?»).

Топтық бағалау – оқушылар бір-біріне пікір білдіреді, ұсыныстар айтады.

Google Scholar (https://scholar.google.com/) – ғылыми зерттеулер мен мақалалар.

Компьютер, проектор,

Физикалық тәжірибелерге арналған құралдар (вольтметр, амперметр, термометр, динамометр, күн батареясы үлгілері),

Графикалық органайзерлер (постерлер, диаграммалар, сызбалар жасау үшін)

https://www.pblworks.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

«БББ» кестесі

Оқушылар үш бағанға ойларын жазады:

Бөлім:

Тақырыбы

Физикалық құбылыстарды зерттеу әдістері. Физикалық заңдылықтарды зерттеу: тәжірибелік жұмыс

Мақсаты:

Оқушыларға физикалық құбылыстарды зерттеу әдістерін түсіндіру Физикалық заңдылықтарды анықтау үшін тәжірибе жүргізу дағдыларын қалыптастыру.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

"Физикалық құбылыстар дегеніміз не?"

"Біз физикалық заңдылықтарды қалай анықтаймыз?

"Физикалық зерттеулерде қандай әдістер қолданылады?"

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырып, әр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер,

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

III. Негізгі бөлім (25 мин)

Тәжірибелік жұмыс (Топтық жұмыс)

Әр топқа әртүрлі физикалық заңдылықтарды зерттеуге арналған тапсырма беріледі

Тәжірибе тақырыптары:

I топ: Денелердің қозғалысын зерттеу (еркін түсу жылдамдығы)

Өлшеу нәтижелерін өңдеп, кестеге жазады.

II топ: Ом заңы бойынша ток күшінің кернеуге тәуелділігін зерттеу.

Өлшеуіш көмегімен биіктікті (h) анықтаңыз (мысалы, 1 м немесе 2 м).

Шарды бастапқы жылдамдықсыз биіктіктен жіберіңіз

Шардың түсу уақытын (t) секундомермен өлшеңіз.

Процесті 3 рет қайталап, орташа мәнін табыңыз.

Формула бойынша еркін түсу үдеуін есептеңіз:

(h), м	(t), с	орташа(t), с	(g), м/с²
1.0	0.45	0.45	9.45
2.0	0.64	0.64	9.50

Қорытынды

Еркін түсу үдеуі шамамен 9.8 м/с² мәніне жақын болды.

Дененің массасы түсу жылдамдығына әсер етпейді, тек ауа кедергісі әсер етуі мүмкін

Теориялық болжамдар тәжірибелік мәліметтермен сәйкес келді.

III топ: Архимед заңының қолданылуын тексеру.

Архимед заңы:
«Сұйыққа батырылған денеге ығыстырылған сұйықтықтың салмағына тең кері итеруші күш әрекет етеді»

Архимед күшінің формуласы:

Өлшеу нәтижелерін өңдеп кестеге оргаластырады.

IV топ: Үйкеліс күшін зерттеу

Тәжірибе жүргізу кезеңдері:

Гипотеза құру

Қажетті құрал-жабдықтарды дайындау

Эксперимент жүргізу

Нәтижелерді тіркеу

Қорытынды жасау

IV. Қорытынды (10 мин)

Әр топ өз тәжірибесінің нәтижелерін қорғайды.

Ортақ талқылау:

"Біздің гипотезамыз дұрыс болды ма?"

"Зерттеу барысында қандай қиындықтар кездесті?"

"Физикалық құбылыстарды зерттеудің қай әдісі тиімді?"

Өлшеу жүргізу:

Биіктікті (h) өлшеу (мысалы, 1 м, 1.5 м, 2 м).

Денені бастапқы жылдамдықсыз жіберу.

Дененің түсу уақытын (t) секундомермен өлшеу.

Процесті 3 рет қайталап, орташа мәнін табу.

2-топ шар мен қағазды бір мезетте жіберіп, түсу уақыттарын салыстырады

Ауа кедергісінің әсерін байқайды.

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

2-топ Динамометр көмегімен дененің салмағын (P) анықтайды.

Денені жіппен өлшеуіш цилиндрдегі суға толығымен батыру

Сұйықтың деңгейінің өзгеруін бақылау және ығыстырыл

ған сұйықтықтың көлемін (V) анықтау.

Дененің сұйықтағы салмағын өлшеу

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Жұптық жұмыс: «Ойлан, жұптас, бөліс» әдісінде айтылған ойлардың дәлелділігі мен логикалық құрылымы бағаланады

Жұптық бағалау (өзара бағалау)

Оқушылар жұптасып бір-бірінің жұмысын тексереді, кері байланыс береді.

«Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі:

Таратпа дидактикалық материалдар

Ғылыми мақалалар мен интернет ресурстар (NASA, ScienceDirect, PhET симуляторлары)

Электрондық

NASA Climate Change (https://climate.nasa.gov/) – жаңартылатын энергия көздері туралы ақпарат.

https://www.sciencebuddies.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

«Табыс баспалдағы»

Оқушылар өз жетістіктерін 1-ден 5-ке дейін бағалап, қандай деңгейде тұрғанын белгілейді:

Бөлім:

Тақырыбы

Деректерді өңдеу және гипотеза құру. Зерттеу жоспарын әзірлеу.

Мақсаты:

Оқушыларға ғылыми зерттеу жұмысының құрылымын түсіндіру. Деректерді жинау және өңдеу әдістерін үйрету.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырыпәр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер

https://www.bbc.co.uk/bitesize/subjects/zpm6fg8

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

II. Қызықтыру кезеңі (5 мин)

Сұрақ: «Неліктен аспандағы бұлттар төмен түспейді?»

Оқушылар өз болжамдарын ұсынады.

Мұғалім гипотеза құрудың маңызын түсіндіреді.

Кіші зерттеу:

Стаканға су құйып, қағазбен жауып аудару.

Оқушылар не болатынын болжайды (гипотеза жасайды).

II. Жаңа тақырыпты түсіндіру (15 мин)

Деректерді өңдеу және талдау:

Деректерді жинау әдістері (өлшеу, бақылау, эксперимент).

Өлшеу қателіктерін анықтау.

График пен диаграммалар құру.

2. Гипотеза құру:

Гипотеза дегеніміз – ғылыми болжам.

Дұрыс гипотеза мысалдары:

«Дене массасы артқан сайын, оның еркін түсу жылдамдығы артады.»

«Сұйық тығыздығы неғұрлым жоғары болса, Архимед күші соғұрлым үлкен болады.»

3. Зерттеу жоспарын әзірлеу:

Зерттеу кезеңдері:

Мәселені анықтау
Гипотеза құру
Эксперимент жоспарын жасау
Деректер жинау
Нәтижені талдау
Қорытынды жасау

IV. Практикалық жұмыс (15 мин)

Тәжірибе: «Дененің массасы мен оның түсу жылдамдығының байланысын зерттеу»
Құралдар: Түрлі массалы шарлар, уақыт өлшеуіш, сызғыш
Жұмыс барысы:

Екі шарды (жеңіл және ауыр) бірдей биіктіктен түсіру.

Олардың түсу уақытын өлшеу.

Деректерді кестеге енгізу.

Гипотезаны тексеру: массаның түсу жылдамдығына әсері бар ма?
Оқушылар қорытынды жасайды: Ерікті түсу жылдамдығы дененің массасына тәуелді емес.

V. Қорытынды (5 мин)

Мұғалім қорытынды жасап, бағалау жүргізеді.

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

Оқушылар топта өз зерттеу жұмыстары бойынша шағын презентация жасайды.

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Таратпа дидактикалық материалдар

https://www.khanacademy.org/science/physics

Physics Classroom – https://www.physicsclassroom.com/
(Физика негіздерін түсіндіретін анимациялар мен симуляциялар)

NASA Science for Students – https://science.nasa.gov/
(NASA-ның зерттеу жобалары, ғылыми мақалалар мен интерактивті ресурстар)

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия

«СМС-хабарлама» әдісі:

Сабақта ең маңыздысы – …»

«Мен үшін қиын болды …»

«Келесі жолы … көбірек білгім келеді....

