Білім беру ұйымының атауы

Ақтөбе қаласы, № 51 гимназия

Пәні:

Биология

Бөлім

Тірі ағзалардың қоректенуі

Педагогтың аты-жөні

Беккулова Айгүл Бисенбаевна

Күні

26.11.25

Сынып: 7 В

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Фотосинтезге қажетті жағдайлар.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

7.1.2.2 – фотосинтез үдерісіне қажетті жағдайларды зерттеу

Сабақтың мақсаты

-фотосинтезге қажетті жағдайларды түсіндіру;

-фотосинтез процесіне қажетті жағдайларға мысалдар келтіріп, сипаттау;

Бағалау критерийі:

-фотосинтезге қажетті жағдайларды түсіндіреді;

-фотосинтез процесіне қажетті жағдайларға мысалдар келтіріп, сипаттайды;

Құндылықтар

«Жауапкершілік және әділдік»

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Педагогтің іс – әрекеті

Білім алушының іс - әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

3 мин

Ұйымдастыру кезеңі

а)оқушылармен амандасу, түгендеу;

ә)оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру, оқушылар зейінін ұйымдастыру;

Психологиялық ахуал

“Әділдік таразысы”

“Біздің бәріміздің таразымыз бар.
Бүгін осы сабақты адалдыққа, әділдікке бағыттап бастайық.
Сонда ғана біздің орта – дұрыс, тыныш, дамушы орта болады.”

Апта дәйексөзімен таныстырады.

Топқа бөлу процесі интерактивті түрде жүзеге асады.

Оқушылар мұғаліммен амандасады. Кезекші сыныптың және оқушылардың сабаққа даярлығын баяндайды.

Мұғалім кері байланыс береді.

Оқу құралдары, слайд, көрнекіліктер

Презентация

https://gemini.google.com/ тұлға бейнесін жасау

Үй тапсырмасын тексеру

7 мин

Үй тапсырмасы интерактивті әдіспен powerpoint қосымшасында құрастырылған сұрақтары бойынша сұралады.

Интерактивті ойын

Жаңа сабаққа кіріспе

5 мин

Жаңа тақырыпқа кіріспе жасалған кезде, жасанды интеллект (ЖИ) оқушыларға қысқаша, маңызды ақпаратты береді және тақырыпты түсінуге қажетті негізгі мәліметтерді ұсынады.

Жаңа тақырыпты ЖИ арқылы тыңдап, негізгі ақпаратты қағазға немесе дәптерге белгілейді, сұрақтар қояды, маңызды мәліметтерді есте сақтайды және тақырыпқа дайындалады.

«Комплимент»

Презентация, Оқулық, жұмыс дәптері

ЖИ генерация сайты

Аватар сөйлету сайты

https://app.heygen.com/

видео көрініс

https://youtu.be/UZ9XOV8_uI8

Ортасы

10 мин

Топтық жұмыс. Тапсырма 1

Дилемма 1: "Өнеркәсіптік Даму. Фотосинтез Қарқындылығы"

Жағдай: Үлкен өнеркәсіптік аймақ қаланың орталық бөлігінде орналасқан. Зауыттар жұмысы нәтижесінде ауаға көп мөлшерде шаң мен түтін бөлінеді. Бұл ластаушы заттар қала ағаштарының жапырақтарына қонып, олардың бетін жауып тастайды.

Мәтіннен факт: Фотосинтез жылдамдығы жарықтың қарқындылығына байланысты.

Сұрақтар:

1. Шаң мен түтін жапырақ бетін жапқанда, фотосинтезге қажетті қай фактордың сіңірілуі қиындайды? Оның фотосинтез қарқындылығына қалай әсер ететінін түсіндіріңіз.

2. Зауыттарды жаппай, қаладағы фотосинтез процесінің тиімділігін арттыру үшін қандай техникалық немесе биологиялық шешімдер ұсынар едіңіз? (Мысалы, арнайы ағаш түрлерін отырғызу).

3. Егер ластану жалғаса берсе, өсімдіктердің қоректік заттар (глюкоза, крахмал) қорын жинақтауына қандай қауіп төнеді?

Дилемма 2: "Су Үнемдеу Технологиясы"

Жағдай: Сіздің аймақта су тапшылығы байқалады, ал фермерлер суды өте көп пайдаланып, ауыл шаруашылығын жүргізеді. Су тапшылығы кезінде өсімдіктердің жапырақтарындағы саңылаулар (устьица) жабылады.

Мәтіннен факт: Фотосинтезге су және көмірқышқыл газы қажет.

Сұрақтар:

4. Су тапшылығы кезінде саңылаулардың жабылуы фотосинтездің екі негізгі бастапқы затының су және со2 қайсысының жапыраққа кіруіне кедергі жасайды?

