Курс Олимпиада Дайын ҚМЖ ЖИ көмекші Материалдар
Көрнекіліктер Іс-шаралар Турнир Орталық туралы Ойындар
Аттестация Байқау Материалдар Журнал Орталық туралы
ЖИ көмекші
Қауымдастық
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Фотосинтездің қараңғы кезеңі. Кальвин циклі. §9. Фотосинтездің қараңғы кезеңі. Кальвин циклі.

Материал туралы қысқаша түсінік
11.1.2.3 - фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру;
Материалдың қысқаша нұсқасы

11 сынып ЖМБ №9

ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
 «» КММ
 (білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
 Фотосинтездің қараңғы кезеңі. Кальвин циклі.

§9. Фотосинтездің қараңғы кезеңі. Кальвин циклі.

(Сабақ тақырыбы)


Бөлім:

Қоректену

Педагогтің аты-жөні:


Күні:


Сыныбы: 11 «ә» ЖМБ

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Фотосинтездің қараңғы кезеңі. Кальвин циклі.

§9. Фотосинтездің қараңғы кезеңі. Кальвин циклі.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

11.1.2.3 - фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіреді;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы




Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.


Бос орындарды толтырыңыз: Жарық кезеңі __ болған кезде ғана жүреді.

Хлорофилл молекулалары __ энергиясын сіңіреді.

Фотожүйелерде __ тасымалы жүреді.

Жарық кезеңінде су молекуласы __ процесіне ұшырайды.

ATP синтезі __ арқылы жүзеге асады.

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.






Білім алушылар үй жұмысы бойынша алған білімдерін тапсырманы орындау арқылы қорытындылайды.

Дескриптор:

-кілт сөздерді бос орындарға жазады -2 балл;

Интерактивті панель, презентация


Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Оқушылардың назарын аудару

Құндылық


1.Өмірмен байланысты сұрақ: Фотосинтездің қараңғы кезеңі, яғни Кальвин циклі, өсімдіктердің энергетикалық қажеттіліктерін қалай қамтамасыз етеді?

Білім алушылар берілген сұраққа жауап береді. Ой қозғау жүзеге асады. Берілген сұрақтардың биологиялық маңызын сипаттайды.

Дескриптор:

-берілген сұраққа жауап береді -1 балл;

Интерактивті панель, презентация


Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

11.1.2.3 - фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру;

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация


Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Мәтінмен жұмыс»

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтада шағын мәтінмен түсіндірме жұмысын жасайды.

Білім алушылар мәтінді мұқият тыңдай отырып ой қозғау жүзеге асады. Өз ойлары мен пікірлерін білдіреді.

Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!

Жақсы!

Талпын!

Интерактивті панель, презентация


Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж

Сабақтың ортасы



Оқушыларға бағыт бағдар беру

2.Көп таңдауы бар тапсырма: Кальвин циклінде көмірқышқыл газын глюкозаға айналдыру үшін қандай молекулалар пайдаланылады?
A) ATP және NADPH
B) O2 және H2O
C) CO2 және O2
D) Глюкоза және крахмал

3.Салыстыру тапсырмасы: Кальвин циклі мен жарыққа тәуелді реакциялар арасындағы негізгі айырмашылықтар қандай?

4.Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі терминдерді сәйкес элементтермен сәйкестендіріңіз:
a) RuBP
b) G3P
c) RuBisCO
d) 3-PGA
1) Үш көміртекті қосылыс
2) Фермент
3) Бес көміртекті қант молекуласы
4) Глюкоза синтезіне қатысатын молекула

5.Шындық немесе жалған тапсырмасы: «Кальвин циклі жарыққа тәуелді реакциялардан толықтай тәуелсіз өтеді.» (Шындық / Жалған)

Кальвин циклінде көмірқышқыл газын глюкозаға айналдыру үшін қандай молекулалар пайдаланылатынын анықтайды. Кальвин циклі мен жарыққа тәуелді реакциялар арасындағы негізгі айырмашылықтарды сипаттайды. Терминдерді сәйкес элементтермен сәйкестендіреді. Сөйлемнің Шындық / Жалған екенін атайды.