Оқушылар мұғалімге немесе сыныптастарына қысқа «хабарлама» жазады.

Бөлім:

Тақырыбы

Физикалық тәжірибелер жүргізу

Мақсаты:

Оқушыларға физикалық тәжірибелердің маңызын түсіндіру. Эксперимент жүргізу әдістерін үйрету. Деректерді жинау, өңдеу және қорытынды жасау дағдыларын қалыптастыру.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Жылы лебіз»

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы сөз немесе жақсы тілек айтады.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2.Негізгі бөлім.

Оқу материалын жариялау

«Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақ –жауап ұйымдастыру.

Қызығушылықты ояту (5 минут):

Бейнематериал көрсету:

«Кубизм» әдісі арқылы 3 топқа бөлу.

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру (10 мин)

Физикалық тәжірибе дегеніміз не?

Физикалық заңдарды тексеру үшін жүргізілетін ғылыми эксперимент.

Деректерді жинау, өлшеу және талдау қажет.

Тәжірибе жүргізудің негізгі кезеңдері:

Мәселені анықтау.
Гипотеза құру.
Құралдарды дайындау.
Эксперимент жүргізу.
Деректерді жинау және өңдеу.
Қорытынды жасау.

ІV. Практикалық жұмыс (20 мин)

1-ТӘЖІРИБЕ: Денелердің еркін түсуі

Мақсаты: Еркін түсу жылдамдығын зерттеу
Құралдар: Түрлі массалы шарлар, секундомер, метрлік сызғыш
Жұмыс барысы:

Шарларды бірдей биіктіктен түсіру.

Олардың түсу уақытын өлшеу.

Деректерді кестеге енгізіп, қорытынды жасау.

Қорытынды: Денелердің түсу жылдамдығы олардың массасына тәуелді емес.

2-ТӘЖІРИБЕ: Архимед заң

Мақсаты: Сұйыққа батырылған денеге әрекет ететін көтеруші күшті зерттеу.
Құралдар: Динамометр, суы бар ыдыс, әртүрлі денелер
Жұмыс барысы:

Дене салмағын ауада өлшеу.

Дене салмағын суда өлшеу.

Айырмашылықты есептеу.

Қорытынды: Денеге әрекет ететін Архимед күші ығыстырылған сұйық көлеміне байланысты.

V. Қорытынды (5 мин)

Мұғалім қорытынды жасап, бағалау жүргізеді.

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты

мен танысады.

Оқушылар жобалау әдісінің мәнін түсіндіреді.

Физикада жобалау әдісінің қолданылуы туралы мысалдар келтіреді.

Әр топ зерттеуге арналған тапсырмаларды орындайды.

Әр топ белгілі бір тәжірибені орындайды:

Оқушылар өз тәжірибелері бойынша қорытынды жасап, өзара пікір алмасады

Мұғалімнің бақылауы – оқушылар

дың белсенділігі, зерттеу дағдылары және топтық жұмыстағы рөлі бақыланады.

Топтық бағалау – оқушылар бір-біріне пікір білдіреді, ұсыныстар айтады.

Google Scholar (https://scholar.google.com/) – ғылыми зерттеулер мен мақалалар.

Компьютер, проектор,

Графикалық органайзерлер (постерлер, диаграммалар, сызбалар жасау үшін)

https://www.pblworks.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

«БББ» кестесі

Оқушылар үш бағанға ойларын жазады:

Бөлім:

Тақырыбы

Сандық модельдеу және Arduino көмегімен физикалық құбылыстарды зерттеу. Эксперимент нәтижелерін сараптау.

Мақсаты:

Оқушыларды сандық модельдеу ұғымымен таныстыру және оның физикалық құбылыстарды зерттеудегі рөлін көрсету. Arduino платформасын қолдана отырып, тәжірибелік зерттеу жүргізу.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырып, әр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер,

Ғылыми мақалалар мен интернет ресурстар (NASA, ScienceDirect, PhET симуляторлары)

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру (10 мин)

Сандық модельдеу дегеніміз не?

Физикалық заңдарды зерттеу үшін математикалық модельдерді пайдалану.

Модельдеу нәтижелерін нақты тәжірибемен салыстыру.

Arduino дегеніміз не?

Arduino – микроконтроллер негізіндегі ашық кодты платформа.

Arduino көмегімен температура, қысым, жылдамдық, үдеу және басқа параметрлерді өлшеуге болады.

Arduino платформасында қандай сенсорлар қолданылады?

Температура сенсоры (DHT11, DS18B20)

Үдеу өлшеуіш (MPU6050)

Жарық сенсоры (LDR)

Қысым сенсоры (BMP180)

IV. Практикалық жұмыс (25 мин)

Тәжірибе: Еркін түсу үдеуін анықтау (Arduino көмегімен)

Мақсаты: Еркін түсу үдеуін өлшеу және алынған нәтижелерді теориялық мәндермен салыстыру.
Құралдар:

Arduino Uno

MPU6050 акселерометр сенсоры

Серво-мотор (құлауды бастау үшін)

Дисплей немесе компьютер (деректерді оқу үшін)

Программалау ортасы (Arduino IDE)

Жұмыс барысы:

Arduino схемасын жинау (MPU6050 сенсорын Arduino-ға қос).

Программаны жазу (деректерді оқу үшін).

Шарды белгілі бір биіктіктен түсіру және акселерометр көмегімен уақытты өлшеу.

Деректерді жазу және еркін түсу үдеуін есептеу:

Теориялық мәнмен салыстыру

Қорытынды жасау – модельдеу мен тәжірибе нәтижелерін салыстыру.

V. Нәтижелерді талдау (10 мин)

Эксперимент деректерін талдау:

Деректерді диаграмма және график түрінде көрсету.

Қателіктерді есептеу және олардың себептерін анықтау.

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Таратпа дидактикалық материалдар

Ғылыми мақалалар мен интернет ресурстар (NASA, ScienceDirect, PhET симуляторлары)

Электрондық ресурстар:

PhET Interactive Simulations (https://phet.colorado.edu/) – физикалық құбылыстарды модельдеу

NASA Climate Change (https://climate.nasa.gov/) – жаңартылатын энергия көздері туралы ақпарат.

https://www.sciencebuddies.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

Табыс баспалдағы»

Оқушылар өз жетістіктерін 1-ден 5-ке дейін бағалап, қандай деңгейде тұрғанын белгілейді:

Бөлім:

Тақырыбы

Жобаның алғашқы нұсқасын дайындау. Топтық жоба қорғау.

Мақсаты:

Оқушыларды ғылыми жоба құру дағдыларын қалыптастыруға үйрету

Жоба жұмысының алғашқы нұсқасын дайындау және оны қорғау тәсілдерін меңгеру

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырыпәр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер

https://www.bbc.co.uk/bitesize/subjects/zpm6fg8

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

III. Жобаны әзірлеу (20-25 мин)

Жобаның негізгі құрылымы:

Тақырыпты нақтылау (Зерттеу мәселесін анықтау)

Мақсаты мен міндеттері

Гипотеза (Болжам)

Зерттеу әдістері (Тәжірибелер, модельдеу, Arduino қолдану және т.б.)

Нәтижелер мен талдау

Презентацияға дайындалу:

Негізгі ойларды нақтылау.

Сөйлеу дағдыларын дамыту (қысқа, нақты, сенімді).

Сұрақтарға жауап беру стратегияларын меңгеру.

Нәтиже: Әр топ жобаны қорғауға дайындалады.

