ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚТЫ АРТТЫРУ – ЖАҢА ЗАМАН ТАЛАБЫ

Қазіргі әлемде функционалдық сауаттылық білім беру сапасының маңызды компоненттерінің бірі болып табылады. Бҧл мектеп тҥлектеріне оқу, жазу, математика, жаратылыстану және басқа да білім салаларына қатысты ӛмірлік мәселелерді сәтті шешуге мҥмкіндік береді. Білім беру мазмҧнын жаңарту және жаңғырту. Қазіргі уақыттағы қолданыстағы жалпыға міндетті білім беру стандарттарының мазмҧны педагогтердің алдына білім алушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру және дамыту міндетін қояды. Білім беру жҥйесіндегі жаңа білім парадигмасы білім, білік, дағды жиынтығын толық меңгерген, қоғам ӛміріне белсене араласатын, шығармашылықпен ойлайтын, ӛзін-ӛзі кӛрсете алатын, ӛздігінен ақпаратты іздеп, талдайтын және оны дамытуға қабілетті, функционалды сауатты жеке тҧлғаны қалыптастыруға бағытталған. Еліміздегі әлеуметтік-экономикалық және саяси ӛзгерістер, республиканың әлемдік деңгейде білім беру жҥйесіне жетуде жасаған қадамдары осы кезге дейін педагогика теориясы мен практикасында бекітілген білім беру парадигмаларын, жҥйелерін, әдістерін, формаларын жетілдіру талабын қойды. Білім берудегі жаңа басымдықтар – ізгіліктік педагогика, студенттердің тҧлғалық әлеуетін анықтау және дамыту, әлеуметтік ҥдерістер мен тҧлғааралық қарым-қатынастарды ҧйымдастырудың ерекше формасы ретінде танылатын оқыту ҥдерісінің тиімділігін арттыру болып отыр. Қазіргі таңда білікті маман даярлаушы білім беру жҥйесінде бәсекеге қабілетті маман қалыптастыру ҥшін, алдымен маманның функционалдық сауаттылығын қалыптастыру керек деген әр тҥрлі пікірлер жиі айтылуда. Функционалдық сауаттылығын қалыптастыру дегеніміз – қазіргі студенттердің шығармашылық қабілеттерін дамыта отырып ойлаудың, интеллектуалдық белсенділіктің жоғары деңгейіне шығу, жаңаны тҥсіне білуге, білімнің жетіспеушілігін сезінуге ҥйрету арқылы ізденуге бағыттауды қалыптастырудағы кҥтілетін нәтижелер болып табылмақ. 8 Функционалдық сауаттылықты меңгеруде болашақ мамандардың теориялық білімін тереңдетумен қоса шеберліктің жиынтығын, яғни, кәсіби қызметті орындау әдістеріне ҥйрену аса маңызды болмақ. Болашақ мамандардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру тӛмендегі мәселелерге: іс-әрекетті ҧйымдастыруға қызығушылықтарының басым болуына; қажеттіліктері, белсенділіктері, ізденістері мен білім берудің әдістемесін толық меңгеруі; білім, білік, дағдылардың дәрежесіне сәйкес болуын қадағалай білуі; мақсатқа жетуге байланысты тиімді жолдарды таңдай алуы; ҧсынылған жаңа білім мазмҧнын игеруі және оны эмоционалдық кӛңіл кҥймен қабылдауы; оқушылармен жҥргізілетін оқу-тәрбие ҥдерісінің міндеттерін жҥзеге асыра алуы, талдау жасауы, тҥзету жҧмыстарын жҥргізе білуге ықпал ете алуы; шығармашылықпен болжам жасай білуі мен нәтижеге жетуге ҧмтылысының болуына баса назар аударуы қажет. Оқытушы ретіндегі мақсатым – оқытудың барлық компоненттерін пайдалана отырып, студентке педагогикалық деңгейде терең білім беру. Білімалушы белгілі мәліметті қабылдаушы ғана емес, сонымен бірге терең ой иесі. Ол дербес ойланып, дәлелдер келтіруіне сабақ барысында тҥрлі әдістер арқылы қолайлы жағдай жасауға тырысамын. Жаңа сабақты бекітуде ӛзіндік жҧмыс ретінде тақырыпты зерттей отырып, жобалар жасаңыз, педагогикалық технологиялардың маңызы мен тиімділігін дәлелдеңіз, педагогикалық технологиялардың туындау себептері туралы ӛз ойыңызды айтыңыз, басқа топ студенттерімен бір тақырып бойынша сҧхбат жҥргізіп, диктафонға жазыңыз және сараптама жасаңыз, баспасӛз беттерінен технология авторы туралы мәлімет жинаңыз, технологияның кҥшті жақтары мен әлсіз жақтарын атап, оларға сипаттама беріңіз т.б. тапсырмалар беремін. Нәтижесінде студенттің білім деңгейі тҥсінуден басталады да алған білімін қолданып, қорытындылауға дейін жоғарылайды. Қабылдаған жаңа ақпаратты саралап, мәселені ӛзі шеше алуға мҥмкіндік болады. Сондай-ақ, коммуникативтік, ақпараттық, мәселенің шешімін табу қҧзыреттілігі қалыптасып, қарым-қатынаста ӛзгені ҧғыну мҥмкіншіліктері артады, ӛздігінен ізденіп ой қорытуға деген қызығушылықтары оянады, әр тҥрлі педагогикалық жағдаяаттарды талдау мен оны іс әжірибеде қолдану іскерліктерін меңгереді. Сонымен, студенттің функционалдық сауаттылығы кез-келген мәселені дҧрыс шеше білу қасиетінен кӛрініс табады. Студент қоғам талабына сай ӛзін-ӛзі ҥздіксіз жетілдіріп отыратын, кәсіби білімді, жаңа технологияларды меңгерген, ортамен қарым-қатынасқа тез бейімделе алатын, ҧйымдастырушылық қабілеті жоғары, тәжірибесі мол, т.б. қасиеттерді жинақтағанда ғана кәсіби қҧзыретті маман бола алады.