Дескриптор:

- Кальвин циклінде көмірқышқыл газын глюкозаға айналдыру үшін қандай молекулалар пайдаланылатынын анықтайды – 1 балл;

- Кальвин циклі мен жарыққа тәуелді реакциялар арасындағы негізгі айырмашылықтарды сипаттайды – 2 балл;

- Терминдерді сәйкес элементтермен сәйкестендіреді – 2 балл;

- Сөйлемнің Шындық / Жалған екенін атайды – 1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Практикалық тапсырмалар беру.

6.Дұрыс реттілікті анықтау тапсырмасы: Кальвин циклі бойынша кезеңдерді дұрыс реттілікпен орналастырыңыз:
A) RuBP-ның қалпына келуі
B) CO2-ның RuBP-ға қосылуы
C) 3-PGA-ның пайда болуы
D) G3P-тың синтезі

7.Бір дұрыс жауабы бар тапсырмасы: Кальвин циклі қай жерде өтеді?
A) Хлоропласттың мембранасында
B) Хлоропласттың стромасында
C) Цитоплазмада
D) Ядроның ішінде

8.Биологиялық диктант тапсырмасы: Кальвин циклі көмірқышқыл газын __ арқылы фиксирлейді, ол RuBP-мен реакцияға түседі.

9.Суреттегі бөлікті анықтау тапсырмасы: Кальвин цикліне қатысты суретте G3P молекулаларының қайда орналасқанын көрсетіңіз.

10.Көп таңдауы бар тапсырма: Кальвин циклінің соңғы өнімдерінің бірі не?
A) ATP
B) NADPH
C) Глюкоза
D) CO2

Кальвин циклі бойынша кезеңдерді дұрыс реттілікпен орналастырады. Кальвин циклі өтетін жерді сипаттайды. Бос орынға тиісті сөзі жазады. Суретте G3P молекулаларының қайда орналасқанын көрсетеді. Кальвин циклінің соңғы өнімін сипаттайды.

Дескриптор:

-Кальвин циклі бойынша кезеңдерді дұрыс реттілікпен орналастырады – 2 балл;

-Кальвин циклі өтетін жерді сипаттайды – 1 балл;

- Бос орынға тиісті сөзі жазады – 1 балл;

-Суретте G3P молекулаларының қайда орналасқанын көрсетеді – 1 балл;

- Кальвин циклінің соңғы өнімін сипаттайды – 1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Бағалау

Жеке жұмыс.

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасы ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Білім алушылар ҚБ тапсырмаларын орындайды. Ой қозғау жүзеге асады.

Қалыптастырушы бағалау тапсырмасының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптері

Сабақтың соңы


Кері байланыс беру

Кері байланыс «4 себеп» әдісі арқылы. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!

Жақсы!

Талпын!

Презентация


1.Мен түсіндім, себебі ...

2.Мен түсінбедім, себебі ...

3.Мен қолдана аламын, себебі ...

4.Маған тиімді болмады, себебі .../ұсыныс……..

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

Тірек сызба «Фотосинтездің жылдамдығына әсер ететін факторлар»

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Жұмыс дәптері


Биология 11-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2020 ж


ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША


Мәтінмен жұмыс

Фотосинтездің қараңғы кезеңі: Кальвин циклі

Фотосинтездің қараңғы реакциялары, Кальвин циклі деп аталатын, хлоропласттардың стромасында өтеді және көмірқышқыл газын глюкозаға айналдыру үшін маңызды, бұл өсімдіктер үшін энергия көзі болып табылады. Бұл процесс тікелей жарықты қажет етпейді; керісінше, ол жарыққа тәуелді реакциялар барысында алынған ATP және NADPH-ны пайдаланады. Кальвин циклі көмірқышқыл газын бес көміртекті қант молекуласы рибулоза бисфосфаты (RuBP) арқылы фиксирлеуден басталады, бұл реакция RuBisCO ферментінің көмегімен жүзеге асады. Бұл реакция үш көміртекті қосылыстың, 3-фосфоглицер қышқылы (3-PGA), пайда болуына әкеледі, ол кейін ATP арқылы фосфорланады және NADPH арқылы азотталады, нәтижесінде глицеральдегид-3-фосфаты (G3P) түзіледі. Кейбір G3P молекулалары циклдан шығып, глюкоза синтезіне қатысса, басқалары RuBP-ны қалпына келтіру үшін пайдаланылады, осылайша циклдің жалғасуына мүмкіндік береді. Осы күрделі реакциялар тізбегі арқылы өсімдіктер атмосферадағы көмірді органикалық қосылыстарға тиімді түрде айналдырады, бұл олардың өсуі мен энергетикалық қажеттіліктері үшін маңызды.