V. Топтық жоба қорғау (15-20 мин)

Бағалау критерийлері:
Жобаның өзектілігі мен ғылыми негіздемесі (2 балл)
Эксперименттің немесе зерттеудің дұрыстығы (3 балл)
Презентацияның сапасы (2 балл)

Қорғау кезінде сенімді сөйлеу және сұрақтарға жауап беру (3 балл)

Нәтиже: Әр топ өз жобасын қорғайды, ал басқа топтар сұрақ қояды.

Оқушылар өз топтарында:

Алғашқы жобаны дайындайды.

Маңызды деректерді жинақтайды.

Зерттеу нәтижелерін талдайды.

Презентацияның сызбасын жасайды (PowerPoint немесе постер түрінде).

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Таратпа дидактикалық материалдар

https://www.khanacademy.org/science/physics

Physics Classroom – https://www.physicsclassroom.com/
(Физика негіздерін түсіндіретін анимациялар мен симуляциялар)

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия

«СМС-хабарлама» әдісі:

Сабақта ең маңыздысы – …»

«Мен үшін қиын болды …»

«Келесі жолы … көбірек білгім келеді....

Оқушылар мұғалімге немесе сыныптастарына қысқа «хабарлама» жазады.

Бөлім:

Тақырыбы

Кері байланыс және жобаға түзету енгізу

Мақсаты:

Оқушылардың жобалық жұмыстары бойынша сындарлы кері байланыс беру дағдыларын қалыптастыру. Жобаны жетілдіру үшін алынған ұсыныстарды талдау және түзету енгізу.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Жылы лебіз»

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы сөз немесе жақсы тілек айтады.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2.Негізгі бөлім.

Оқу материалын жариялау

«Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақ –жауап ұйымдастыру.

Қызығушылықты ояту (5 минут):

Бейнематериал көрсету:

«Кубизм» әдісі арқылы 3 топқа бөлу.

Презентация:

III. Кері байланыс беру (15-20 мин

Топтар бір-бірінің жобаларын талдайды:

Жобаның артықшылықтары

Жетілдіруге болатын тұстары

Қандай нақты ұсыныстар беруге болады?

Әдістер:

«Екі жұлдыз, бір тілек» (екі жақсы тұсы + бір ұсыныс)

«Шеңбердегі пікір» (әр топ кезекпен өз ойларын білдіреді)

Нәтиже: Әр топ өз жобасына кері байланыс алады.

IV. Жобаны жетілдіру (20-25 мин)

Нәтиже: Жобаның жетілдірілген нұсқасы дайын болады.

V. Қорытынды және рефлексия (5-10 мин)

«Бағдаршам» әдісі – оқушылар өз жұмыстарын бағалайды

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты

мен танысады.

Оқушылар жобалау әдісінің мәнін түсіндіреді.

Физикада жобалау әдісінің қолданылуы туралы мысалдар келтіреді.

Әр топ зерттеуге арналған тапсырмаларды орындайды.

Оқушылар түзету енгізеді:
Тақырыпты нақтылау
Деректерді толықтыру
Презентацияны жақсарту
Қорытын

дыны нақтылау

Мұғалімнің бақылауы – оқушылар

дың белсенділігі, зерттеу дағдылары және топтық жұмыстағы рөлі бақыланады.

Google Scholar (https://scholar.google.com/) – ғылыми зерттеулер мен мақалалар.

Компьютер, проектор,

Графикалық органайзерлер (постерлер, диаграммалар, сызбалар жасау үшін)

https://www.pblworks.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

«БББ» кестесі

Оқушылар үш бағанға ойларын жазады:

Бөлім:

Тақырыбы

Инженерлік жобаларды физикамен байланыстыру

Мақсаты:

Оқушыларға инженерлік жобалаудың негіздерін түсіндіру. Физика заңдылықтарын инженерлік жобаларға қолдану жолдарын көрсету.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырып, әр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер,

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

III. Инженерлік жоба әзірлеу (25-30 мин)

Тапсырма:
Әр топқа шағын инженерлік жоба әзірлеу ұсынылады. Мысалы:

Гидравликалық құрылғы жасау (Архимед заңы)

Күн энергиясын пайдалану жүйесі (Жылу берілу заңдары)

Қатты денелердің беріктігіне байланысты құрылым жасау (Гук заңы)

Электромагниттік құрылғы құрастыру (Электромагнетизм)

Жұмыс кезеңдері:
Зерттеу: Жобаға қажетті физикалық заңдылықтарды анықтау.
Жоспар құру: Қажетті материалдар мен құралдарды анықтау.
Макет немесе үлгі жасау: Қолда бар материалдардан шағын нұсқа әзірлеу.
Қорытынды: Құрылғының қалай жұмыс істейтінін сипаттау.

Нәтиже: Әр топ өз жобасын дайындайды және оны қорғауға дайындалады.

IV. Жобаны таныстыру және талдау (15-20 мин)

Топтар өз жобаларын қорғайды:

Жобаның мақсаты мен маңыздылығын түсіндіреді.
Қолданылған физикалық заңдылықтарды сипаттайды.
Құрылғы қалай жұмыс істейтінін көрсетеді.

Бағалау:

Өзін-өзі бағалау (топ өз жұмысын бағалайды).

Топтық бағалау (басқа топтардың пікірлері).

Мұғалімнің пікірі (маңызды тұстар мен түзетулер).

Нәтиже: Оқушылар өз жобаларын қорғап, сындарлы кері байланыс алады.

V. Қорытынды және рефлексия (5-10 мин)

Талқылау:

Бүгінгі сабақта қандай жаңалық білдіңдер?

Инженерлік жобалау кезінде қандай қиындықтар кездесті?

Физика заңдары инженерияда қалай қолданылады?

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Таратпа дидактикалық материалдар

Ғылыми мақалалар мен интернет ресурстар (NASA, ScienceDirect, PhET симуляторлары)

Электрондық ресурстар:

PhET Interactive Simulations (https://phet.colorado.edu/) – физикалық құбылыстарды модельдеу.

NASA Climate Change (https://climate.nasa.gov/) – жаңартылатын энергия көздері туралы ақпарат.

https://www.sciencebuddies.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

Табыс баспалдағы»

Оқушылар өз жетістіктерін 1-ден 5-ке дейін бағалап, қандай деңгейде тұрғанын белгілейді:

Бөлім:

Тақырыбы

Энергетика және экологияға қатысты жобалар

Мақсаты:

Оқушыларға энергия көздері және олардың экологияға әсері туралы түсінік беру. Энергетиканың заманауи баламалары мен экологиялық мәселелерді зерттеу.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырыпәр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

III. Жоба тақырыптарын анықтау (5-7 мин)

Топтарға тапсырма:
Әр топ өздеріне бір жоба тақырыбын таңдайды

Мысал ретінде келесі тақырыптар ұсынылады:

Күн энергиясы және оның тиімділігі

Су электр станциялары: артықшылықтары мен кемшіліктері

Жел энергиясы және оның болашағы

Қалдықтарды қайта өңдеу және энергия алу

Биогаз және экологиялық таза отын

Ядролық энергия: қауіпсіздік пен тиімділік

Нәтиже: Әр топ өз тақырыбын таңдап, зерттеу бағыттарын анықтайды.

IV. Жобаны әзірлеу және зерттеу (25-30 мин)

Тапсырма:

1. Ақпарат жинау – энергия көзі туралы деректер жинау.
2. Экологиялық әсерін зерттеу – энергия түрінің қоршаған ортаға әсерін анықтау.
3. Инженерлік шешімдер ұсыну – тиімді және экологиялық таза энергия көзін қалай дамытуға болатынын сипаттау.
4. Макет немесе схема жасау – жобаның визуалды көрінісін дайындау.
5. Презентацияға дайындық – топ өз жұмысын қалай таныстыратынын жоспарлайды.

Нәтиже: Әр топ өз жобасын жасап, оны таныстыруға дайын болады.

