Физиканың негізгі бөлімі-механика

Физиканың негізгі бөлімі-механика

Мақсаты: Механикалық жұмыс пен қуаттың формулаларымен танысып, механикалық жұмыс пен қуаттың формулаларын түрлендіріп,

формулаларды қолданып, есептер шығарады және практикалық тапсырмалар орындай алады;

Сыныптағы сен отырған парта есіктен 3 м жерде тұр. Ал мұғалім мен сенің аралығың 2 м. Мұғалім орнынан тұрып тақтаның алдына барды. Енді оның сеннен ұзақтығы 2,5 м. Демек, мұғалімнің сыныпта отырған орны белгілі бір уақыттан кейін өзгереді. Бұл айтылған қозғалыс механикалық қозғалыс деп аталады.

Автомобиль доңғалағының бірлігі В жерге қатысты түзу сызықты, ал протекторындағы А нүктесі доңғалақ білігіне қатысты қисық сызықты қозғалыста болады.

Қозғалыстағы денені әрқашан сурет арқылы бейнелеу қолайсыз.

Осыған орай траекторияның ұзындығы дененің өлшемдерінен

өте үлкен болған жағдайларда денені материалдық нүкте деп

қарауға тиіспіз. Мысал үшін Ташкенттен Бұхараға қарай ұшып бара

жатқан ұшақты материалдық нүкте деп алуымызға болады. Бірақ көпірден

өтіп бара жатқан пойызды материалдық нүкте деп қарау мүлдем қисынсыз.

Материалдық деп аталуының себебі сол, дененің өлшемдері есепке

алынбағанымен, оның массасы, жылдамдығы және басқа да физикалық

шамалары сол күйінде, өзгеріссіз қалады

Механикалық қозғалыс тақырыбы бойынша тапсырмалар.

№1. Төмендегі суретте кейбір денелердің қозғалыс траекториясы көрсетілген. Қай траектория: Айдың Жермен салыстырғандағы қозғалыс траекториясына, лифттің қозғалысына, араның ұшуына және газ бөлшектерінің қозғалысына сәйкес келеді?

№2. Гүл арасы бал жинау кезіндегі өз қозғалысын А гүлінен бастады. Сода нкейін В гүлінде аялдама жасады. Ең соңында өз С ұясына ұшып келді.

Тапсырмалар:

a) аратраекториясынасипаттамаберіңіз.

b) араныңорынауыстыруынсуреттесызыпкөрсетіңіз.

c) араныңжүргенжолы мен орынауыстыруыныңмодулдерітеңбе? Өзжауабыңыздыдәлелдеңіз.

d) араныматериялықнүктеретіндеқарастыруғаболадыма? Неліктен?

№3 . Әскери-патриоттық ойын кезінде оқушылар тобы келесі арақашықтықты өтіп шығуға тапсырма алды: солтүстікке қарай 400 м, шығысқа 500 м, 600 м оңтүстікке, 200 м батысқа, 200 м солтүстікке және 300 м батысқа. Топтың қозғалыс траекториясын сызып, олардың барлық жүрген жолы мен орын ауыстыруын анықтаңыз. Масштабты өзіңіз таңдап алыңыз.

Механикалық қозғалыс.Жол. Орташа жылдамдық.

Деңгейлік тапсырмалар

«А» деңгейі

1. Бірқалыпты қозғалған материалдық нүкте t₁=2с мезеттегі координаты x₁=4см, ал t₂=4с мезеттегі координаты х₂=-2см болса, оның жылдамдығы қандай?

2.Мотоцикл жолдың бірінші S₁=30км бөлігін υ₁=15 м\с орташа жылдамдықпен, ал қалған екінші S₁=40км бөлігін t₂=1 сағатта жүріп өтті.Мотоциклдің барлық жолдағы орташа жылдамдығы қандай?

3.Қайықтағы адам оны тынық сумен салыстырғанда υ₁=1,2м\с жылдамдықпен еседі.Егер су ағысының жылдамдығы υ₂=1,5 м\с болса. Қайықтың жағамен салыстырғанда және су ағысына қарсы қозғалғандағы жылдамдығы қандай?

«В» деңгейі

1. Ұзындығы ℓ₁=250м пайыз бірқалыпты қозғалып, көпірден t-2минут ішінде өтті.Егер көпірдің ұзындығы ℓ=360м болса, поездың жылдамдығы қандай?

2. Екі дененің қозғалысы мына теңдеулермен берілген: x₁=6t; x₂=70+3t. Олар қанша уақыттан кейін кездеседі және әрқайсысы қанша жол жүреді?

3. Дене координаттары x₁=0; y₁=1м болатын нүктеден координаттары x₂=3м; y₂=-2 м болатын нүктеге орын ауыстырды.Сызбада дененің орын ауыстыруын және оның координаттар осьтеріндегі проекцияларын табыңдар.

«С» деңгейі

1 . График бойынша нүктенің t= 8 секундта жүрген анықтаңдар.

2. Моторлы қайық А және В бекеттерінің арасын өзен ағысымен t₁=2,5 сағатта, ал сал t₁=11,5 сағатта жүріп өтеді.Моторлы қайық ағысқа қарсы осы аралықты қанша уақытта жүріп өтер еді?

3. 36 км/сағ жылдамдықпен қозғалып бара жатқан поездың вагонына перпендикуляр бағытта тиген оқ оны тесіп өтеді. Вагонның қарама-қарсы қабырғаларындағы саңылаулар бір-бірімен салыстырғанда 3,5 см-ге ығысқан.Вагонның ені 3 м болса, оқтың жылдамдығы қандай болғаны?

Механикалық қозғалыс

*Механикалық қозғалыс деген не?------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

*Материялық нүкте дегеніміз не?---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

*Адамды материалдық нүкте деп санауға болатын жағдай

1.Адам қаладан ауылға бара жатыр.

2.Адам ұшақпен саяхаттап жүр.

3.Адам ас үйде тамақ әзірлеуде.

*Қозғалыс траекториясы деген не?---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

*Өз үйіңнен мектепке дейінгі қозғалыс траекториясын сыз

*Өз үйіңмен мектеп арасындағы қозғалыс траекториясының ұзындығы жолды есепте---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------