Функционалдық сауаттылықты дамытудағы математиканың рөлі

Кіріспе

Қазіргі қоғамда білім беру жүйесінің басты мақсаты – тек теориялық білім беріп қана қоймай, сол білімді өмірде қолдана алатын тұлға қалыптастыру. Осы тұрғыдан алғанда функционалдық сауаттылық ұғымы ерекше маңызға ие. Функционалдық сауаттылық – адамның алған білімін күнделікті өмірде тиімді пайдаланып, түрлі өмірлік мәселелерді шеше алу қабілеті. Ал бұл қабілетті дамытуда математиканың орны ерекше.

Математика – логикалық ойлауды, талдауды, салыстыруды, дәлелдеуді қалыптастыратын негізгі пәндердің бірі. Ол оқушыны тек есеп шығаруға ғана емес, өмірлік жағдайларды саралап, дұрыс шешім қабылдауға үйретеді.

Негізгі бөлім

Математика және функционалдық сауаттылық

Функционалдық сауаттылықтың басты көрсеткіші – білімді практикада қолдану. Математика сабағында оқушылар күнделікті өмірмен байланысты тапсырмалар орындау арқылы осы дағдыларды меңгереді. Мысалы:

• саудадағы пайыздық есептеулер;

• уақыт пен қашықтықты анықтау;

• отбасы бюджетін жоспарлау;

• статистикалық мәліметтерді талдау;

• диаграмма, графиктерді оқу.

Осындай тапсырмалар арқылы оқушы өмірде кездесетін мәселелерді математикалық жолмен шешуге үйренеді.

Логикалық ойлауды дамыту

Математика оқушының логикалық ойлау қабілетін дамытады. Әрбір есепті шығару барысында оқушы:

• мәселені талдайды;

• тиімді тәсіл іздейді;

• дәлелдейді;

• қорытынды жасайды.

Бұл дағдылар тек математикада емес, өмірдің барлық саласында қажет. Логикалық ойлайтын адам ақпаратты саралап, дұрыс шешім қабылдай алады.

Математикалық сауаттылық және халықаралық зерттеулер

Қазіргі таңда оқушылардың функционалдық сауаттылығын бағалау халықаралық деңгейде де маңызды болып отыр. Соның бірі – PISA халықаралық зерттеуі. Бұл зерттеуде оқушылардың формуланы жатқа білуі емес, математикалық білімді өмірлік жағдайда қолдана алуы бағаланады.

Сондықтан мектепте:

• өмірмен байланысты есептерді көбейту;

• зерттеу тапсырмаларын қолдану;

• топтық жұмыстар ұйымдастыру;

• математикалық модельдеу элементтерін енгізу маңызды.

Мұғалімнің рөлі

Функционалдық сауаттылықты қалыптастыруда мұғалімнің рөлі зор. Мұғалім:

• оқушыны еркін ойлауға бағыттауы;

• өмірлік жағдаяттарға негізделген тапсырмалар беруі;

• оқушылардың зерттеушілік қабілетін дамытуы қажет.

Сабақ барысында заманауи әдістерді, цифрлық технологияларды, ойын элементтерін пайдалану оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырады.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, математика – функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың негізгі құралдарының бірі. Ол оқушыны есеп шығаруға ғана емес, өмірде кездесетін түрлі мәселелерді шешуге, сыни ойлауға, дұрыс шешім қабылдауға тәрбиелейді. Сондықтан қазіргі білім беру жүйесінде математиканы оқыту өмірмен тығыз байланыста ұйымдастырылуы тиіс. Сонда ғана білімді, бәсекеге қабілетті, функционалды сауатты ұрпақ қалыптасады.