V. Жобаларды таныстыру және бағалау (15-20 мин)

Топтық презентация:
Әр топ өз жобасын сынып алдында қорғайды, мыналарды сипаттайды:
Зерттелген энергия көзі
Оның артықшылықтары мен кемшіліктері
Экологиялық әсері Ұсынылған инженерлік шешімдер

Бағалау критерийлері:
Мазмұны – ақпараттың толықтығы

Ғылыми негізділігі – физика заңдарымен байланысы

Шығармашылық – жаңа идеялар мен ұсыныстар

Презентация сапасы – баяндаудың анықтығы

Нәтиже: Оқушылар бір-бірінің жұмыстарын бағалайды және кері байланыс алады.

VI. Қорытынды және рефлексия (5-10 мин)

Талқылау сұрақтары:

Бүгінгі сабақта қандай жаңа ақпарат білдіңдер?

Энергия көздерінің болашағы қандай деп ойлайсыңдар?

Экологиялық таза энергияны дамыту үшін қандай шаралар қолдану қажет?

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Оқушылар өз жобалары бойынша зерттеу жүргізіп, төмендегі қадамдарды орындайды:

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

Оқушылар бір-бірінің жұмыстарын бағалайды және кері байланыс алады.

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Таратпа дидактикалық материалдар

https://www.khanacademy.org/science/physics

Physics Classroom – https://www.physicsclassroom.com/
(Физика негіздерін түсіндіретін анимациялар мен симуляциялар)

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия

«СМС-хабарлама» әдісі:

Сабақта ең маңыздысы – …»

«Мен үшін қиын болды …»

«Келесі жолы … көбірек білгім келеді....

Оқушылар мұғалімге немесе сыныптастарына қысқа «хабарлама» жазады.

Бөлім:

Тақырыбы

Робототехника және физика

Мақсаты:

Физика заңдары мен робототехника арасындағы байланысты түсіндіру. Қарапайым робототехникалық жүйелерді жобалау және құру.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Жылы лебіз»

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы сөз немесе жақсы тілек айтады.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2.Негізгі бөлім.

Оқу материалын жариялау

«Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақ –жауап ұйымдастыру.

Қызығушылықты ояту (5 минут):

Бейнематериал көрсету:

«Кубизм» әдісі арқылы 3 топқа бөлу.

Презентация:

II. Қызықтыру кезеңі (5 мин)

Тақырыпқа кіріспе:

Робот дегеніміз не?

Қандай робот түрлерін білесіздер?

Робототехникада қандай физикалық заңдар қолданылады?

Талқылау:

Роботтар қозғалысы қандай физикалық принциптерге негізделген?

Сенсорлар қалай жұмыс істейді және қандай физикалық құбылыстарды қолданады?

Нәтиже: Оқушылар робототехника мен физика арасындағы байланысты түсіне бастайды.

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты

мен танысады.

Оқушылар жобалау әдісінің мәнін түсіндіреді.

Физикада жобалау әдісінің қолданылуы туралы мысалдар келтіреді.

Әр топ зерттеуге арналған тапсырмаларды орындайды.

Мұғалімнің бақылауы – оқушылар

дың белсенділігі, зерттеу дағдылары және топтық жұмыстағы рөлі бақыланады.

Топтық бағалау – оқушылар бір-біріне пікір білдіреді, ұсыныстар айтады.

Жұптық жұмыс: «Ойлан, жұптас, бөліс» әдісінде айтылған ойлардың дәлелділігі мен логикалық құрылымы бағаланады,

Google Scholar (https://scholar.google.com/) – ғылыми зерттеулер мен мақалалар.

Компьютер, проектор,

Графикалық органайзерлер (постерлер, диаграммалар, сызбалар жасау үшін)

https://www.pblworks.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

«БББ» кестесі

Оқушылар үш бағанға ойларын жазады:

Бөлім:

Тақырыбы

Физикалық құбылыстарды 3D модельдеу. Жобаның екінші нұсқасын әзірлеу.

Мақсаты:

Оқушылардың физикалық құбылыстарды компьютерлік модельдеу арқылы түсінуін тереңдету. 3D модельдеу құралдарын пайдалана отырып, физикалық процестерді визуализациялау.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары.

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырып, әр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер,

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

III. 3D модельдеуді енгізу (10 мин)

Түсіндіру:

Физикалық процестерді модельдеудің маңызы – нақты тәжірибені виртуалды ортада жүргізу.

3D модельдеу құралдары – Blender, Tinkercad, Algodoo немесе PhET симуляторлары.
✅ Құбылыстарды визуализациялау:

Еркін түсу қозғалысы

Архимед заңы

Электромагниттік толқындар

Серіппелі маятник

Талқылау:

Физикада қандай құбылыстарды модельдеуге болады?

Қандай модельдеу құралын таңдау тиімді?

Нәтиже: Оқушылар қандай құралдарды қолданатынын анықтайды.

IV. Тәжірибелік жұмыс (25-30 мин)

Тапсырма:
Әр топ өздерінің алғашқы жоба нұсқаларын 3D модельдеу арқылы жетілдіреді.

1. Бастапқы модельді талдау – алғашқы нұсқаның артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтау.

2. 3D модель жасау – таңдаған бағдарламаны пайдаланып құбылысты визуализациялау

3. Қозғалыс және параметрлерді реттеу – физикалық заңдарға сәйкес келетін модель құру.
4. Жетілдіру және тексеру – модельдің физикалық заңдарға сәйкестігін тексеру.

V. Жобаны қорғау және бағалау (15 мин

Презентация:

Модель қандай физикалық құбылысты сипаттайды?

Қандай өзгерістер енгізілді?

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

Әр топ өздерінің жаңартылған 3D моделін таныстырады

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Ауызша мадақтау: Топтық және жұптық жұмыстар барысында белсенділік танытқан оқушыларға ауызша қолдау көрсету «Жарайсың!»

«Өте жақсы ой!», «Тамаша талдау!»).

Таратпа дидактикалық материалдар

Blender – 3D модельдеу үшін

Tinkercad – қарапайым 3D модельдеу

Algodoo – физикалық құбылыстарды модельдеу

PhET симуляторлары – интерактивті физика тәжірибелері

Бейнематериалдар:

YouTube каналдары:

Veritasium – физикалық тәжірибелер

MinutePhysics – физикаға анимациялық шолу

Physics Girl – қызықты физика

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

Табыс баспалдағы»

Оқушылар өз жетістіктерін 1-ден 5-ке дейін бағалап, қандай деңгейде тұрғанын белгілейді:

Бөлім:

Тақырыбы

Сараптау және бағалау критерийлері

Мақсаты:

Оқушыларға сараптау және бағалау критерийлерін түсіндіру. Эксперимент нәтижелерін бағалау дағдыларын қалыптастыру.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

 Неліктен бағалау қажет?

 Ғылыми зерттеулерде қандай бағалау критерийлері қолданылады?

 Оқушыларға сараптау және бағалау ұғымдарын түсіндіру

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырыпәр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер

https://www.bbc.co.uk/bitesize/subjects/zpm6fg8

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

Критерий	Дескриптор
Физикалық құбылысты түсіндіру	Теорияны дұрыс сипаттайды
Экспериментті жоспарлау	Гипотеза ұсынады, айнымалыларды анықтайды
Дерек жинау	Дұрыс өлшеу жүргізеді, кестеге енгізеді
Талдау және қорытынды жасау	-Нәтижелерді салыстырады, себеп-салдарын түсіндіреді
Жобаны қорғау	Презентация жасап, нәтижелерін түсіндіріп береді

III. Топтық жұмыс (15 мин)

Тапсырма:

Оқушыларды 3-4 адамнан тұратын топтарға бөлу.