5. Егер фотосинтез кезінде СО2 жетіспесе, өсімдіктердің қоректік заттар (органикалық заттар) түзуіне қалай әсер етеді?

6. Суды пайдалануды азайту және фотосинтезді сақтау үшін фермерлерге қандай суару әдістерін немесе дақыл түрлерін ұсынуға болады?

Дилемма 3: Жасанды жарық және өсімдік өсуі

Жабық фермада қызанақ өсіріледі. Ферма иесі өсімдіктер тез өссін деп тәулік бойы өте күшті жасанды жарық береді. Жарық күшейген сайын фотосинтез жылдамдайды, бірақ шамадан тыс жарық оның тиімділігін төмендетеді.

Тапсырмалар

7. Тым көп жарықтың өсімдікке зиянды болуының себептерін түсіндіріңдер.

8. Өте күшті жарықтың жапырақ пен хлорофиллге қандай әсер етуі мүмкін екенін сипаттаңдар.

9. Жарық күшейген кезде фермада көмірқышқыл газының мөлшерін де өзгерту қажет пе, өз ойларыңды негіздеңдер.

10. Жабық фермада бөлінген оттегінің табиғи ормандағы оттегімен айырмашылығын салыстырыңдар

Негізгі факторды анықтайды

Фактордың әсерін түсіндіреді
(фотосинтезге қалай ықпал ететінін себеп–салдармен көрсетеді)

Шешім немесе қорытынды ұсынады
(жағдайға байланысты ұсыныс, болжам немесе биологиялық тұжырым айтады)

Дескриптор

Факторды дұрыс анықтайды – 3

балл

Себеп–салдар байланысын түсіндіреді – 3балл

Негізделген ұсыныс/қорытынды жасайды – 3 балл

Дилемма, қалам, қарындаштар

5 мин

Жұптық жұмыс. Тапсырма 2

Т

D

А._______

В._______

С._______

D._______

Жұппен бірге фотосинтезге қажетті жағдайларды жасайды.

Барлық негізгі компоненттерді дұрыс анықтайды.

Жұп мүшесіне жауапкершілікпен көмектеседі, өз міндетін орындап, бірге жұмыс істейді.

Дескриптор:

-А әрпімен белгіленген фотосинтезге қажетті жағдайды жазады-1 балл;

-В әрпімен белгіленген фотосинтезге қажетті жағдайды жазады-1 балл;

-С әрпімен белгіленген фотосинтезге қажетті жағдайды жазады-1 балл;

-D әрпімен белгіленген фотосинтезге қажетті жағдайды жазады-1 балл;

қалам, қарындаштар

5 мин

Жеке жұмыс. Тапсырма 3

Фотосинтез процесі кезінде жүретін үдерістерді сипаттаңыз.

Функционалдық сауаттылықтарын дамытуға арналған тапсырма.

Азамат ауылда жылыжай ашуды жоспарлап отыр. Ол

өсімдіктердің жақсы өсуі үшін жарық пен көмірқышқыл газы маңызды екенін біледі. Бірақ жылыжайдың ішкі температурасы мен жарық деңгейін реттеу жолдарын білмейді.

Сұрақтар:

1. Бұл жағдайда фотосинтез үдерісі неге маңызды рөл атқарады?

2. Өсімдіктердің жақсы өсуі үшін қандай жағдайларды жасау керек?

3. Егер жарық жетіспесе, өсімдіктің дамуына қалай әсер етеді?

Фотосинтезге әсер ететін үдерістерді түсіндіреді.

Өз жауаптарын дәлелдеп салыстырып тексереді.

Оқушылар ФС дамытуға арналған тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-фотосинтез процесі кезінде

өтетін орнын анықтайды-1 балл

-фотосинтез процесі кезінде көмірқышқыл газын үдерістерді анықтайды -1 балл

- фотосинтез процесі кезінде оттегіні жүретін үдерістерді анықтайды -1 балл

қалам, қарындаштар

Сабақтың соңы

5 мин

«Миға шабуыл» әдісі арқылы жаңа сабақты бекіту.

Оқушыларға жаңа сабаққа қатысты алдын ала отырғызылған өсімдіктердің фотосинтез әсер ететін факторларды анықтайды.

Сұрақтар:

Жарықсыз фотосинтез жүреме?

Фотосинтез пайдасы?

Оқушылар қортындылайды:

Үй тапсырмасы:

Фотосинтезге қажетті жағдайлар (оқу, мазмұндау)

Рефлексия

ЖИ арқылы генерацияланған жапырақтар бейнесі

Сабақ керемет өтті

Бір сұрағым бар

Түсінбедім

Қорытынды жасап, фотосинтездің маңызын сипаттайды.

үй тапсырмасын жазып алады.

Оқушылар жаңа тақырып бойынша кері байланыс жасайды

Кері байланыс

https://sora.com/