Фотосинтездің қараңғы кезеңі: Кальвин циклі бойынша мәтінге негізделген сұрақтар

  1. Өмірмен байланысты сұрақ: Фотосинтездің қараңғы кезеңі, яғни Кальвин циклі, өсімдіктердің энергетикалық қажеттіліктерін қалай қамтамасыз етеді?

  2. Көп таңдауы бар тапсырма: Кальвин циклінде көмірқышқыл газын глюкозаға айналдыру үшін қандай молекулалар пайдаланылады?
    A) ATP және NADPH
    B) O2 және H2O
    C) CO2 және O2
    D) Глюкоза және крахмал

  3. Салыстыру тапсырмасы: Кальвин циклі мен жарыққа тәуелді реакциялар арасындағы негізгі айырмашылықтар қандай?

  4. Сәйкестендіру тапсырмасы: Төмендегі терминдерді сәйкес элементтермен сәйкестендіріңіз:
    a) RuBP
    b) G3P
    c) RuBisCO
    d) 3-PGA
    1) Үш көміртекті қосылыс
    2) Фермент
    3) Бес көміртекті қант молекуласы
    4) Глюкоза синтезіне қатысатын молекула

  5. Шындық немесе жалған тапсырмасы: «Кальвин циклі жарыққа тәуелді реакциялардан толықтай тәуелсіз өтеді.» (Шындық / Жалған)

  6. Дұрыс реттілікті анықтау тапсырмасы: Кальвин циклі бойынша кезеңдерді дұрыс реттілікпен орналастырыңыз:
    A) RuBP-ның қалпына келуі
    B) CO2-ның RuBP-ға қосылуы
    C) 3-PGA-ның пайда болуы
    D) G3P-тың синтезі

  7. Бір дұрыс жауабы бар тапсырмасы: Кальвин циклі қай жерде өтеді?
    A) Хлоропласттың мембранасында
    B) Хлоропласттың стромасында
    C) Цитоплазмада
    D) Ядроның ішінде

  8. Биологиялық диктант тапсырмасы: Кальвин циклі көмірқышқыл газын __ арқылы фиксирлейді, ол RuBP-мен реакцияға түседі.

  9. Суреттегі бөлікті анықтау тапсырмасы: Кальвин цикліне қатысты суретте G3P молекулаларының қайда орналасқанын көрсетіңіз.

  10. Көп таңдауы бар тапсырма: Кальвин циклінің соңғы өнімдерінің бірі не?
    A) ATP
    B) NADPH
    C) Глюкоза
    D) CO2

Жауаптар кілті:

  1. Кальвин циклі өсімдіктердің көмірқышқыл газын глюкозаға айналдыруы арқылы олардың энергия қажеттіліктерін қамтамасыз етеді.

  2. A) ATP және NADPH

  3. Кальвин циклі жарыққа тәуелді реакциялардан кейін өтеді, жарыққа тәуелді реакциялар энергияны (ATP, NADPH) өндірсе, Кальвин циклі осы энергияны пайдаланып көмірқышқыл газын органикалық қосылыстарға айналдырады.

  4. a-3, b-4, c-2, d-1

  5. Шындық

  6. B, A, C, D

  7. B) Хлоропласттың стромасында

  8. RuBP

  9. (Жауап сабақта берілген нақты суретке байланысты болады)

  10. C) Глюкоза


Жеке жұмыс парағы

Оқушының аты-жөні:______________________________________________________ сыныбы:_______

Фотосинтездің қараңғы кезеңі және Кальвин циклі

Фотосинтез - өсімдіктердегі маңызды процесс, оның екі негізгі кезеңі бар: жарық және қараңғы. Қараңғы кезең, Кальвин циклі деп те аталады, жарық энергиясын қажет етпейді және күндіз де, түнде де жүреді. Бұл кезеңде көмірқышқыл газы глюкозаға айналады, ол өсімдіктің өсуі мен дамуы үшін қажет. Кальвин циклі үш негізгі кезеңнен тұрады: карбоксилдену, қалпына келтіру және регенерация.