IV. Қорытынды және рефлексия (10 мин)

«Стикер әдісі» арқылы кері байланыс

«Мен бүгін үйрендім…» сөйлемін аяқтау

Оқушылардың бағалау дағдыларын талқылау

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

«Тәжірибе нәтижелері мен теориялық болжамдар»

Сараптамалық және өзара бағалау (сыныптастарының жұмысына баға беру және өзін-өзі бағалау)

Жоба және зерттеу жұмыстары негізіндегі бағалау (қолданбалы физика жобаларын бағалау)

Таратпа дидактикалық материалдар

https://www.khanacademy.org/science/physics

Physics Classroom – https://www.physicsclassroom.com/
(Физика негіздерін түсіндіретін анимациялар мен симуляциялар)

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия

«СМС-хабарлама» әдісі:

Сабақта ең маңыздысы – …»

«Мен үшін қиын болды …»

«Келесі жолы … көбірек білгім келеді....

Оқушылар мұғалімге немесе сыныптастарына қысқа «хабарлама» жазады.

Бөлім:

Тақырыбы

Жоба жазу ережелері және құрылымы

Мақсаты:

Оқушыларды ғылыми жобаның құрылымымен және жазу ережелерімен таныстыру. Ғылыми зерттеу жүргізу және жоба құрастыру дағдыларын дамыту.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Жылы лебіз»

Оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жылы сөз немесе жақсы тілек айтады.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2.Негізгі бөлім.

Оқу материалын жариялау

«Миға шабуыл» әдісі арқылы сұрақ –жауап ұйымдастыру.

Қызығушылықты ояту (5 минут):

Бейнематериал көрсету:

«Кубизм» әдісі арқылы 3 топқа бөлу.

Презентация:

III. Негізгі бөлім (20-25 мин)

Жоба құрылымы (Презентация)

Жобаның негізгі бөлімдері:

Титул парағы – Жоба атауы, авторы, жетекшісі, оқу орны

Мазмұны – Бөлімдердің орналасу реті

Кіріспе – Тақырыптың маңыздылығы, мақсат-міндеттер

Негізгі бөлім

Теориялық негіздеме

Зерттеу әдістері

Алынған нәтижелер

Қорытынды – Зерттеу қорытындылары мен ұсыныстар

Пайдаланылған әдебиеттер

Қосымша (егер қажет болса)

Тапсырма: Оқушыларға толық емес жоба құрылымын беру, олар жетіспейтін бөлімдерді табады.

2. Жоба жазу ережелері

Мәтін жазу стилі:

Ресми-ғылыми стиль

Нақты және дәйекті ақпарат

Дереккөздерге сілтеме жасау

Графиктер, кестелер, диаграммалар қолдану

Тексеру және редакциялау

Мини-тапсырма: Жоба мәтінінен ғылыми стильге сай емес сөйлемдерді тауып, түзету.

IV. Практикалық бөлім (15-20 мин)

Тапсырма:

Оқушылар өз жобаларына тақырып таңдайды.

Жоба мақсат-міндеттерін анықтайды.

Жоба құрылымын құрастырады (постер немесе Google Docs).

Әр топ өз жоспарын қорғайды.

Қорытынды (5 мин)

«Сұрақ-жауап» әдісі

Жоба құрылымының ең маңызды бөлігі қайсы?

Жобада қандай қателіктер жиі кездеседі?

Жоба жазу барысында қандай қиындықтар болуы мүмкін?

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты

мен танысады.

Оқушылар жобалау әдісінің мәнін түсіндіреді.

Физикада жобалау әдісінің қолданылуы туралы мысалдар келтіреді.

Оқушылар толық емес жоба құрылымын құрады, жетіспейтін бөлімдерді табады.

Әр топ зерттеуге арналған тапсырмаларды орындайды.

Мұғалімнің бақылауы – оқушылар

дың белсенділігі, зерттеу дағдылары және топтық жұмыстағы рөлі бақыланады.

Ой қозғау (Brainstorming) – Тақырыпқа байланысты оқушылардың ойларын жинақтау.

Топтық бағалау – оқушылар бір-біріне пікір білдіреді, ұсыныстар айтады.

«Екі жұлдыз, бір тілек» (Оқушылар кері байланыс береді).

Google Scholar (https://scholar.google.com/) – ғылыми зерттеулер мен мақалалар.

Видео сабақтар:

YouTube: «Ғылыми жоба жазу негіздері» (KazEdu)

TED-Ed: «How to write a research project»

Практикалық тапсырмалар мен шаблондар:

Жоба құрылымы бойынша шаблон (Google Docs, Word)

Ғылыми стильді жақсартуға арналған жаттығулар

Физикалық зерттеулерге арналған есептер жинағы

Графикалық органайзерлер (постерлер, диаграммалар, сызбалар жасау үшін)

https://www.pblworks.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

«БББ» кестесі

Оқушылар үш бағанға ойларын жазады:

Бөлім:

Тақырыбы

Физикалық эксперимент нәтижелерін баяндау

Мақсаты:

Оқушыларға физикалық эксперимент нәтижелерін өңдеу, сараптау және баяндау әдістерін үйрету. Ғылыми тілде тұжырым жасау және нәтижелерді график, кесте түрінде ұсыну дағдыларын дамыту.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдікжәнежауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылармен амандасу, түгендеу.

Сабақтың тақырыбын, мақсатын түсіндіру.

Тақырыпқа қызығушылық ояту үшін «Ой қозғау» сұрақтары:

«Менің бүгінгі көңіл-күйім...» деп жалғастырып, әр оқушы өз ойын жеткізеді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

зерттеу және жобалау әдістері бойынша қосымша әдебиеттер,

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

II. Жаңа білімді меңгеру (10 мин

Теориялық бөлім:

Эксперимент нәтижелерін өңдеу әдістері:

Өлшеу нәтижелерін жазу және жүйелеу

Орташа мәнді есептеу

Өлшеу қателіктерін бағалау

Нәтижелерді баяндау формалары:

Кесте, график, диаграмма

Сөздік сипаттама

Сандық мәліметтермен тұжырым жасау

Физикалық есептеулер мен заңдылықтарды тексеру тәсілдері

Мысал: «Дененің еркін түсу жылдамдығын» зерттеу экспериментінің нәтижелерін өңдеу.

III. Практикалық жұмыс (20 мин)

Тапсырма:

Эксперименттік мәліметтерді кестеге түсіріңіз

Нәтижелерді график түрінде бейнелеңіз

Қателіктерді анықтап, қорытынды жазыңыз

Презентация немесе баяндама түрінде қорғаңыз

Топтық жұмыс:

Қорғау барысында ғылыми тілдің дұрыстығы бағаланады

IV. Қорытынды және рефлексия (10 мин)

Талқылау сұрақтары:

Нәтижелердің дәлдігі қалай бағаланады?

Эксперимент жүргізу кезінде қандай қиындықтар кездесті?

Өлшеу нәтижелерін жақсарту үшін не істеуге болады?

Топ ішінде нәтижелерді талқылайды.

Әр топ өз жұмысын сынып алдында таныстырады (5 минуттан).

Қатысушы

лар сұрақтар қойып, пікір білдіреді.

Әр топ өз эксперимен

тін ұсынады

«Коммента

рий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Таратпа дидактикалық материалдар

PhET Interactive Simulations (https://phet.colorado.edu/) – физикалық құбылыстарды модельдеу

NASA Climate Change (https://climate.nasa.gov/) – жаңартылатын энергия көздері туралы ақпарат.

https://www.sciencebuddies.org/

Қорытынды

42-45 мин.

Рефлексия:

Табыс баспалдағы»

Оқушылар өз жетістіктерін 1-ден 5-ке дейін бағалап, қандай деңгейде тұрғанын белгілейді:

Бөлім:

Тақырыбы

Бейнеролик және презентация жасау

Мақсаты:

Оқушыларға ғылыми бейнеролик және презентация жасау дағдыларын үйрету

Физикалық зерттеулерді визуалды түрде ұсыну әдістерін меңгерту

Ақпаратты жүйелеу және көрнекі түрде баяндау қабілеттерін дамыту

Құндылық

тар

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Көңіл күй діңгегі»

Мақсаты: Оқушылардың эмоциялық күйін анықтап, сыныптағы атмосфераны реттеу.

