Алгебра
және анализ бастамалары пәні бойынша
10 сынып оқушысының өзіндік жұмысының
жоспары
IV
тоқсан Сабақтың нөмірі:13
Сабақтың
тақырыбы:
Функцияның
кесіндідегі ең үлкен және ең кіші мәндері
Мақсаты:
Функцияның
ең үлкен (ең кіші) мәндерін табуға
байланысты қолданбалы есептер шығару
Оқулық
Алгебра және анализ бастамалары 10 Алматы
«Мектеп» 2019ж
Конспект:
Тақырып
бойынша нені білу керектігіне назар
аударыңыз!
Просмотри
видеоурок на ютуб
(пройди
по ссылке) https://youtu.be/LfhKXSBOWYY
Егер y = f (x)
функциясы [a; b]
аралығында анықталып, үзіліссіз болса,
онда осы аралықта ол өзінің ең үлкен
және ең кіші мәндеріне ие болады.
1)Егер f (x)
функциясының мәні x0 ∈ [a; b]
нүктесінде максимумы болса, онда f (x0)
локальді
максимум болады,
бірақ ол функцияның осы кесіндіде ең
үлкен мәні болмауы мүмкін. Себебі f (x)
функциясы [a; b]
кесіндісінің ұштарында да максимум
мәнінен үлкен М мәніне
ие бола алады. Сондықтан функцияның
[a; b]
аралығындағы ең үлкен мәнін табу үшін
оның (a; b)
аралығындағы барлық максимумдарын, f (x)
үшін [a; b]
кесіндісінің ұштарындағы мәндерін де
табу керек. f (a), f (b), f (x0)
арасынан үлкенін таңдау керек.
Кейде максимумды анықтамай-ақ, сындық
нүктелердегі функция мәндерін табу
жеткілікті.
Осы
сияқты [a; b]
кесіндісіндегі f (x)
функциясының m ең
кіші мәнін табамыз.
Функцияның
ең кіші және ең үлкен мәнін үнемі
анықтауға бола ма? Жоқ. Кей жағдайда,
аралықтардың Х шектері
анықталу облысының шекарасымен сәйкес
келеді немесе Х аралығы
шексіз болады.
Функцияның
берілген кесіндідегі ең үлкен және ең
кіші мәндерін табу үшін келесі алгоритмді
қолданамыз:
f`(x)
функциясының туындысын табу;
f
`(x)=0 теңдеуін шешіп, сындық нүктелерін
анықтау;
Осы
кесіндіге тиісті сындық нүктелерді
анықтау;
Кесіндінің
шеткі нүктелеріндегі және осы аралыққа
тиісті сындық нүктелеріндегі функцияның
мәнін есептеу;
Функцияның
табылған мәндерін салыстырып, ең үлкен
және ең кіші мәндерін анықтаймыз.
Мысалдар
қарастырайық.
1-мысал.
f(х)= х3-3x2
функциясының[ -2;4] кесіндісіндегі ең
үлкен және ең кіші мәндерін табайық.
Шешуі.
Функцияның берілген аралықтағы ең кіші
және ең үлкен мәндерін табу алгоритмін
қолданамыз.
Функцияның
туындысын табамыз, f `(x)= 3x2
-6х
f
`(x)=0 теңдеуін шешеміз, сонда 3x2-6х=0,
3х(х-2) =0,
х1
=0,
х2
=2;
Сындық
нүктелердің берілген кесіндіге тиісті
болатынын анықтаймыз, 0€[-2;4]; 2€[-2;4];
Енді
функцияның мәндерін есептейміз:
f(-2) =(-2)3-3(-2)2=
-20;
f(0) = 03-3·02=0,
f(2) =23-3∙22=-4,
f(4) =43-3∙42=16;
5.Сонымен,
f(0) =0; f(2) =-4, f(4) =16, f(-2) =
-20.
Функцияның
ең кіші мәні f(-2) = -20;
фукцияның
ең үлкен мәні f(4) =16.
Жауабы:
16; -20.
2-мысал.
f (х)
2х-3
функциясының[ -1;1] кесіндісіндегі ең
үлкен және ең кіші мәндерін табайық.
f
(х)
2х-3
[-1;1]
1.f
`(x)=2
2
. f `(x)≠ 0 екі нолге тең емес
3.
2 сындық нүкте кесіндіге тиісті емес
4.
f (-1) = 2∙(-1)-3 =-5; f (1) = 2∙1-3 =-1
5.
функцияның ең үлкен мәні f (1)= 1, ең кіші
мәні f (-1)= 2∙(-1)-3=-1
Жауабы:-1;
1
Тапсырма:
122
бет №51.1; 123 бет №51.7