Бос орындарды толтырыңыз:

  1. Фотосинтездің қараңғы кезеңі __ деп те аталады.

  2. Кальвин циклінде __ глюкозаға айналады.

  3. Кальвин циклі __ негізгі кезеңнен тұрады.

  4. Қараңғы кезең __ энергиясын қажет етпейді.

  5. Глюкоза өсімдіктің __ және дамуы үшін қажет.

Сөздер банкі: үш, жарық, Кальвин циклі, көмірқышқыл газы, өсуі

Көп таңдаулы сұрақтар: Әр сұраққа берілген нұсқалардан дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Кальвин циклінің бірінші кезеңі қалай аталады?
    a) Қалпына келтіру
    b) Карбоксилдену
    c) Регенерация
    d) Фосфорилдену

  2. Қай фермент көмірқышқыл газын бекітуде маңызды рөл атқарады?
    a) РуБисКО
    b) АТФ-синтаза
    c) Пируваткиназа
    d) Амилаза

  3. Кальвин циклінің соңғы өнімі қандай?
    a) Пируват
    b) АТФ
    c) Глюкоза
    d) Оттегі

  4. Қараңғы кезең қай жерде өтеді?
    a) Тилакоидтарда
    b) Митохондрияларда
    c) Строма
    d) Цитоплазмада

  5. Кальвин циклі үшін қажет АТФ пен НАДФН қайдан келеді?
    a) Гликолизден
    b) Жарық кезеңінен
    c) Кребс циклінен
    d) Май қышқылдарының ыдырауынан

Ашық сұрақтар: Келесі сұрақтарға толық сөйлемдермен жауап беріңіз:

  1. Кальвин циклінің үш негізгі кезеңін атаңыз және қысқаша сипаттаңыз.

Shape1

Shape2

Shape3

  1. Фотосинтездің жарық және қараңғы кезеңдері арасындағы байланысты түсіндіріңіз.

Shape4

Shape5

Shape6

  1. РуБисКО ферментінің Кальвин циклінде атқаратын рөлін сипаттаңыз.

Shape7

Shape8

Shape9

Жауаптар кілті:

Бос орындарды толтырыңыз:

  1. Кальвин циклі

  2. көмірқышқыл газы

  3. үш

  4. жарық

  5. өсуі

Көп таңдаулы сұрақтар:

  1. b) Карбоксилдену

  2. a) РуБисКО

  3. c) Глюкоза

  4. c) Строма

  5. b) Жарық кезеңінен

Ашық сұрақтар:

  1. Кальвин циклінің үш негізгі кезеңі:

    • Карбоксилдену: CO₂ рибулоза-1,5-бисфосфатпен байланысады.

    • Қалпына келтіру: Алынған қосылыс глицеральдегид-3-фосфатқа дейін қалпына келтіріледі.

    • Регенерация: Бастапқы қосылыс (рибулоза-1,5-бисфосфат) қайта түзіледі.

  2. Жарық кезеңі АТФ және НАДФН түзеді, ал қараңғы кезең (Кальвин циклі) осы энергия мен қалпына келтіру қуатын пайдаланып, CO₂-ні қантқа айналдырады. Осылайша, екі кезең бір-бірімен тығыз байланысты және фотосинтездің толық процесін қамтамасыз етеді.

  3. РуБисКО (Рибулоза-1,5-бисфосфат карбоксилаза/оксигеназа) - Кальвин циклінің негізгі ферменті. Ол CO₂-ні рибулоза-1,5-бисфосфатпен байланыстырып, карбоксилдену реакциясын катализдейді. Бұл реакция Кальвин циклінің бірінші және шешуші кезеңі болып табылады.





Жүктеу
bolisu
Бөлісу
ЖИ арқылы жасау
Файл форматы:
docx
Биология Сабақ жоспары 11 сынып
01.10.2024
367
Жүктеу
ЖИ арқылы жасау
Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
Министірлікпен келісілген курс саны 12