Оқушылар таратылған стикерлер арқылы әрқайсысы өзінің көңіл күйін білдіреді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

II. Жаңа білімді меңгеру (10 мин)

Теориялық бөлім:

Презентация жасаудың негізгі қағидалары:

Мазмұндық құрылымы (Кіріспе – Негізгі бөлім – Қорытынды)

Визуалды материалдардың (сурет, диаграмма, видео) маңыздылығы

Түс пен қаріп үйлесімділігі

Бейнеролик жасау әдістері:

Видео сценарийін жоспарлау

Видео түсіру құралдары (телефон, камера, компьютер)

Монтаж жасауға арналған бағдарламалар (Canva, CapCut, iMovie)

Тапсырма:

Физикалық құбылысты түсіндіретін шағын бейнеролик жасау (мысалы, «Электр тогының жұмысы мен қуаты»)

Презентация арқылы тәжірибе нәтижелерін баяндау

ІII. Практикалық жұмыс (20 мин)

Топтық жұмыс:

Оқушылар 3-4 адамнан құралған топтарға бөлінеді

Әр топ өз тақырыбын таңдайды (мысалы, Архимед заңы, механикалық қозғалыс, жарықтың шағылуы)

Презентация жасау:

Google Slides, PowerPoint, Canva қолдану

слайдтан тұратын қысқа баяндама дайындау
Бейнеролик жасау:
Кем дегенде 30 секундтық тәжірибе бейнеролигін түсіру
Смартфондағы видеоредакторлар арқылы өңдеу

IV. Қорытынды және рефлексия (10 мин)

Топтық жұмыстарды қорғау:

Әр топ өз презентациясы мен бейнеролигін сынып алдында ұсынады

Қалған оқушылар пікір білдіріп, ұсыныстарын айтады.

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.

Алған білімді практикада қолданады.

Жеке жұмыс жасайды.

Презентация мен бейнеролик жасауда қолданыла

тын әдістерді меңгереді

Топтық жұмысқа қажетті құралдарды анықтайды.

Теориялық ақпарат жинайды, тәжірибе жасау қадамдарын белгілейді.

Эксперимент жасап, нәтижесін видеоға түсіреді

«Комментарий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Бағалау критерийлері:

Ғылыми негіздеме – 20%

Презентация сапасы – 20%

Эксперимент нәтижелері – 20%

Қорғау барысындағы сенімділік – 20%

Сұрақтарға жауап беру – 20%

Презентация

АКТ

Кәсіптік нұсқаулықтар мәтіндері

Слайдтар

CapCut, InShot, Kinemaster – мобильді видеомонтаж

Adobe Premiere Pro, DaVinci Resolve – кәсіби видеомонтаж

Қорытынды

42-45 мин.

Қорытынды:

Сабақтағы материалға қорытынды жасау.

Оқушылардың тапсырмаларын талқылап, жіберілген қателіктерді түзету.

Оқушылардың сұрақтарын жауап беру.

Рефлексия:

«Маған ең қызықты болған тұсы...»

«Қиындық тудырған мәселе...»

«Келесі жолы нені жақсартамын?»

Animaker, Renderforest – анимациялық видео жасау

Бөлім:

Тақырыбы

Жобаны қорғауға дайындық. Жобаны қорғау.

Мақсаты:

Оқушылардың зерттеу жобаларын жүйелі түрде дайындап, презентация жасау дағдыларын қалыптастыру.
Тақырыпты ғылыми негізде дәлелдеп, өз ойын логикалық түрде жеткізуге үйрету.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Көңіл күй діңгегі»

Мақсаты: Оқушылардың эмоциялық күйін анықтап, сыныптағы атмосфераны реттеу.

Оқушылар таратылған стикерлер арқылы әрқайсысы өзінің көңіл күйін білдіреді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2. Жобаны қорғауға дайындық (20 мин)

Топтық жұмыс:

Жоба құрылымын пысықтау:

Кіріспе (мәселенің өзектілігі)

Негізгі бөлім (зерттеу әдісі, тәжірибе нәтижелері)

Қорытынды (нәтиже мен ұсыныстар)

Презентация дайындау:

Тақырыпты нақты, қысқа баяндау

Графиктер, суреттер, диаграммалар қолдану

Уақытты тиімді пайдалану (5-7 минуттық баяндама)

Қорғау үшін дайындалу:

3. Жобаны қорғау (30 мин)

Әр топ өз жобасын қорғайды:

Презентацияны экранда көрсету

Негізгі нәтижелерін түсіндіру

Физикалық тәжірибе немесе модельді көрсету

Шығармашылық тапсырмалар

"Ғылыми блогер"

Тапсырма: Оқушыларға өз жобаларының негізінде ғылыми блог жазу немесе шағын видео (TikTok, YouTube Shorts) түсіру ұсынылады.
Мазмұны:

Жобаның негізгі идеясы

Қызықты фактілер мен тәжірибелер
Нақты өмірде қолдану мысалдары

Шығармашылық еркіндік беріледі: видеоға тәжірибе көрсету, графикалық элементтер қосу немесе сторителлинг тәсілін қолдану.

"Физикалық фантастика"

Тапсырма: Оқушылар "Егер мен ғалым болсам..." деген тақырыпта қысқа фантастикалық әңгіме немесе комикс дайындайды.
Мазмұны:

Физика заңдары негізінде жаңа технология ойлап табу

Қиялдағы ғылыми жаңалықтың қоғамға әсері

Болашақтағы ғылыми ашылымдар

Қосымша:

Комиксті Canva, Storyboard That сияқты платформаларда жасауға болады

Әңгіме жазуда GPT, Google Bard немесе басқа AI құралдарын көмекші ретінде қолдануға рұқсат етіледі.

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.

Алған білімді практикада қолданады.

Жеке жұмыс жасайды.

Әр топ мүшесі өз рөлін анықтайды.

Сұрақтарға жауап беру стратегиясын талқылайды.

Жаттығу ретінде қысқаша баяндайды.

Әр топ өз жобасын қорғайды:

«Комментарий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Жұптық және топтық жұмыстағы ынтымақтастық пен тапсырмаларды орындау сапасы ескеріледі.

Оқушылар

дың жобаларына бағалау критерий

лері бойынша баға беріледі

Сыныптастар кері байланыс береді (3 жақсы жағы + 1 ұсыныс)

Жұптық және топтық жұмыстағы ынтымақтастық пен тапсырмаларды орындау сапасы ескеріледі.

Презентация

АКТ

PowerPoint, Google Slides, Canva

PhET симуляторлары, Arduino

Видео және фото материалдар

Adobe Premiere Pro, DaVinci Resolve – кәсіби видеомонтаж

Қорытынды

42-45 мин.

Қорытынды:

Сабақтағы материалға қорытынды жасау.

Оқушылардың тапсырмаларын талқылап, жіберілген қателіктерді түзету.

Оқушылардың сұрақтарын жауап беру.

Р ефлексия: «Табыс баспалдағы»

Бөлім:

Тақырыбы

Физикалық жобаларды дамыту перспективалары

Мақсаты:

Физикалық жобаларды дамыту мүмкіндіктерін зерттеу
Оқушыларды ғылыми-инженерлік ойлау дағдыларына баулу

Құндылық

тар

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Көңіл күй діңгегі»

Мақсаты: Оқушылардың эмоциялық күйін анықтап, сыныптағы атмосфераны реттеу.

Оқушылар таратылған стикерлер арқылы әрқайсысы өзінің көңіл күйін білдіреді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

2. Миға шабуыл (10 мин)

Сұрақтар:

Физикалық жобалар қоғамға қандай пайда әкеледі?

Жобаларды дамыту үшін қандай ресурстар қажет?

Инновациялық технологиялар физикалық жобаларға қалай әсер етеді?

Оқушылар өз ойларын тақтаға немесе Padlet, Jamboard сияқты цифрлық құралдарға жазады.

3. Жобаларды талдау (20 мин)

SWOT-талдау әдісі: Әр топ өз жобасының күшті (S), әлсіз (W) жақтарын, мүмкіндіктерін (O) және қауіптерін (T) талдайды.

Мысал:

Күшті жағы: Экологиялық таза, үнемді, жаңа технологияларға негізделген

Әлсіз жағы: Қаржылық шығындар, күрделі техника қажет

Мүмкіндіктер: Мемлекеттік қолдау, инвесторлар тарту

Қауіптер: Бәсекелестік, техникалық шектеулер.

Топтар өз анализдерін постер немесе слайд түрінде көрсетеді.

4. Дебат: "Жобаны іске асыру мүмкін бе?" (20 мин

Оқушылар екі жаққа бөлінеді:

"Болашақта жоба дамиды" деген топ

"Кедергілер көп, жоба іске аспауы мүмкін" деген топ

Қорытынды және кері байланыс (10 мин)

Шығармашылық тапсырма:

Әр оқушы "Менің жобам 10 жылдан кейін" тақырыбында шағын эссе жазады немесе сурет салады.

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.

Алған білімді практикада қолданады.

Жеке жұмыс жасайды.

Әр топ өз дәлелдерін келтіріп, пікірталас жүргізеді. Мұғалім пікірталастың әділ өтуін бақылайды

Әр оқушы "Менің жобам 10 жылдан кейін" тақырыбында шағын эссе жазады немесе сурет салады.

«Комментарий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Жұптық және топтық жұмыстағы ынтымақтастық пен тапсырмаларды орындау сапасы ескеріледі.

Презентация

АКТ

Кәсіптік нұсқаулықтар мәтіндері

Слайдтар

Аудиоматериалдар (нұсқаулықтарды орындау бойынша тыңдалым)

Жұмыс парақтары, стикерлер.

Қорытынды

42-45 мин.

Қорытынды: «Сұрақ-жауап» әдісі арқылы қорытындылау.

Р ефлексия: «Табыс баспалдағы»

Бөлім:

Тақырыбы

Жобалардың өмірдегі маңызы

Мақсаты:

Оқушыларға ғылыми жобалардың маңызын түсіндіру. Физикадағы жобалардың күнделікті өмірмен байланысын көрсету.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Көңіл күй діңгегі»

Мақсаты: Оқушылардың эмоциялық күйін анықтап, сыныптағы атмосфераны реттеу.

Оқушылар таратылған стикерлер арқылы әрқайсысы өзінің көңіл күйін білдіреді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

II. Жаңа тақырыпты меңгеру (15 мин)

Талқылау:

"Жоба дегеніміз не?"

"Физикада жобалар қалай қолданылады?"

"Қандай физикалық жобалар біздің өмірімізді өзгертті?"

Презентация:

Энергия үнемдеу жобалары

Күн энергиясы мен жел генераторлары

Физикалық заңдылықтарға негізделген инженерлік шешімдер

Ғылым мен техниканың байланысы

III. Топтық жұмыс (15 мин)

Әр топқа шағын жоба жасау тапсырмасы беріледі:

Күн энергиясын пайдалану жобасы

Су немесе жел турбинасының үлгісін жасау

Көліктердің аэродинамикасын зерттеу.

«Білім ал» әдісі:

Физика ғылымы арқылы өмірде маңызды жобалар жасаған ғалымдар өте көп. Олардың еңбектері қазіргі техника, медицина, энергетика, көлік және көптеген басқа салалардың дамуына әсер етті. Төменде өмірде іске асқан жобалары бар белгілі физиктерді қарастырайық:

Никола Тесла (1856–1943)

Жобалары:

-Айнымалы ток жүйесін ойлап тауып, электр энергиясын алыс қашықтыққа жеткізуді жүзеге асырды.

-Радиотолқындар мен сымсыз энергия беру тәжірибелерін жасады.

-Радионың, қашықтан басқарудың және электр қозғалтқыштарының дамуына үлес қосты.

Өмірдегі маңызы:
Бүгінде бүкіл әлемде электр энергиясы Тесла ұсынған айнымалы ток жүйесі арқылы таратылады.

2. Томас Эдисон (1847–1931)

Жобалары:

-Лампочка (қазіргі электр шамын жетілдірді).

-Фонограф (дыбыс жазу құрылғысы).

-Кино саласына арналған камералар мен проекциялық құрылғылар.

Өмірдегі маңызы:
Қазіргі жарықтандыру жүйелері, дыбыс жазу және киноиндустрия Эдисонның еңбектеріне негізделген.

3. Альберт Эйнштейн (1879–1955)

Жобалары:

Салыстырмалылық теориясы (E=mc²) арқылы ядролық энергияны зерттеуге жол ашты.

Фотоэффект заңын түсіндіріп, кванттық механиканың дамуына үлес қосты.

Өмірдегі маңызы:
Ядролық энергетика және күн панельдері сияқты технологиялар Эйнштейннің теорияларына негізделген.

Топтық жұмыс: «Ізден, ойлан» әдісі.

1-топ: Стивен Хокинг

2-топ: Джеймс Уатт

3-топ: Вернер фон Браун

IV. Қорытынды және бағалау (10 мин)

Мұғалімнің қорытынды сөзі

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатымен танысады.

Алған білімді практикада қолданады.

Жеке жұмыс жасайды.

Оқушылар өз жобалары бойынша постер жасап, қорғайды.

Әр топ өз жобасын таныстырады

Өзара бағалау (2 жұлдыз, 1 тілек әдісі)

Оқушылар

1-топ:Стивен Хокинг

2-топ: Джеймс Уатт

3-топ: Вернер фон Браун

Физиктер туралы мәлімет жинап, олардың жобаларының өмірдегі маңызын анықтадйы.

«Комментарий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Жұптық және топтық жұмыстағы ынтымақтастық пен тапсырмаларды орындау сапасы ескеріледі.

Презентация

АКТ

Кәсіптік нұсқаулықтар мәтіндері

Слайдтар

Интерактивті тақта, презентация,

бейнематериалдар,

түрлі ақпарат көздері (кітаптар, интернет ресурстары), A3 қағаздар, маркерлер

Аудиоматериалдар (нұсқаулықтарды орындау бойынша тыңдалым)

Жұмыс парақтары, стикерлер.

Презентация

Қорытынды

42-45 мин.

Қорытынды:

Сабақтағы материалға қорытынды жасау.

Оқушылардың тапсырмаларын талқылап, жіберілген қателіктерді түзету.

Оқушылардың сұрақтарын жауап беру.

Р ефлексия: «Табыс баспалдағы»

Бөлім:

Тақырыбы

Интерактивті көрме ұйымдастыру.

Мақсаты:

Оқушылардың физика бойынша жобалау дағдыларын көрсетуіне мүмкіндік беру. Физикалық құбылыстарды тәжірибе арқылы таныстыру.

Құндылық

тар

Құндылық: әділдік және жауапкершілік

Сабақтың барысы

Жоспарланған уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

0-3 мин.

1.Ұйымдастыру кезеңі.

Ынтымақтастық атмосферасы

«Көңіл күй діңгегі»

Мақсаты: Оқушылардың эмоциялық күйін анықтап, сыныптағы атмосфераны реттеу.

Оқушылар таратылған стикерлер арқылы әрқайсысы өзінің көңіл күйін білдіреді.

Жағымды эмоция арқылы оқушлардың сабаққа дайындығы бағаланады.

стикерлер

Сабақтың ортасы 4-42 мин.

II. Көрме жұмысы (25-30 мин)

1-топ: Энергия көздері және болашақ технологиялары

Жел және күн энергиясы макеттері

Қалпына келетін энергия көздерін зерттеу

2-топ: Электр және магнит құбылыстары

Қарапайым электр тізбегін құрастыру

Электромагниттік қозғалтқыш үлгісі

3-топ: Механика және қозғалыс заңдары

Гироскоп әсері және тұрақтылық

Серіппе тербелісі мен маятник қозғалысы

4-топ: Оптика және жарық

Линза арқылы жарықтың сынуы

Голограмма жасау тәжірибесі

5-топ: Қысым және сұйықтықтар

Гидравликалық пресс моделін жасау

Ауырлық күші мен қысымның өзара байланысын көрсету

III. Бағалау және қорытындылау (10 мин)

Мұғалім әр топтың жұмысын қорытындылап, жетістіктерін атап өтеді.

Ең үздік жоба номинацияларын анықтау (мысалы, «Ең креативті жоба», «Ең үздік тәжірибе», «Көрермендер көзайымы»)

Оқушылар берілген сұрақтарға жауап береді.

Әр топ өз жобасын таныстырады және практикалық тәжірибелер көрсетеді.

Алған білімді практикада қолданады.

Жеке жұмыс жасайды.

Оқушылар бір-бірінің жобаларын бағалайды (бағалау парағы арқылы)

«Комментарий» арқылы бағалау

«Ұжымдық талдау»

Жұптық және топтық жұмыстағы ынтымақтастық пен тапсырмаларды орындау сапасы ескеріледі.

Презентация

АКТ

"Жобалау әдісі: теориясы және тәжірибесі" – В.В. Гузеев

Практикалық құралдар мен макеттер:

Электр тізбегі жинағы (батарея, шам, өткізгіш сымдар)

Лазерлік көрсеткіш және линзалар

Гидравликалық жүйе үлгілері (шприцтер мен түтіктер)

Күн панелі мен жел генераторы макеті

Қорытынды

42-45 мин.

Қорытынды:

Сабақтағы материалға қорытынды жасау.

Оқушылардың тапсырмаларын талқылап, жіберілген қателіктерді түзету.

Оқушылардың сұрақтарын жауап беру.

Р ефлексия: «Табыс баспалдағы»

Veritasium – қызықты физикалық тәжірибелер мен ғылыми түсініктемелер.

«Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану» авторлық бағдарламасының қорытынды тесті

Мақсаты: Оқушылардың физика бойынша жобалау әдісін меңгеру деңгейін бағалау.

1-бөлім: Теориялық сұрақтар (әр сұрақ – 2 ұпай, барлығы – 10 ұпай)

Жобалау әдісі дегеніміз не?
a) Физикалық құбылысты бақылау
b) Белгілі бір мәселені зерттеп, шешім ұсыну
c) Физикалық заңдарды жаттау
d) Тек теориялық есептер шығару
Физикада жобалау әдісін қолданудың негізгі кезеңдерін атаңыз.
a) Теория, жаттау, қорытынды
b) Мәселені анықтау, зерттеу жүргізу, тәжірибе жасау, нәтиже шығару
c) Формулаларды жаттау, есептер шығару
d) Оқулықты оқу, тәжірибе жүргізу
Қайсысы физикалық жобаға жатады?
a) «Магнит өрісінің әсері» тақырыбында эксперимент жасау
b) Физика оқулығын оқу
c) Берілген есепті шығару
d) Физика сабағында диктант жазу
Жобалау әдісі оқушыларға қандай дағдыларды дамытуға көмектеседі?
a) Тек есеп шығару дағдысын
b) Теорияны жақсы түсіну
c) Зерттеу жүргізу, топтық жұмыс, шығармашылық ойлау
d) Физикалық заңдарды жаттау
Физикадағы жобалау әдісінің артықшылықтарының бірі қандай?
a) Оқушылардың тек мұғалімнің көмегіне сүйенуі
b) Зерттеу және тәжірибе арқылы білім алу
c) Дайын жауапты есте сақтау
d) Тек формулалармен жұмыс жасау

2-бөлім: Есептер мен тәжірибелік тапсырмалар (әр дұрыс жауап – 4 ұпай, барлығы – 20 ұпай)

Механика жобасы: Егер маятник ұзындығы 1 м болса, оның тербеліс периоды қандай болады?
(g = 9.8 м/с², формуласы: T = 2π√(L/g))
Электр жобасы: 12 В кернеуде 6 Ом кедергі арқылы өтетін ток күші қандай?
(Ом заңы: I = U/R)
Жарық және оптика жобасы: Линзаның фокус арақашықтығы 10 см. Егер зат линзадан 30 см қашықтықта орналасса, кескін қай қашықтықта пайда болады?
(Линза формуласы: 1/F = 1/d + 1/f)
Жылу құбылыстары жобасы: 200 г суды 20°C-тан 80°C-қа дейін қыздыру үшін қанша жылу мөлшері қажет?
(Q = cmΔT, судың жылусыйымдылығы c = 4200 Дж/кг·°C)
Қысым жобасы: Егер гидравликалық пресс кіші поршенінің ауданы 0.02 м² болса және оған 200 Н күш түсірілсе, үлкен поршенде қанша күш пайда болады, егер оның ауданы 0.2 м² болса?
(Гидравликалық пресс заңы: F₁/A₁ = F₂/A₂)

3-бөлім: Практикалық жағдайлар (әр жауап – 5 ұпай, барлығы – 10 ұпай)

Физика жобасында қате тәжірибе нәтижелері шықса, сіздің әрекетіңіз қандай болады?
a) Тәжірибені қайта жүргізіп, себептерін анықтау
b) Нәтижені өзгертпей, сол күйінде қалдыру
c) Басқа оқушылардан көшіру
d) Мұғалімнен дайын жауап сұрау
Сіз жобалық жұмыс барысында топпен келісе алмадыңыз. Қалай әрекет етесіз?
a) Топтың жұмысын тастап кетемін
b) Өз пікірімді дәлелдеуге тырысамын, бірақ басқалардың пікірін де тыңдаймын
c) Тек өз ойымды ғана ұсынамын
d) Жобаға мүлде қатыспаймын

Бағалау жүйесі:

45-50 ұпай – Жоғары деңгей (өте жақсы)
35-44 ұпай – Жақсы деңгей
25-34 ұпай – Орташа деңгей
24 ұпайдан төмен – Қосымша дайындық қажет

Пайдаланылған әдебиеттер

Мұғалім үшін:

Гузеев В.В. – «Проектный метод в обучении: теория и практика» (2003).
Шаталов В.Ф. – «Педагогическая технология: метод проектов» (2010).
Физика оқулығы (8-сынып) – Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі бекіткен.
Мектептегі STEM-оқыту негіздері – Қазақстандағы заманауи оқыту әдістері (2019).
Физика сабақтарында жобалау әдісін қолдану – Ғылыми-әдістемелік жинақ.

Оқушы үшін:

Физика және астрономия (8-сынып) – Оқулық, 2022 ж.
PhET интерактивті симуляциялары – https://phet.colorado.edu/
Khan Academy – Physics – https://www.khanacademy.org/science/physics
NASA STEM білім беру ресурстары – https://www.nasa.gov/stem
Физика бойынша тәжірибелік жұмыстар жинағы – мектеп бағдарламасына негізделген.

Жексенаев Мейрамгали Кенеспекович

физика пәні мұғалімі, педагог-эксперт

Абай облысы білім басқармасының Бесқарағай ауданы білім бөлімінің "Нұрлыбек Баймұратов атындағы орта мектебі" КММ

«Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

авторлық бағдарлама,

Семей 2025 ж. 56 бет.

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

doc

Физика Авторлық бағдарлама Барлық сыныптар

02.04.2025

136

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Жариялаған:

Жексенаев Мейрамғали Кенеспекович

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

Физика сабағында жобалау әдісін пайдалану»

Химия пәні

Тарих пәні

Биология пәні

Ағылшын тілі пәні

География пәні

Информатика пәні

Мектепке дейінгі білім беру

«Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

Дене шынықтыру

Білім алушылардың білім сапасын арттыру

Инклюзивті білім беру